<!DOCTYPE ETS PUBLIC "-//UMDLPS//DTD EEBOPROOF 2.0//EN">
<ETS>
<TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE>
<DATE>2010-10-18</DATE>
<RESPSTMT>
<NAME>Jayne Henley</NAME>
<RESP>MURP</RESP>
</RESPSTMT>
<ITEM>*Added TYPEs to DIVs in order to validate.
*Proofed title page(s).
*Checked ^s.
*Reviewed structure.
*Checked division-marking material at heads and feet of divisions (HEADS, etc.).
*Checked for signatures.
*Checked placement and completeness of PBs.
*Checked for damage GAPs, #s, --s.
*Corrected $.
*Converted __ $s to <GAP DESC="illegible" EXTENT="">.
*Checked spacing of foreign GAPs.
*Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTs.
*Checked for startqs, endqs, oe, ae, q;s, and Qs.
*Checked proofsheets and made corrections found there.
*Checked for CLOSERs, TRAILERs, and BYLINEs.
*Siecio am mac yn lle mae.
*Siecio am cu yn lle eu, a ci yn lle ei.
*Siecio TEXT LANG="wel"
DONE.</ITEM>
</CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD>
<EEBO>
<IDG S="marc" R="AB" ID="A76681">
<STC T="W">B2816AD</STC>
<BIBNO T="oclc">43663184</BIBNO>
<VID>171914</VID>
</IDG>
<TEXT LANG="wel">
<FRONT>
<DIV1 TYPE="title page">
<PB REF="1">
<P>LLYFR Y PSALMAU, <HI>Wedi Eu Cyfieithu,</HI> A'U CYFANSODDI Ar Fe&s;ur Cerdd, yn GYMRAEG.</P>
<P>Drwy waith EDMUND PRYS Archdiacon Meirionydd.</P>
<P>Argraphwyd yng <HI>Haerl&ucirc;dd</HI> dros <HI>Thomas Jones.</HI> 1687. Ag ar werth dro&s;to ef Gan
<LIST>
<ITEM>Mr. <HI>Charles Beard,</HI> Tan 'L&ucirc;n y Tr&icirc; Adar Duon a'r f&ocirc;rforwyn yn <HI>Watling-&s;treet.</HI></ITEM>
<ITEM>A Mr. <HI>John Mar&s;h,</HI> Tan L&ucirc;n y Llew C&ocirc;ch yn <HI>Cateaton-&s;treet.</HI></ITEM>
</LIST>
yn <HI>Llundain.</HI></P>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="index of first lines">
<PB REF="2">
<PB REF="2">
<HEAD>Tabl i ddangos pa l&ecirc; y ceir p&ocirc;b un o'r P&s;almau, wrth eu dechreuad a'i rhifedi.</HEAD>
<DIV2 N="A" TYPE="part">
<HEAD>A.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>AChub fi Dduw yr hwn. P&s;alm. 69</ITEM>
<ITEM>Addewais gadw. P&s;alm. 39</ITEM>
<ITEM>Ai'r uniondeb, o bobloedd. P&s;alm. 58</ITEM>
<ITEM>A ofno'r Arglwydd gwyn. P&s;alm. 128</ITEM>
<ITEM>Arglwydd cl&ycirc;w 'n gweddi. P&s;alm. 5</ITEM>
<ITEM>Arglwydd manwl y. P&s;alm. 139</ITEM>
<ITEM>Attat-I&ocirc;n fy nerth. P&s;alm. 28</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="B" TYPE="part">
<HEAD>B.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>BArn fi o Dduw, a chl&ycirc;w. P&s;alm. 26</ITEM>
<ITEM>Barn fi o Dduw. P&s;alm. 43</ITEM>
<ITEM>Bendigaid fo'r Arglwydd. P&s;alm. 144</ITEM>
<ITEM>Bum yn dyfal ddi&s;gwyl. P&s;alm. 40</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="C" TYPE="part">
<HEAD>C.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>CAdw fi Dduw, canys. P&s;alm. 16</ITEM>
<ITEM>Cenwch, a churwch. P&s;alm. 47</ITEM>
<ITEM>Cenwch i'r Arglwydd. P&s;alm. 149</ITEM>
<ITEM>Cenwch i'r Arglwydd. P&s;alm. 98</ITEM>
<ITEM>Clodforaf fi fy Argl|wydd. P&s;alm. 9 &amp; 111</ITEM>
<ITEM>Clodfored pawb yr. P&s;alm. 105</ITEM>
<ITEM>Clodforwn di dragywyddol. P&s;alm. 75</ITEM>
<ITEM>Cl&ycirc;w di fugail i I&s;rael. P&s;alm. 80</ITEM>
<ITEM>Clyw&s;om a'n clu&s;tiau. P&s;alm. 44</ITEM>
<ITEM>Credaf i'r Arglwydd. P&s;alm. 11</ITEM>
<ITEM>Chwi wei&s;ion Duw. P&s;alm. 113</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="D" TYPE="part">
<HEAD>D.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>DA gennif wrando o'r. P&s;alm. 116</ITEM>
<ITEM>Dangos fy Nuw, fy Nuw. P&s;alm. 22</ITEM>
<ITEM>Dadcanaf drugaredd. P&s;alm. 101</ITEM>
<ITEM>Datcan y nefoedd fowredd. P&s;alm. 19</ITEM>
<ITEM>Da wyd i'th d&icirc;r Jehovah. P&s;alm. 85</ITEM>
<ITEM>Dedwyddol yw mewn. P&s;alm. 112</ITEM>
<ITEM>Diolchaf fi a'm calon. P&s;alm. 34</ITEM>
<ITEM>Di&s;gwyliaf o'r mynyddoedd. P&s;alm. 121</ITEM>
<ITEM>Duw, buo&s;t i'n yn. P&s;alm. 90</ITEM>
<ITEM>Duw, d&ocirc;d i'r brenin. P&s;alm. 72</ITEM>
<ITEM>Duw, dy nawdd ym'rhag. P&s;alm. 56</ITEM>
<ITEM>Duw fy nghyfiawnder. P&s;alm. 4</ITEM>
<ITEM>Duw pry&s;ura i'm. P&s;alm. 70</ITEM>
<ITEM>Duw y duwiau yr. P&s;alm. 50</ITEM>
<ITEM>Duw yn d'enw cadw. P&s;alm. 54</ITEM>
<ITEM>Dwedai'r Arglwydd. P&s;alm. 110</ITEM>
<ITEM>Dwedai yr ynfyd wrtho i. P&s;alm. 53</ITEM>
<ITEM>Dy Babell di mor. P&s;alm. 84</ITEM>
<ITEM>Dyma'r am&s;er yn. P&s;alm. 124</ITEM>
<ITEM>Dy ras, dy nawdd, fy. P&s;alm. 57</ITEM>
<ITEM>Dywed i mi pa dd&ycirc;n. P&s;alm. 15</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="E" TYPE="part">
<HEAD>E.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>ERgl&ycirc;w fy arch o Argl|wydd. P&s;alm. 143</ITEM>
<ITEM>Ergl&ycirc;w o Dduw. P&s;alm. 61</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="F" TYPE="part">
<HEAD>F.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>F' Arglwydd derchefais. P&s;alm. 25</ITEM>
<ITEM>F' Arglwydd, mi. P&s;alm. 30</ITEM>
<ITEM>Fy Arglwydd, na cherydda fi. P&s;alm. 38</ITEM>
<ITEM>Fe ddywedai'r ynfyd nad. P&s;alm. 14</ITEM>
<ITEM>Fy enaid mawl Sanct Duw. P&s;alm. 103</ITEM>
<ITEM>Fy enaid mola'r Arglwydd. P&s;alm. 104</ITEM>
<ITEM>Fy enaid mola'r Arglwydd. P&s;alm. 146</ITEM>
<ITEM>Fy llais ar Dduw, pan. P&s;alm. 77</ITEM>
<ITEM>Fy mhobl i g&ycirc;d. P&s;alm. 78</ITEM>
<ITEM>Fy Nuw gwareda. P&s;alm. 59</ITEM>
<ITEM>Fy unig Dduw ydyw. P&s;alm. 62</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="G" TYPE="part">
<HEAD>G.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>GObaith a nerth i'n. P&s;alm. 46</ITEM>
<ITEM>Go&s;twng o Arglwydd. P&s;alm. 86</ITEM>
<ITEM>Gwrandawed fi yr. P&s;alm. 20</ITEM>
<ITEM>Gwrandewch chwi y. P&s;alm. 49</ITEM>
<ITEM>Gwyn ei f&ycirc;d yr y&s;tyriol. P&s;alm. 41</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="H" TYPE="part">
<HEAD>H.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>HOll farn-w&ycirc;r b&ycirc;d. P&s;alm. 82</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="I" TYPE="part">
<HEAD>I.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>I D&ycirc;'r Arglwydd pan. P&s;alm. 122</ITEM>
<ITEM>I'm ing y gelwais. P&s;alm. 120</ITEM>
<ITEM>I'r Arglwydd cenwch. P&s;alm. 100</ITEM>
<ITEM>I ti O Dduw, y gweddai. P&s;alm. 65</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="L" TYPE="part">
<HEAD>L</HEAD>
<LIST>
<ITEM>LLawer cenedl O Dduw. P&s;alm. 79</ITEM>
<ITEM>Llawer gwaith. P&s;alm. 129</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="M" TYPE="part">
<PB REF="3">
<HEAD>M.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>MAwr ei enw'n. P&s;alm. 48</ITEM>
<ITEM>Mi a'mddiriedais. P&s;alm. 31.71</ITEM>
<ITEM>Mi a'th fawrygaf. P&s;alm. 145</ITEM>
<ITEM>Moliannu'r Arglwydd. P&s;alm. 92</ITEM>
<ITEM>Molwch Dduw yn. P&s;alm. 150</ITEM>
<ITEM>Molwch yr. P&s;alm. 106, 107, 118, 136, 147.</ITEM>
<ITEM>Myfyriaf gerdd b&ycirc;th. P&s;alm. 89</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="N" TYPE="part">
<HEAD>N.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>NA ddala ddryg-d&ycirc;b. P&s;alm. 37</ITEM>
<ITEM>Na o&s;tega na thaw. P&s;alm. 83</ITEM>
<ITEM>Nid i ni Arglwydd. P&s;alm. 115</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="O" TYPE="part">
<HEAD>O.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>O Achub bellach. P&s;alm. 12</ITEM>
<ITEM>O achub fi fy Nuw. P&s;alm. 7</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd amledd. P&s;alm. 3</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd Dduw. P&s;alm. 49</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd Dduw. P&s;alm. 64</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd ein I&ocirc;r. P&s;alm. 8</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd erglyw. P&s;alm. 102</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd na. P&s;alm. 6</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd pa'm. P&s;alm. 10</ITEM>
<ITEM>O Arglwydd yn dy. P&s;alm. 21</ITEM>
<ITEM>O bry&s;&s;ia Arglwydd. P&s;alm. 14</ITEM>
<ITEM>O cenwch fawl i Dduw. P&s;alm. 81</ITEM>
<ITEM>O cenwch fawl i'r. P&s;alm. 117</ITEM>
<ITEM>O cenwch gl&ocirc;d i'r. P&s;alm. 96</ITEM>
<ITEM>O cl&ycirc;w gyfiawnder. P&s;alm. 17</ITEM>
<ITEM>O cofia Ddaf&ycirc;dd. P&s;alm. 132</ITEM>
<ITEM>O dowch a chanwn. P&s;alm. 95</ITEM>
<ITEM>O Dduw, dy di a'n. P&s;alm. 60</ITEM>
<ITEM>O Dduw fy iechyd. P&s;alm. 88</ITEM>
<ITEM>O Dduw fy moliant. P&s;alm. 109</ITEM>
<ITEM>O Dduw, gwrando. P&s;alm. 55</ITEM>
<ITEM>O l&ocirc;r &s;y'ngrym, caraf. P&s;alm. 18</ITEM>
<ITEM>O molwch enw'r. P&s;alm. 135</ITEM>
<ITEM>O molwch yr. P&s;alm. 148</ITEM>
<ITEM>O'r dyfnder gelwais. P&s;alm. 130</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="P" TYPE="part">
<HEAD>P.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>PAham o Dduw. P&s;alm. 74</ITEM>
<ITEM>Paham y terfy&s;g. P&s;alm. 2</ITEM>
<ITEM>Pa hyd fy Arglwydd. P&s;alm. 13</ITEM>
<ITEM>Pa'm y rhodre&s;i yn. P&s;alm. 52</ITEM>
<ITEM>Pan ddaeth I&s;rael. P&s;alm. 114</ITEM>
<ITEM>Pan ddychwelodd. P&s;alm. 126</ITEM>
<ITEM>Pan oeddym gaeth. P&s;alm. 137</ITEM>
<ITEM>Pa rai bynnag yn. P&s;alm. 33</ITEM>
<ITEM>Parod yw fy'nghalon. P&s;alm. 108</ITEM>
<ITEM>Pleidia o Arglwydd. P&s;alm. 35</ITEM>
<ITEM>Pob cyfryw dd&ycirc;n. P&s;alm. 119</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="R" TYPE="part">
<HEAD>R.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>RHag y g&wcirc;r dr&wcirc;g. P&s;alm. 140</ITEM>
<ITEM>Rhof fowrglod. P&s;alm. 138</ITEM>
<ITEM>Rhois weddi ar. P&s;alm. 142</ITEM>
<ITEM>Rhowch i'r Arglwydd. P&s;alm. 29</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="S" TYPE="part">
<HEAD>S.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>SAwl a'mddiriedant. P&s;alm. 125</ITEM>
<ITEM>Seilfeini hon. P&s;alm. 87</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="T" TYPE="part">
<HEAD>T.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>TEyrna&s;u y mae yr. P&s;alm. 93</ITEM>
<ITEM>Traethodd fy'nghalon. P&s;alm. 45</ITEM>
<ITEM>Trugaredd d&ocirc;d i mi. P&s;alm. 51</ITEM>
<ITEM>Trugaredd Dduw. P&s;alm. 67</ITEM>
<ITEM>Tuedda'ngolwg. P&s;alm. 123</ITEM>
<ITEM>Tydi o Dduw yw. P&s;alm. 63</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="W" TYPE="part">
<HEAD>W.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>WEle, fod brodyr. P&s;alm. 133</ITEM>
<ITEM>Wele holl wei&s;ion. P&s;alm. 134</ITEM>
<ITEM>Wrth gamwedd d&ycirc;n. P&s;alm. 36</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
<DIV2 N="Y" TYPE="part">
<HEAD>Y.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>YMgyfoded un Duw. P&s;alm. 68</ITEM>
<ITEM>Yn fy nghalon ni bu. P&s;alm. 131</ITEM>
<ITEM>Yn Juda ac I&s;rael. P&s;alm. 76</ITEM>
<ITEM>Yn Nuw ymlawenhewch. P&s;alm. 66</ITEM>
<ITEM>Y ty ni adeilado'r. P&s;alm. 127</ITEM>
<ITEM>Yr Arglwydd Dduw. P&s;alm. 99</ITEM>
<ITEM>Yr Arglwydd piau'r. P&s;alm. 24</ITEM>
<ITEM>Yr Arglwydd ydyw. P&s;alm. 97</ITEM>
<ITEM>Yr Arglwydd yw. P&s;alm. 23</ITEM>
<ITEM>Yr Arglwydd yw. P&s;alm. 22</ITEM>
<ITEM>Yr un w&ecirc;dd ac y. P&s;alm. 42</ITEM>
<ITEM>Y &s;awl a drigo. P&s;alm. 91</ITEM>
<ITEM>Y &s;awl ni rodia. P&s;alm. 1</ITEM>
<ITEM>Y &s;awl &s;y deilwng. P&s;alm. 32</ITEM>
<ITEM>Ys da Duw i I&s;rael. P&s;alm. 73</ITEM>
</LIST>
</DIV2>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="metrical Psalter">
<PB REF="3">
<HEAD>Y P&s;almau Canu, <HI>fel ag yr ordeiniwyd hwynt iw Canu mewn</HI> EGLWYSYDD.</HEAD>
<DIV2 N="1" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. I.</HEAD>
<LG>
<L>Y Sawl ni rodia, dedwydd yw</L>
<L>yn &ocirc;l drwg y&s;tryw gyngor,</L>
<L>Ni &s;aif ar ffordd tro&s;eddwyr, ffol,</L>
<L>nid ei&s;te 'n &s;t&ocirc;l y gwatwor.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ond ei holl &s;erch ef fydd yn rhwydd,</L>
<L>ar ddeddf yr Arglwydd vchod:</L>
<L>Ac ar ei ddeddf, rhydd ddydd a nos,</L>
<L>yn ddiddos ei fyfyrdod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ef fydd fel pren plan ar lan d&ocirc;l.</L>
<L>dwg ffrwyth am&s;erol arno,</L>
<L>Ni chrina 'i ddalen, a'i holl waith,</L>
<L>a lwydda 'n berffaith iddo.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Nid felly bydd y drwg di-r&ucirc;s.</L>
<L>ond fel yr &ucirc;s ar gorwynt:</L>
<L>Yr hwn o'r tir a'i chw&ycirc;th a'i chw&acirc;l,</L>
<L>anwadal fydd ei helynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Am hyn y drwg ni &s;aif mewn barn</L>
<L>o flaen y cadarn vniawn:</L>
<L>Na'r pechaduriaid mawr eu b&acirc;r,</L>
<L>ynghynulleidfa 'r cyfiawn</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Canys yr Arglwydd Dduw fel hyn,</L>
<L>a edwyn ffyrdd gwirioniaid:</L>
<L>Ar ef ni &acirc;d byth i barhau,</L>
<L>mo lwybrau pechaduriaid.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="2" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. II.</HEAD>
<LG>
<L>PAham y terfy&s;c gw&ycirc;r y b&ycirc;d,</L>
<L>a pham y cyfyd rhodres?</L>
<L>Pam mae 'r bobloedd yn cyd-wau,</L>
<L>yn eu bwriadau diles?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Codi y mae brenhineodd byd,</L>
<L>a'i bryd yn gyd-gynghorol:</L>
<L>Yn erbyn Duw a chri&s;t (ein plaid)</L>
<L>y mae pennaethiaid bydol.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Drylliwn eu rhwymau, meddant hwy,</L>
<L>ni wnawn ni mwy vfydd-dod:</L>
<L>Ac ymaith taflwn eu trom iau,</L>
<L>Ni ch&acirc;nt yn frau mo'n gorfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ond Duw 'r hwn &s;ydd vwch wybrol len</L>
<L>a chwardd am ben eu geiriau:</L>
<L>Yr Arglwydd nef a wel eu b&acirc;r,</L>
<L>efe a'i gwatwar hwythau.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yna y dywaid yn ei l&icirc;d,</L>
<L>a hyn fydd rhybrid iddyn:</L>
<L>O'i eiriau ef y cyfyd braw,</L>
<L>a'i ddig a ddaw yn ddychryn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Go&s;odais innau (meddai ef)</L>
<L>&acirc; llaw gref yn dragywydd,</L>
<L>Fy mrenin i, yn llywydd llon,</L>
<L>ar &s;anctaidd Sion fynydd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Dymma'r ddeddf a ddwedai yn rhwydd,</L>
<L>hon gan yr Arglwydd clywais:</L>
<L>Ti yw fy mab (o'm perffaith ryw)</L>
<L>heddyw i'th genhedlais.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Gofyn ym, a mi yt' a'i rh&ycirc;dd,</L>
<L>holl wledydd iw 'tifeddu:</L>
<L>Y cenhedlaethau dros y b&ycirc;d,</L>
<L>i gyd a gai' meddiannu.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ti a'i briwi hwynt yn dy farn,</L>
<L>&acirc; gwialen hayarn hayach:</L>
<L>Ti a'i maluri, hwythau &acirc;n</L>
<L>mor f&acirc;n a lle&s;tri priddach.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="4">
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Am hyn yn awr frenhinoedd coeth,</L>
<L>byddwch ddoeth a &s;ynhwyrol&punc;</L>
<L>A chwithau farnwyr cymrwch ddy&s;g,</L>
<L>i o&s;twng terfy&s;g fydol.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Gwa&s;anaethwch chwi yr Arglwydd nef,</L>
<L>ac ofnwch ef drwy oglud:</L>
<L>A byddwch lawen yn Nuw c&ucirc;,</L>
<L>etto trwy grynu hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Cu&s;enwch y mab rhag ei ddig,</L>
<L>a'ch bwrw yn ffyrnig heibio!</L>
<L>A gwyn ei f&ycirc;d pob calon l&acirc;n,</L>
<L>a ymddiriedan yntho.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="3" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. III.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd, amled ydyw'r gwyr;</L>
<L>y &s;ydd drallodwyr i mi!</L>
<L>A llawer iawn i'm herbyn &s;ydd,</L>
<L>o ddydd i ddydd yn codi.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dwedai lawer o'r gwrthgyrch blaid</L>
<L>yn drwm am f'enaid ei&s;oes:</L>
<L>Nid oes iddo yn ei Dduw l&ocirc;r,</L>
<L>chwaith mawr y&s;t&ocirc;r o'i einioes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Tithau O Arglwydd ymhob man,</L>
<L>ydwyd yn darian i mi:</L>
<L>Fy ngogoniant wyt: tu a'r nen,</L>
<L>y codi 'ymhen i fyny.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ar Dduw yr Arglwydd a'm holl lais</L>
<L>y gelwais yn do&s;turaidd,</L>
<L>Ac ef a'm clybu i ar frys,</L>
<L>o'i vchel freinllys &s;anctaidd</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Mi orweddais, ac a gy&s;gais,</L>
<L>ac mi a godais gwedi:</L>
<L>Canys yr Arglwydd oedd i'm dal,</L>
<L>i'm cynnal, ac i'm codi.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Nid ofnaf fi, o'r achos hwn,</L>
<L>mo fyrddiwn &s;ydd yn barod,</L>
<L>O bobloedd, o'm amgylch yn dynn,</L>
<L>i'm herbyn wedi dyfod</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cyfod ti Arglwydd, achub fi,</L>
<L>drwy go&s;pi fy ngelynion:</L>
<L>Trewai&s;t yr &ecirc;n, torrai&s;t eu daint,</L>
<L>er maint yr annuwiolion</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> I'r Arglwydd byth (o achos hyn)</L>
<L>y perthyn iechydwriaeth:</L>
<L>Ac ar ei bobl y di&s;gyn gwl&icirc;th,</L>
<L>ei fendith yn dra helaeth.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="4" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. IV.</HEAD>
<LG>
<L>DVw fy nghyfiawnder clywai&s;t fi,</L>
<L>i'm cyni pan i'th elwais:</L>
<L>Rhyddheai&s;t fi, dod y'm vn w&ecirc;dd</L>
<L>drugaredd clyw fy oerlais.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O feibion dynion hyd ba h&ycirc;d</L>
<L>y trowch trwy g&ycirc;d ymgabledd,</L>
<L>Fy mharch yn warth? a hynny &s;ydd</L>
<L>drwy gelwydd a thrwy wagedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Gwybyddwch ethol o Dduw c&ucirc;n,</L>
<L>iddo 'i h&ucirc;n y duwiolaf:</L>
<L>A phan alwyf arno yn hy,</L>
<L>efe a wrendy arnaf.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ofnwch, a thewch, ac na phechwch,</L>
<L>meddyliwch ar eich gwely:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Aberthwch, gobeithiwch Dduw n&ecirc;r,</L>
<L>rhodd cyfiawnder yw hynny.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Pwy (medd llaweroedd) y pr&ycirc;d hyn,</L>
<L>a ddengys yn'ddaioni?</L>
<L>O Arglwydd dercha d' wyneb pr&ycirc;d,</L>
<L>daw digon iechyd ini.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Rhoi&s;t i'n calon lawenydd m&wcirc;y:</L>
<L>(a hynny trwy dy fendith:)</L>
<L>Nag a fyddai gan rai yn tr&icirc;n,</L>
<L>amlder o'i gw&icirc;n a'i gwenith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Mi orweddaf ac a hunaf,</L>
<L>a hynny f&ycirc;dd mewn heddwch:</L>
<L>Can's ti Arglwydd o'th vnic air,</L>
<L>a bair y'm ddiogelwch,</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="5" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL, V.</HEAD>
<LG>
<L>ARglwydd clyw'ngweddi yn ddiball,</L>
<L>Duw deall fy myfyrdod:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Erglyw fy llais a'm gweddi flin,</L>
<L>fy Nuw, a'm brenin hyglod.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yn forau gwrando fi fy Naf,</L>
<L>yn forau galwaf arnad:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's nid wyd Dduw i garu drwg,</L>
<L>ni thr&icirc;g i'th olwg anfad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ni &s;aif ynfydion yn dy flaen,</L>
<L>na'r rhai a wnaen anwiredd:</L>
<L>Y rhai hyn &s;ydd gennyt yn g&acirc;s,</L>
<L>&s;ef diflas yt bob gwagedd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Y rhai a ddwedant ff&ycirc;g a h&ucirc;d,</L>
<L>a phob gw&ycirc;r gwaedlud creulon,</L>
<L>Ti a'i tynni hwyntwy o'r gwraidd,</L>
<L>fel ffiaidd annuwiolion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Dof finnau tu a'th d&ycirc; mewn h&ecirc;dd,</L>
<L>am dy drugaredd galwaf:</L>
<L>Trwy ofn, a pharch, a goglud dwys,</L>
<L>i'th &s;anctaidd eglwys treiglaf.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> I'th gyfiawnder arwain fi, N&ecirc;r,</L>
<L>rhag blinder a cha&s;ineb</L>
<L>Duw gwna dy ffordd rag ofn eu br&acirc;d,</L>
<L>yn wa&s;tad rhag fy wyneb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Can's iw genau nid oes dim iawn,</L>
<L>mae llygredd llawn iw ceudod:</L>
<L>Eu gyddfau fel ceulannau bedd,</L>
<L>a gwagedd ar eu tafod.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Di&s;trywia hwynt iw camwedd, I&ocirc;n,</L>
<L><PB REF="4">o'i holl gynghorion cwympant,</L>
<L>Hwnt a hwy, a'i holl ddrygioni,</L>
<L>i'th erbyn di rhyfelant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A'r rhai a'mddiried ynot ti,</L>
<L>am yt' gy&s;godi dro&s;tynt,</L>
<L>Llawenhant, a phob rhai a'th g&acirc;r,</L>
<L>cei fawl yn llafar ganthynt.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Can's ti (Arglwydd) anfoni, wlith</L>
<L>dy fendith ar y cyfion:</L>
<L>A'th gywir &s;erch fel tarian gref,</L>
<L>rhoi dro&s;to ef yn goron.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="6" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. VI.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd na cherydda fi,</L>
<L>ymhoethni dy gynddaredd:</L>
<L>Ac na cho&s;pa fi 'n dy lid,</L>
<L>o blegid fy enwiredd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O Arglwydd dy drugaredd d&ocirc;d,</L>
<L>wyf le&s;g mewn nychdod rhybrudd:</L>
<L>O Arglwydd dyr'd, iach&acirc; fi'n chwyrn,</L>
<L>mae f' e&s;gyrn mewn cy&s;tudd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> A'm henaid i o'r lle&s;gedd hyn,</L>
<L>y &s;ydd mewn dychryn &s;celer:</L>
<L>Tithau O Arglwydd, pa ryw h&ycirc;d?</L>
<L>rhoi arnaf ddybryd brudd-der.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Duw gwared f' enaid, dychwel di,</L>
<L>iach&acirc; fi a'th drugaredd:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Nid oes yn angau g&ocirc;f na hawl,</L>
<L>a phwy ath fawl o'r pridd-fedd?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Diffygiais gan ochain b&ocirc;b n&ocirc;s,</L>
<L>mewn gw&acirc;l anniddos foddfa:</L>
<L>Rwy'n gwlychu drwy y cu&s;tudd mau,</L>
<L>a'm dagrau fy'ngorweddfa.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O ddig i'm cas a goddef drwg,</L>
<L>fy'ngolwg &s;y'n tywyllu;</L>
<L>A chan y dwfr a r&ecirc;d yn rhaff,</L>
<L>&ycirc;nt angraff ac yn pylu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Pob vn a wnelo, aed ymhell,</L>
<L>na dichell nac enwiredd,</L>
<L>Can, s clybu yr Arglwydd fy llais,</L>
<L>pan lefais am drugaredd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Yr Arglwydd clybu ef fy arch,</L>
<L>rhof finneu barch a moliant:</L>
<L>Fe dderbyn fy'ngweddi, a'm gwaedd,</L>
<L>am hyn yr haedd ogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fewradwyddir, fe drallodir,</L>
<L>yn dd&icirc;r fy'ngelynion:</L>
<L>Ac fo'i dychwelir dr&wcirc;y fefl glwth,</L>
<L>hwynt yn ddifymwth ddigon.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="7" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. VII.</HEAD>
<LG>
<L>O Achub fi fy Nuw, fy N&ecirc;r,</L>
<L>can's mae fy hyder ynod:</L>
<L>Rhag fy erlidwyr gwared fi,</L>
<L>can's mae o'r rheini ormod.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Rhag llarpio f' enaid fel y llew,</L>
<L>heb un d&ycirc;n glew a'm gweryd:</L>
<L>A'm rhwygo i yn ddrylliau m&acirc;n,</L>
<L>fal dyna amcan gwaedlyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O Arglwydd Dduw os gwnaethym hyn,</L>
<L>os drwg y fy'n fy nwylaw,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Na thrwy ymddiried, dwyll i n&ecirc;b,</L>
<L>pe bawn wrthwyneb iddaw;</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> I erlid f' oes y gelyn doed,</L>
<L>dalied, a rhoed fi'n i&s;af:</L>
<L>A &s;athred f'urddas yn y llwch,</L>
<L>drwy'r diy&s;tyrwch eithaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Cyfod o Dduw, cyfod i'th dd&icirc;g,</L>
<L>a go&s;twng b&icirc;g pob gelyn:</L>
<L>A deffro dro&s;of yn y farn,</L>
<L>&s;ef cadarn yw d' orchymyn.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pan ddringych, yr holl bobl yn llu,</L>
<L>a ddaw o'th ddautu attad:</L>
<L>Duw dychwel i'th farn er eu mwyn,</L>
<L>a gwrando'n cwyn yn wa&s;tad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Duw dyro i'r bobl y farn dau,</L>
<L>a barn di finnau Arglwydd:</L>
<L>Ac fel yr haeddais dod farn iawn,</L>
<L>yn ol fy llawn berffeithrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Derfydd anwiredd y rhai drwg,</L>
<L>gwna 'n amlwg ffordd y cyfion:</L>
<L>Can's vnion wyd, a chraff, Duw cu,</L>
<L>yn chwilio deutu'r galon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ac am fod Duw yn canfod hyn,</L>
<L>Duw yw f'amddiffyn innau:</L>
<L>Duw &s;ydd iachadwr i bob rhai,</L>
<L>&s;ydd l&acirc;n ddifai 'i calonnau.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Felly mae Duw byth ar yr iawn,</L>
<L>a Duw yw 'r cyfiawn farnydd.</L>
<L>Wrth yr annuwiol ar bob tro</L>
<L>mae Duw yn digio beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ac oni thry 'r annuwiol c&acirc;s,</L>
<L>fo lifa 'i loywlas gleddau:</L>
<L>Ar ynnyl y mae bwa'r I&ocirc;n,</L>
<L>a'i barod lymion &s;aethau.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Sef arfau angau at y nod,</L>
<L>y maent yn barod ddigon:</L>
<L>Ac ni &s;aetha ef ergyd byrr</L>
<L>at yr erlidwyr poethion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Wele hanes y gelyn drwg,</L>
<L>efe a ymddwg ar draha:</L>
<L>O chwydd ar gamwedd, beichiog fydd,</L>
<L>ar gelwydd yr e&s;gora.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Clodiodd ef bwll hyd eigion llawr,</L>
<L>o fwriad mawr i'r truan:</L>
<L>Ac ef a &s;yrthiodd ymron bawdd,</L>
<L>i'r dyfn iw glawdd ei hunan.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="5">
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Fi holl enwiredd ar ei ben,</L>
<L>o vchder nen a ddi&s;cyn:</L>
<L>A Duw a ddymchwyl yr vn wedd,</L>
<L>ei gamwedd ar ei goryn.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Im harglwydd Dduw rhof finnau gl&ocirc;d,</L>
<L>c&acirc;f ganfod ei gyfiownder:</L>
<L>A chanmolaf ei enw yn rhwydd,</L>
<L>yr Arglwydd o'r vchelder.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="8" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. VIII.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd ein l&ocirc;r ni a'n nerth,</L>
<L>mor brydferth wyd drwy'r holl fyd!</L>
<L>Dy enw, a'th barch, a roi&s;t vwch ben</L>
<L>dayar ac wybren hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Perai&s;t yt nerth o enau plant,</L>
<L>a rhai a &s;ugnant beunydd,</L>
<L>Rhag d' elynion: tawed am hyn,</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 word"> y gelyn a'r dialydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Wrth edrych ar y nefoedd faith,</L>
<L>a gweled gwaith dy fy&s;edd,</L>
<L>Y lloer, y &s;&ecirc;r, a threfn y rh&ocirc;d,</L>
<L>a'i go&s;od mor gy&s;annedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pa beth yw d&ycirc;n yt'iw goffau,</L>
<L>o ddonniau ac anwyl-fraint?</L>
<L>A pheth yw m&acirc;b d&ycirc;n yr un wedd</L>
<L>lle rhoi ymgeledd cymaint?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ti wnaetho&s;t dd&ycirc;n o fraint a phr&icirc;s,</L>
<L>ychidig &icirc;s Angylion:</L>
<L>Mewn mawr ogoniant, parch, a nerth,</L>
<L>rh<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">i&s;t arno brydferth goron.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ar waith dy ddwylo is y n<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">f,</L>
<L>y gwnaetho&s;t ef yn bennaeth:</L>
<L>Ga o&s;od pob peth dan ei draed,</L>
<L>iddo y gwnaed llywodraeth:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Defaid, gwartheg, a holl dda maes;</L>
<L>a'r adar llaes eu he&s;gyll,</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 word"> hediaid nef, a'r py&s;g o'r don,</L>
<L>&s;y'n tramwy'r eigion erchyll.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> O Arglwydd e'n I&ocirc;r ni a'n nerth,</L>
<L>mor brydferth wyd drwy'r hollfyd!</L>
<L>Dy enw a'th barch a roi&s;t vwch ben</L>
<L>daiar ac wybren hefyd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="9" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. IX.</HEAD>
<LG>
<L>CLodforaf fi fy Arglwyddil&ocirc;n,</L>
<L>o'm calon, ac yn hollawl:</L>
<L>Ei ryfeddodau rhof ar led,</L>
<L>ac mae'n ddyl&ecirc;d eu canmawl.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Byddaf fi lawen yn dy gl&ocirc;d,</L>
<L>ac ynod gorfoleddaf:</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">'th enw (o Dduw) y canaf glod,</L>
<L>wyd hynod, y Goruchaf.</L>
</LG>
<LG>
<L>Tra y dychwelir draw'n ei h&ocirc;l</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">y holl elynol luoedd,</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters">thra<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">t o'th flaen, difethir hwy,</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="3 letters">d<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">n hwy mwy iw lleoedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's rhoi&s;t fy marn yn fatter da,</L>
<L>gwnaetho&s;t ei&s;teddfa vnion:</L>
<L>Ei&s;teddai&s;t ar y gwir, yn &s;iwr,</L>
<L>tydi yw'r barnwr cyfion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cerryddai&s;t, a di&s;trywiai&s;t di</L>
<L>y cenhedlaethi cyndyn:</L>
<L>Diwreiddiai&s;t ynfyd yn y b&ocirc;n,</L>
<L>ni bydd byth &s;&ocirc;n am danyn.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Di&s;trywiai&s;t dithau (elyn gl&acirc;s)</L>
<L>do lawer dinas hyfryd:</L>
<L>Darfu dy nerth byth, darfu hyn,</L>
<L>a'r cof o honyn hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ond yr Arglwydd iw nerth a fydd,</L>
<L>ac yn dragywydd pery:</L>
<L>A pharod fydd ei faingc i farn,</L>
<L>a chadarn ydyw hynny.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Can's efe a farna y b&ycirc;d,</L>
<L>a'r bobl i gyd &s;ydd yntho,</L>
<L>Trwy gyfiownder, heb ofni n&ecirc;b,</L>
<L>a thrwy vniondeb rhagddo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gwna'r Arglwydd hefyd hyn wrth raid,</L>
<L>trueiniaid fo' i hymddiffyn:</L>
<L>Noddfa a fydd i'r rhai'n mewn pr&ycirc;d,</L>
<L>pan fo celedfyd arnyn.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> A phawb a'th edwyn rh&ocirc;n eu cred,</L>
<L>a'i holl ymddiried arnad:</L>
<L>Can's ni adewai&s;t (Arglwydd) n&ecirc;b,</L>
<L>a gei&s;io 'i wyneb attad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Molwch chwi'r Arglwydd, yr hwn &s;ydd</L>
<L>yn &s;anctaidd fynydd Sion:</L>
<L>A dwedwch i'r bobl fal yr oedd</L>
<L>ei holl weithredoedd mowrion.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Pan chwilio efe am waed neu drais,</L>
<L>fe gofia lais y truain:</L>
<L>Pan ei&s;teddo ar faingc y frawd,</L>
<L>fe glyw y tlawd yn germain.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dy nawdd Arglwydd, dydi ym' &s;ydd</L>
<L>dderchafydd o byrth angau:</L>
<L>A gwel fy mlinder gan fy ngh&acirc;s,</L>
<L>y &s;ydd o'm cwmpas innau.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Fel y mynegwyf dy holl wyrth,</L>
<L>a hyn ymhyrth merch Sion:</L>
<L>Ac fel y bwyflawen a ffraeth,</L>
<L>i'th iechydwriaeth dirion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Y cenhedloedd cloddia&s;ent ff&ocirc;s,</L>
<L>lle' i &s;uddent, agos boddi:</L>
<L>I arall lle cuddia&s;ant rwyd,</L>
<L>eu traed a faglwyd ynddi.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Yr Arglwydd nef fal hyn yn wir,</L>
<L>adwaenir wrth ei farnau:</L>
<L>A'r annuwiol a wnaethai'r rhwyd,</L>
<L>yn hon y daliwyd yntau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Yr annuwiol i uffern aed,</L>
<L>ag yno gwnaed ei wely:</L>
<L><PB REF="5">A'r rhai 'ollyngant Dduw dros g&ocirc;f,</L>
<L>bydd yno fyth eu lletty.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Can's byth y gwirion a'r dyn tlawd</L>
<L>hyd dydd brawd nis anghofir:</L>
<L>Y gweiniaid a'r trueiniaid, hwy,</L>
<L>eu gobaith mwy ni chollir.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> O cyfod Arglwydd yn dy w&ycirc;n,</L>
<L>na &acirc;d i dd&ycirc;n mo'th orfod:</L>
<L>Barna 'r cenhedloedd gar dy fron,</L>
<L>a'th farn yn vnion go&s;od.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Gyrr arnynt Arglwydd ofn dy rym,</L>
<L>yn awchlym i'th elynion:</L>
<L>Fel y gwybyddont, pe baent mwy,</L>
<L>nad ydynt hwy ond dynion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="10" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL, X.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd pa'm y &s;efi di,</L>
<L>oddiwrthym ni cyn belled?</L>
<L>Pa'm yr ymguddi di a'th rym,</L>
<L>pan ydym mewn caethiwed?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y drygrai &s;ydd yn blino'r tlawd,</L>
<L>gan drallawd, a chan falchder:</L>
<L>Yn y dichellion a wnai' rhai'n,</L>
<L>hwynt hwy eu hunain dalier.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Hoff gan ddyn dr&wcirc;g ei chwant ei hun,</L>
<L>pawb yn gyt&ucirc;n a'i bechod:</L>
<L>Bendithio mael ydyw eu &s;wydd,</L>
<L>a'r Arglwydd maent iw wrthod.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr annuwiol ni chais Dduw n&ecirc;r,</L>
<L>(mae ef iw falchder cyfuwch:)</L>
<L>Ni chred ef, ac ni feddwl fod,</L>
<L>vn f&acirc;th awdurdod goruwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Am fod ei ffyrdd mewn llwyddia nt h&icirc;r,</L>
<L>ni wyl mo'th w&icirc;r gyfammod:</L>
<L>Bydd dordyn wrth elynion m&acirc;n,</L>
<L>fel chwythu t&acirc;n mewn &s;orod.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fe ddwedodd hyn &acirc;'i feddwl &s;yth,</L>
<L>ni ddigwydd byth ym adfyd:</L>
<L>Ni'm &s;ymudir o oes i oes,</L>
<L>ni chaf na gloes, na drygfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yn ddichellgar, yn dwyllgar iawn,</L>
<L>a'i &s;afn yn llawn melldithion:</L>
<L>Tan ei dafod y mae camw&ecirc;dd,</L>
<L>a thraws enwiredd creulon.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Mewn cilfechydd y di&s;gwyl fan,</L>
<L>i l&acirc;dd y truan gwirion:</L>
<L>Ac ar y tlawd &acirc; llygad llym.</L>
<L>yn dangos grym ei galon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Fe orwedd fel y llew iw ffau,</L>
<L>i fwrw ei faglau trow&s;ion:</L>
<L>Y gwan a'r tlawd a dynn iw rwyd,</L>
<L>ac yno y daliwyd gwirion.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fe duchan, fe a'mgrymma ei hun,</L>
<L>fel un ar farw o wendid,</L>
<L>Ac ef yn gryf, &acirc; fel yn wael,</L>
<L>ar wan i gael ei ergyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yn ei galon, dwedodd am Dduw,</L>
<L>nad ydyw yn gofiadur:</L>
<L>Caddiodd ei wyneb, ac ni w&ecirc;l</L>
<L>pa beth a wn&ecirc;l creadur.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Cyfod Arglwydd, dercha dy law,</L>
<L>dy fod i'n cofiaw dangos:</L>
<L>Ac nag anghofia, pan fo rhaid,</L>
<L>dy weiniaid a'tn werinos.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Paham y cablant hwy w&icirc;r Dd&ucirc;w,</L>
<L>yr enwir annuw lledftrom?</L>
<L>Pam y meddyliant arnat ti</L>
<L>nad ymofynni am danom?</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Gwelai&s;t hyn: can's canfyddi drais,</L>
<L>a cho&s;pi falais anfad:</L>
<L>Tydi yw gobaith tlawd, a'i borth,</L>
<L>a chymorth yr ymddifad,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Tor ymaith yr annuwiol rym</L>
<L>yn gyflym, a'r malei&s;us;</L>
<L>Cais allan eu hanwiredd hwy,</L>
<L>ni chai di mwy'n ddrygionus.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;ydd yn frenin b&ycirc;th,</L>
<L>ef yw'r gwehelyth lywydd:</L>
<L>Di&s;trywiwyd pob cenhedlaeth gr&ecirc;f</L>
<L>o'i dir &ecirc;f, yn dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Duw, gweddi'r gwan a glywai&s;t di,</L>
<L>ac a gy&s;uri 'r galon:</L>
<L>Tro eilwaith attom' y glu&s;t dau,</L>
<L>a chlyw weddiau ffyddlon.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Tros yr ymddifaid y rhoi farn,</L>
<L>a'r gwan fydd cadarn bellach:</L>
<L>Megis nas gall daiarel dd&ycirc;n</L>
<L>mo'r pwy&s;o arnyn mwyach.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="11" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XI.</HEAD>
<LG>
<L>CRedaf i'r Arglwydd yn ddi-nam:</L>
<L>paham y dwedwch weithian</L>
<L>Wrth f' enaid, hwnt, a h&ecirc;d i'th fryn,</L>
<L>fel wrth aderyn bychan?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Wele'r annuwiol a'i bw&acirc;u,</L>
<L>a'i cawell &s;aethau'n barod,</L>
<L>Am wirioniaid yn llechu'n fain,</L>
<L>i &s;aethu 'r rhain o gy&s;god.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y &s;eilfain oll i lygredd aeth:</L>
<L>ond beth a wnaeth y gwirion?</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Mae'r Arglwydd yn ei ddinas gr&ecirc;f,</L>
<L>fe weryd &ecirc;f y cyfion.</L>
<L>Yr Arglwydd o'i or&s;eddfa fr&ycirc;</L>
<L>at y tlawd tr&ycirc; ei olwg,</L>
<L>Gweithredoedd holl hiliogaeth d&ycirc;n,</L>
<L>iw lygaid ydyn amlwg.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Mae'r Arglwydd o'r naturiaeth hon,</L>
<L>prawf gyfion er ymgeledd:</L>
<L><PB REF="6">Ond c&acirc;s yw gan ei enaid fo</L>
<L>ddyn drwg a hoffo wagedd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ar bechaduriad marwor t&acirc;n,</L>
<L>a brwm&s;tan a ddaw'n gawod,</L>
<L>A gwynt tyme&s;tlog vchel iawn,</L>
<L>fal dyna lawn wialennod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Can's cyfion ydyw'r Arglwydd n&ecirc;r,</L>
<L>cyfiownder mae'n ei garu,</L>
<L>A'i w&ycirc;neb at yr vnion tr&ycirc;,</L>
<L>a hynny iw ymgleddu.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="12" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XII.</HEAD>
<LG>
<L>O Achub bellach Arglwydd cu,</L>
<L>fe ddarfu'r trugarogion:</L>
<L>A'r holl wirionedd ar ball aeth,</L>
<L>o blica hiliogaeth dynion.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A gwefus gweniaith dwedant ff&ucirc;g:</L>
<L>er twyll a h&ucirc;g i'r eiddyn:</L>
<L>A chalon ddy blyg yr vn w&ecirc;dd</L>
<L>y cair oferedd ganthyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr Arglwydd torred o'i farn faith</L>
<L>wefu&s;au'r gweniaith diles:</L>
<L>A'r holl dafodau ffro&s;tus iawn</L>
<L>a fytho llawn o rodres.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gallwn orfod o nerth tafod,</L>
<L>dwy wefus y &s;ydd eiddom:</L>
<L>Fal hyn y dwedant hwy yn rhwydd,</L>
<L>a phwy &s;ydd Arglwydd arnom?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yntau ein Duw a ddwedodd hyn</L>
<L>rhag llethu'r gwaelddyn codaf:</L>
<L>Y d&ycirc;n gofidus, tlawd, a'r caeth,</L>
<L>mewn iechydwriaeth dodaf.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> P&ucirc;r iawn yw geiriau'r Arglwydd nef,</L>
<L>a'i 'ddewid ef &s;ydd berffaith,</L>
<L>Fel arian o ffwrn, drwy aml dro</L>
<L>wed'i goeth buro &s;eithwaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ti Arglwydd, yn &ocirc;l dy air di,</L>
<L>a'i cedwi mewn hyfrydwch</L>
<L>Byth rhag y ddrwg genhedlaeth hon,</L>
<L>dy wei&s;ion i gael nedwch.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Pan dderchafer y tryw&s;ion bl&icirc;n,</L>
<L>da ganthyn dr&icirc;n anwiredd:</L>
<L>Felly daw dynion o bob parth</L>
<L>i fwyfwy gwarth o'r diwedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="13" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XIII.</HEAD>
<LG>
<L>PA hyd fy Arglwydd, Dduw dil&ycirc;th?</L>
<L>a'i b&ycirc;th yr wyf mewn angof?</L>
<L>Pa guddio 'r wyd, (o Dduw) pa hyd,</L>
<L>dy l&acirc;n wynebpryd rhagof?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Pa hyd y rh&ecirc;d meddyliau tro</L>
<L>bob awr i flino 'nghalon?</L>
<L>Pa hyd y goddefaf y dir?</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">ra codir fy ngha&s;eion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O Arglwydd edrych arnaf fi,</L>
<L>a chlyw fy 'ngweddi ffyddlon,</L>
<L>Egor fy llygaid, rhag eu cau</L>
<L>ynghy&s;gfa angau ddigllon.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pe llithrwn ddim, (rhag maint yw'r llid)</L>
<L>fo ddwedid fy 'ngorchfygu:</L>
<L>A llawen fyddai fy holl g&acirc;s:</L>
<L>dal fi o'th r&acirc;s i fy nu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Minnau'n dy nawdd a rois fy ffydd,</L>
<L>a'm holl lawenydd eithaf:</L>
<L>Canaf i'm Duw am helpodd i,</L>
<L>gwnaf greddi i'r Goruchaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="14" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XIV.</HEAD>
<LG>
<L>FE ddwedai'r ynfyd nad oes Dduw,</L>
<L>ac felly byw drwy goegni:</L>
<L>Ymly gru'n ffiaidd, ni chais g&ecirc;l:</L>
<L>nid oes a wn&ecirc;l ddaioni.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O'r nef yr edrychodd yr I&ocirc;n</L>
<L>ar holl drigolion dayar,</L>
<L>A roddai neb ei goel ar Dduw,</L>
<L>a chei&s;io byw'n ddeallgar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fe giliodd pawb at lygredd byd,</L>
<L>ymdroent i gyd mewn brynti:</L>
<L>Nid oes vn a wn&ecirc;l well n&acirc; hyn,</L>
<L>n&acirc;c vn a fyn ddaioni.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Eu gwddf &s;y fedd agored cau</L>
<L>maent &acirc; thafodau '&s;trywgar:</L>
<L>A gwenwyn lindis &s;y'n parhau</L>
<L>dan eu gwefu&s;au twyllgar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> A'i genau llawn (fel gwenwyn ll&icirc;th)</L>
<L>o felldith, ac o fu&s;tledd:</L>
<L>Ac anian e&s;gud yw eu traed,</L>
<L>i dywallt gwaed a dialedd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Di&s;tryw ac anhap &s;y'n eu ffyrdd</L>
<L>ni'dwaenant briffyrdd heddwch,</L>
<L>Nid oes ofn Duw'n eu golwg hwy</L>
<L>ni che&s;iant mwy 'difeirwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pam? oni wyddant hwy eu bod</L>
<L>drwy bechod, y modd yma,</L>
<L>Yn y&s;u fy mhobl a'i cildroi,</L>
<L>vn wedd a chnoi y bara?</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Gweddio'r Arglwydd hwy ni wn&acirc;nt,</L>
<L>yn hyn dychrynant luoedd,</L>
<L>Am fod Duw'n dala gyd&acirc; 'r iawn,</L>
<L>yn vn a'r cyfiawn bobloedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gwradwyddech gynt gyngor y tlawd</L>
<L>fal y gwnewch drallawd etto:</L>
<L>Am i'r tlawd gredu y doe llwydd</L>
<L>oddiwrth yr Arglwydd iddo.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Pwy &acirc; all roi i I&s;rael,</L>
<L>o Sion vchel iechyd?</L>
<L>Pwy ond ein Duw? yr hyn pan wn&ecirc;l,</L>
<L>bydd Iago ac I&s;rael hyfryd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="15" TYPE="Psalm">
<PB REF="6">
<HEAD>PSAL. XV.</HEAD>
<LG>
<L>DYwaid i mi pa ddyn a drig,</L>
<L>i'th lys barchedig, Arglwydd,</L>
<L>A phwy a erys ac a fydd</L>
<L>ym mynydd dy &s;ancteiddrwydd?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Yr hwn a rodia'n berffaith dda,</L>
<L>yr hwn a wna gyfiawnder:</L>
<L>A'r hwn a draetha o 'i galon wir,</L>
<L>a drig ar dir vchelder.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr hwn ni ddywaid, ac ni wna</L>
<L>ddim ond o'rda bigilydd:</L>
<L>Ac ni chynnwys y rhai a r&ocirc;n</L>
<L>iw cymydogion gwilydd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y'r hwn &s;ydd i&s;el yn ei fryd,</L>
<L>yn caru'i gyd gri&s;tnogion,</L>
<L>Yr hwn &s;y'n ofni 'r Arglwydd Dduw,</L>
<L>ac &s;ydd yn byw yn ffyddlon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yr hwn ni thyng ddim ond y gw&icirc;r,</L>
<L>er d&icirc;r neu niwed iddo:</L>
<L>Ac ni ro ei arian yn llog,</L>
<L>er dwyn cymydog dano.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Na gobr, na rhodd, yr hwn ni fyn,</L>
<L>er dal yn erbyn gwirion.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A wnelo hyn ni lithra fyth,</L>
<L>fe gaiff y ddilyth goron.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="16" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XVI.</HEAD>
<LG>
<L>CAdw fi Duw, can's rhois fy mhwys</L>
<L>a'm coel yn dradwys arnad:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy Arglwydd wyd: mae dan fy mron,</L>
<L>y gyffes hon yn wa&s;tad:</L>
<L>Nad lles yt yw, na'm da, na'm rhin:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ond i drin &s;ainct daiarol;</L>
<L>I le&s;u'r rhai'n fy 'wyllys yw,</L>
<L>y rhai &s;y'n byw'n rhinweddol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> l'r rhai a redant at Dduw gau,</L>
<L>y daw gofidiau amlder:</L>
<L>Eu diod offrwm o waed, ni</L>
<L>offrymaf fi un am&s;er.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ni henwaf chwaith. Yr Arglwydd yw</L>
<L>fy modd i fyw, a'm phiol:</L>
<L>A thydi I&ocirc;r, &s;y'n rhoi 'mi ran,</L>
<L>a chyfran yn ddigonol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> A thrwy Dduw &s;yrthiodd i mi ran,</L>
<L>o fewn y fan hyfrydaf:</L>
<L>Digwyddodd imi, er fy maeth,</L>
<L>yr etifeddiaeth lanaf.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Bendithiaf finnau Dduw fy I&ocirc;r,</L>
<L>hwn a roes gyngor i mi:</L>
<L>F'arennau hefyd ddydd a nos,</L>
<L>&s;ydd ym yn dangos hynny.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Rhois fy N&ecirc;r (bob awr) gar fy mron:</L>
<L>o'r achos hon ni lithraf,</L>
<L>Can's mae ef ar fy nehau law,</L>
<L>yma na thraw ni &s;yflaf.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> O herwydd hyn, llawn a l'on</L>
<L>yw fy nghalon: ac eilwaith</L>
<L>Hyfryd yw fy mharch a di-ddig,</L>
<L>a'm cnawd a drig mewn gobaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Can's yn vffern ni edi di</L>
<L>mo'm henaid i, i aros:</L>
<L>Na'th anwyl &s;anct (drwy naws y bedd)</L>
<L>i weled llygredd ceuffos.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Dango&s;i ym lwybr i fyw 'n iawn,</L>
<L>dy fron yw'r llawn llawenydd:</L>
<L>Can's yn dy nerth, nid yn y llwch,</L>
<L>mae digrifwch tragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="17" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XVII.</HEAD>
<LG>
<L>O Clyw gy&s;iownder Arglydd m&acirc;d,</L>
<L>y&s;tyr fy n&acirc;d i'th grybwyll,</L>
<L>Clu&s;t ymwrando a'r weddi fau</L>
<L>&s;ydd o wefu&s;au didwyll.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Di&s;gwilia 'marn oddiwrthyt ti,</L>
<L>can's da y gweli'r vnion:</L>
<L>Profai&s;t a gwyddo&s;t ganal nos</L>
<L>mor ddiddos ydyw' nghalon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pan chwiliai&s;t fi (da yw dy gof)</L>
<L>ni chefai&s;t ynof gamwedd,</L>
<L>Fy myfyr m&acirc;d na'm meddwl llaes,</L>
<L>na ddoed i faes o'm dannedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> I ochel cydwaith dynion drwg,</L>
<L>drwy d'air a'th amlwg cyngor,</L>
<L>Ffordd y dyn traw&s;gryf haerllyd llym,</L>
<L>fe ddy&s;gwyd ym ei hepgor.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ond yn dy vnion lwybrau di,</L>
<L>Duw, cynal fi yn wa&s;tad,</L>
<L>Rhag llithro allan o'th iawn hwyl,</L>
<L>Duw di&s;gwyl fy ngherddediad.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Galw yr wyf arnad, am dy fod</L>
<L>yn Dduw parod i wrando,</L>
<L>Go&s;twng dy glu&s;t, a chlyw yn rhodd</L>
<L>fy holl ymadrodd etto.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cyfranna dy ddaionus r&acirc;d,</L>
<L>(ti rhwn wyt geidwad ffyddlon)</L>
<L>I'r rhai &s;y'n ymroi dan dy law,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> rhag broch, a braw y trow&s;ion.</L>
<L>Cadw fi'n anwyl rhag eu twyll,</L>
<L>fel anwyl ganwyll llygad:</L>
<L>Ynghy&s;god dy adenydd di,</L>
<L>o cadw fi yn wa&s;tad:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Rhag yr annuwiol a'i mawr bwys,</L>
<L>a rhag fy'nghyfrwys elyn,</L>
<L>Y rhai a gais fy enaid i,</L>
<L>gan godi yn fy erbyn.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Maent hwy mor dordyn ac mor fr&acirc;s,</L>
<L>ac yn rhy g&aacute;s eu geiriau:</L>
<L>Ac yn rhoi allan ffro&s;t ar led,</L>
<L>gan falched eu para blau.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="7">
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Maent hwy yn amgylchu yn flin</L>
<L>lle yr ym ni'n cyniwer,</L>
<L>Ac a'i golygon tua'r llawr</L>
<L>mewn g&wcirc;g a thramawr hyder.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Maent hwy fel llew, dan godi gwr&ycirc;ch</L>
<L>a fai'n chwennych y&s;glyfaeth:</L>
<L>Neu fel llew ifaingc (er iles)</L>
<L>a gei&s;iai locheshy faeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Cyfod Arglwydd, o'i flaen ef &s;&acirc;f,</L>
<L>dy help a gafi'm henaid,</L>
<L>A tharo i lawr &agrave;'th gleddyf noeth</L>
<L>yr enwir fflamboeth tanbaid.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Rhag gw&ycirc;r dy law, rhag gw&ycirc;r y b&ycirc;d,</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> 'ai rhan i gyd oddiymma,</L>
<L>Gan lenwi eu boliau, a rhoi iw plant</L>
<L>yn fawr eu chwant a'i traha.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Minnau mewn myfyr, f<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">l mewn hun</L>
<L>a welaf lun d'wynebpryd,</L>
<L>A phan ddihunwyf o'r hun hon</L>
<L>y byddaf ddigon hyfryd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="18" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XVIII.</HEAD>
<LG>
<L>O l&ocirc;r fy 'ngrym caraf di 'n fawr</L>
<L>fy'nghreiglawr, t&wcirc;r fy'mwared:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy N&acirc;f, fy nerth, fy nawdd, fy Nuw,</L>
<L>hwn yw fy holl ymddiried.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pan alwyf ar fy I&ocirc;r hynod,</L>
<L>i'r hwn mae cl&ocirc;d yn gyfion,</L>
<L>Yna i'm cedwir yn ddiau</L>
<L>rhag drygau &s;y'ngha&s;eion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Go&s;idion angau o bob tu</L>
<L>oeddynt yn cyrchu i'm horbyn,</L>
<L>A llifodd atonydd y fall</L>
<L>yn ddiball, er fy nychryn.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Pan ydoedd fwyaf oth y bedd,</L>
<L>a gwaedlyd ddiwedd arnaf,</L>
<L>Ag arfau angau o bob tu,</L>
<L>a'm c&acirc;s yn nefu attaf:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yna y gelwais ar fy N&ecirc;r,</L>
<L>ef o'r vchelder clywodd,</L>
<L>A'm gwaedd a ddaeth hyd gar ei fron,</L>
<L>a thirion y croe&s;afodd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pan ddigiodd Duw, daeth dayar gr&ycirc;n,</L>
<L>a &s;ail pob bryn a &s;iglodd:</L>
<L>A chyffro drwy'r wl&acirc;d ar ei h&ycirc;d,</L>
<L>a'r h&ocirc;ll fyd a gynhyrfodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> O'i enau t&acirc;n, o'i ffroenau tarth,</L>
<L>yn nynnu pob parth wybren:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> A chan gymylau dan ei draed,</L>
<L>du y gwnaed y ffur&s;afen.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ac fal yr oedd ein I&ocirc;r fel hyn,</L>
<L>vwch Cherubyn yn hedeg:</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 word"> vwch law adenydd y gwynt,</L>
<L>mewn nefol helynt hoywdeg.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Mewn dyfroedd a chymylau fr&ycirc;,</L>
<L>mae'i welu heb ei weled:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ac yn eu gyrru'n genlly&s;g man,</L>
<L>a marwor t&acirc;n i wared.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Gyrrodd daranau, dyna 'i lef,</L>
<L>gyrrodd o'r nef gennadon.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Cenlly&s;g, morwor t&acirc;n, mellt yn gwau,</L>
<L>fal dyna'i faethau poethion,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Di&s;trywied dy g&acirc;s: felly gynt</L>
<L>gan chwythiad gwynt o'th enau,</L>
<L>Gwa&s;gerai&s;t di y moroedd mawr,</L>
<L>gwelwyd y llawr yn olau.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Felly gwnaeth Duw a mi'r un modd,</L>
<L>anfonodd o'r vchelder,</L>
<L>Ac a'm tynnodd o'r lle yr oedd</L>
<L>i'm hamgylch ddyfroedd lawer.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Fe a'm gwaredodd Duw fal hyn,</L>
<L>oddiwrth fy'ngelyn cadarn,</L>
<L>Yn rhydrwm i mi am ei fod:</L>
<L>rhof finnau glod hyd ddydd farn.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Safent o'm blaen ni chawn ffordd r&ycirc;dd,</L>
<L>tra fum yn n&ycirc;dd fy'ngofid:</L>
<L>Ond yr Arglwydd ef oedd i'm dal,</L>
<L>a'm cynal yn fy ngwendid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Fy naf ei hun a'm rhoes yn rhydd,</L>
<L>&s;e fy waredydd i mi:</L>
<L>Ac o dra&s;erch i mi y gwnaeth,</L>
<L>na bawn i gaeth ond hynny,</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Yr Arglwydd am gobrwya'n &ocirc;l</L>
<L>fy ngwa&s;tadol gyfiawnder.:</L>
<L>Ac yn &ocirc;l glend&icirc;d fy nwy law,</L>
<L>t&acirc;l i'm a ddaw mewn am&s;er.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Can's cei&s;iais ffyrdd fy Arglwydd n&ecirc;r,</L>
<L>ni wneuthym hyder ormod,</L>
<L>Na dim&s;celer erbyn fy nuw</L>
<L>gochelais gyfryw bechod.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Can's ei ddeddfau, maent ger fy mron</L>
<L>a'i hollawl gyfion farnau:</L>
<L>Ac ni rois heibio'r vn or rhai'n,</L>
<L>hwy &ycirc;nt fy nghoel fain innau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Bum berffaith hefyd o'i flaen, ag</L>
<L>ymgedwais rhag byw'n rhyddrwg,</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> A'r Arglwydd gobrwyodd fi'n llawn</L>
<L>yr hyn fu'n iawn iw olwg.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> I'r trugarog trugaredd rhoi,</L>
<L>i'r perffaith troi berffeithrwydd:</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> A'r gl&acirc;n gwnei lendid, ac i'r tyn</L>
<L>y byddi gyndyn Arglwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Can's mawr yw dy drugaredd di,</L>
<L>gwaredi'r truan tawel:</L>
<L>Ac a o&s;tyngi ga<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> dy fron,</L>
<L>rai a golygon vchel.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Ti a olem'nghanwyll i,</L>
<L>am hynny ti a garaf,</L>
<L><PB REF="7">Tydi a droi fy n&ocirc;s yn dd&ycirc;dd,</L>
<L>a'm tywyll f&ycirc;dd goleuaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Oblegid ynot ti, fy Naf.</L>
<L>y torraf trwy y fyddin:</L>
<L>le yn fy Nuw y neidia'n llwyr,</L>
<L>bo tros y fagwyr feinin.</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Os perffaith ydyw ffordd Duw nef,</L>
<L>a'i air ef &s;ydd buredig:</L>
<L>Ac i b&ocirc;b dyn yntho a gred</L>
<L>mae'n fwccled bendigedig.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Can's pwy &s;ydd Dduw? dwedwch yn rhwydd,</L>
<L>pwy ond yr Arglwydd nefol?</L>
<L>A phwy &s;ydd graig onid ein Duw?</L>
<L>&s;ef, di&s;igl yw'n dragwyddol.</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Duw a'm gwregy&s;odd i &acirc; nerth,</L>
<L>a rhoes ym brydferth lwybrau.</L>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Fo roes fy' nrhaed ar hy-lwybr da,</L>
<L>gor&s;eddfa'r vchel fannau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Efe &s;y'n dy&s;gu rhyfel ym</L>
<L>gan roi grym i'm pawennau:</L>
<L>Fel y torrir bwa o ddur</L>
<L>yn bry&s;ur rhwng fy mreichiau.</L>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Daeth o'th ddaioni hyn i gyd,</L>
<L>rhoi&s;t darian iechyd ymy:</L>
<L>A'th law ddeau yr wyd i'm dwyn,</L>
<L>o'th fwynder yr wy'n tyfy.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> Ehengai&s;t i mi lwybrau t&ecirc;g,</L>
<L>i redeg buan gamrau:</L>
<L>Nid oes ynof vn cymal gwan,</L>
<L>di weggian fy mynyglau.</L>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Erlidiais i fy ngh&acirc;s yn llym,</L>
<L>a daethym iw goddiwedd:</L>
<L>Ac ni throis vn cam i'm h&ocirc;l mwy</L>
<L>nes eu bod hwy'n gelanedd:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> Gwnaethym arnynt archollion hyll</L>
<L>fel &s;efyll nas galla&s;ant:</L>
<L>Ond trwy amarch iw cig a'i gwaed,</L>
<L>i lawr dan draed &s;yrthia&s;ant.</L>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Gwregy&s;ai&s;t fi &acirc; gwregys nerth,</L>
<L>at wres ac angerth rhyfel:</L>
<L>A'r rhai a ddaeth i'm herbyn i,</L>
<L>a gwympai&s;t di'n ddiogel.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Fal hyn y gwnaetho&s;t imi gau</L>
<L>ar warrau fy ngelynion,</L>
<L>A'm holl g&acirc;s a ddifethais i,</L>
<L>rhois hwynt i weiddi digon.</L>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> Ac er gweiddi drwy gydol d&ycirc;dd</L>
<L>ni ddoe achubydd attynt,</L>
<L>Er galw'r Arglwydd&punc; ni ddo<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> n&ecirc;b</L>
<L>a <GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters">dda<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 span"></L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Malur<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters"> <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 span"> mewn gwynt,</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 line"></L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 span"> yn ffrom,</L>
<L>fel pridd neu dom heolydd.</L>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> Gwaredai&s;t fi o law fy ngh&acirc;s,</L>
<L>rhoi&s;t bawb o'm cwmpas danaf:</L>
<L>Doe rai ni wel&s;ent fi erioed</L>
<L>a llaw, a throed, hyd attaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="44" UNIT="verse"> Addaw vfydd-dod, ond fo gaid,</L>
<L>gan blant e&s;troniaid gelwydd:</L>
<L><MILESTONE N="45" UNIT="verse"> a phlant e&s;troniaid twyll a wnant,</L>
<L>ond crynant iw &s;tafellydd.</L>
<L><MILESTONE N="46" UNIT="verse"> Eithr byw yw'r Arglwydd ar fy mhlaid,</L>
<L>fy nghraig fendigaid hefyd,</L>
<L>Derchafer Duw: yntho ef trig</L>
<L>fy nerth a'm vnig Iechyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="47" UNIT="verse"> Fy Nuw tra fo a'i nerth i'm dal,</L>
<L>rhoi dial hawdd y gallaf:</L>
<L>A rholi pobloedd: can's efo</L>
<L>&s;ydd yn eu twy&s;o attaf.</L>
<L><MILESTONE N="48" UNIT="verse"> Fy ngwaredydd, a'm derchafydd,</L>
<L>o chyfydd rhai i'm herbyn,</L>
<L>Wyt ti o Dduw: a'm dug ar gais</L>
<L>rhag drwg a thrais y gelyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="49" UNIT="verse"> Am hyn canmolaf di yn rhwydd&punc;</L>
<L>o Arglwydd, Dduw y lluoedd:</L>
<L>Canaf dy glod: a hyn fydd dy&s;g,</L>
<L>ymy&s;g yr holl genhedloedd.</L>
<L><MILESTONE N="50" UNIT="verse"> Duw &s;ydd yn gwneuthyr (o'i fawr r&acirc;d)</L>
<L>fawrh&acirc;d i frenin Dafydd,</L>
<L>Ac iw eneiniog ei well&acirc;d,</L>
<L>ac iw h&acirc;d yn dragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="19" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XIX.</HEAD>
<LG>
<L>DAtgan y nefoedd fowredd Duw,</L>
<L>yr vnrhyw gwna'r ffurfa&s;en:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y dydd i ddydd, a'r nos i nos,</L>
<L>&s;y'n dangos cwrs yr wybren</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Er nad oes ganthynt air nac iaith,</L>
<L>da y dywaid gwaith Duw lywydd,</L>
<L>Diau nad oes na m&ocirc;r na thir,</L>
<L>na chlywir eu lleferydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Aeth eu &s;ain hwy drwy yr holl fyd,</L>
<L>a'i geiriau hyd eithafoedd.</L>
<L>Yr haul teg a'i gwmpas &s;ydd bell,</L>
<L>a'i babell yn y nefoedd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O'r hon y cyfyd ef yn rh&ocirc;d,</L>
<L>fel priod o'i orweddfa,</L>
<L>Iw gwrs cyrch drwy lawenydd mawr,</L>
<L>fel cawr yn rhedeg gyrfa.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O eithaf hyd eithafoedd nef</L>
<L>y mae ef a'i amgylchiad:</L>
<L>Ac ni all dim (lle rhydd ei dro)</L>
<L>ymguddio o'i oleuad.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Dy&s;g yr Arglwydd &s;ydd berffaith ddawn</L>
<L>a dry i'r iawn yr enaid,</L>
<L>Felly rhydd ei wir dy&s;tiolaeth</L>
<L>wy bodaeth i'r ffyddloniaid.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="8">
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Deddfau Duw l&ocirc;n ydynt vnion,</L>
<L>llawenant galon ddiddrwg,</L>
<L>A'i orchymyn &s;ydd bur diau,</L>
<L>a rydd olau i'r golwg.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ofn yr Arglwydd &s;ydd l&acirc;n, ac byth</L>
<L>y pery'n ddilyth hyfrydd,</L>
<L>Barnau'r Arglwydd ynt yn w&icirc;r llawn</L>
<L>i gyd, a chy&s;iawn hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Mwy dei&s;yfedig &ycirc;nt nac aur,</L>
<L>ie na choethaur lawer,</L>
<L>Mely&s;ach hefyd &ycirc;nt na'r m&ecirc;l,</L>
<L>&s;ef dagrau terfel tyner.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Can's ynthynt dy&s;gir fi, dy w&acirc;s,</L>
<L>ar addas, a'r vnionder:</L>
<L>A'r holl gamp &s;y o'i cadw nhwy,</L>
<L>felly ceir go brwy lawer.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Er hynny i gyd, pwy a all</L>
<L>iawn ddeall ei gamweddau?</L>
<L>O gwna fi'n l&acirc;n, (a bydd ddidddig)</L>
<L>o'm holl guddiedig feiau.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Duw attal feiau rhyfig, chwant,</L>
<L>na thyfant ar fy' ngwarthaf;</L>
<L>Yno byddaf wedi 'nglanhau</L>
<L>o'm holl bechodau mwyaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> O Arglwydd, fy mhrynwr a'm nerth,</L>
<L>bydded yn brydferth gennyd</L>
<L>Fy'madrodd, pan dd&ecirc;l gar dy fron,</L>
<L>a'm myfyr calon hefyd,</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="20" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XX.</HEAD>
<LG>
<L>GWrandawed di yr Arglwydd N&ecirc;r,</L>
<L>pan dd&ecirc;l cyfyngder arnad,</L>
<L>Enw Duw Iacob, ein Duw ni,</L>
<L>a'th gadwo di yn wa&s;tad.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O'i gy&s;egr rhoed yt help a nerth,</L>
<L>a braich o brydferth Sion:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cofied dy offrwm poeth a'th r&ocirc;dd,</L>
<L>bo'rhain wrth fodd ei galon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Rhoed ytty wrth dy fodd dy h&ucirc;n,</L>
<L>dy ddymun a'th adduned:</L>
<L>Dy fwriad iach a'th arfaeth tau,</L>
<L>a'th weddiau gwrandawed.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yn enw ein Duw gorfoleddwn</L>
<L>yn hyf, a chodwn faner:</L>
<L>A'th ddei&s;yfiadau gwnaed yn rhwydd,</L>
<L>yr Arglwydd o'r uchelder.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yr Arglwydd gweryd (felly gwn)</L>
<L>o'i gy&s;egr drwn ei eneiniog:</L>
<L>Gwrendy ei arch, gyrr iddo rym,</L>
<L>yn gyflym ac yn gefnog.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Rhai ar gerbydau rh&ocirc;nt eu pwys,</L>
<L>rhai ar feirch ddwys ymddiried:</L>
<L>Minneu ar enw'r Arglwydd Dduw,</L>
<L>mai hwnnw yw'n ymwared.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Hwy a'mroe&s;ant-a &s;yrthia&s;ant,</L>
<L>yn eu nerth ei&s;oes yno:</L>
<L>Coda&s;om a &s;afa&s;om ni,</L>
<L>o Dduw, a thi i'n llwyddo,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Cadw ni Arglwydd a'th law gref,</L>
<L>boed brenin y nef dro&s;om:</L>
<L>Gwrandawed hwnnw arnom ni,</L>
<L>a'n gweddi pan y llefom.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="21" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXI.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd, yn dy nerth a'th r&icirc;n,</L>
<L>mae'r brenin mewn llawenydd:</L>
<L>Ac yn dy iechyd, yr un wedd,</L>
<L>mae ei orfoledd beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Holl ddei&s;yfiad ei galon l&acirc;n,</L>
<L>iddo yn gyfan dodai&s;t:</L>
<L>Cael pob dymuniad wrth ei fodd,</L>
<L>ac o un rhodd ni phellai&s;t.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's da'r achubai&s;t ei flaen ef,</L>
<L>a donniau nef yn gyntaf:</L>
<L>Ac ar ei ben, (ddaionus I&ocirc;n,)</L>
<L>rhoi&s;t goron aur o'r puraf.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ef a ofynnodd gennyd oes,</L>
<L>a rhoddai&s;t hiroes iddo:</L>
<L>A hon dy rodd, dros byth y bydd,</L>
<L>nid a'n dragywydd heibio.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> I'th iechydwriaeth y mae 'n byw,</L>
<L>a mawr yw ei ogoniant:</L>
<L>Go&s;odai&s;t arno barch a nerth,</L>
<L>a phrydferth yw ei lwyddiant.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Rhoi&s;t dy fendithion vwch pob tawl,</L>
<L>yn rhodd dragwyddawl iddo:</L>
<L>A llewyrch d'wyneb byth a fydd,</L>
<L>yn fawr lawenydd arno.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Am fod y brenin yn rhoi 'i gr&ecirc;d,</L>
<L>a'i 'mddiried yn yr Arglwydd:</L>
<L>Dan nawdd y Goruchaf tra fo,</L>
<L>gwn na ddaw iddow dramgwydd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> A thydi Arglwydd a'th law l&acirc;n,</L>
<L>cei allan dy elynion;</L>
<L>Rhag dy ddeheulaw (er a wnant)</L>
<L>ni ddiangant dy ga&s;eion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Di a'i go&s;odi 'n nydd dy ddig,</L>
<L>fel ffwrnais ffyrnig danllyd:</L>
<L>Yr Arglwydd iw lid a'i difa,</L>
<L>a'r t&acirc;n a'i hy&s;a 'n enbyd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Diwreiddi di eu ffrwyth o'r tir,</L>
<L>a'i had yn wir ni thyccian:</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Am fwriadu yt ddrwg ddilen:</L>
<L>heb ddwyn i ben mo'i hamcan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ti a'i go&s;odi hwy 'r naill du,</L>
<L>a thi a'th lu iw herbyn:</L>
<L>Ac a lefeli dy fwau,</L>
<L>at eu hwynebau cyndyn.</L>
<PB REF="8">
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ymddercha dithau f' Arglwydd g&ucirc;n,</L>
<L>i'th nerth dy h&ucirc;n a'th erfid:</L>
<L>Ninnau a ganwn, o'n rhan ni,</L>
<L>i foli dy gadernid.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="22" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXII.</HEAD>
<LG>
<L>DAngos fy Nuw, fy Nuw, a'm grym,</L>
<L>ba achos ym gadewai&s;t:</L>
<L>Pell wyd o'm iechyd ac &ocirc; n&acirc;d</L>
<L>fy mloeddiad, llwyr i'm pellai&s;t.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy Nuw'rwy 'n llefain, tithau heb</L>
<L>roi ym' mor atteb etto,</L>
<L>Bob dydd a nos mae'nghri'n ddi-ffael.</L>
<L>a heb gael mo'm dihuddo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> A thi wyd &s;anct, &s;anct i barhau,</L>
<L>Ile daw gweddiau 'n wa&s;tad:</L>
<L>A holl d&ycirc; I&s;rael a'i clod,</L>
<L>a'i pwys a'i hy&s;tod attad.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ynot gobeitheiai'n tadau ni,</L>
<L>a thydi oedd eu bwccled:</L>
<L>Ymddiried ynot, Arglwydd hael,</L>
<L>ac felly cael ymwared.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Llefa&s;ant drwy ymddiried gynt,</L>
<L>da fuo&s;t iddynt, Arglwydd:</L>
<L>Eu hachub hwynt a wnaetho&s;t di</L>
<L>rhag cyni, a rhag gwradwydd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fo'm rhifir innau megis pryf,</L>
<L>nid fel gwr cryf ei arfod:</L>
<L>Fel dirmyg dynion, a gwarth gwael,</L>
<L>a thybiant gael eu hy&s;tod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pawb a'm gwelent, a'm gwatworent,</L>
<L>ac a'm min-gamm<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">nt hefyd,</L>
<L>Y&s;gwyd eu pennau yn dra hy,</L>
<L>a chwedi hynny dwedyd,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ar yr Arglwydd rhoes bwys a chr&ecirc;d,</L>
<L>doed ef iw wared allan,</L>
<L>Os myn ei ollwng ef ar l&ecirc;d,</L>
<L>cymmered iddo ei hunan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Duw tynnai&s;t fi o groth fy mam,</L>
<L>rhoi&s;t ynof ddinam obaith,</L>
<L>Pan oeddwn i yn &s;ugno hon,</L>
<L>ac o'i dwy fron a'm harchwaith.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Arnat ti bwriwyd fi o'r bru,</L>
<L>arnat ti bu fy'mddiried:</L>
<L>Fy Nuw wyt ti o groth fy mam,</L>
<L>ffyddiais yt am fy'ngwared.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Oddiwrthif fi yn bell na ddos,</L>
<L>tra fo yn agos flinder:</L>
<L>I'm cymorth i, gan nad oes neb</L>
<L>a drotho'i wyneb tyner.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Bu&s;ty ch lawer, a chry&s;ion iawn,</L>
<L>deathant yn llawn i'm gogylch:</L>
<L>A theirw Balan o bob parth,</L>
<L>yn codi tarth o'm hamgylch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Egorant arnaf enau rhwth</L>
<L>i'm bygwth, fel y llewod,</L>
<L>A faent yn thuo ei&s;iau maeth,</L>
<L>o raib y&s;clyfaeth barod.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Fel dwfr rwyfi 'n diferu'n chwyrn,</L>
<L>a'm he&s;gyrn, figla'r rheini:</L>
<L>Fy'nghalon o'm mewn darfu'n llwyr,</L>
<L>fel cwyr a fai yn toddi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Fel priddle&s;ter mae fy nerth mor &s;wrth</L>
<L>ynglyn wrth fy ngorchfanau</L>
<L>Mae fy'nhafod, yr wyf mor drwch,</L>
<L>fy nghyfle yw llwch angau.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Can's c&wcirc;n cylcha&s;ant fi, fy N&ecirc;r,</L>
<L>a chadfa &s;celer ddiffaith:</L>
<L>Cloddia&s;ant fy nwy law a'm traed,</L>
<L>ac felly gwnaed fy artaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> A rhifo fy holl e&s;gyrn i,</L>
<L>gan gulni hawdd y gallaf,</L>
<L>Maent hwythau'n gweled hynny'n wych,</L>
<L>bob tro yn edrych arnaf.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Rhyngthynt iw my&s;g y dillad mau</L>
<L>yn rhannau dosbartha&s;ant,</L>
<L>A hefyd ar fy mrhif-wi&s;c i</L>
<L>coelbrenni a, fwria&s;ant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Tithau fy nerth a'm Harglwydd da'</L>
<L>nac ymbell&acirc; oddiwrthy,</L>
<L>O bry&s;&s;ia tydi yw fy mhorth,</L>
<L>a thyr'd, a chymorth i mi.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> O dyr'd ac achub, yr oes fau,</L>
<L>rhag ofn y cleddau ffyrnig,</L>
<L>A gwared o feddiant y ci</L>
<L>fy enaid i &s;y'n vnig.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Ymddiffyn fi rhag y llew glwth,</L>
<L>dwg o'i &s;afn rhwth fy enaid,</L>
<L>Achub a gwrando fi yn chwyrn</L>
<L>rhag c&ycirc;rn yr vnicorniaid.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Mynagaf finnau d'enw yn bur</L>
<L>i'm brodur yn yr or&s;edd,</L>
<L>Lle mwya'r gynn ulleidfa l&acirc;n,</L>
<L>dy glod a wna'n gyfannedd.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> H&acirc;d Iaco ac I&s;rael, chwychwi</L>
<L>rhai ych yn ofni'r Arglwydd,</L>
<L>Drwy ofn y rhowch iddo foliant,</L>
<L>a rhowch ogoniant ebrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Can's ni'ch lly&s;odd, ni'ch dirmy godd,</L>
<L>ni chuddiodd ei wynebpryd,</L>
<L>Eithr gwrandawodd weddi y gwan,</L>
<L>a'i duchan yn ei adfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Honot ti b&ycirc;dd, ac i ti gw&ecirc;dd</L>
<L>mewn aml or&s;edd fy moliant.</L>
<L>I Dduw rhof f'addunedau'n llon</L>
<L>gar bron y rhai a'i hofnant.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Diwellir y tlodion: a'r rhai</L>
<L>a gei&s;iai at yr Arglwydd,</L>
<L><PB REF="9">A'i molant ef, fe gaiff (gwir iw)</L>
<L>eich enaid fyw'n dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Trigolion b&ycirc;d a dront yn rhwydd</L>
<L>at yr Arglwydd pan gofiant:</L>
<L>A holl dylwythau 'r ddaear hon</L>
<L>d&ocirc;nt gar ei fron, ymgrymant.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Can's yr Arglwydd biau'r deyrnas,</L>
<L>a holl gwmpas y bydoedd:</L>
<L>Ac vwch eu llaw, ef vnig &s;ydd</L>
<L>ben llywydd y cenhedloedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Y cyfoethogion a fwyt&acirc;nt,</L>
<L>addolant yn eu gwynfyd:</L>
<L>Rhai a &acirc;nt i'r ll&wcirc;ch gar ei fron,</L>
<L>a rhai, braint meirwon hefyd,</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Y rhain oll a'i h&acirc;d, yn vn fr&ycirc;d</L>
<L>gwn&acirc;nt iddo g&ycirc;d wa&s;anaeth:</L>
<L>A'r rhain ir Arglwydd drwy'r holl d&icirc;r</L>
<L>a rifir yn genhedlaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> D&ocirc;nt, dango&s;ant ei vniondeb</L>
<L>y rhai &s;ydd heb eu geni:</L>
<L>Hyn a addawodd, ef a'i gwnaeth,</L>
<L>hynny a ddaeth o ddifri.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="23" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXIII.</HEAD>
<LG>
<L>YR Arglwydd yw fy mugail clau,</L>
<L>ni &acirc;d b&ycirc;th ei&s;iau arnaf:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mi a g&acirc;f orwedd mewn porfa fr&acirc;s,</L>
<L>ar lan dwfr gloywlas araf.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fe goledd f'enaid, ac a'md&wcirc;g</L>
<L>rhyd llwybrau diddrwg cyfion,</L>
<L>Er mwyn ei enw mawr dil&ycirc;s</L>
<L>fo'm tywys ar yr vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pe rhodiwn (nid ofnwn am hyn)</L>
<L>yn nyffryn cy&s;god angau,</L>
<L>Wyd gyda mi, a'th nerth, a'th ffon,</L>
<L>ond tirion ydyw'r arfau?</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Go&s;odai&s;t fy mwrdd i yn fr&acirc;s,</L>
<L>lle'r oedd fy'ngh&acirc;s yn gweled:</L>
<L>Olew i'm pen, a chwppan lawn,</L>
<L>daionus iawn fu'r weithred.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O'th nawdd y daw y donniau hyn</L>
<L>i'm canlyn b&ycirc;th yn hylwydd:</L>
<L>A minnau a bre&s;wyliaf b&ycirc;th</L>
<L>a'm n&ycirc;th yn nh&ycirc; yr Arglwydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="24" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXIV.</HEAD>
<LG>
<L>YR Arglwyd piau'r ddaiar lawr,</L>
<L>a'i llownder mawr &s;y'n eiddo:</L>
<L>Yr Arglwydd biau yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>a'r bobl i gyd &s;ydd ynddo.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Can's force; ei &s;ail hi a'i gwedd</L>
<L>yn rhyfedd vwch y moroedd</L>
<L>Ac a'i go&s;ododd hi yn l&acirc;n,</L>
<L>yn drigfan vwch llif-ddyfroedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Er hyn: pwy a ddringa yn hy</L>
<L>i gy&s;egr fry yr Arglwydd?</L>
<L>A phwy a &s;aif &acirc; theilwng w&ecirc;dd,</L>
<L>yngor&s;edd ei &s;ancteiddrwydd?</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> D&ycirc;n &acirc; llaw l&acirc;n, a meddwl da,</L>
<L>ac yn ddidraha ei enaid,</L>
<L>Diorwag, ac ni roes un tro</L>
<L>er twyllo 'i gyfne&s;eifiaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Gan yr Arglwydd y caiff hwn wl&icirc;th</L>
<L>ei ra&s;lawn fendith helaeth,</L>
<L>A chyfiawnder i bob cyfryw</L>
<L>gan Dduw yr iechydwriaeth.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Hon &s;y gan Dduw'n genhedlaeth gr&ecirc;f,</L>
<L>a'i cei&s;iant ef yn effro,</L>
<L>A gei&s;iant d'wyneb, dyma eu maeth,</L>
<L>&s;ef gw&icirc;r genhedlaeth Iago.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Derchafwch chwi byrth eich pennau,</L>
<L>a chwithau ddorau bythol,</L>
<L>Can's brenin mawr daw i'ch mewn chwi,</L>
<L>&s;ef pen br&icirc; gogoneddol.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Pw<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> yw'r brenin hwn gogonedd</L>
<L>Arglwydd rhyfedd ei allu:</L>
<L>Yr Arglwydd yw, cyfion ei farn,</L>
<L>a chadarn i ryfelu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Derchefwch chwi byrth eich pennau,</L>
<L>ehengwch ddorau bythol,</L>
<L>Can's brenin mawr daw ich mewn chwi,</L>
<L>brenin o fri gogonol,</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Pwy meddwch ydyw'r brenin hwn,</L>
<L>a gofiwn ei ogoniant?</L>
<L>I&ocirc;r y lluoedd yw, brenin h&ecirc;dd,</L>
<L>a gogonedd, a ffyniant,</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="25" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXV.</HEAD>
<LG>
<L>F' Arglwydd derchefais f'enaid i</L>
<L>hyd attad ti yn vnion.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy Nuw, fy ngobaith, gwarth ni cha,</L>
<L>na lawenh&acirc; 'ngelynion.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Sawl a obeithiant ynot ti,</L>
<L>y rheini ni wradwyddir,</L>
<L>Gwarth i'r rhai a wn&ecirc;l am i ham</L>
<L>ryw dwyll neu gam yn ddihir.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Arglwydd dangos ym' dy ffordd di,</L>
<L>a ph&acirc;r i mi ei deall:</L>
<L>Dy&s;g ac arwain fi yr vn wedd</L>
<L>yn dy wirionedd diball.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Can's tydi ydwyd Dduw fy maeth,</L>
<L>a'm iechydwriaeth vnig:</L>
<L>Dy ddi&s;gwyl yr wyf rhyd y dydd,</L>
<L>a hynny &s;ydd im diddig.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O cofia dy nawdd a'th &s;erch di,</L>
<L>a'th fawr do&s;turi Arglwydd:</L>
<L>Cofia fod ynot ti crioed,</L>
<L>lawn ddioed drugarogrwydd.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="9">
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Na chofia yr enwiredd mau,</L>
<L>na llwybrau fy ieuenctyd:</L>
<L>Ond Arglwydd, coffa fy'ngh&ucirc;r i</L>
<L>er dy ddaioni hyfryd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;ydd vnion a da,</L>
<L>a'i ffyrdd ym noddfa ydynt:</L>
<L>Fe arwain (fel y mae yn rhaid)</L>
<L>y pechaduriad ynthynt.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Fe ddy&s;g ei lwybrau mewn barn iawn.</L>
<L>i'r rhai vfyddiawn y&s;tig,</L>
<L>Hyddy&s;g yw ei ffyrdd i bob rhai</L>
<L>a fyddai o&s;tyngedig.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> I'r &s;awl a gatwo ddeddfau'r l&ocirc;n,</L>
<L>a'i vnion dy&s;tiolaethau,</L>
<L>Gwirionedd, a thrugaredd fydd</L>
<L>ei lywydd yn ei lwybrau,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Er mwyn dy enw (o Arglwydd mau)</L>
<L>Duw maddau fy enwiredd,</L>
<L>Can's fy'nrho&s;eddiad i mawr yw,</L>
<L>mwy ydyw dy drugaredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Mae, pa ryw &wcirc;r yn ein my&s;g n&icirc;</L>
<L>&s;ydd yn p&ucirc;r ofni'r Arglwydd:</L>
<L>Fe ddengys y ffordd iddaw fo,</L>
<L>hon a ddewi&s;o'n ebrwydd,</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> O hyn y caiff fy enaid cu</L>
<L>le i letteu yn e&s;mwyth:</L>
<L>A'r holl ddaear hon a'i gwell&acirc;d,</L>
<L>a g&acirc;nt ei h&acirc;d a'i dylwyth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Ei holl ddirgelwch a ddy&s;g fo</L>
<L>i'r &s;awl a ofno'r Arglwydd:</L>
<L>Ac o'i holl gyfanneddau gl&acirc;n,</L>
<L>efe a'i gwna'n gyfarwydd.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Tueddu'r wyf fy Arglwydd m&acirc;d,</L>
<L>yn wa&s;tad a'm golygon:</L>
<L>Can's ef yn ynic, (yn ddioed)</L>
<L>rhydd fy nau droed yn rhyddion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Tro attaf, dod y'm nawdd diddig,</L>
<L>can's vnic wyf, a rhydlawd.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Gofidiau'nghalon ynt ar l&ecirc;d.</L>
<L>Duw gwared fi o'm nychdawd.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Duw, gw&ecirc;l fy mlinder, a'm poen fawr,</L>
<L>a madde'n awr fy mhechod:</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Gw&ecirc;l fy 'ngelynion a amlh&acirc;nt,</L>
<L>ac a'm ca&s;&acirc;nt yn ormod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Cadw f' enaid, ac achub fi,</L>
<L>na wnelo'r rheini'm wradwydd:</L>
<L>Rhois fy mhwys arnat ti fy N&acirc;f,</L>
<L>a rhodiaf mewn perffeithrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Cadwed, fi fy uniondeb maith,</L>
<L>can's rhois fy ngobaith ynod.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Duw, cadw di holl I&s;rael,</L>
<L>gwared, a gw&ecirc;l ei drallod.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="26" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXVI.</HEAD>
<LG>
<L>BArn fi (O Dduw) a chlyw fy llais,</L>
<L>mi rodia is mewn perffeithrwydd,</L>
<L>Ac ni lithraf, am ym' roi 'mhwys,</L>
<L>yn llownddwys ar yr Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Prawf dify muchedd Arglwydd da,</L>
<L>a hola ddull fy mywyd,</L>
<L>A manwl chwilia r' galon fau,</L>
<L>a phrawf f' arennau hefyd,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O flaen fy llygaid, wyf ar l&ecirc;d</L>
<L>yn gweled dy drugaredd:</L>
<L>Gwnaeth d&acirc;l ar hynny ar bob tro,</L>
<L>y'm rodio i'th wirionedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Nid cyd ei&s;tedd gyd&acirc; gwagedd,</L>
<L>neu goegwyr yn llawn malais:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> C&acirc;s gennif bob annuwiol r&icirc;th,</L>
<L>ac yn eu pl&icirc;th ni &s;teddais.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Mi olchaf fy nwy law yn l&acirc;n.</L>
<L>can's felly byddan, f' Arglwydd:</L>
<L>Ac a dueddaf tua'th g&ocirc;r,</L>
<L>ac allor dy &s;ancteiddrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Y modd hyn teilwng yw i mi,</L>
<L>luo&s;ogi dy foliant:</L>
<L>Sef, addas i mi fod yn l&acirc;n,</L>
<L>i ddat can dy ogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Arglwydd cerais drigfan dy d&ycirc;,</L>
<L>lle'r ery'dy anrhydedd:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> N'&acirc;d f'enaid i a'm hoes yngh&ycirc;d</L>
<L>&acirc;'r gwaed lyd llawn enwiredd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Eu dwylaw hwynt &s;y &s;celer iawn,</L>
<L>y maent yn llawn malei&s;iau.</L>
<L>A dchau law yr holl rai hyn:</L>
<L>&s;y'n arfer derbyn gwobrau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Minnau'n ddiniwed, (felly gw&ecirc;dd)</L>
<L>ac mewn gwirionedd rhodiaf:</L>
<L>Gwared fi drwy dy ymgeledd,</L>
<L>cymer drugaredd arnaf.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Fe &s;aif fy nhroed i ar yr iawn</L>
<L>ni &s;yfl o'r vniawn droedfedd:</L>
<L>Mi a'th glodforaf, Arglwydd da,</L>
<L>lle by tho mwya'r or&s;edd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="27" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXVII.</HEAD>
<LG>
<L>YR Arglwydd yw fy ngolau'gyd,</L>
<L>a'm iechyd: rhag pwy'r ofnaf?</L>
<L>Yr Arglwydd yw nerth f'oes: am hyn,</L>
<L>rhag pwy doe ddychryn arnaf?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Pan ddaeth rhai anfad, &s;effy ngh&acirc;s,</L>
<L>o'm cwmpas er fy llyngcu,</L>
<L>Llithra&s;ant a chwymya&s;ant hwy,</L>
<L>ni ddaethont mwy i fynu.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="10">
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ni ddoe ofn ar fy nghalon gu,</L>
<L>pe cyrchai llu i'm herbyn:</L>
<L>Neu pe codai g&acirc;d y modd hwn,</L>
<L>mi ni wanffyddiwn ronyn.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Vn arch a erchais ar Dduw n&acirc;f,</L>
<L>a hynny a archaf etto:</L>
<L>Cael dyfod i d&ycirc;'r Arglwydd gl&acirc;n,</L>
<L>a bod a'm trigfan yntho:</L>
</LG>
<LG>
<L>I gael ymweled a'i Deml deg,</L>
<L>a hyfryd o&s;teg ynthi</L>
<L>Holl ddyddiau f'einioes: &s;ef wyf gaeth</L>
<L>o fawr hiraeth am dani.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Can's y dydd drwg fo'm c&ucirc;dd efe</L>
<L>iw Babell neu ddirgelfa:</L>
<L>Iw bre&s;wylfod, fel mewn craig gref,</L>
<L>caf gantho ef orphwysfa.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Bellach fo'm codir vwch fy ngh&acirc;s,</L>
<L>&s;ydd mewn galanas i mi:</L>
<L>Aberthaf, caraf, mola'r I&ocirc;n</L>
<L>yn flyddlon byth am hynny.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gwrando arnaf fy Arglwydd byw,</L>
<L>bry&s;&s;ia a chlyw fy oern&acirc;d:</L>
<L>Trugarh&acirc; wrthif, gw&ecirc;l fy nghlwyf,</L>
<L>y pryd y galwyf arnad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fel hyn mae 'nghalon o'm mewn i</L>
<L>yn holi ac yn atteb,</L>
<L>Cei&s;iwch fy wyneb ar bob tro:</L>
<L>fy Nuw rwy'n cei&s;io d'wyneb,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Na chudd d'wyneb, na l&ycirc;s dy w&acirc;s,</L>
<L>fy mhorth a'm urddasf&ycirc;o&s;t:</L>
<L>Duw fy iechyd na wrthod fi,</L>
<L>o paid a &s;orri'n rhy do&s;t.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O gwrthyd fi fy nh&acirc;d a'm mam</L>
<L>a'm dinam gyfne&s;eifiaid:</L>
<L>Gweddia'r Arglwydd. ef er hyn</L>
<L>o'i r&acirc;s a dderbyn f'enaid.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Duw dy&s;g i mi dy ffordd yn rhwydd</L>
<L>o herwydd fy'ngelynion,</L>
<L>Ac arwain fi o'th nawddol r&acirc;d</L>
<L>yn wa&s;tad ar yr vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ac na ddyro fi, er dy r&acirc;s,</L>
<L>wrth fodd yr atcas elyn,</L>
<L>Can's Cei&s;iodd fy ngha&s;eion mau</L>
<L>dy&s;tion gau yn fy erbyn.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Oni bai gredu honof fi,</L>
<L>bum wrth-fron torri 'nghalon,</L>
<L>Y cawn i weled da Duw'n rh&acirc;d</L>
<L>o fewn gwl&acirc;d y rhai bywion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Di&s;gwyl di ar yr Arglwydd da,</L>
<L>ymwrola dy galon:</L>
<L>Ef a rydd nerth i'th galon di,</L>
<L>os iddo credi'n ffyddlon.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="28" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>A Tad (I&ocirc;n fy nerth) y rhof l&ecirc;f,</L>
<L>Duw n&ecirc;f na fydd di fyddar:</L>
<L>Os tewi, rhag fy mynd mor dr&icirc;&s;t,</L>
<L>a b&ocirc;d mewn c&icirc;&s;t dan ddaiar.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O Arglwydd, erglyw fy llais i;</L>
<L>a derbyn weddi bruddaid:</L>
<L>Pan gottwyf fy nwy law o bell,</L>
<L>Duw, tua'th gafell &s;anctaidd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ac na ddaro&s;twng fi, fy I&ocirc;r,</L>
<L>dan ddwylo'r annuwolion:</L>
<L>Y rhai &s;y'n arwain m&icirc;nau m&ecirc;l,</L>
<L>a rhyfel yn eu calon.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yn &ocirc;l bwriad eu calon gau,</L>
<L>a'r twyll ddyfei&s;iau eiddynt,</L>
<L>Yn eu dr&wcirc;g weithredoedd hwy,</L>
<L>Duw t&acirc;l eu gobrwy iddynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Am na '&s;tyriant weithredoedd Duw,</L>
<L>ef a wna ddi&s;tryw arnynt:</L>
<L>Am na welent ei w&ycirc;rth a'i r&acirc;d,</L>
<L>ni wn&acirc; adeilad honynt.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Bendigaid fytho'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>fe glybu lef fy'ngweddi:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yr Aaglwydd yw fy nerth, a'm rhan,</L>
<L>a'm tarian, a'm daioni.</L>
</LG>
<LG>
<L>Ymddiriedais iddo am horth</L>
<L>a chefais gymorth gantho:</L>
<L>Minnau o'm calon, drwy fawr chwant,</L>
<L>a ganaf foliant iddo.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;ydd nerth i bob rhai,</L>
<L>a ymddiriedai'n hylyn;</L>
<L>A'i eneiniog ef a fydd maeth,</L>
<L>ac iechydwriaeth iddyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gwared dy bobl dy hun yn dda,</L>
<L>bendithia d'etifeddiaeth:</L>
<L>Bwyda, cyfod hwy, am ben hyn</L>
<L>d&ocirc;d iddyn dragwyddolfaeth.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="29" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXIX.</HEAD>
<LG>
<L>RHowch i'r Arglwydd, a rhowch yn chwyrn,</L>
<L>chwi blant y cedyrn, foliant:</L>
<L>Cydnabyddwch ei barch,, a'i nerth,</L>
<L>mor brydferth, a'i ogoniant.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Rhoddwch i enw yr Arglwydd glod,</L>
<L>heb orfod mwy mo'ch cymmell,</L>
<L>Addolwch Arglwydd yr holl fyd,</L>
<L>mor hyfryd yw ei Babell!</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Llais yr Arglwydd &s;ydd vwch dyfroedd,</L>
<L>Duw cryf pair floedd y daran:</L>
<L>Vwch dyfroedd lawer mae ei drwn;</L>
<L>nid yw ei &s;wn ef fychan.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Llais yr Arglwydd, pan fytho llym,</L>
<L>a ddengys rym a chyffro:</L>
<L><PB REF="10">A llais yr Arglwydd a fydd dwys,</L>
<L>fel y bo cymwys gantho.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Llais yr Arglwydd a dyr yn f&acirc;n</L>
<L>y Cedrwydd hirl&acirc;n vnion,</L>
<L>Yr Arglwydd a'dyr yn v&s;wydd,</L>
<L>y Cedrwydd o Lib&acirc;non.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fel llwdn vnicorn neu lo llon</L>
<L>fe wna'i Libanon lammu,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A Sirion oll: llais ein I&ocirc;r gl&acirc;n</L>
<L>a wna'i fflam d&acirc;n wa&s;garu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Llais yr Arglwydd, drwy ddyrys lyn,</L>
<L>a godai ddychryn eres:</L>
<L>Yr Arglywydd a wna ddychryn fflwch</L>
<L>drwy holl anialwch Cades,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Llais yr Arglwydd piau'r glod,</L>
<L>pair i'r ewigod lydnu:</L>
<L>Dinoetha goed: iw deml iawn yw</L>
<L>i bob rhyw ei foliannu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yr Arglwydd gynt yn bennaeth oedd,</L>
<L>ar y llif-ddyfroedd cethin:</L>
<L>Yr Arglwydd fu, ef etto &s;ydd,</L>
<L>ac byth a fydd yn frenin.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yr Arglwydd a rydd iw bobl nerth,</L>
<L>drwy brydferth gyfanneddwch.</L>
<L>Yr Arglwydd a rydd ei bobl ymhlith</L>
<L>ei fendith, a hir heddwch.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="30" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXX.</HEAD>
<LG>
<L>F' Arglwydd mi a'th fawry gafdi,</L>
<L>can's myfi a ddyrchefai&s;t,</L>
<L>A'm gelynion i yn llawen</L>
<L>vwchlaw fy mhen ni pherai&s;t.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy Nuw, pan lefais arnat ti</L>
<L>y rhoddai&s;t i mi iechyd,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cedwai&s;t fy enaid rhag y bedd:</L>
<L>a rhag diwedd anhyfryd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Cenwch i'r I&ocirc;n chwi ei holl &s;ainct,</L>
<L>a maint yw gwrthiau'r Arglwydd:</L>
<L>A clodforwch ef gar ei fron,</L>
<L>drwy gofion o'i &s;ancteiddrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ennyd fechan y &s;ai 'n ei ddig,</L>
<L>o gael i fodd trig bywyd:</L>
<L>Heno brydnawn wylofain &s;ydd,</L>
<L>y horau ddydd daw iechyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dywedais yn fy llwyddiant hir,</L>
<L>ni'm &s;yflir yn dragywydd:</L>
<L>O'th ddaioni dodai&s;t, Dduw N&ecirc;r,</L>
<L>&s;ail cryfder yn fy mynydd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cuddiai&s;t dy wyneb ennyd awr,</L>
<L>a blinder mawr a gefais.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Arnad (O Arglwydd) drwy lef ddir,</L>
<L>fy Arglwydd, i'r ymbiliais.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Pa fudd (O Dduw) &s;ydd yn fy ngwaed,</L>
<L>pan fwyf dan draed yn gorwedd?</L>
</LG>
<LG>
<L>A phwy a g&acirc;n yt yn y llawr,</L>
<L>dy glod a'th fawr wirionedd?</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Clyw &s;i Arglwydd, a thrugarh&acirc;,</L>
<L>dod gymorth da i'm bywyd,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Canys yn rh&acirc;d y troi&s;t fy m&acirc;r,</L>
<L>a'm galar, yn llawenfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L>Am iti ddattod fy &s;&acirc;ch grys,</L>
<L>rhoi&s;t wregys o lawenydd:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Molafa chanaf &acirc;'m tafod,</L>
<L>i'm Arglwydd glod dragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="31" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXXI.</HEAD>
<LG>
<L>MI a'mddiriedais ynod N&ecirc;r,</L>
<L>fel na'm gwradwydder bythoedd;</L>
<L>Duw o'th gyfiawnder gwared fi,</L>
<L>a chlyw fy'nghri hyd nefoedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Gogwydd dy glu&s;t attaf ar frys,</L>
<L>o'th nefel lys i wared,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> A bydd ym yn graig gadarn fiwr,</L>
<L>yn d&ycirc; a thwr i'm gwared.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Sef fy'nghraig wyd, a'm ca&s;tell cryf,</L>
<L>wyf finnau hyf o'th fowredd:</L>
<L>Er mwyn dy enw tywys fi,</L>
<L>ac arwain i drugaredd</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> a thynn fy fi o'r rhwyd i'r lann,</L>
<L>a roe&s;an er fy maglu:</L>
<L>Gan's fy holl nerth &s;ydd ynot ti,</L>
<L>da gelli fy'ngwaredu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dodaf fy y&s;pryd yn dy law,</L>
<L>ac &acirc;f gar llaw i orwedd,</L>
<L>Da y gwaredai&s;t fi yn fyw,</L>
<L>(O Arglwydd Dduw 'r gwirionedd)</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Llwyr y ca&s;eis y neb a f&acirc;g,</L>
<L>iw galon orwag aflwydd,</L>
<L>Ac mi a o&s;odais yn llwyr faith</L>
<L>fy'ngobaith yn yr Arglwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Mi a'mhyfrydaf ynot ti,</L>
<L>canfuo&s;t fi mewn am&s;er,</L>
<L>Ac adnabuo&s;t, wrth fy rhaid</L>
<L>fy enaid mewn cyfyngder.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Llawen fyddaf finnau am hyn,</L>
<L>i'm gelyn ni'm gwarcheai&s;t;</L>
<L>Eithr fy nrhaed i yn eang rydd</L>
<L>da beunydd y &s;efydlai&s;t.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O dangos dy drugaredd Dduw,</L>
<L>can's cyfyng ydyw arnaf,</L>
<L>Fy llygaid, f' enaid, a'm bol &s;ydd</L>
<L>yn dioddef cy&s;tydd gwaelaf.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Fy mywyd ym' gwir ofid oedd,</L>
<L>fy holl flynyddoed, blinion,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Fy nerth a ballodd o'm drwg cynt,</L>
<L>a'm e&s;gyrn ydynt bydron.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> A gwatwor i'm gelynion wyf,</L>
<L>fy'nghydblwyf a'm gwatworent:</L>
<PB REF="11">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<PB REF="11">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<PB REF="12">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<PB REF="12">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<L><PB REF="13">Fy holl gymdogion, a phob d&ycirc;n,</L>
<L>gan ddychryn a'm gochelent,</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Fe a'm gollyngwyd i dros g&ocirc;f,</L>
<L>fal marw a fo e&s;geulus:</L>
<L>A hawdd yw hepgor y lle&s;tr twn,</L>
<L>o byddai'hwn drwgfla&s;us.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Can's clywais ogan llawer d&ycirc;n</L>
<L>o'm dautu, dychryn oerloes;</L>
<L>Hwy a'mgynghorent a'r bob twyn,</L>
<L>bwriadent ddwyn fy einioes.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Ond yn fy'ngobaith (Arglwydd byw)</L>
<L>y dwedais fy Nuw ydwyd,</L>
<L>Y mae f' am&s;eroedd ar dy law,</L>
<L>nid oes na braw nac ar&s;wyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Dyred a gwared fi dy w&acirc;s,</L>
<L>oddiwrth fy' ngh&acirc;s a'm herlid:</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> A dangos d'wyneb ym'oth r&acirc;d,</L>
<L>rhag br&acirc;d y rhai &s;y'm hymlid.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> O Arglwydd, na wradwydder fi,</L>
<L>a rois fy ngweddi arnad:</L>
<L>Ond i'r annuwiol gwarth a w&ecirc;dd,</L>
<L>yn fud i'r bedd o lygriad,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Cae gelwyddog wefu&s;au y rhain</L>
<L>y &s;ydd yn dar&s;tain cra&s;der,</L>
<L>O ddi y&s;tyrwch, a thor tynn,</L>
<L>yy erbyn y cyfiawnder.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> O mor fawr ydw dy r&acirc;d di-drai,</L>
<L>a roi&s;t i'r rhai a'th ofnant!</L>
<L>Cai o flaen meibion dynion gl&ocirc;d,</L>
<L>ac ynod ymddiriedant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Oddiwrth &s;yth feilchion (o'th flaen di)</L>
<L>y cuddi-hwynt yn ddirgel,</L>
<L>Cuddi yn dda i'r babell dau</L>
<L>rhag &s;en tafodau vchel.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Mi a fendigaf Dduw yn hawdd,</L>
<L>dango&s;awdd vm' ei gariad,</L>
<L>A gwnaeth ryfeddod dros ei w&acirc;s,</L>
<L>mewn cadarn ddinas gaead.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Ofnais i gynt o'm gobaith drwg</L>
<L>fy'nrhoi o'th olwg allan;</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> E&icirc;thyr pan lefais arnat ti</L>
<L>y clywai&s;t fi yn fuan.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> O cerwch Dduw ei holl &s;ainct cf,</L>
<L>da y clyw lef ffyddloniaid:</L>
<L>Ac ef a d&acirc;l yn helaeth iawn,</L>
<L>i'r beilch anghyfiawn tanbaid,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Cymmerwch gy&s;ur yn Nuw I&ocirc;n,</L>
<L>ef a rydd galon ynoch:</L>
<L>Ac os gobeithiwch ynddo ef,</L>
<L>ei law yn gref bydd dro&s;och.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="32" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL XXXII.</HEAD>
<LG>
<L>YSawl &s;y deilwng, gwyn ei fyd,</L>
<L>drwy fadde i' gyd ei dro&s;edd,</L>
<L>Ac y cy&s;godwyd ei holl fai,</L>
<L>a'i bechod, a'i anwiredd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A'r d&ycirc;n &acirc; gwnfyd Duw a'i llwydd,</L>
<L>ni chyfri'r Arglwydd iddo</L>
<L>Mo'i gamweddau: yr hwn ni ch&acirc;d</L>
<L>dim twyll dichellfr&acirc;d yntho.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Minnau, tra celwn i fy mai</L>
<L>yn h&ecirc;u yr ai 'mhibellion:</L>
<L>A thrwy fy rhuad i bob dydd,</L>
<L>cy&s;tuddio y bydd fy'nghalon.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Dy law dithau, y dydd a'r n&ocirc;s</L>
<L>&s;ydd drom drwy achos arnaf:</L>
<L>Troi ireidd-dra fy e&s;gyrn m&ecirc;r</L>
<L>fel &s;ychder y gorphennaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yna y trois innau ar gais,</L>
<L>addefais fy anwiredd:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ty&s;t yn fy erbyn fy h&ucirc;n fum,</L>
<L>meddeuai&s;t ym' fy'nghamwedd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Am&s;erol weddiau am hyn,</L>
<L>a rydd pob glanddyn arnad:</L>
<L>Rhag ofn mewn ffrydau dyf roedd maith,</L>
<L>na chaer mo'r daith hyd attad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Rhyw loches gadarn wyd i mi,</L>
<L>thag ing i'm cedwi 'n ffyddlon:</L>
<L>Amgylchyni fy fi ar l&ecirc;d,</L>
<L>&acirc; cherdd ymwared gy&s;on.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Dithau (O ddyn) dy&s;g geni fi</L>
<L>y ffordd y rhodi'n wa&s;tad,</L>
<L>Mi a'th gynghoraf di rhag drwg.</L>
<L>y mae fy ngolwg arnad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fel y march neu y ful na fydd,</L>
<L>y rhai y &s;ydd heb ddeall:</L>
<L>Mae yn rhaid genfa neu ffrwyn den,</L>
<L>i ddal eu pen yn wa&s;tad.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Caiff annuwolion, a wnant gam,</L>
<L>fawr ofid am eu traha:</L>
<L>A ffyddloniaid Duw, da y gw&ecirc;dd,</L>
<L>trugaredd a'i cylchyna,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Chwithau'r cyfion yn dirion ewch</L>
<L>a llawenhewch yn hylwydd,</L>
<L>A phob calon &s;ydd vnion &s;yth,</L>
<L>clodforwch fyth yr Arglwydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="33" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXXIII.</HEAD>
<LG>
<L>PA rai bynnag, yn Nuw yr I&ocirc;n,</L>
<L>&s;y gyfion, llawenychwch:</L>
<L>I bawb &s;ydd yn iawn yn byw</L>
<L>gweddus yw diolchgarwch.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A thannau telyn molwch ef.</L>
<L>rhowch hyd y nef ogoniant:</L>
<L>Ar y nabyl gywair ei th&ocirc;n,</L>
<L>ac ar y gy&s;on ddegtant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cenwch i'r I&ocirc;n fawl a mawrh&acirc;d,</L>
<L>wiw gerdd o ganiad newydd:</L>
<L><PB REF="13">Cenwch iddo yn llaf&acirc;r gl&ocirc;d,</L>
<L>bid parod eich lleferydd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Am mai vnion ydyw ei air,</L>
<L>ffyddlon y cair ei weithred:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cyifownder a barn, ef a'i c&acirc;r,</L>
<L>a'r ddaiar llawn o'i nodded,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Gair yr Arglwydd a wnaeth y n&ecirc;f,</L>
<L>a'i Y&s;pryd ef eu lluoedd:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ca&s;clai efe yngh&ycirc;d y m&ocirc;r,</L>
<L>a'i dry&s;or yw'r dyfnderoedd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yr holl ddaiar ofned ein Duw,</L>
<L>a ph&ocirc;b d&ycirc;n b&ycirc;w a'i pre&s;wyl:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ei arch a &s;aif, a'i air a f&ycirc;dd,</L>
<L>a hynny &s;&ycirc;dd i'w ddi&s;gwyl.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ef a ddirymmodd, (fy Nuw I&ocirc;r)</L>
<L>holl gyngor y cenhedloedd:</L>
<L>A thrwy lyfiant gwnai yn ddi rym,</L>
<L>amcanion llym y bobloedd.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ond ei, gyngor ef oddi fr&ycirc;,</L>
<L>a bery'n dragwyddoliaeth:</L>
<L>A'i galon-fr&ycirc;d efe ei hun,</L>
<L>vwch p&ocirc;b rhyw vn genhedlaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A ph&ocirc;b cenhedloedd, dedwydd &ycirc;nt,</L>
<L>os Duw iddynt &s;ydd Arglwydd:</L>
<L>A'i etholion, efe a'i gwnaeth</L>
<L>yn etifeddiaeth hylwydd.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> O'r nefoedd fr&ycirc; yr edrych Duw,</L>
<L>ar lwybrau p&ocirc;b rhyw ddynion,</L>
<L>Ac o'i bre&s;wylfa edrych ar</L>
<L>y ddaiar a'i thrigolion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Yr hwn a luniodd galon d&ycirc;n,</L>
<L>a edwyn ei weithredoedd:</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ac ni chedwir vn bydol g&ucirc;n,</L>
<L>o'i nerth ei hun na'i luoedd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> A pheth palledig ydyw march,</L>
<L>i gael parch ac ymwared:</L>
<L>Ac ni all achub o law'r N&ecirc;r,</L>
<L>mo'i farchog er ei gryfed.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Wele lawn olwg Duw a'i wawl,</L>
<L>maent ar y &s;awl a'i hofno:</L>
<L>A'i drugaredd ef &s;ydd ar l&ecirc;d,</L>
<L>i'r &s;awl a'mddiried yntho.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Er mwyn gwared, pan fo yn rhaid,</L>
<L>rhag angau enaid adyn:</L>
<L>Ac i borthi y tlawd yn glau,</L>
<L>rhag ei&s;iau, a rhag newyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Ein henaid gan yr Arglwydd hael,</L>
<L>&s;y'n di&s;gwyl cael ei bywyd:</L>
<L>Efe a byrth ein henaid gwan,</L>
<L>efe yw'n tarian hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Sef yn vnig yn Nuw yr I&ocirc;n,</L>
<L>mae'n calon yn llawenu:</L>
<L>Ac yn ei Enw &s;anctaidd &ecirc;f,</L>
<L>mae hon yn gr&ecirc;f yn credu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Duw dy drugaredd d&ocirc;d i ni,</L>
<L>&s;ef ynot ti y credwn:</L>
<L>Dy drugaredd a'th nawdd i'n d&ocirc;d,</L>
<L>Canys ynod ymddiriedwn.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="34" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XXXIV.</HEAD>
<LG>
<L>DIolchaf fi &acirc; chalon rwydd,</L>
<L>i'r Arglwydd b&ocirc;b am&s;erau:</L>
<L>Ei foliant &ecirc;f, a'i w&icirc;r fawrh&acirc;d,</L>
<L>&s;y'n wa&s;tad yn fy' ngenau.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy enaid &s;&ycirc;dd yn bo&s;tio'n rhwydd,</L>
<L>o'm Harglwydd, ac o'm perchen:</L>
<L>A ph&ocirc;b difalch hynny a gl&ycirc;w,</L>
<L>ac a fydd b&ycirc;w yn llawen.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Molwch fy Arglwydd gyd &acirc; mi,</L>
<L>cydfolwn ei enw ef:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Criais arno yn fy ofn caeth,</L>
<L>a gwrando wnaeth fy ynglef.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Y &s;awl a edrych arno ef,</L>
<L>&acirc; llewyrch n&ecirc;f eglurir:</L>
<L>Ni wradwyddir o honynt n&ecirc;b,</L>
<L>a'i hwyneb ni chwilyddir.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Wele, y truan a roes l&ecirc;f,</L>
<L>a Duw o'r n&ecirc;f yn gwrando</L>
<L>A'i gwaredodd ef o'i holl ddr&wcirc;g,</L>
<L>a'i waedd oedd amlwg iddo.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Angel ein Duw a dr&ycirc; yn gylch,</L>
<L>o amgylch pawb a'i hofnant:</L>
<L>Ceidw ef hwynt: a llawer gwell</L>
<L>na cha&s;tell yw eu gwarant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> O profwch, gwelwch, ddaued yw</L>
<L>yr Arglwydd b&ycirc;w i'r eiddo:</L>
<L>A gw&ycirc;n ei f&ycirc;d p&ocirc;b d&ycirc;n a gr&ecirc;d,</L>
<L>roi ei ymddiried yntho.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ofuwch Dduw ei holl &s;ainct (heb g&ecirc;l)</L>
<L>ai gwn&ecirc;l ni b&ycirc;dd pall arnyn:</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Nag ei&s;iau dim &s;ydd dda: er b&ocirc;d,</L>
<L>ar gnawon llewod newyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Chwychwi feibion deuwch yn n&ecirc;s,</L>
<L>gwrandewch hanes y&s;tyriol:</L>
<L>Dowch a dy&s;gaf i chwi yn rhwydd</L>
<L>ofni yr Arglwydd nefol.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Y &s;awl a chwennych fywyd h&icirc;r,</L>
<L>a gweled gw&icirc;r ddaioni:</L>
<L>Cae dy enau rhag dr&wcirc;g di bwyll,</L>
<L>a'th &s;afn rhag twyll a gwegi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Gwrthod ddr&wcirc;g, gwna dda, a chais h&ecirc;dd,</L>
<L>hon hyd y diwedd dylyn:</L>
<L>A chadw'r heddwch wedi ei chael,</L>
<L>fal dyna ddiwael de&s;tyn.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Y mae yr Arglwydd a'i olwg</L>
<L>ar y d&ycirc;n diddrwg cyfion:</L>
<L>A'i glu&s;tiau ef o'i lawn w&icirc;r f&ocirc;dd,</L>
<L>egorodd i'r rhai gwirion.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="14">
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Wyneb yr I&ocirc;n a'i guwch &s;y dynn,</L>
<L>yn erbyn gweithwyr diffaith:</L>
<L>Y coffa o honynt &ecirc;f a'i tyr</L>
<L>ar fyrr o'r ddaiar ymmaith</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Hawdd y clybu fy N&acirc;f o'r n&ecirc;f,</L>
<L>le&s;erydd ll&ecirc;f y cyfion:</L>
<L>A thra buan (o'i r&acirc;d a'i r&ocirc;dd)</L>
<L>y tynnodd o'i trallodion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Agos iawn yw ein Duw at g&ucirc;r</L>
<L>y galon bur ddrylliedig:</L>
<L>A d&acirc; y ceidw ef b&ocirc;b pr&ycirc;d</L>
<L>yr y&s;pryd cy&s;tuddiedig.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Tr&wcirc;ch, ie ac aflwyddiannus iawn,</L>
<L>a f&ycirc;dd g&wcirc;r cyfiawn weithiau:</L>
<L>Ei ddrygau oll, Duw oddi fr&ycirc;</L>
<L>a'i tyn, a'i tr&ycirc; i'r gorau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Ceidw ei e&s;cyrn &ecirc;f ei hun</L>
<L>O honynt vn ni ddryllir:</L>
<L>A dr&wcirc;g a laddo y dr&wcirc;g w&acirc;s,</L>
<L>&acirc; ffrwyth ei g&acirc;s y lleddir.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Eithr holl wa&s;anaethwyr Duw ei hun,</L>
<L>yr Arglwydd gun a'i gwared:</L>
<L>I'r Sawl a'mddiried yntho &ecirc;f,</L>
<L>ni all llaw gr&ecirc;f mo'r niwed.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="35" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XXXV.</HEAD>
<LG>
<L>PLeidia (&ocirc; Arglwydd) yn fy hawl,</L>
<L>&acirc;'r &s;awl a dery'n f'erbyn:</L>
<L>Lle'r ymry&s;onant &acirc; myfi,</L>
<L>ymwana di a'r gelyn.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mae dy gymmorth? o moes ei gael,</L>
<L>ymafael yn y tarian:</L>
<L>O cyfod, cais dy a&s;talch gron,</L>
<L>a d&wcirc;g dy waywffon allan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Argaua ar y rhai f' ar gam,</L>
<L>i'm herlid am fy mywyd:</L>
<L>Wrth fy enaid dywaid fel hyn,</L>
<L>fy fi a fyn yt'iechyd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Gwarth a gwradwydd fo i b&ocirc;b gr&acirc;dd,</L>
<L>a gei&s;io l&acirc;dd fy enaid:</L>
<L>A thrwy gywilydd troed iw h&ocirc;l.</L>
<L>y ffals niweidiol gablaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Fel yr &ucirc;s o flaen gwynt y b&ocirc;n,</L>
<L>Angel yr I&ocirc;n i'w chwalu:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> A rhyd ffordd dywyll lithrig lefn,</L>
<L>a hwn wrth gefn iw gyrru.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cloddio pwll, a chuddio y rhwyd,</L>
<L>a wnaethbwyd ym heb achos:</L>
<L>Heb achly&s;ur, maglau a wnaid</L>
<L>i'm henaid yn y cyfnos.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> O deued, cwymped yn ei rwyd,</L>
<L>yr hon a guddwyd allan:</L>
<L>Syrthied a glyned iw delm rwyll,</L>
<L>a'i drapp o'i dwyll ei hunan.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Eithr am fy enaid i (Amen)</L>
<L>bid llawen yn yr Argl&wcirc;ydd:</L>
<L>Fe a f&ycirc;dd hyfryd gantho hyn,</L>
<L>lle daw i'r gelyn aflwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O Arglwydd dywaid f'e&s;gyrn i,</L>
<L>pwy &s;&ycirc;dd a thi vn gyflwr?</L>
<L>Rhag ei dr&ecirc;ch yn gwared y gwan,</L>
<L>a'r truan rhag ei &s;peiliwr.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ty&s;tion gau a godent yn llym,</L>
<L>a holent ym'b&ecirc;th anfad:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Dr&wcirc;g ym'dros dd&acirc; talent heb raid,</L>
<L>a'm henaid braint ymddifad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ond fi, tr&acirc; fyddent hwy yn gl&acirc;f,</L>
<L>rhown i'm ne&s;af liein-&s;ach:</L>
<L>Drwy h&icirc;r ymo&s;twng ac ympryd,</L>
<L>cymrais fy m&ycirc;d yn bruddach.</L>
<L>Yr vn do&s;turiol weddi fau,</L>
<L>a ddaeth o'm genau allan,</L>
<L>A droes eilwaith (er fy ll&ecirc;s)</L>
<L>i'm mynwes i fy hunan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Mi a ymddygais mor brudd dlawd,</L>
<L>fel am fy mrawd neu'nghymmar:</L>
<L>Neu fel arwyl d&ycirc;n dros ei fam,</L>
<L>ni cherddai gam heb alar.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Hwythau yn llawen doent yngh&ycirc;d,</L>
<L>pan bwy&s;odd adfyd attaf:</L>
<L>Ofer ddynion, ac echrys I&ucirc;</L>
<L>f&ycirc;th yn mingammu arnaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Rhai'n rhagrithwyr, rhai'n watworwyr,</L>
<L>torrent hwy eiriau mwy&s;aidd:</L>
<L>Hwy a'fgyrnygent arnaf fi,</L>
<L>b&ocirc;b daint, a'r rheini'n giaidd.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Arglwyd edrych, ow pa ryw h&ycirc;d</L>
<L>yw'r pr&ycirc;d y d&ocirc;f o'i harfod?</L>
<L>Gwared fy enaid rhag y b&ecirc;dd,</L>
<L>f'oes o ewinedd llewod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Minneu a ganaf i ti gl&ocirc;d,</L>
<L>lle b&ocirc; cyfar&s;od lluoedd:</L>
<L>Ac a folaf dy enw a'th ddawn,</L>
<L>wrth lawer iawn o bobloedd.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Na fydded lawen fy'ngh&acirc;s dd&ycirc;n,</L>
<L>i'm herbyn heb acho&s;&s;ion:</L>
<L>Ac na throed (er bwriadu'mr&acirc;d)</L>
<L>mo gwrr ei lygad digllod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Nid ymddiriedant ddim mewn h&ecirc;dd</L>
<L>dychmygant ryfedd gelwydd:</L>
<L>Dirwyn dichell, a go&s;od cryw</L>
<L>i'r rhai &s;y'n byw yn llonydd.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Lledu &s;afnau, taeru yn dyn,</L>
<L>dwedyd hyn yn vnblaid,</L>
<L>Ffei ffei o honot, hwnt a thi,</L>
<L>n&icirc; a'th wel&s;om di &acirc;'n llygaid,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Tithau (O Arglwydd) gwelai&s;t hyn,</L>
<L>mor daer yn f'erbyn fuon:</L>
<L><PB REF="14">Ac na dd&ocirc;s oddiwrthif ymhell,</L>
<L>rhag dichell fy ngha&s;eion.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Cyfod, deffro, fy Nuw i'm barn,</L>
<L>yn gadarn gyd a'm gofid:</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Dydi a fynni 'r vniondeb,</L>
<L>ni watwar n&ecirc;b o'm plegid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Na &acirc;d i'r gelyn calon wael</L>
<L>ddiweddu cael ei wynfyd:</L>
<L>Na rhodre<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">u fy llyngcu'n grwn,</L>
<L>llyngca&s;om hwn yn ddybryd.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Gwarth a gwradwydd iddynt a dd&ecirc;l</L>
<L>&s;y'n codi vchel chwerthin:</L>
<L>Gwi&s;cer hwynt &acirc; mefl ac &acirc; ch&acirc;s,</L>
<L>&s;&ycirc;dd ym alanas ryflin.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Llawen fo'r llaill a llawn o gl&ocirc;d,</L>
<L>&s;y'n coelio 'm&ocirc;d yn gyfion.</L>
<L>Dwedant, bid i'n Duw ni fawrh&acirc;nt,</L>
<L>am roi llwyddiant iw wei&s;ion.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Minnau &s;y Arglwydd gyda'r rhain,</L>
<L>myfyriaf arwain deunydd</L>
<L>Dy gy&s;iownder di, a'th fawr-gl&ocirc;d</L>
<L>&aacute;'m tafod yn dragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="36" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XXXVI.</HEAD>
<LG>
<L>WRth gamwedd d&ycirc;n annuwiol &s;ur</L>
<L>mae'n eglur yn fy nghalon:</L>
<L>Nad oes ofn Duw, na'i farn, na'i ddr&wcirc;g</L>
<L>o flaen ei olwg trow&s;ion.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mae yn c&ycirc;d ddwyn &acirc;'i fai ei hun,</L>
<L>ni w&ycirc;l mo'i wrthun dro&s;edd:</L>
<L>Nes cael yn eglur i'r hollf&ycirc;d</L>
<L>ei g&acirc;s-wyd, a'i anwiredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Os ei ymadrodd, mae heb w&icirc;r,</L>
<L>ei enau dihir hydwyll</L>
<L>Ni fyn wneuthur dim d&acirc;, ychwaith,</L>
<L>yr adyn diffaith dibwyll:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ef yn ei wely ni chais h&ucirc;n,</L>
<L>ond go&s;od llun ar gelwydd:</L>
<L>Os yn effro, neu yn ei waith,</L>
<L>ni ochel daith annedwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Dy drugaredd (fy Arglwydd I&ocirc;n)</L>
<L>&s;&ycirc;dd hyd eithafon ne&s;oedd:</L>
<L>A'th wirionedd di &s;&ycirc;dd yn gwau,</L>
<L>hyd y cymylau dyfroedd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dy vniondeb fel mynydd mawr,</L>
<L>dy farn fel llawr yr eigion:</L>
<L>Dy nerth f&ycirc;th &s;elly a barh&acirc;,</L>
<L>i gadw d&acirc;, a dynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O mor werthfawr (fy Arglwydd Dduw)</L>
<L>i bawb yw dy drugaredd!</L>
<L>I blant dynion da iawn yw b&ocirc;d,</L>
<L>ynghy&s;god dy adanedd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Cyflawn o fra&s;der yw'r t&ycirc; tau,</L>
<L>lle llenwir hwythau hefyd:</L>
<L>Lle y c&acirc;nt ddiod gennyt I&ocirc;n,</L>
<L>o fla&s;us afon hyfryd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gyda thi mae y loywffrwd hon,</L>
<L>a dardd o ffynnon einioes:</L>
<L>A'th d&ecirc;g oleuni, ac &acirc;'th r&acirc;d,</L>
<L>y cawn oleuad ei&s;oes.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O y&s;tyn etto i barh&acirc;u,</L>
<L>dy drugareddau tirion:</L>
<L>Ni a'th adwaenom di, a'th ddawn,</L>
<L>i'r rhai &s;&ycirc;dd vniawn galon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> O Duw im herbyn i na ddoed,</L>
<L>na ffyrdd, na throed y balchffol,</L>
<L>A lle&s;tair attaf, fel na ddaw</L>
<L>na gwaith, na llaw'r annuwiol.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Felly y &s;yrthiodd gynt, yn wir,</L>
<L>y rhai enwir a'i drygwaith,</L>
<L>Felly gwthiwyd i lawr hw&ycirc;nt-hwy,</L>
<L>heb godi mwy yr eilwaith.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="37" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XXXVII.</HEAD>
<LG>
<L>NA ddala ddrygdyb yn dy ben,</L>
<L>nac o gynfigen ronyn,</L>
<L>Er llwyddo'r enwir, a wnai gam:</L>
<L>cai weled llam yn canlyn.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> S&ecirc;f hwy a dorrir fel gwellt gl&acirc;s,</L>
<L>neu ly&s;iau diflas gwywon:</L>
<L>A hwy a grinant yn ddilwydd,</L>
<L>a hynny 'n ebrwydd ddigon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cr&ecirc;d yn yr Arglwydd, a gwna dd&acirc;,</L>
<L>gobeithia yr hyn gorau:</L>
<L>B&ycirc;dd ymarhous yn y t&icirc;r,</L>
<L>di a borthir yn ddiau.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> B&ycirc;dd di gy&s;urus yn dy Dduw,</L>
<L>di a gei b&ocirc;b gwiw ddymuniad:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Dy ffyrdd cred iddo, yn ddil&ycirc;s</L>
<L>fe r&ycirc;dd d'ewyllys attad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Cr&ecirc;d yntho &ecirc;f, fo'th dd&wcirc;g i'r Ian,</L>
<L>myn allan dy gyfiownder:</L>
<L>Mor olau a'r haul hanner d&ycirc;dd,</L>
<L>fal hynny b&ycirc;dd d'eglurder.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ymddiried i Dduw, di&s;gwyl, taw,</L>
<L>a heb ymddigiaw gronyn:</L>
<L>Er llwyddo i ddrygddyn ei fawr fai,</L>
<L>yr hwn a wnai yn gyndyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Paid &acirc;'th ddig, na ofidia chwaith:</L>
<L>g&acirc;d ymaith wyllt gynddaredd:</L>
<L>Rhag i hynny dyfu i f&ocirc;d,</L>
<L>yn bechod yn y diwedd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> O herwydd hyn di&s;gwil yr I&ocirc;n,</L>
<L>gw&ycirc;l ddiwedd dynion diffaith:</L>
<L>A di&s;gwyl &ecirc;f: meddianna'r t&icirc;r,</L>
<L>a'r dr&wcirc;g fo'i torrir ymaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Goddef y drygddyn dros dr&ocirc; bich,</L>
<L>ni welir mwyach honaw,</L>
<L><PB REF="15">Ti a gai weled y lle y bu,</L>
<L>heb ddim yn ffynnu ganthaw.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ond y rhai ufudd a hawddg&acirc;r,</L>
<L>y ddaiar a feddiannant:</L>
<L>A'r rheini, &acirc; thangnhefedd h&icirc;r,</L>
<L>diddenir yn eu meddiant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Bwriada'r drygddyn o'i chwerw ddaint</L>
<L>ar ddrygu braint cyfiownddyn:</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Duw yn ei watwar yntau a f&ycirc;dd,</L>
<L>&s;y'n gweled d&ycirc;dd ei derfyn.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Ynnylu bwa, tynnu cl&ecirc;dd,</L>
<L>yw trow&s;edd yr annuwiol,</L>
<L>Er ll&acirc;dd y truan: fel d&ycirc;dd brawd,</L>
<L>i'r tlawd a'r defo&s;ionol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ei fwa torrir yn ddellt m&acirc;n,</L>
<L>a'i gl&ecirc;dd a &acirc;'n ei galon:</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Mawr yw golud yr y&s;celer,</L>
<L>ond gwell prinder y cyfion.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Yr Arglwydd a farn b&ocirc;b rhyw fai,</L>
<L>tyr freichiau'r rhai annuwiol,</L>
<L>Ac ef a gynnal yn ddi dd&icirc;g,</L>
<L>y cyfion, y&s;tig, gweddol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> S&ecirc;f edwyn Duw ddyddiau a gwaith,</L>
<L>p&ocirc;b rhai o berffaith helynt:</L>
<L>Ac yn dragywydd Duw a wnaeth,</L>
<L>d&ecirc;g etifeddiaeth iddynt,</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Efe a'i ceidw hwynt i g&ycirc;d,</L>
<L>na ch&acirc;nt ar ddrygfyd wradwydd,</L>
<L>Am&s;er newyn hwntwy a g&acirc;nt,</L>
<L>o borthiant ddigonolrwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Y rhai traws enwir, heb ddim c&wcirc;yn</L>
<L>fel bra&s;der &wcirc;yn a doddant:</L>
<L>C<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&s;eion Duw f&ycirc;dd dynion dr&wcirc;g,</L>
<L>hwy gyda'r m&wcirc;g diflannant.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Y g&wcirc;r annuw&icirc;ol a fyn ddwyn</L>
<L>yn echwyn, b&ycirc;th ni thalai:</L>
<L>A'r g&wcirc;r cyfion trugarog f&ycirc;dd,</L>
<L>ac a r&ycirc;dd, nis gommeddai.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Sawl a fendigo Duw (yn w&icirc;r)</L>
<L>y t&icirc;r a etifeddan:</L>
<L>A'r rhai a felldithio, o'r t&icirc;r</L>
<L>i g&ycirc;d a fwrir allan.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Duw a fforddia, ac a hoffa,</L>
<L>hyffordd y g&wcirc;r calonnog:</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Er ei gwympo efe ni friw,</L>
<L>fo'i deil llaw Dduw'n &s;efydlog.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Aethym i bellach yn &wcirc;r h&ecirc;n,</L>
<L>bum fachgen, rwy'n cydnabod:</L>
<L>Ni welais adu h&acirc;d g&wcirc;r d&acirc;,</L>
<L>na chei&s;io'i bara'ngherdod.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Echwyn a benthyg cair b&ocirc;b d&ycirc;dd,</L>
<L>trugarog f&ycirc;dd y cyfion:</L>
<L>A'i h&acirc;d ef drwy y nefol wlith,</L>
<L>a gaiff o'i fendith ddigon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Ar&s;wyda ddr&wcirc;g, a gwna di dd&acirc;,</L>
<L>a chyfannedda rhag llaw:</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Can's Duw a g&acirc;r y farn ddidwn,</L>
<L>ninnau a roddwn arnaw.</L>
<L>Nid ymed&ycirc; efe a'i Sainct,</L>
<L>ceidw heb haint y rheini:</L>
<L>Ond h&acirc;d yr annuwolion gau</L>
<L>a dd&ocirc;nt i angau difri.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Y ddaear caiff y cyfion gwyl,</L>
<L>lle y per&s;wyl b&ycirc;th mewn iawndeb:</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> A'i enau mynaig wybodaeth,</L>
<L>a'i dafod traeth'ddoethineb.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Deddf ei Dduw y &s;&ycirc;dd yn ei fron,</L>
<L>a'i draed (gan hon) ni lithrant:</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> D&ycirc;n dr&wcirc;g a ddi&s;gwil l&acirc;dd y d&acirc;,</L>
<L>ond ni chaiff yna ffyniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Ni &acirc;d yr Arglwydd (er ei gais,</L>
<L>nac er ei falais lidiog:)</L>
<L>Y gwirion yn ei waedlyd l&acirc;w,</L>
<L>i hwn ni ddaw barn euog.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Gobeithia yn yr Arglwydd tau,</L>
<L>a chadw ei lwybrau'n gywir:</L>
<L>Cei feddiannu, cei uwch o r&acirc;dd,</L>
<L>a gweled ll&acirc;dd yr enwir.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Gwelais enwlr yn llym ei b&icirc;g,</L>
<L>a'i fr&icirc;g fel gwyrddbren lawri:</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> Chwiliais a chei&s;iais yr ail tr&ocirc;,</L>
<L>'r oedd efo wedi colli.</L>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Y&s;tyria hefyd y g&wcirc;r p&ucirc;r</L>
<L>ac edrych du'r cyfiownedd:</L>
<L>Di a gei weled cyfryw dd&ycirc;n,</L>
<L>ma'i derfyn f&ycirc;dd tangnefedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> A gw&ecirc;l y rhai drwy drais &s;y'n byw,</L>
<L>yngh&ycirc;d i ddi&s;tryw cwympant:</L>
<L>Fe a ddiwreiddir plant y fall,</L>
<L>i ddiwedd gwall, a methiant.</L>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Iechyd y cyfion &s;y o Dduw N&ecirc;r,</L>
<L>a'i nerth mewn am&s;er cyffro:</L>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Cymmorth, ceidw. o ddr&wcirc;g y tynn,</L>
<L>a hyn am gredu yntho.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="38" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XXXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>FY Arglwydd, na cherydda fi,</L>
<L>ym mhoethni dy gynddaredd:</L>
<L>Ac na chosba fi yn dy l&icirc;d</L>
<L>oblegid fy enwiredd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Can's gl&ycirc;n dy &s;aethau ynof fi,</L>
<L>a phennau'r rheini'n llymmion:</L>
<L>A dodai&s;t arnaf y llaw dau,</L>
<L>a rhoi&s;t ddyrnodi<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">u trymmion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Nid oes mo'r iechyd gan dy l&icirc;d,</L>
<L>i'm cnawd, ond gofid creulon:</L>
<L>Ac nid oes (gan fy mhechod chwyrn)</L>
<L>mor h&ecirc;dd i'm he&s;gyrn &s;ychion.</L>
<PB REF="15">
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's fy'nghamweddau aent i'r nen</L>
<L>a thros fy mhen tyfa&s;ant,</L>
<L>Vn w&ecirc;dd a baich rh&ycirc; drwm o bwys</L>
<L>fel hyn mor ddwys i'm llethant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Fy'nglheifiau &s;&ycirc;dd fal yn bwdr ddu</L>
<L>yn llygru gan f'ynfydrwydd:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Crymmais, a phellais b&ecirc;th b&ocirc;b d&ycirc;dd,</L>
<L>&s;ef galar &s;&ycirc;dd ac aflwydd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Can's mae fy lwynau'n llawn o wr&ecirc;s,</L>
<L>a'm cnawd heb l&ecirc;s nac iechyd:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ll&ecirc;&s;g wan ac y&s;ig, yw fy mron,</L>
<L>lle gwaedda calon nychlyd,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Clyw Arglwydd fi, herwydd o'th flaen</L>
<L>yn hollawl mae'nymuniad,</L>
<L>Ni chuddiwyd mo'm o&ecirc;henaid i,</L>
<L>oddiwrthit di fy'ngheidwad.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Llamma'nghalon. palla fy nerth,</L>
<L>a'm golwg prydferth hefyd,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Cyfne&s;af, cyfaill, c&acirc;r, nid gwell,</L>
<L>hwy aent ym mhell i'm hadfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A'm ca&s;eion i yn ne&s;&s;&acirc;u,</L>
<L>a'i maglau ffug a'i dichell,</L>
<L>Safai fy'ngheraint i yn &s;ynn,</L>
<L>i edrych hyn o hirbell.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Minnau fel d&ycirc;n byddar a awn</L>
<L>megis pe bawn heb glywed:</L>
<L>Neu fel y mudan (dan dri&s;t&acirc;u)</L>
<L>heb enau yn egored.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Yn fud fel hyn y gwn fy m&ocirc;d,</L>
<L>fel vn a thafod efrydd;</L>
<L>Heb ddwedyd vnwaith air o'm pen,</L>
<L>i dalu &s;en a cherydd.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Gan ym'gredu i ti yn rhwydd,</L>
<L>O Arglwydd Dduw goruchaf,</L>
<L>Rhwydd a hy&s;pys iawn gennif fi</L>
<L>yw, y gwrandewi arnaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Mi a ddymunais arnat hyn,</L>
<L>rhag b&ocirc;d i'm gelyn wowdio.</L>
<L>O llithrai fy nhroed ronyn b&acirc;ch,</L>
<L>fo f&ycirc;dd llawenach gantho.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Cloffi yn barod rwyf yn w&icirc;r,</L>
<L>a dolur h&icirc;r &s;y'm poeni:</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Addefyr wyf mai iawn ym'f&ocirc;d,</L>
<L>fy mhechod &s;y'n ei beri.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> A'm gelynion i &s;&ycirc;dd yn f&ycirc;w</L>
<L>yn aml ei rh&ycirc;w, a chryfion,</L>
<L>Sydd yn dwyn c&acirc;s i mi ar gam,</L>
<L>&s;&ecirc;f am fy m&ocirc;d yn gyfion.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Y rhai a dalant ddr&wcirc;g dros dd&acirc;</L>
<L>a'm gwrthwyneba'n efrydd,</L>
<L>A hyn am ddylyn honof i</L>
<L>y pur ddaioni beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Duw, nac ym&acirc;d, na f&ycirc;dd ym mhell.</L>
<L>pen ddelo dichell ffyrnig,</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Bry&s;&s;ia, cymorth fi yn y b&ycirc;d.</L>
<L>fy Nuw, a'm iechyd ynig.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="39" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XXXIX.</HEAD>
<LG>
<L>ADdewais gadw'ngenau'n gu,</L>
<L>rhag pechu yn fy'ngeiriau,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y d&ycirc;n annuwiol lle y b&ocirc;</L>
<L>bwriedais ffrwyno 'ngenau.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Tewais, tewais fel y d&ycirc;n mud,</L>
<L>rhag dwedud p&ecirc;th daionus,</L>
<L>Pan y cyffroais o h&icirc;r ddal,</L>
<L>ymattal oedd ofidus:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yn fy'nghalon y cododd 'gwr&ecirc;s,</L>
<L>a'm mynwes o'm myfyrdod,</L>
<L>Fel y t&acirc;n enynnu a wnaeth,</L>
<L>a rh&ycirc;dd yr aeth fy nhafod.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O dangos ym' (fy Arglwydd n&ecirc;r)</L>
<L>pa am&s;er y diweddaf,</L>
<L>Rifedi'nyddiau: a pha h&ycirc;d,</L>
<L>o fewn y b&ycirc;d y byddaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Rhoddai&s;t fy nyddiau fel ll&ecirc;d ll&acirc;w:</L>
<L>i'm henioes daw byr ddiwedd:</L>
<L>Diau yn d'olwg di (&ocirc; Dduw)</L>
<L>f&ocirc;d p&ocirc;b d&ycirc;n b&ycirc;w yn wagedd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> S&ecirc;f mewn cy&s;god y rhodia g&wcirc;r,</L>
<L>dan ga&s;clu pentwr ofer,</L>
<L>Odid a &wcirc;yr wrth dyrru d&acirc;,</L>
<L>pwy a'i mwynh&acirc; mewn am&s;er.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> B&ecirc;th bcllach a obeithiaf fi,</L>
<L>Duw rhois i ti fy'nghalon.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Tyn fi o'm camweddau yn rh&wcirc;ydd,</L>
<L>n'&acirc;d fi'n wradwydd i ffolion.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yn fudan gwael yr aethym i,</L>
<L>a hyn tydi a'i parodd:</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> O tyn dy go&s;p oddiwrthif &s;wrn,</L>
<L>&s;ef pwys dy ddwrn a'm briwodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Pan gosbech di am bechod &wcirc;r,</L>
<L>fo wywa'n &s;i&wcirc;r ei fowredd,</L>
<L>Fel y gwyfyn: gwelwch wrth hyn</L>
<L>nad yw p&ocirc;b d&ycirc;n ond gwagedd.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Clyw fyngweddi &ocirc; Dduw o'r n&ecirc;f,</L>
<L>a'm ll&ecirc;f: a gw&ecirc;l fy nagrau:</L>
<L>Dy w&acirc;s caeth wyf (&ocirc; cl&ycirc;w fy mloedd)</L>
<L>ac felly'r oedd fy nheidiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> O paid a mi g&acirc;d &ycirc;m gryfn&acirc;u,</L>
<L>cyn darfod dyddiau 'mywyd.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> O gwna &acirc; mi &s;y'mron fy m&ecirc;dd</L>
<L>drugaredd a &s;yberwyd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="40" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XL.</HEAD>
<LG>
<L>BVm yn dyfal ddi&s;gwyl fy N&ecirc;r,</L>
<L>ef o'r vchelder clybu,</L>
<L>Clu&s;tymwrandawodd ef fy llais</L>
<L>pan lefais ar i fynu.</L>
<PB REF="16">
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Cododd fyfi o'r pydew bl&icirc;n,</L>
<L>a'r pridd tra gerwin tomlyd,</L>
<L>A rhoes ar graig fy nrhoed i wau,</L>
<L>a threfn fy'nghamrau hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> A newydd gerdd i'm genau rhoes,</L>
<L>cl&ocirc;d iddo troes yn hylwydd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pawb ofnant pan y gwelant hyn,</L>
<L>a chredant yn yr Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> P&ocirc;b g&wcirc;r yn ddiau dedwydd yw</L>
<L>a rotho ar Dduw ei helynt:</L>
<L>A'r beilch, a'r ffeils a'r chwedlau tro</L>
<L>nid edrych efo arnynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Aml (&ocirc; Dduw) yw y gwrthiau tau,</L>
<L>fel dy feddyliau ynny,</L>
<L>A heb vn d&ycirc;n yn dy&s;gu i ti,</L>
<L>nac yn blaenori hynny.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Y rhai pe ceifiwn i drwy gr&ecirc;d,</L>
<L>eu rhoi ar l&ecirc;d, a'i canu,</L>
<L>Mwy amlach ydynt nag y gall</L>
<L>vn d&ycirc;n heb pall eu traethu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ni fynnai&s;t offrwm rh&ocirc;dd, na gwerth,</L>
<L>na chwaith vn aberth cenny;</L>
<L>Er hyn fy'nghlu&s;tiau i mewn pr&ycirc;d,</L>
<L>hwy a egoryd i mi.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Hyn pan wrthodai&s;t dwedais i</L>
<L>Duw wele fi yn dyfod:</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Megis o honof mae gw&icirc;r pur</L>
<L>yn dy y&s;grythur hynod:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Y rhyngwn i dy f&ocirc;dd yn llawn,</L>
<L>(&ocirc; Dduw) rwy'n fodlawn ddigon:</L>
<L>Dy ewyllys di a'th l&acirc;n ddeddf</L>
<L>&s;y'n greddf yn nautu'r galon.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Mi a bregethais dy air cu</L>
<L>ynghanol llu mawr anian:</L>
<L>Ac ni thawaf fy Arglwydd gw&ycirc;n,</L>
<L>ti wyddo&s;t hyn dy hunan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dy iownder, iechyd, a'th air gw&icirc;r</L>
<L>ni bum chwaith h&icirc;r i'w celu,</L>
<L>Na'th drugaredd, na'th roddion d&acirc;</L>
<L>rhag vn gynlleidfa meithlu.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Dithau (&ocirc; Dduw) rhagof na ch&ecirc;l</L>
<L>dy dawel drugareddau,</L>
<L>Dy nawdd a'th w&icirc;r go&s;od ar l&ecirc;d,</L>
<L>b&ocirc;nt b&ycirc;th i'm gwared innau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Dagrau o'm hamgylch f&ycirc;dd vwch rh&icirc;f,</L>
<L>a thro&s;o'n ll&icirc;f mae pechod,</L>
<L>Amlach ydynt n&acirc;'m gwallt i'm br&icirc;g,</L>
<L>a'm calon dd&icirc;g &s;y'n darfod.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Tyred (fy Arglwydd) helpa'n rh&ocirc;dd,</L>
<L>a rhynged b&ocirc;dd yt'hynny:</L>
<L>Bry&s;&s;ia i'm gwared, na thr&icirc;g yn hwy,</L>
<L>a b&ycirc;dd gynhorthwy i mi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> A chydwradwydder hwynt ar gais</L>
<L>a fyn drwy drais fy nifa:</L>
<L>A throer iw h&ocirc;l y rhai y &s;y</L>
<L>yn chwennych i mi ddirdra,</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> B&ocirc;nt hwy annedd-w&acirc;g yn lle t&acirc;l</L>
<L>y rhai a dyfal dafod.</L>
<L>Er gwradwydd ym' a ddywedant hyn</L>
<L>ffei, ffei, ar deftyn dannod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Y rhai a'th geifiant di b&ocirc;b pr&ycirc;d</L>
<L>b&ocirc;nt lawen hyfryd hylwydd,</L>
<L>A dweded a'th g&acirc;r di (Dduw n&ecirc;r)</L>
<L>mawryger enw'r Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Cofia (&ocirc; Dduw) fy m&ocirc;d yn wan,</L>
<L>ac yn druan, a dyred,</L>
<L>(O Dduw fy nerth) na thr&icirc;g yn h&icirc;r,</L>
<L>dyrd rhag y d&icirc;r i'm gwared.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="41" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XLI.</HEAD>
<LG>
<L>GW&ycirc;n ei f&ycirc;d yr y&s;triol frawd,</L>
<L>a wn&ecirc;l a'r tlawd &s;yberwyd:</L>
<L>Yr Arglwydd y&s;tyriol o'r n&ecirc;f</L>
<L>a'i ce&icirc;dw &ecirc;f rhag dr&ycirc;gfyd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Duw a'i ceidw, a byw a f&ycirc;dd</L>
<L>yn ddedwydd yn ddaiarol:</L>
<L>O na ddyro efo yn rh&ocirc;dd</L>
<L>wrth f&ocirc;dd y rhai gelynol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yn ei wely pan fo yn gl&acirc;f</L>
<L>rh&ycirc;dd y Goruchaf iechyd:</L>
<L>A Duw a gweira oddi fr&ycirc;</L>
<L>ei wely yn ei glefyd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Dywedais innau yna'n rhwydd,</L>
<L>d&ocirc;d f' Arglwydd dy drugaredd,</L>
<L>Iach&acirc; di'r dolur &s;y dan f'ais,</L>
<L>lle pechais mewn anwiredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Traethu y gwaethaf a wnai' ngh&acirc;s</L>
<L>am danaf, arcas accen:</L>
<L>Pa br&ycirc;d y b&ycirc;dd marw y gwan,</L>
<L>a'i enw o dan yr wybren?</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Os daw i'm hedrych, dywaid ffug,</L>
<L>dan ga&s;glu crug iw galon,</L>
<L>Ac a'i traetha pan &ecirc;l ei ffwrdd</L>
<L>i gyfwrdd a'i gyfeillion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Fy holl gafeion doent yngh&ycirc;d,</L>
<L>i fradu 'i g&ycirc;d yn f' erbyn:</L>
<L>Ac i ddychmygu i m&icirc; ddr&wcirc;g,</L>
<L>a minneu'n ddiddrwg iddyn.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yna dywedent hwy yn rhwydd</L>
<L>tywalldwyd aflwydd arno,</L>
<L>Mae &ecirc;f yn gorwedd yn ei n&ycirc;th,</L>
<L>ni chyfyd b&ycirc;th oddiyno.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> F'anwyl gyfaill rhwym y'm wrth gr&ecirc;d,</L>
<L>fy'mddiried a'm dewi&s;-ddyn,</L>
<L>A fu yn bwyta' mara erioed,</L>
<L>a godai'i droed yn f'erbyn.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Eithyr dy hunan cyfod fi</L>
<L>o'th ddaioni Duw o'r n&ecirc;f,</L>
<L><PB REF="16">Felly y gallaf fi ar hunt</L>
<L>gael talu iddynt adref.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> D&acirc; gwn fy m&ocirc;d i wrth dy f&ocirc;dd,</L>
<L>wrth hyn, na chafodd ca&s;-dd&ycirc;n,</L>
<L>A gwna na chaiff vn gelyn gl&acirc;s</L>
<L>ddim vrddas yn fy erbyn.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Felly y gwn am danaf fi,</L>
<L>di a'm cynheli'n berffaith:</L>
<L>Gan fy rhoi i b&ycirc;th gar dy fron</L>
<L>&ocirc; f&ycirc;&s;g y dynion diffaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> I Dduw I&s;rael boed yn fl&icirc;th</L>
<L>y fendith (I&ocirc;r goruchaf)</L>
<L>Yn oes oe&s;oedd: a thrwy air llen,</L>
<L>Amen, Amen a draethaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="42" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XLII.</HEAD>
<LG>
<L>YR un w&ecirc;dd ag y br&ecirc;f yr h&ycirc;dd</L>
<L>am yr a fonydd dyfroedd:</L>
<L>Felly y mae fy hiraeth i</L>
<L>am danat ti Duw 'r nefoedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy enaid i &s;ychedig yw,</L>
<L>am fy Nuw byw, a'i gariad:</L>
<L>Pa br&ycirc;d y d&ocirc;f fi gar dy fron,</L>
<L>fy Nuw a'm cyfion ynad?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fy nagrau oeddynt dd&ycirc;dd a n&ocirc;s</L>
<L>yn fwyd ym', achos gofyn</L>
<L>Ym am fy Nuw b&ocirc;b pen awr b&acirc;ch,</L>
<L>ple mae fo bellach? meddyn,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O gofio hyn wrchyf fy h&ucirc;n</L>
<L>fel tywallt ffun fy enioes:</L>
<L>Yngh&ycirc;d a theulu Duw yr awn,</L>
<L>be cawn fy meddwl ei&s;oes.</L>
</LG>
<LG>
<L>Hyd at d&ycirc; Dduw yn y&s;tig iawn</L>
<L>yr awn dan ganu clodydd,</L>
<L>Fel tyrfa a fai'n cadw g&wcirc;yl.</L>
<L>hyn bum iw ddi&s;gwyl beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Trwm wyd f' enaid o'm mewn: paham</L>
<L>y rhoi brudd lam ochenaid?</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Di&s;gwyl wrth Dduw, a doi gar bron</L>
<L>ei wyneb tirion cannaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Fy enaid o'm mewn pan &s;o pr&ycirc;dd,</L>
<L>a &acirc; yn rh&ycirc;dd o'th gofion,</L>
<L>A chofio yr Iorddonen i&acirc;ch,</L>
<L>a'r mynydd b&acirc;ch o Hermon,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Dyfnder &icirc;s dyfnderau y &s;&ycirc;dd,</L>
<L>ac ar eu gilydd galwant;</L>
<L>A d&wcirc;fr p&ocirc;b ffrwd, p&ocirc;b ll&icirc;f, p&ocirc;b ton,</L>
<L>hwy dros fy mron a aethant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Fy N&acirc;f a roes y d&ycirc;dd ym'h&ecirc;dd,</L>
<L>a'r n&ocirc;s gyfannedd ganu,</L>
<L>I ganmawl fy Nuw, hwn a roes</L>
<L>ym' einioes iw foliannu.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Paham im gedyt dros g&ocirc;f c&ycirc;d?</L>
<L>Duw, wrthyd yr achwynaf:</L>
<L>Er gorthrymder y gelyn cam,</L>
<L>mewn galar pa'm y rhodiaf?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Trwy f' e&s;gyrn taro cleddyf llym</L>
<L>mewn gwarthlid ym, oedd edliw</L>
<L>Ym 'om gelynion er fy'ngwae,</L>
<L>dy Dduw p'le mae fo heddiw?</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Trwm wyd f enaid o'm mewn: paham</L>
<L>y rhoi brudd lam ochenaid?</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Di&s;gwyl wrth Dduw, a doi gar bron</L>
<L>ei wyneb tirion cannaid.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="43" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XLIII.</HEAD>
<LG>
<L>BArn fi (&ocirc; Dduw) a dadleu'n dynn</L>
<L>yn erbyn pobloedd enwir,</L>
<L>Rhag y g&wcirc;r twyllgar gwared fi,</L>
<L>a rhag drygioni'r dihir.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Can's ti yw Duw fy nerth i g&ycirc;d,</L>
<L>paham ym'bwrryd ymmaith?</L>
<L>A pha'm yr &acirc;f mor drwm a hyn,</L>
<L>gan bwys y gelyn diffaith?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Gyr dy olau, a moes dy w&icirc;r,</L>
<L>ac felly twy&s;ir finnau,</L>
<L>Arweiniant fi i'th bre&s;wylfydd</L>
<L>l'th fynydd, ac i'th demlau.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yna yr &acirc;f at allor Duw,</L>
<L>&s;ef goruchel Dduw hyfryd,</L>
<L>Ac ar y delyn canaf fawl,</L>
<L>Duw, Duw, fy hawl a'm gwnfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Trwm wyd f'enaid o'm mewn: paham</L>
<L>y rhoi brudd lam ochenaid?</L>
<L>Di&s;gwyl wrth Dduw, a doi gar bron</L>
<L>ei wyneb tirion cannaid.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="44" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XLIV.</HEAD>
<LG>
<L>CLyw&s;om &acirc;'n clu&s;tiau (&ocirc; Dduw cu)</L>
<L>a'n tadau fu'n mynegy</L>
<L>I ni, dy wyrthiau gynt a oedd</L>
<L>yn yr am&s;eroedd hynny.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> S&ecirc;f y cenhedloedd tynnai&s;t hwy,</L>
<L>a'th bobl yn fwyfwy plennai&s;t.</L>
<L>Ll&acirc;dd e&s;troniaid heb ado vn,</L>
<L>a'th bobl dy h&ucirc;n a gedwai&s;t.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's nid &acirc;'i cl&ecirc;dd eu hun yn w&icirc;r.</L>
<L>y cow&s;ant d&icirc;r na thyddyn,</L>
<L>Nid &acirc; nerth eu breichiau yn ffl&wcirc;ch,</L>
<L>y cadwyd heddwch iddyn:</L>
<L>Ond dy law ddeau, a'th fawr nerth,</L>
<L>a'th olwg prydferth effro,</L>
<L>O herwydd yt'eu hoffi: hyn</L>
<L>a barodd iddyn lwyddo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ti Dduw, fy mrenin ydwyd; &ocirc;</L>
<L>Duw, p&acirc;r i Iago lwyddiant:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Lladdwn a fathrwn yn d'enw di</L>
<L>y rheini a'n ca&s;&s;aant.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Nid yn fy mwa mae fy ngrym,</L>
<L>na'm cleddyf llym f'amdiffyn,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ond tydi Dduw, achubai&s;t fi,</L>
<L>a rhoi&s;t warth fr&icirc; i'r gelyn.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="17">
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Am hynny molwn di b&ocirc;b d&ycirc;dd,</L>
<L>Cai yn dragywydd fowredd,</L>
<L>Canwn i'th enw gerdd gan dant,</L>
<L>o gl&ocirc;d a moliant ryfedd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ond ti a giliai&s;t ymaith b&ecirc;th,</L>
<L>daeth arnom f&ecirc;th a gwradwydd;</L>
<L>Nad ait ti allan gyd &acirc;'n llu,</L>
<L>cyfagosf&ycirc; i dramgwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Gwnaetho&s;t i ni droi heb drefn,</L>
<L>ein cefn ac y gelynion:</L>
<L>Felly yr aeth ein d&acirc; o'n gwl&acirc;d</L>
<L>yn &s;clyfiad i'n ca&s;eion.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Rhoi&s;t ni yn fwyd (fel defaid gw&acirc;r)</L>
<L>ar wa&s;gar i'r cenhenloedd,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A gwerthai&s;t dy bobl ar br&icirc;s b&acirc;ch.</L>
<L>nid hytrach dy oludoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Rhoi&s;t ni yn watwar (&ocirc; Dduw I&ocirc;n)</L>
<L>i'n cymydogion gwrthrym,</L>
<L>A diy&s;tyrwch oll a gwarth,</L>
<L>i bawb o bobparth ydym.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Dodai&s;t ni yn ddihareb chw&icirc;th</L>
<L>ymlh&icirc;th yr h&ocirc;ll genhedloedd:</L>
<L>Ac yn arwydd i y&s;gwyd pen,</L>
<L>a choeg gyfatcen pobloedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Fy'ngwarth b&ycirc;th o'm blaen daw yn ha|wdd,</L>
<L>fy chw&ycirc;s a dawdd fy rhagdal,</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Gan lais gwarthruddwr, cablwr c&acirc;s,</L>
<L>a gwaith galanas dial.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Er dyfod arnom hynny i g&ycirc;d</L>
<L>ni throes na'n br&ycirc;d na'n cofion,</L>
<L>Ac ni buom i'th air (&ocirc; N&ecirc;r)</L>
<L>un am&s;er yn anffyddlon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Ein calon yn ei h&ocirc;l ni throed,</L>
<L>ni lithrai'n troed o'th lwybrau:</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Er ein gyrru i ddreigiaidd gell</L>
<L>a'n toi &acirc; mantell angau.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Os aeth enw ein Duw o'n c&ocirc;,</L>
<L>ac e&s;tyn dwylo i arall:</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Oni w&ecirc;l Duw y gau-gr&ecirc;d hon?</L>
<L>ein calon mae'n ei deall.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> O herwydd er dy fwyn yn w&icirc;r</L>
<L>&ocirc; Dduw i'n lleddir beunydd,</L>
<L>Fal y defaid ymron eu ll&acirc;dd,</L>
<L>fal dyna r&acirc;dd y llonydd.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> O deffro cyfod Dduw, mewn pr&ycirc;d</L>
<L>pa'm yr wyd c&ycirc;d yn gorwedd?</L>
<L>A dihuna, a chl&ycirc;w fy'nghr&icirc;,</L>
<L>a chofia fi o'r diwedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Paham y cuddi d'wyneb-pr&ycirc;d?</L>
<L>o darbod hyd ein blinder,</L>
<L>Ein henaid mathrwyd yn y ll&wcirc;ch,</L>
<L>gan dri&s;twch a gorthrymder.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Wrth y ll&wcirc;ch mae ein bol yngl&ycirc;n</L>
<L>fal dyna derfyn gwagedd.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Duw cyfod cymorth, gwared ni</L>
<L>o egui dy drugaredd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="45" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XLV.</HEAD>
<LG>
<L>TRaethodd fy'nghalon bethau d&acirc;,</L>
<L>i'r brenin gwn&acirc; fyfyrdod:</L>
<L>Fy'nhafod fel y pin, y &s;&ycirc;dd</L>
<L>yn llaw &s;crifennydd parod.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Vwch meibion dynion tegach wyd,</L>
<L>tywalldwyd rh&acirc;d i'th enau,</L>
<L>Herwydd i Dduw roi arnat wl&icirc;th</L>
<L>ei fendith b&ycirc;th a'i radau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Gw&icirc;&s;g dy gleddau yngw&acirc;&s;g dy gl&ucirc;n,</L>
<L>&ocirc; ga larn g&ucirc;n gogonedd:</L>
<L>A hyn &s;ydd weddol a hardd iawn,</L>
<L>mewn llwydd a llawn orfoledd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Marchog ar air y gw&icirc;r yn rhwydd,</L>
<L>lledneri&s;wydd a chyfiownedd,</L>
<L>A'th law ddeau di a &acirc; drwy</L>
<L>bethau ofnadwy rhyfedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> A thanat ti pobloedd a &s;yrth,</L>
<L>gan wyrth dy &s;aethau llymmion;</L>
<L>Briwant hwy, a glynant yn glau</L>
<L>ym mronnau dy elynion.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dy l&acirc;n or&s;eddfaingc (&ocirc; Dduw fr&ycirc;)</L>
<L>pery i dragwyddoldeb,</L>
<L>Awdurfaingc dy deyrnas y &s;&ycirc;dd</L>
<L>awdurol, rh&ycirc;dd uniondeb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cerai&s;t uniondeb, ca&s;e'i&s;t gam,</L>
<L>o achos pa'm, Duw lywydd,</L>
<L>Dy Dduw rhoes arnat ragor fraint,</L>
<L>&s;&ecirc;f ennaint y llawenydd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Aroglau myrrh, ac aloes d&acirc;,</L>
<L>a cha&s;ia &s;y ar dy ddillad,</L>
<L>Pan ddelych di o'th Ifyrn dai,</L>
<L>lle i'th lawenai'r hollwlad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> S&ecirc;f merched brenhinoedd yn gwau</L>
<L>gyda'th gare&s;au cywir,</L>
<L>O'th du deau'r frenhines doeth,</L>
<L>mewn gw&icirc;&s;g aur coeth o Ophir.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Cl&ycirc;w hyn, &ocirc; ferch, a hefyd gw&ecirc;l,</L>
<L>ac a chlu&s;t i&s;el gwrando:</L>
<L>Mae'n rhaid yt ollwng pawb o'th wl&acirc;d,</L>
<L>a th&ycirc; dy d&acirc;d yn ango.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yna'i b&ycirc;dd (gan y brenin) w&ycirc;ch</L>
<L>gael edrych ar dy degwch:</L>
<L>Dy Arglwydd yw, gwna iddo foes,</L>
<L>i gael i'th oes hyfrydwch.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Merched Tirus oedd &acirc; rh&ocirc;dd dd&acirc;:</L>
<L>a'r bobloedd appla &ocirc; olud,</L>
<L>A ymry&s;onent gar dy fron,</L>
<L>am roi anrhegion hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ond merch y brenin, gl&acirc;n o fewn,</L>
<L>anrhydedd llawn &s;&ycirc;dd iddi,</L>
<L><PB REF="17">A gw&icirc;&s;g o aur a gemmau gl&acirc;n</L>
<L>oddiallan &s;&ycirc;dd am dani.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Mewn gwaith gw&ecirc; nodwydd y daw hon</L>
<L>yn w&ycirc;ch gar bron ei harglwydd.</L>
<L>Ac a'i gwyryfon gyda hi</L>
<L>daw attad ti yn ebrwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ac mewn llawenydd mawr a h&ecirc;dd,</L>
<L>ac mewn gorfoledd dibrin,</L>
<L>Hwyntwy a ddeuant wrth eu gw&ycirc;s</L>
<L>i gyd i l&ycirc;s y brenin.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Dy feibion yn attegion tau</L>
<L>yn lle dy dadau fyddant,</L>
<L>Tywy&s;ogaethau drwy fawrh&acirc;d,</L>
<L>yn yr h&ocirc;ll wl&acirc;d a feddant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Coff&igrave;f dy enw di ymh&ocirc;b 'oes,</L>
<L>tra caffwyf einioes i mi:</L>
<L>Am hyn y bobloedd a r&ycirc;dd fawl,</L>
<L>b&ycirc;th yn dragwyddawl iti.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="46" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XLVI.</HEAD>
<LG>
<L>GObaith a nerth i'n yw Duw hael;</L>
<L>mae help iw gael mewn cyfwng.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Daiar, mynydd, aent hwy i'r m&ocirc;r:</L>
<L>nid ofnaf, f' angor deilwng.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pe ymgymy&s;gai'r t&icirc;r a'r dwfr,</L>
<L>nid ofnwn gynwrf rhuad,</L>
<L>Ped ai'r mynyddoedd i'r m&ocirc;r mawr,</L>
<L>ar brynnieu i lawr y gwa&s;tad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Dinas Duw lle llawen a f&ycirc;dd,</L>
<L>cyfagos glennydd a fon,</L>
<L>Cy&s;&s;egr pre&s;wylfa y rh&acirc;d,</L>
<L>gan ddyfal rediad Cedron.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Duw &s;&ycirc;dd yn trigo o'i mewn hi</L>
<L>ni &acirc;d hi &s;cogi unwaith:</L>
<L>Duw a'i cymyrth ar y wawr dd&ycirc;dd,</L>
<L>a phre&s;wylfeydd perffaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Y cenhedloedd pan fyddent dd&icirc;g,</L>
<L>a ffyrnig y teyrne&s;ydd,</L>
<L>Toddai y ddaiar o'i flaen &ecirc;f</L>
<L>pan glywid ll&ecirc;f Duw ddofydd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Y mae yr Arglwydd gyd&acirc; ni,</L>
<L>I&ocirc;r anifeiri luoedd:</L>
<L>Y mae Duw Iago yn ein plaid,</L>
<L>gyr help wrth raid o'r nefoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Y wl&acirc;d, &ocirc; dowch i g&ycirc;d yn rhwydd,</L>
<L>a gwaith yr Arglwydd gwelwch,</L>
<L>Y m&ocirc;dd y go&s;ododd ef ar</L>
<L>y ddaiar anniddanwch.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gwna i ryfeloedd beidio 'n w&acirc;r</L>
<L>hyd eitha'r ddaiar lychlyd:</L>
<L>Dryllia y b&wcirc;a, tyr y ffon,</L>
<L>ll&ycirc;&s;g y cerbydon hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Peidiwch, gwybyddwch mai fi yw</L>
<L>eich unig Dduw a'ch gwanar,</L>
<L>Ym&ycirc;&s;g cenhedloedd mi g&acirc;f barch,</L>
<L>a'm cyfarch ar y ddaiar.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Y mae yr Arglwydd gyd&acirc; ni,</L>
<L>I&ocirc;r anifeiri luoedd,</L>
<L>Y mae Duw Iago yn ein plaid,</L>
<L>gyr help wrth raid o'r nefoedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="47" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XLVII.</HEAD>
<LG>
<L>CEnwch, a churwch ddwylo'ngh&ycirc;d</L>
<L>holl bobl y b&ycirc;d cyfannedd,</L>
<L>A llafar genwch i Dduw n&ecirc;f,</L>
<L>gan lei&s;io &acirc; ll&ecirc;f gorfoledd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Sef ofnir Duw vwch daiar gron.</L>
<L>ef &s;ydd dros hon yn frenin,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> D&wcirc;g bobloedd danom, a ph&ocirc;b gwaed,</L>
<L>a than ein traed fo'i di&s;gin.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Fe a r&ycirc;dd ini feddiant &s;i&wcirc;r,</L>
<L>gwlad Iago, g&wcirc;r a garai.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Duw a dderchafodd wrth y &s;ain,</L>
<L>yr vtgorn gain pan lei&s;iai.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O cenwch, cenwch, gl&ocirc;d ein Duw,</L>
<L>ein brenin yw, o cenwch,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Duw dros y b&ycirc;d &s;y Frenin call,</L>
<L>drwy ddeall ym hyfrydwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Brenin yw ef a da y gwnaeth</L>
<L>lywodraeth ar w&ycirc;r bydol,</L>
<L>Ac y mae'n ei&s;tedd yn ei drwn,</L>
<L>gor&s;eddfa &s;&wcirc;n &s;ancteiddiol.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ymga&s;glant bendefigion b&ycirc;d,</L>
<L>yngh&ycirc;d &acirc; llu Duw Abra'm,</L>
<L>Duw biau tariannau y t&icirc;r,</L>
<L>drwy foliant h&icirc;r yn ddinam.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="48" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XLVIII.</HEAD>
<LG>
<L>MAwr ei enw'n ninas ein Duw,</L>
<L>a hynod yw yr Arglwydd;</L>
<L>A'i drigfan ef yno y &s;&ycirc;dd,</L>
<L>ym mynydd ei &s;ancteiddrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Tegwch b<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&ocirc;, a llawen ydd gwl&acirc;d,</L>
<L>Yw Sion lathriad fynydd,</L>
<L>Yn y&s;tly&s;au y gogledd lawr,</L>
<L>tre'r brenin mawr tragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Adweinir Duw ymhla&s;au hon</L>
<L>yn gymorth digon hynod.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ac wele nerth brenhinoedd b&ycirc;d</L>
<L>doent yno i g&ycirc;d-gyfarfod.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> A phan wel&s;ant, rhyfedd a fu,</L>
<L>ar fr&ycirc;s brawychu rhagor:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dychryn a dolur ar b&ocirc;b ffaig,</L>
<L>fel dolur gwraig wrth e&s;gor.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ti &acirc; dwyreinwynt drylli'n frau</L>
<L>eu llongau ar y moroedd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fel y clyw&s;om y gwel&s;om ni,</L>
<L>yn ninas rhi' y lluoedd:</L>
<PB REF="18">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<PB REF="18">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<L><PB REF="19">Sef hyn yn ninas ein Duw n&icirc;,</L>
<L>&s;icrha Duw hi byth bythoedd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Duw di&s;gwilia&s;om am dy r&acirc;s</L>
<L>i'th deml, ac addas ydoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Duw, fel yr aeth dy enw o h&ycirc;d,</L>
<L>Felly drwy'r b&ycirc;d i'th folir:</L>
<L>Dy law ddeau y &s;ydd gyflawn,</L>
<L>a chyfiawn i'th adweinir.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A bryn Sion a lawenh&acirc;,</L>
<L>a merched Iuda hefyd:</L>
<L>A'i llawenydd hwy yn parh&acirc;u</L>
<L>O ran dy farnau hyfryd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ewch, ewch oddiamgylch Sion &s;ail,</L>
<L>a'i thyrau adail rhifwch,</L>
<L>Ei chadarn fur a'i phla&s;au draw</L>
<L>i'r oes a ddaw mynegwch.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Can's ein Duw ni byth yw'r Duw hwn,</L>
<L>hyd angau credwn yntho,</L>
<L>A hyd angau hwnnw a fydd,</L>
<L>yn dragywydd i'n twy&s;o.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="49" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XLIX,</HEAD>
<LG>
<L>GWrandewch chwi y bobloedd i g&ycirc;d,</L>
<L>trigolion b&ycirc;d deellwch,</L>
<L><MILESTONE N="1" UNIT="verse"> Gwerin, tlawd, bonheddig, a chr&ycirc;f</L>
<L>cyfoethog h&ycirc;f y&s;tyriwch.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O'm genau daw doeth-air did&wcirc;yll,</L>
<L>&acirc;'m calon pwyll fyfyriaf,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> A'm clu&s;t gwrandawaf ddammeg ddwys</L>
<L>&acirc;'m llais cerdd fwys a ganaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Pa ham yr ofnaf ddrygau'r b&ycirc;d</L>
<L>yn am&s;er adfyd atcas?</L>
<L>Pan fo anwiredd wedi cau,</L>
<L>wrth fy &s;odlau o'm cwmpas.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Mae llawer rhai o w&ycirc;r y b&ycirc;d,</L>
<L>mewn golud a'mddiriedant,</L>
<L>A thrwy &s;iarad am werth, a rhi</L>
<L>y rhei'ni y rhodre&s;ant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ond ni wareda neb mo'i frawd,</L>
<L>ni th&acirc;l yn ddidlawd dro&s;to,</L>
<L>Ac ni chymer Duw y f&acirc;th d&acirc;l,</L>
<L>nac iawn mor &s;&acirc;l am dano.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Sef pryniad enaid d&ycirc;n drud f&ycirc;dd,</L>
<L>a hyn byth gorfydd peidio,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Fel y gallo efe fyw b&ycirc;th,</L>
<L>heb fynd i n&ycirc;th yr amdo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Gwelir mai'r b&ecirc;dd yw llett&ycirc;'r doeth,</L>
<L>y ff&ocirc;l a'r anoeth unwedd:</L>
<L>Marw yw'r naill, a marw yw'r llall,</L>
<L>i arall g&acirc;d ei annedd.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Meddwl am ei hadeilad b&ycirc;th,</L>
<L>yn ddilyth y parh&acirc;ant,</L>
<L>Am hyn wrth eu henwau yn w&icirc;r</L>
<L>henwau eu t&icirc;r a alwant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ni phery d&ycirc;n o gnawdol dr&acirc;s,</L>
<L>mewn vrddas er ei adail</L>
<L>Diau p&ocirc;b d&ycirc;n, pan dd&ecirc;l ei dd&ycirc;dd,</L>
<L>a dderfydd fal anifail.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dyma eu ffordd, ffordd ffoledd f&ycirc;dd,</L>
<L>na welant dd&ycirc;dd yn pa&s;&s;io:</L>
<L>Er hyn eu h&icirc;l a dd&ecirc;l iw h&ocirc;l,</L>
<L>fydd yn eu canmol etto.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Angeu yw terfyn pob d&ycirc;n byw,</L>
<L>i hwn nid yw ond tammaid:</L>
<L>Myned &s;ydd raid o'r t&ycirc; i'r b&ecirc;dd,</L>
<L>yn rhwym vn w&ecirc;dd a'r defaid.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Daw d&ycirc;dd i'r cyfion dranoeth t&ecirc;g,</L>
<L>daw ym'ychwaneg y&s;tyn:</L>
<L>Daw ym'o'r b&ecirc;dd godiad i fyw,</L>
<L>deheulaw Duw a'm derbyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Er codi o &wcirc;r mewn parch neu dd&acirc;,</L>
<L>nac ofna di vn gronyn:</L>
<L>Ei olud &ecirc;f, na'i barch, na'i dd&acirc;,</L>
<L>i'r b&ecirc;dd nid &acirc; iw ddylyn.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Hwn tra fu fyw yn rhodio llawr,</L>
<L>gwnai'n fawr o hono'i hunan,</L>
<L>Gwna honot ti dy h&ucirc;n yn fwy,</L>
<L>a hwynt hwy a'th ganmolan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> At oes ei dadau hwn pan dd&ecirc;l,</L>
<L>&acirc; i'r b&ecirc;dd dirgel efrydd.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> D&ycirc;n mewn anrhydedd heb ddeall</L>
<L>(fal llwdn &ocirc; wall) a dderfydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="50" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL, L.</HEAD>
<LG>
<L>DVw y duwiau, yr Arglwydd c&ucirc;,</L>
<L>gan lefaru &acirc; alwodd,</L>
<L>O godiad haul hyd fachlud hwn,</L>
<L>yr hollfyd crwn cyffr&ocirc;odd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O fryn Sion y daeth Duw n&acirc;f,</L>
<L>hon &s;ydd berffeithiaf ddinas,</L>
<L>Mewn tegwch a goleuni mawr,</L>
<L>a llewyrch gwawr o'i gwmpas.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Doed rhagddo'n Duw, na fid fel mud,</L>
<L>o'i flaen fflam danllud y&s;&s;ed,</L>
<L>A mawr dyme&s;tloedd iw gylch &ecirc;f,</L>
<L>pan dd&ecirc;l o n&ecirc;f i wared.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Geilw &ecirc;f am y nefoedd fr&ycirc;,</L>
<L>a'r ddaiar obry i&s;om,</L>
<L>I gael barnu ei bobloedd &ecirc;f,</L>
<L>fal hyn rhydd l&ecirc;f am danom.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O ce&s;glwch attaf fi fy Saint,</L>
<L>y rhai drwy ryddfraint brydferth,</L>
<L>A wnaethan ammod a myfi,</L>
<L>a'i rhwymo hi drwy aberth.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> A phan ddango&s;o mintai n&ecirc;f</L>
<L>ei farnau &ecirc;f yn union,</L>
<L>Sef Duw fydd yn barnu ei h&ucirc;n,</L>
<L>yr vnic g&ucirc;n &s;ydd gyfion.</L>
<PB REF="19">
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Clyw di fy mhobl; traethaf yn ffraeth</L>
<L>dy&s;tiolaeth yn dy erbyn,</L>
<L>Dithau I&s;rael: ac iawn yw,</L>
<L>Duw, &s;ef dy Dduw a'th ofyn.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ni chei di am yr ebyrth tau,</L>
<L>na'th boeth offrymau gerydd;</L>
<L>Nac am na baent hwy gar fy mron,</L>
<L>y cyfryw roddion beunyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ni chymeraf o'th d&ycirc; vn ll&ocirc;!</L>
<L>na hyfr a f&ocirc;'n dy gorlan,</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Mi biau'r da'n y maes &s;y'n gwau</L>
<L>ar fil o frynniau allan,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Pob aderyn erbyn ei ben.</L>
<L>a adwen ar y mynydd,</L>
<L>Pob d&acirc; mae&s;ydd, y lle y maen,</L>
<L>y maent o'm blaen i beun&ycirc;dd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Nid rhaid ym ddangos i ti hyn,</L>
<L>pe delai newyn arnaf,</L>
<L>Ac yn eiddo fi yr holl fyd,</L>
<L>a'i dda i gyd yn llownaf.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> A'i c&icirc;g teirw fydd fy mwyd?</L>
<L>na th&ycirc;b: nid w&ycirc;d ond angall:</L>
<L>Ai gwaed hyfrod y niod f&ycirc;dd?</L>
<L>dy&s;g &ocirc; newydd ddeall.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Dod dy oglud ar Dduw yn drwm,</L>
<L>a th&acirc;l yr offrwm pennaf;</L>
<L>C&acirc;n ei fawl ef: a d&ocirc;d ar l&ecirc;d</L>
<L>d'adduned i'r Goruchaf:</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Galw arnaf yn dy dd&ycirc;dd blin,</L>
<L>yno cai fi'n waredydd:</L>
<L>Yna y ceni i mi gl&ocirc;d</L>
<L>am droi y rh&ocirc;d mor ddedwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Duw wrth yr enwir dywaid hyn:</L>
<L>ai 'ti perthyn fy neddfau?</L>
<L>Paham y cym'ri di, na'm cl&ocirc;d,</L>
<L>na'm hamod yn dy enau?</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Sef, c&acirc;s fu gennyt ti iawn ddy&s;g,</L>
<L>ac addy&s;g ni chymerai&s;t,</L>
<L>A'm geriau i (fel araith ff&ocirc;l)</L>
<L>i gyd o'th &ocirc;l a deflai&s;t.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> A phan welai&s;t leidr rhedai&s;t</L>
<L>a rhwydai&s;t ran oddiwrtho:</L>
<L>Ac os gordderchwr brwnt afl&acirc;n,</L>
<L>mynnai&s;t ti gyfran gantho.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Gollyngai&s;t di dy &s;afn yn rh&ycirc;dd</L>
<L>yn efrydd ar ddrygioni,</L>
<L>A'th dafod a lithrai ym mhell</L>
<L>at ddichell a ph&ocirc;b gwegi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Ei&s;teddai&s;t di, dwedai&s;t ar gam</L>
<L>ar fab dy fam er enllib.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Pan wnaetho&s;t hyn, ni'th gosbais di,</L>
<L>a thybiai&s;t fi'n gyffelyb.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Ond hwy na hyn tewi ni wnaf,</L>
<L>mi a'th geryddaf bellach,</L>
<L>Mi a ddango&s;af dy holl ddrwg</L>
<L>o flaen dy olwg hayach.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Gwrandewch: a pheidiwch tra fo'ch byw</L>
<L>a gollwng Duw yn angof;</L>
<L>Pan ni b&ocirc; n&ecirc;b i'ch gwared chwi,</L>
<L>rhag ofn i mi eich rhwygo.</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Yr hwn abertho i mi fawl</L>
<L>yw'r &s;awl a'm gogonedda.</L>
<L>I'r neb a drefno'i ffordd yn wiw</L>
<L>gw&icirc;r iechyd Duw a ddy&s;gaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="51" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LI.</HEAD>
<LG>
<L>TRugaredd d&ocirc;d i mi,</L>
<L>Duw o'th ddaioni tyner;</L>
<L>Ymaith tyn fy enwiredd mau</L>
<L>o'th drugareddau lawer.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A golch fi yn llwyr ddwys</L>
<L>oddiwrth fawr bwys fy meiau:</L>
<L>Fy Arglwydd, gwna'n bur l&acirc;n fyfi,</L>
<L>rhag brynti fy'nghamweddau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's adwen f&ycirc; nghamwedd,</L>
<L>a'm brwnt anwiredd y&s;&s;ig,</L>
<L>Sef bennydd maent gar fy mron &icirc;.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yn d'erbyn di yn vnig,</L>
<L>Y gwneuthym h&ycirc;n oedd ddrwg,</L>
<L>yn dy l&acirc;n olwg di&s;trych,</L>
<L>Fel i'th gyfiowner yn &ocirc;l d'air,</L>
<L>yn burair pan y bernych.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Mewn pechod lluniwyd fi,</L>
<L>ac mewn drygioni dygas,</L>
<L>Felly yr &wcirc;yf o gr&ocirc;th fy mam</L>
<L>yn byw bob cam yn atgas.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ac wele ceri'r gwir</L>
<L>o fewn y gywir galon:</L>
<L>Am hyn dy&s;gai&s;t ddoethineb iach</L>
<L>y'm o'th gyfrinuch ffyddlon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ag I&s;op golch fi'n l&acirc;n.</L>
<L>ni byddaf aflan mwyach,</L>
<L>Byddafi o'm golchi mal hyn,</L>
<L>fel eira gwyn neu wynnach.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> P&acirc;r i mi weled h&ecirc;dd,</L>
<L>go foledd a llawenydd,</L>
<L>I adnewyddu f'e&s;gyrn i</L>
<L>a ddrylliai&s;t di &acirc; cherydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> O cuddia d'wyneb-pr&ycirc;d</L>
<L>rhag fy mhechodau i gyd,</L>
<L>Fy anwireddau tyn eu lliw,</L>
<L>o Arglwydd bid wiw gennyd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Duw, crea galon b&ucirc;r</L>
<L>d&ocirc;d i mi gy&s;ur beunydd,</L>
<L>I fyw yn well tra fwy 'n y b&ycirc;d,</L>
<L>d&ocirc;d ynof y&s;pryd newydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> O Dduw na ddyro chwaith,</L>
<L>fi ymmaith o'th olygon,</L>
<L><PB REF="20">Ac na chymer dy Y&s;pryd gl&acirc;n</L>
<L>oddiwrthif, druan gwirion.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Gorfoledd d&wcirc;g i mi,</L>
<L>drwy roddi ym dy iechyd,</L>
<L>A chynnal a'th y&s;prydol ddawn</L>
<L>fi, i fyw'n vniawn hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> A dy&s;gaf dy ffordd w&icirc;r</L>
<L>i'r enwir, a'th addoliad:</L>
<L>A ph&ocirc;b pechadur tr&ycirc; i'r iawn,</L>
<L>a chyrch yn vniawn attad,</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Rhag gwaed gwared fi Dduw,</L>
<L>&s;ef Duw fy iechydwriaeth,</L>
<L>A'm tafod o'th gyfiawnder d&icirc;</L>
<L>a g&acirc;n gerdd wi&s;gi hyffraeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Duw, egor y m&icirc;n mau,</L>
<L>&acirc;'m genau mi a ganaf</L>
<L>O Arglwydd, gerdd o'th fawl a'th nerth,</L>
<L>fal dyna'r Aberth pennaf.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Can's Aberth ni's cei&s;i,</L>
<L>ac ni fynni offrwm poeth:</L>
<L>Pe y myna&s;yt cow&s;yt hyn,</L>
<L>nid rhaid yt dderbyn cyfoeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Aberthau Duw i g&ycirc;d,</L>
<L>yw y&s;pryd pur drylliedig,</L>
<L>Ac ni ddi&s;tyri (o Dduw I&ocirc;n)</L>
<L>y galon gy&s;tuddiedig.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> B&ycirc;dd dda wrth Sion fryn,</L>
<L>o Arglwydd, hyn a fynni,</L>
<L>Ac wrth Gaer&s;elem dy dre-t&acirc;d,</L>
<L>a gwna adeilad arni.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Cei aberth iownedd coeth,</L>
<L>cei offrwm poeth yn rhagor,</L>
<L>Cei aberth ll&ocirc;&s;g, a bodlon f&ycirc;ch,</L>
<L>cei fu&s;tych ar dy allor.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="52" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LII.</HEAD>
<LG>
<L>PA'm y rhodre&s;i yn dy fr&acirc;d,</L>
<L>&acirc;'th ddr&wcirc;g fwriad (o gadarn?</L>
<L>A maint trugaredd Duw bob d&ycirc;dd,</L>
<L>a felly bydd hyd dydd-farn.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dychymyg dr&wcirc;g yw'r fyfyrdawd,</L>
<L>a gwaith dy dafawd &s;celer,</L>
<L>Hwn &s;ydd fel ellyn llym o ddur,</L>
<L>a'i &s;wydd yw gwneuthur ffal&s;der.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ni hoffai&s;t dda, gwnait ddr&wcirc;g yn haws,</L>
<L>a'r traws, yn fwy n&acirc;'r vnion,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Hoffai&s;t eiriau di&s;tryw a b&acirc;r,</L>
<L>ti golyn twyllgar, creulon.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Duw a'th ddi&s;trywia dithau b&ycirc;th,</L>
<L>fo dyn dy chw&ycirc;th o'th gaban:</L>
<L>Ac a dyn dy wraidd di i g&ycirc;d,</L>
<L>o d&icirc;r y bywyd allan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Rhai a'i gwelant a ar&s;wydant,</L>
<L>can's hwy a ydynt gyfion,</L>
<L>A hwy a chwarddant am ei ben,</L>
<L>pan welont ddiben greulon.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gwelwch y g&wcirc;r ni r&ocirc;dd yn ddwys</L>
<L>ar Dduw na'i bwys na'i oglud,</L>
<L>Ond ar ddrygioni yn rhoi nerth,</L>
<L>a rhif a gwerth ei olud.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Minnau fel oliwydden werdd</L>
<L>yn nh&ycirc; Dduw, cerdd a ganaf,</L>
<L>Ymddiriedaf iddo yn hawdd,</L>
<L>b&ycirc;th dan ei nawdd y byddaf,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Mi a'th folaf, a'th obeithiaf,</L>
<L>bythoedd drwy ymddiried.</L>
<L>Da yw dangos gar bron dy Saint</L>
<L>dy enw, a maint dy weithred.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="53" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LIII.</HEAD>
<LG>
<L>DWedai'r ynfyd wrtho 'i h&ucirc;n</L>
<L>nad oes vn Duw na dial:</L>
<L>Ei ddr&wcirc;g ffieidd-dra a'i drais tynn,</L>
<L>a ddengys hyn yn ddyfal.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Edrychodd Duw i lawr or N&ecirc;f,</L>
<L>ar ddynion &ecirc;f a graffodd,</L>
<L>Oedd n&ecirc;b yn deall, oedd vn b&ycirc;w</L>
<L>yn cei&s;io Duw oi wirfodd?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cilia&s;ai bawb yn &ocirc;l ei gefn,</L>
<L>a hwy drachefn cydlygrynt:</L>
<L>Nid oedd n&ecirc;b a wnelai yr iawn,</L>
<L>nac vn yn gyflawn honynt.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pa'm na'&s;tyria gweithwyr traha</L>
<L>eu bod yn bwyta 'mhobloedd,</L>
<L>Fel y bara? ac heb ddim br&icirc;;</L>
<L>ni alwent fi o'r nefoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ofn heb achos arnynt a ddaeth,</L>
<L>y rhai a'ch caeth warchaeodd:</L>
<L>Can's trwy eu gwa&s;gar i b&ocirc;b parth,</L>
<L>mewn gwarth Duw a'i gwa&s;garodd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Och fi na roid i I&s;rael,</L>
<L>o Sion vchel iechyd:</L>
<L>Pan roddo Duw ei bobl ar l&ecirc;d</L>
<L>o drom gaethiwed adfyd:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yna y b&ycirc;dd Iago yn i&acirc;ch,</L>
<L>ac I&s;rael b&acirc;ch yn hyfryd:</L>
<L>Yna y b&ycirc;dd Iago yn i&acirc;ch,</L>
<L>ac I&s;rael b&acirc;ch yn hyfryd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="54" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LIV.</HEAD>
<LG>
<L>DVw yn d'enw cadw fi'n dda,</L>
<L>a barna i'th gadernid,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Duw cl&ycirc;w fy ngweddi, gwrando 'nghwyn</L>
<L>a'm ll&ecirc;f yn achwyn wrthyd.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's codi'm herbyn i yn chwyrn</L>
<L>mae cedyrn ac e&s;troniaid:</L>
<L><PB REF="20">Ac heb o&s;od Duw gar eu bron,</L>
<L>mor greulon &ycirc;nt i'm henaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Wele Duw &s;&ycirc;dd ym cymorth rhag</L>
<L>pwy bynnag a gais ddial;</L>
<L>Duw &s;&ycirc;dd gyda'r rhai &s;y ar blaid</L>
<L>fy enaid, er ei gynnal.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Efe a d&acirc;l o'r achos hon</L>
<L>i'm gely nion eu drygedd:</L>
<L>O torr di ymaith hwynt (fy I&ocirc;n)</L>
<L>yn eigion dy wirionedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Rhof aberth yt o wllys d&acirc;,</L>
<L>a chlodfora dy enw:</L>
<L>Fy Arglwydd cymmwys ydyw hyn,</L>
<L>&s;ef ti wyd yn fy nghadw.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gw&icirc;r yw, Duw a'm gwaredodd i</L>
<L>o'm cyni a'm trallodion,</L>
<L>A'm llygad a gafodd ei fr&ycirc;d,</L>
<L>a'i wynfyd o'm ca&s;eion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="55" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LV.</HEAD>
<LG>
<L>O Dduw gwrando fy'ngweddi br&ucirc;dd,</L>
<L>nac ymgudd rhag fy nghwynfan,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Erglyw a gw&ecirc;l fy'ngwael y&s;t&acirc;d,</L>
<L>a llais fy n&acirc;d a'm tuchan.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Hyn rhag rhuadaidd lais fy'ngh&acirc;s,</L>
<L>a phwys d&ycirc;n llym-ias enwir:</L>
<L>Y rhai a daerant arnaf ddr&wcirc;g,</L>
<L>a'i ll&icirc;d yn amglwg gwelir.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gofid calon &s;y'n dwyn fy oes,</L>
<L>daeth angau loes hyd attaf:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Mae ofn ac ar&s;wyd arnaf caeth,</L>
<L>a dychryn daeth ar f'uchaf.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O dra ofn dwedwn yn fy'nghri,</L>
<L>gwae fi am e&s;gyll clommen,</L>
<L>Yna'r ehedwn i le rh&ycirc;dd,</L>
<L>i gael ym lonydd amgen.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Wele, awn i gr&wcirc;ydro ym mhell,</L>
<L>lle cawn y&s;tafell fachog:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yna y bry&s;&s;iwn ar fy hynt,</L>
<L>rhac rhuad gwynt tyme&s;tlog.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Dini&s;tria di hwynt (Arglwydd d&acirc;)</L>
<L>gwahana eu tafodau.</L>
<L>Sef yn y ddinas amlwg drais</L>
<L>a welais, a chynennau,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> D&ycirc;dd a n&ocirc;s ei chylchu yn dr&ocirc;,</L>
<L>a rhodio rhyd ei chaerau,</L>
<L>O'i mewn y mae enwiredd mawr,</L>
<L>ac ar ei llawr bechodau.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Gan fa&icirc;nt ei henwireddau hi,</L>
<L>a maint drygioni beunydd,</L>
<L>Nid ym&acirc;d twyll na dichell chwaith</L>
<L>f&ycirc;th ymaith o'i heolydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ac ni wnaeth fy'ngh&acirc;s y gwaith hyn;</L>
<L>pe gel yn, goddefa&s;wn:</L>
<L>A phe d&ycirc;n atgas yn ei r&ocirc;ch,</L>
<L>yn hawdd y gochela&s;wn.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ond tydi &wcirc;r, fy'nghyfaill gw&acirc;r,</L>
<L>fy nghymmar a'm cynabod,</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> A fu mewn cyd-gyfrinach ddwys</L>
<L>yn eglwys Dduw'n cyfarfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Terfy&s;g angau arnaw y d&ecirc;l,</L>
<L>i'r pwll yr &ecirc;l yn lledfyw:</L>
<L>Sef ymherfedd eu cartref cau</L>
<L>nid oes ond drygau di&s;tryw.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Minnau gweddiaf ar Dduw b&ycirc;w</L>
<L>yr hwn a'm cl&ycirc;w mewn am&s;er,</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> H&wcirc;yr &acirc; borau, &acirc; chanol d&ycirc;dd,</L>
<L>a hyn a f&ycirc;dd drwy daerder.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Gwaredodd Duw yr enioes fau</L>
<L>mewn h&ecirc;dd yn nyddiau drygnaws,</L>
<L>Lle'r oedd or blaen yn f'erbyn lu,</L>
<L>&s;ef ar fy nhu troes liaws.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Duw a'i go&s;twng hwynt, ac a'm cl&ycirc;w,</L>
<L>&s;ef brenin yw er cynnoes:</L>
<L>Hwythau heb ymado &acirc;'i chwant,</L>
<L>fy Nuw nid ofnant ei&s;oes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Ef wedi cymmod, a rhoi llaw,</L>
<L>drwy godi braw a frochodd,</L>
<L>Ef &acirc;'r vn llaw (yn erbyn h&ecirc;dd)</L>
<L>yr un glyfaredd torrodd.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Ei eiriau fal ymenyn gwyrf,</L>
<L>a'i fwriad ffyrf am ry&s;el:</L>
<L>Pan fo oel ar ei dafod doeth</L>
<L>tyn gleddyf noeth yn ddirgel.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> O bwrw d'ofal ar dy Dduw,</L>
<L>o mynni f&ycirc;w heb &s;yrthio:</L>
<L>Duw a geidw y cyfion b&ycirc;th,</L>
<L>a'r dr&wcirc;g fo'i chw&ycirc;th i gwympo.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Sef p&ocirc;b d&ycirc;n gwaedlyd bradog dro</L>
<L>nid oe&s;a fo hyd hanner,</L>
<L>(Fy Arglwydd Dduw) ond ynot ti</L>
<L>mae'ngobaith i b&ocirc;b am&s;er.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="56" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LVI.</HEAD>
<LG>
<L>DVw dy nawddd ym rhag marwol dd&ycirc;n</L>
<L>hwn yn ei w&ycirc;n a'm llyngcai:</L>
<L>Sef ymryfelu a mi b&ycirc;dd,</L>
<L>a beunydd i'm gorthrymmai.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Llyngcent fi beunydd o dra ch&acirc;s,</L>
<L>(dy r&acirc;s o Dduw goruchaf)</L>
<L>Rhai beilch rhy dynnion maent yn llu</L>
<L>yn poeth ryfelu arnaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y d&ycirc;dd y bai mwyaf fy ofn</L>
<L>rhown ynot ddofn ymddiried.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Molaf, credaf, nid ofnaf gnawd,</L>
<L>doi yn ddidlawd i'm gwared.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yn fy ymadrodd i fy hun,</L>
<L>y cei&s;iant lun i'm maglu:</L>
<L><PB REF="21">Ac ar bob meddwl a phob tro</L>
<L>y maent yn cei&s;io' nrygu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ymga&s;glu, llechu, dirgel h&wcirc;yl,</L>
<L>a di&s;gwyl fy holl gerdded,</L>
<L>Drwy ymfwriadu i mi loes,</L>
<L>a dwyn i'm heinioes niwed.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A ddiangant hwy? Duw t&acirc;l y pwyth,</L>
<L>d&ocirc;d iddynt ffrwyth 'i enwiredd;</L>
<L>Di&s;gyn y bobloedd yn dy l&icirc;d,</L>
<L>Duw felly bid eu diwedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Duw rhifai&s;t bob tr&ocirc; ar fy rh&ocirc;d,</L>
<L>fy nagrau d&ocirc;d i'th go&s;trel:</L>
<L>Ond yw pob peth i'th lyfrau di</L>
<L>a wneuthym i yn ddirgel?</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Y dydd y llefwyf, gwn yn wir</L>
<L>dychwelir fy ngelynion:</L>
<L>Am f&ocirc;d drofof fy Nuw a'i law</L>
<L>mi wn y daw yn vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Gorfoleddaf yngair fy Nuw,</L>
<L>gair f' Arglwydd byw a folaf,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yn Nuw y rh&ocirc;f ymddiried &s;i&wcirc;r,</L>
<L>beth a wn&ecirc;l g&wcirc;r nid ofnaf.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> O Duw mae arnaf fi yn ddl&ecirc;d</L>
<L>lawer adduned ffyddlon,</L>
<L>Ac mi a'i talaf hwynt yn rh&wcirc;ydd</L>
<L>i ti fy Arglwydd cyfion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Am yt ludd dwyn fy oes a'm gwaed,</L>
<L>a lle&s;tair i'm traed lithro,</L>
<L>Fel y rhodiwyf fi gar dy fron</L>
<L>yngolau'r bywion etto.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="57" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LVII.</HEAD>
<LG>
<L>DY r&acirc;s, dy nawdd (fy Nuw) ym'dod</L>
<L>&s;&ecirc;f ynod ymddiriedaf;</L>
<L>Nes myned heibio'r aflwydd hyn</L>
<L>dan d'edyn ymgy&s;codaf.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ymddiried f' enaid ar Dduw &s;ydd,</L>
<L>ar Dduw drwy ff&ycirc;dd y galwaf,</L>
<L>Ac a gwblh&acirc;f ei air yn iawn,</L>
<L>&s;ef cyfiawn yw'r Goruchaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O'r n&ecirc;f yr enfyn geidwad ym,</L>
<L>rhag nerth d&ycirc;n llym a'm llyngcai:</L>
<L>Enfyn fy Nuw ei nawdd. a'i h&ecirc;dd,</L>
<L>a'i l&acirc;n wirionedd didrai.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ym my&s;g y llewod mae fy oes,</L>
<L>plant dynion poethfoes eiriau.</L>
<L>Eu dannedd &s;&ycirc;dd fel gwayw neu &s;aeth,</L>
<L>a'i tafod gwaeth n&acirc;'r cleddau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ymddercha Dduw y n&ecirc;f uwchlaw,</L>
<L>oddi yno daw d'arwyddion,</L>
<L>A bydded dy ogoniant ar</L>
<L>y ddaiar, a'i thrigolion.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O flaen fy'nhraed y rhoe&s;ant rwyd,</L>
<L>ac felly'm rhwymwyd weithian,</L>
<L>Ar fy ffordd y cloddia&s;ant glawdd,</L>
<L>i'r hwn yn hawdd &s;yrthia&s;an.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Parod yw fy'nghalon (&ocirc; Dduw)</L>
<L>&ocirc; Parod yw fy'nghalon.</L>
<L>Canaf yt' a datcanaf wawd</L>
<L>&ocirc; fawl fy nhafawd cy&s;on.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Deffro dafod, a deffro dant,</L>
<L>a ch&acirc;n ogoniant beunydd,</L>
<L>Nabl a thelyn, eb ado &ucirc;n,</L>
<L>deffrof fy hun ar l&acirc;&s;-ddydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Mawl yt (&ocirc; Arglwydd) pan ddeffr&ocirc;f</L>
<L>a r&ocirc;f ymy&s;g y bobloedd,</L>
<L>A chlodfori dy enw a wn&acirc;f</L>
<L>lle amlaf y cenhedloedd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Can's cyrhaeddyd y mae dy r&acirc;s</L>
<L>h&ycirc;d yn 'nhyrnas y nefoedd,</L>
<L>A'th wirionedd di hyd at len</L>
<L>yr wybren, a'i thyrna&s;oedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ymddercha (Dduw) y n&ecirc;fvwchlaw,</L>
<L>oddiyno daw d'arwyddion,</L>
<L>A bydded dy ogoniant ar</L>
<L>y ddaiar a'i thrigolion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="58" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LVIII.</HEAD>
<LG>
<L>A l'r uniondeb (&ocirc; bobloedd wych)</L>
<L>yr ydych yn ei ddwedyd?</L>
<L>A ydych chwi, &ocirc; blant dynion,</L>
<L>yn barnu 'r vnion hefyd?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Hyttrach malais &s;y yn eich bron</L>
<L>ac y&s;tryw calon dwyllgar:</L>
<L>A gwaith eich dwylo trow&s;der blin,</L>
<L>tra foch yn trin y ddaiar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y rhai annuwiol aent ar gam,</L>
<L>o groth eu mam newidient,</L>
<L>Ac ar gyfeiliorn mynd o'r bru,</L>
<L>a chelwydd fu a draethent.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Vn wedd a gwenwyn y &s;arph yw</L>
<L>y gwenwyn b&ycirc;w &s;ydd ynddyn:</L>
<L>Neu 'r neidr fyddar yn trofau</L>
<L>dan gau ei chlu&s;tiau cyndyn:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yr hon ni wrend&ycirc; ddim ar lais</L>
<L>na'r wers a gais y rhinwyr,</L>
<L>Nac vn gyfaredd a'r a wna</L>
<L>y cyfarwydda'o &s;&wcirc;yn-wyr.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Duw, torr eu dannedd yn eu &s;afn,</L>
<L>diwreiddia'r llafn o dafod:</L>
<L>Duw dryllia'r bonau, a gwna'n donn</L>
<L>b&ocirc;b gr&ucirc;dd i'r c'nawon llewod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Todder hwynt fel d&wcirc;r ar y t&icirc;r,</L>
<L>felly diflennir hwythau:</L>
<L>Os mewn bwa rhoe&s;ant &s;aeth gron,</L>
<L>boed torri hon yn ddrylliau.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Boent hwy mor ddiffrwyth, ac mor hawdd</L>
<L>a malwen dawdd y todder:</L>
<L><PB REF="21">Neu fel rhai b&acirc;ch ni welai'r b&ycirc;d,</L>
<L>o ei&s;iau pr&ycirc;d ac am&s;er.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> T&acirc;l Duw iddynt ffrwythau eu ll&icirc;d,</L>
<L>cynt nac y llo&s;gid ffagldan:</L>
<L>Tynn hwyntwy ymaith yn dy dd&icirc;g</L>
<L>cyn twymnai c&icirc;g mewn crochan.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> A phan weler y dial hyn,</L>
<L>fo chwardd y glanddyn cyfion:</L>
<L>Pan fo rh&ycirc;dd iddo olchi ei draed</L>
<L>yngwaed yr annuwolion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yna dywaid dynion f&ocirc;d iawn,</L>
<L>a ffrwyth i gyfiawn bobloedd,</L>
<L>A bod ein Duw yn farnwr ar</L>
<L>y ddaiar a'i therfynoedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="59" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LIX.</HEAD>
<LG>
<L>FY Nuw gwareda fi rhac br&acirc;d</L>
<L>a rhac twyll fwriad gelyn,</L>
<L>Derbyn di dro&s;of rhac y rhai</L>
<L>a godai yn fy erbyn.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ac ymddiffyn fi yn bybyr</L>
<L>oddiwrth weithredwyr camwedd,</L>
<L>Achub fyfi rhac c&acirc;s y b&ycirc;d,</L>
<L>a rhac gw&ycirc;r gwaedlyd hygledd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ac wele, maent hwy i'm cynllwyn,</L>
<L>amcanent ddwyn fy mywyd,</L>
<L>Nid ar fy mai yr haeddais hyn,</L>
<L>ond tynder gelyn gwaedlyd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Duw rhedent hwy yn barod iawn,</L>
<L>a dim ni wnawn iw herbyn:</L>
<L>Edrych dithau, fy Arglwydd rh&ecirc;d,</L>
<L>a thyred i'm hymddiffyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ti Dduw y llu, Duw I&s;rael,</L>
<L>&ocirc; deffro, gw&ecirc;l enwiredd,</L>
<L>I 'r cenhedloedd na &acirc;d di'n rh&acirc;d.</L>
<L>lle gwnant drwy fr&acirc;d e<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> traw&s;edd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Maent hwy yn arfer gyd&acirc;'r hwyr,</L>
<L>o'mdroi ar &wcirc;yr o b&ocirc;b parth,</L>
<L>A thrwy y ddinas clywch eu &s;&wcirc;n,</L>
<L>vn w&ecirc;dd a'r c&wcirc;n yn cyfarth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Wele maent a thafodau rh&ycirc;dd,</L>
<L>awch cl&ecirc;dd a f&ycirc;dd iw genau,</L>
<L>Pwy meddant hwy all glywed hyn,</L>
<L>ac a wna i'n herbyn ninnau?</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ond tydi fy Arglwydd a'm Duw,</L>
<L>a'i gw&ecirc;l, ai clyw, a'i gwatwar,</L>
<L>Am ben eu gwaith y chwerddi di</L>
<L>y cenhedlaethi twyllgar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ti a attebi ei nerth &ecirc;f,</L>
<L>a'th law gr&ecirc;f a'm hamddiff&ycirc;n?</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Duw a'm rhagflaena innau chwyp,</L>
<L>c&acirc;f weled trip i'm gelyn.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Na l&acirc;dd hwynt rhag i'm pobloedd &icirc;</L>
<L>anghofi dy weithredoedd:</L>
<L>Gwa&s;gar, go&s;twng hwy yn dy nerth,</L>
<L>Duw darian prydferth lluoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Am bechod eu tafodau hwy,</L>
<L>a'i geiriau, mwyfwy balchedd,</L>
<L>Telir iddynt, ni r&ocirc;nt air t&ecirc;g</L>
<L>ond celwydd. rh&ecirc;g, a choegedd.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Duw difa, difa hwynt i'th l&icirc;d,</L>
<L>a b&ycirc;th na f&icirc;d vn mwyach,</L>
<L>Gwybyddant, mai Duw Iago &s;&ycirc;dd</L>
<L>drwy 'r b&ycirc;d yn llywydd hyttrach.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Maent hwy yn arfer gyd&acirc;'r hwyr</L>
<L>o'mdroi yn llwyr o bobparth,</L>
<L>A thrwy y ddinas clywch ei &s;&wcirc;n,</L>
<L>vn w&ecirc;dd a ch&wcirc;n yn cyfarth.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> I gael ymborth crwydro a wn&acirc;nt,</L>
<L>ac oni ch&acirc;nt eu digon,</L>
<L>Nes cael byddant ar hyd y n&ocirc;s</L>
<L>yn aros dan ymry&s;on.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Minnau a ganaf o'r nerth tau,</L>
<L>a'th nawdd yn forau molaf:</L>
<L>Nerth ym' a nawdd buo&s;t (&ocirc; N&ecirc;r)</L>
<L>pan fu gorthrymder arnaf.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> I ti canaf, &ocirc; Dduw fy nerth,</L>
<L>a'm hymadferth rymu&s;ol,</L>
<L>S&ecirc;f tydi yw fy Nuw, fy N&acirc;f,</L>
<L>fy'nh&wcirc;r, fy'noddfa ra&s;ol.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="60" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LX.</HEAD>
<LG>
<L>O Dduw, dydi a'n gwrthodai&s;t,</L>
<L>ar wa&s;gar gyrrai&s;t ymaith:</L>
<L>O &s;orrai&s;t wrthym yn ddi-g&ecirc;l,</L>
<L>tro attom, dychwel eilwaith.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dycrynai&s;t di y ddaiar gron</L>
<L>a holltai&s;t hon yn ddrylliau,</L>
<L>Can's o'th l&icirc;d ti &s;iglo y mae,</L>
<L>iach&acirc;, a chae ei briwiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Dango&s;ai&s;t i'th elynion di</L>
<L>o bwys caledi ormod,</L>
<L>A'r ddiod a roi&s;t yn eu m&icirc;n,</L>
<L>oedd megis gw&icirc;n madrondod.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Rhoddai&s;t faner, er hyn i g&ycirc;d,</L>
<L>i bawb o'r b&ycirc;d a'th ofnant,</L>
<L>I faneru drwy dy air gw&icirc;r,</L>
<L>dros lu y t&icirc;r lle trigant:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Fel y gwareder drwy l&acirc;n hwyl,</L>
<L>b&ocirc;b rhai o'th anwyl ddynion:</L>
<L>O achub hwynt &acirc;th law ddeau,</L>
<L>a gwrando finnau 'n ffyddlon.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yn ei &s;ancteiddrwydd dwedodd Duw</L>
<L>llawen yw fy'nghyfammod,</L>
<L>Mi a rannaf Sichem rhyd y glyn,</L>
<L>me&s;uraf ddyffryn Succod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Myfi biau y ddwy dref-t&acirc;d,</L>
<L>&s;ef Gilead, a Mana&s;&s;e,</L>
<L><PB REF="22">Ephraim hefyd yw nerth &s;y mhen,</L>
<L>ac Juda wen f'anneddle.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ym Moab ymolchi a wn&acirc;f.</L>
<L>dros Edom taflaf f' e&s;gid,</L>
<L>A chwardded Pale&s;tina gaeth,</L>
<L>a'i chwerthin aeth yn rhybrid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Duw, pwy a'm d&wcirc;g i'r ddinas gr&ecirc;f,</L>
<L>pwy a'm d&wcirc;g i dr&ecirc;f Edom?</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Er yt ein gwrthod, pwy ond ti.</L>
<L>&ocirc; Dduw a'mleddi dro&s;om?</L>
<L>Ynot yn vnig mae'n coel ni,</L>
<L>perhon i ti a'n gwrthod,</L>
<L>Er nad aetho&s;t o flaen ein llu,</L>
<L>b&ycirc;dd ar ein tu mewn trallod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> O vnig Dduw, b&ycirc;dd di 'ni'n borth,</L>
<L>ofer yw cymorth vndyn.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Yn Nuw y gwnawn wroliaeth fawr,</L>
<L>fo &s;athra'i lawr y gelyn.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="61" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXI.</HEAD>
<LG>
<L>ERglyw (&ocirc; Dduw) fy llefain i</L>
<L>ac ar fy'ngweddi gwrando:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Rh&ocirc;f l&ecirc;f &ocirc; eitha'r ddaiar gron,</L>
<L>a'm calon yn lly&s;meirio.</L>
<L>D&wcirc;g fi i dalgraig vwch n&acirc; mi,</L>
<L>ac iddi b&ycirc;dd i'm derbyn:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's craig o obaith, t&wcirc;r dif&ocirc;&s;t,</L>
<L>ym fuo&s;t rhag y gelyn'</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O fewn dy Babell y b&ycirc;dd b&ycirc;th,</L>
<L>fy'nrhigfan dilyth dedwydd:</L>
<L>A'm holl ymddiried a fyn f&ocirc;d</L>
<L>ynghy&s;god dy adenydd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Sef tydi Dduw clywai&s;t yn glau,</L>
<L>fy addunedau puraidd:</L>
<L>Rhoi&s;t etifeddiaeth i b&ocirc;b rhai</L>
<L>a ofnai d' enw &s;anctaidd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Rhoi oes i'r brenin: nld oes ferr,</L>
<L>fo f&ycirc;dd fyw lawer bl&wcirc;yddyn,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> (Duw) gar dy fron y tr&icirc;g yn h&icirc;r:</L>
<L>d&ocirc;d nawdd a gw&icirc;r iw ganlyn.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> A thrwy y rhai'n y molaf fi</L>
<L>dy enw di 'n dragywydd.</L>
<L>Ac felly peri i mi gwpl&acirc;u</L>
<L>fy addunedau beunydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="62" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXII.</HEAD>
<LG>
<L>FY vnig Dduw ydyw fy' mlhaid,</L>
<L>mae f'enaid yn ei ddi&s;gwyl,</L>
<L>O honaw &ecirc;f, a thrwy ei rym,</L>
<L>daw iechyd ym' o'm han-hwyl.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Duw yw fy nghraig, a'm vnig nerth,</L>
<L>ac ymadferth fy einioes,</L>
<L>Ac am hyn drwy ymddiffyn h&icirc;r</L>
<L>mi ni'm y&s;gogir ei&s;oes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pa h&ycirc;d y mae'n eich br&ycirc;d barh&acirc;u,</L>
<L>i fwrw eich maglau aflwydd?</L>
<L>Lleddir chwi &ocirc;ll: gwthir yn llwyr</L>
<L>fel magwyr ar ei gogwydd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ymga&s;glent, llunient gelwydd mawr</L>
<L>iw roi i lawr o'i fowredd,</L>
<L>Ar eu tafodau rhoi bendith</L>
<L>a melldith dan eu dannedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Fy enaid d&ocirc;d (er hyn i g&ycirc;d)</L>
<L>ar Dduw dy fr&ycirc;d yn ddyfal,</L>
<L>Yntho gobeithiaf fi er hyn,</L>
<L>efo a'm tyn o'm gofal.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> S&ecirc;f craig ymddiffyn yw &ecirc;f ym,</L>
<L>fy 'uh&wcirc;r, a grym fy mywyd,</L>
<L>Am hynny y credaf yn w&icirc;r</L>
<L>na'm mawr y&s;gogir ennyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yn Nuw yn vnig mae i g&ycirc;d,</L>
<L>fy iechyd, a'm gogoniant,</L>
<L>Fy'nghraig yw, a'm cadernid maith,</L>
<L>a'm gobaith yn ddily&s;&s;iant.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Gobeithiwch yntho, gar ei fron</L>
<L>ty welltwch galon berffaith,</L>
<L>Ac ymddiriedwch tra fo'ch b&ycirc;w:</L>
<L>a dwedwch, Duw yw'n gobaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Plant Adda, gwagedd &ycirc;nt i g&ycirc;d,</L>
<L>plant gw&ycirc;r &s;&ycirc;dd n&ucirc;d a gwegi,</L>
<L>Gwagach na gwagedd yn eu tawl,</L>
<L>mewn mantawl wrth eu codi.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Na rowch eich coel ar gam na thrais,</L>
<L>rhaid yw i falais drwccio:</L>
<L>Os cynnydda cyfoeth y b&ycirc;d,</L>
<L>na rowch mo'ch goglyd arno.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Duw a lefarodd hyn vnwaith,</L>
<L>mi glywais ddwywaith hynny,</L>
<L>S&ecirc;f, mai Duw biau 'r nerth i g&ycirc;d,</L>
<L>go&s;tyngiad <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&ycirc;d, neu ffynnu.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> O Arglwydd, ti hefyd a f&ecirc;dd</L>
<L>drugaredd a daioni,</L>
<L>I bawb dan gwmpas &wcirc;ybren faith,</L>
<L>yn &ocirc;l ei waith y teli.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="63" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXIII.</HEAD>
<LG>
<L>TYdi &ocirc; Dduw yw y Duw mau,</L>
<L>mi a geifia'n forau attad:</L>
<L>Y mae fy enaid yn dra &s;&ycirc;ch,</L>
<L>a'm cnawd mewn n&ycirc;ch am danad.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mewn ll&ecirc; heb ddwfr, mewn crinder cr&acirc;s,</L>
<L>cei&s;iais o'th r&acirc;s dy weled,</L>
<L>Mal i'th wel&s;wn yn y deml gynt,</L>
<L>ar helynt nerth gogoned.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's dy drugaredd (&ocirc; Dduw b&ycirc;w)</L>
<L>llawer gwell yw na'r bywyd,</L>
<L>A'm gwefu&s;au y rh&ocirc;f yt fawl,</L>
<L>a cherdd ogonawl hyfryd.</L>
<PB REF="22">
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Felly tra fwyf fi f&ycirc;w y gwn&acirc;f,</L>
<L>ac felly'th folaf etto,</L>
<L>Ac yn dy enw di &s;ydd g&ucirc;</L>
<L>y c&acirc;f dderchafu'n wylo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Digonir f' enaid fel &acirc; m&ecirc;r</L>
<L>a chyflawn fra&s;der hefyd.</L>
<L>A'm genau a g&acirc;n y moliant tau,</L>
<L>&acirc; phur wefu&s;au hyfryd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Tra fwy fi yn fy ngwely ol&ycirc;d,</L>
<L>c&acirc;f yn fy mr&ycirc;d dy gofio,</L>
<L>Ac yngwiliadwriaethau 'r n&ocirc;s</L>
<L>c&acirc;f achos i fyfyrio.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ac am dy f&ocirc;d yn gymmorth ym.</L>
<L>drwy fawr rym dy drugaredd,</L>
<L>Fy holl orfoledd a gais f&ocirc;d</L>
<L>dan gy&s;god dy adanedd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Y maef' enaid wrthyd yngl&ycirc;n</L>
<L>dy ddeau &s;&ycirc;'n ynghynnal:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Elont i'r eigion drwy drom loes,</L>
<L>y rhai a'm rhoes mewn gofal.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Syrthiant hwyntwy ar fin eu harf,</L>
<L>&s;y noeth er tarf i'r gwirion.</L>
<L>A chwedi eu meirw hwyntwy d&ocirc;d</L>
<L>yn fwyd llwynogod gwylltion.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ond y brenin yn enw ei Dduw</L>
<L>boed tra fo b&ycirc;w yn llawen:</L>
<L>A phawb a dyngo iw fowredd</L>
<L>a galff or foledd amgen.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ond o'r diwedd y dawyn w&icirc;r,</L>
<L>fe a dywelldir tywod,</L>
<L>I gau &s;afnau y rhai y &s;ydd</L>
<L>yn tywallt celwydd parod.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="64" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXIV.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd Dduw, erglyw fy ll&ecirc;f,</L>
<L>a chl&ycirc;w, o'r n&ecirc;f fi'n erfyn:</L>
<L>O Dduw cadw fy einioes i</L>
<L>y &s;ydd yn ofni'r gelyn.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A chuddia fi dros eunyd b&acirc;ch</L>
<L>rhag cyfrinach y rhai dr&wcirc;g:</L>
<L>A rhag terfy&s;g y rhai &s;&ycirc;'n gwau,</L>
<L>i wneuthur cammau amlwg.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Hogi tafodau fel y cl&ecirc;dd,</L>
<L>a dwedyd bu&s;tledd ddigon,</L>
<L>Saethant ergydion i'm &s;arh&acirc;u,</L>
<L>a'r rhai'n oedd eiriau chwerwon.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> I faethu'n ddirgel bigau d&ucirc;r,</L>
<L>yn erbyn p&ucirc;r ei galon,</L>
<L>Yn ddi&s;ymmwth heb ofni n&ecirc;b,</L>
<L>a thrwy ga&s;ineb creulon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ymgryfn&acirc;nt hwy yngwaith y fall,</L>
<L>gan guddio'n gall eu rh&wcirc;ydau,</L>
<L>Yna y dwedant pwy a'n gw&ecirc;l</L>
<L>yn bwrw dirgel faglau?</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Gan chwilio dyfnder drygau tr&wcirc;ch,</L>
<L>o fewn dirgelwch eigion.</L>
<L>A phawb iw gilydd yn rhoi n&ocirc;d</L>
<L>o geuedd gwaelod calon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ond y mae Duw a'i &s;aeth yngh&ucirc;dd,</L>
<L>rh&ycirc;dd yn ddirybudd ergyd,</L>
<L>Ef a d&acirc;l adref yr hawl hon,</L>
<L>yn ddyfn archollion gwaedlyd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Gwaith y tafodau dr&wcirc;g lle b&ocirc;,</L>
<L>a fynn lwyr &s;yrthio arnynt,</L>
<L>P&ocirc;b d&ycirc;n a'i gw&ecirc;l a dybia'n well</L>
<L>gilio ymhell oddiwrthynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Yna y dywaid pawb a'i gw&ecirc;l,</L>
<L>gwaith y Goruchel yw hyn,</L>
<L>Can's felly y deallant hwy</L>
<L>y cosbir fwyfwy'r gelyn.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ond yn yr Arglwydd llawenh&icirc;,</L>
<L>ac y gobeithia'r cyfion,</L>
<L>A gorfoledda yntho'n iawn</L>
<L>p&ocirc;b d&ycirc;n ag vniawn galon.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="65" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXV.</HEAD>
<LG>
<L>ITi (O Dduw) y gweddai mawl</L>
<L>yn y &s;ancteiddiawl Sion,</L>
<L><MILESTONE N="1" UNIT="verse"> ti y telir drwy holl gr&ecirc;d,</L>
<L>b&ocirc;b gw&icirc;r adduned calon.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Pawb &s;&ycirc;dd yn pwy&s;o attad ti,</L>
<L>a wrendy weddi do&s;tur,</L>
<L>Ac attad ti y daw p&ocirc;b cnawd,</L>
<L>er mwyn gollyngdawd llafur.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pethau trow&s;ion, a geiriau mawr,</L>
<L>myfi i'r llawr bwria&s;ant,</L>
<L>Ond tydi Dduw rhoi am gamwedd</L>
<L>drugaredd a maddeuant.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Dy etholedig dedwydd yw,</L>
<L>caiff ne&s;nes fyw i'th babell,</L>
<L>Tr&icirc;g i'th gynteddau, ac i'th l&ycirc;s,</L>
<L>a'th &s;anctaidd weddus gangell.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Duw'n ceidwad attebi i ni</L>
<L>o'th ofni i'th gyfiownedd,</L>
<L>H&ocirc;ll obaith &wcirc;yd drwy'r ddaiar hon,</L>
<L>a'r m&ocirc;r cynhyrfdon rhyfedd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Hwn a fiecrh&acirc; b&ocirc;b vchel fryn</L>
<L>&acirc;'i wregys yn gadernyd,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Hwn a o&s;tega'r m&ocirc;r, a'r don,</L>
<L>a rhuad eigion enbyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> A holl bre&s;&wcirc;ylwyr eithaf b&ycirc;d</L>
<L>&s;y'n ofni' g&ycirc;d d'arwyddion,</L>
<L>Iti gan forau, a chan h&wcirc;yr,</L>
<L>y canant la&s;wyr ffyddion.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Dyfrh&acirc;u y ddaiar &s;&ecirc;ch yr &wcirc;yd,</L>
<L>afon Duw llanwyd dro&s;ti,</L>
<L>Darperai&s;t lifddyfr rhyd ei l'awr</L>
<L>iw thramawr gyfoethogi.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="23">
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> P&ocirc;b rh&ycirc;ch yr wyd yn ei ddyfrh&acirc;u.</L>
<L>a'i chwy&s;au'r wyd iw go&s;twng:</L>
<L>A'i rhoi ym mwyd mewn cafod wl&icirc;th,</L>
<L>iw chn&wcirc;d rhoi fendith deilwng.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Coroni 'r ydwyd ti fal hyn</L>
<L>y flwyddyn a'th ddaioni,</L>
<L>Y ffordd hyn a'r m&ocirc;dd (Duw fy n&ecirc;r)</L>
<L>diferai&s;t fra&s;der arni.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ef a ddifera ffrwyth dy &s;erch</L>
<L>ar b&ocirc;b rhyw lannerch ddyrys,</L>
<L>P&ocirc;b mynydd &s;&ycirc;ch yn vchder gwl&acirc;d</L>
<L>o ffrwyth dy r&acirc;d y dengys.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Drwy dy fendith y gwa&s;tad dir</L>
<L>a guddir &ocirc;ll &acirc; defaid,</L>
<L>Crechwennant, canant bawb yngh&ycirc;d,</L>
<L>a'r wl&acirc;d ag &ycirc;d ei llonaid.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="66" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXVI.</HEAD>
<LG>
<L>YN Nuw ymlawenhewch i g&ycirc;d,</L>
<L>yr hollfyd, a datcenwch</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ogoniant ei enw hyd y n&ecirc;f,</L>
<L>a'i foliant gr&ecirc;f a draethwch.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Wrth Dduw dwedwch fo bair dy law</L>
<L>i'th elyn oerfraw anfad,</L>
<L>Rhag amled yw nerth y llaw hon</L>
<L>&acirc; dy ga&s;eion danad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Felly 'r holl f&ycirc;d i g&ycirc;d a'i rh&icirc;</L>
<L>i ti a ymo&s;tyngant,</L>
<L>Canant &ycirc;t' fawl, ac &acirc;nt hyd lawr,</L>
<L>i'th enw mawr y canant.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O dowch, edrychwch ofnus yw</L>
<L>gweithredoedd ein Duw cyfion,</L>
<L>Ofn ei weithredoedd a r&ycirc;dd dd&ycirc;&s;g</L>
<L>ym&ycirc;&s;g h&ocirc;ll feibion dynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fo droes y m&ocirc;r c&ocirc;ch yn d&icirc;r &s;&ycirc;ch,</L>
<L>ai w&ycirc;r yn droed-&s;ych drwyddo,</L>
<L>A thrwy yr afon: llawen fu,</L>
<L>ei b&ocirc;d heb wlychu yno.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ef b&ycirc;th b&ycirc;dd lywydd cadarn gwych,</L>
<L>a'i olwg edrych beunydd</L>
<L>At y cenhedloedd drwy 'r holl f&ycirc;d,</L>
<L>ni chyfyd rhai anufydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> O bobloedd molwch Dduw ar gais,</L>
<L>a moe&s;wch lais ei foliant;</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Hwn &s;y'n dal bywyd yn y gwaed,</L>
<L>a ddeil ein traed na lithrant.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O Dduw, profai&s;t a choethai&s;t ni</L>
<L>vn w&ecirc;dd a choethi arian.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yn gaeth y dygai&s;t ni i'th rwyd,</L>
<L>ein cyrph a wa&s;gwyd weithian.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Aethom drwy ddwfr a th&acirc;n yn gaeth,</L>
<L>bu rai'n marchogaeth arnom;</L>
<L>O perai&s;t hyn: ni bu chwaith h&icirc;r,</L>
<L>i ddiwall d&icirc;r y daethom.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ag offrwm poeth i'th d&ycirc; yr &acirc;f,</L>
<L>talaf fy addunedau,</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Y rhai mewn cyfwng, rhag mwy trais,</L>
<L>addewais &acirc;'m gwefu&s;au.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Poeth ebyrth breifion &ycirc;t a r&ocirc;f,</L>
<L>aroglaeth c&ocirc;f cyfammod,</L>
<L>Ychen, hyrdd, offrymmv a wn&acirc;f,</L>
<L>ac etto rhoddaf fychod.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> O dowch yn n&ecirc;s, a gwrandewch chwi</L>
<L>&s;y'n ofni Duw tragfythoes,</L>
<L>Mi a fynegaf i chwi'n ffraeth</L>
<L>pa l&ecirc;s a wnaeth i'm heinioes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Llefais i arno &acirc;'m genau,</L>
<L>a'r tafod mau a'i mol&acirc;wdd;</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Pe troe&s;wn fy nghalon at fai,</L>
<L>Duw a'm gwrandaw&s;ai'n anawdd:</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Diau Duw a'm clybu yn hawdd,</L>
<L>gwrandawawdd ar fy ngweddi,</L>
<L>Bendigaid yw: fo a'm clywawdd,</L>
<L>ni throes mo'i nawdd oddiwrthi.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="67" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXVII.</HEAD>
<LG>
<L>TRugaredd Duw i'n pl&icirc;th,</L>
<L>a rhoed ei fendith dro&s;om,</L>
<L>A thywynned ei wynebpr&ycirc;d,</L>
<L>a'i nawdd; a'i iechyd arnom.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fel y gwyper dy ffyrdd</L>
<L>drwy'r ddaiar gydwyrdd gnydoedd,</L>
<L>A'th jechydwriaeth di (&ocirc; Dduw)</L>
<L>y'm&ycirc;&s;g p&ocirc;b rh&ycirc;w genhedloedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Duw, moled pobloedd di,</L>
<L>rh&ocirc;nt fawl a bri drwy'r hollfyd:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> A'r holl genhedloedd &icirc;s &wcirc;ybren,</L>
<L>byddant lawen a hyfryd.</L>
<L>Can's ti a ferni'n iawn</L>
<L>y bobl drwy lawn wybodaeth,</L>
<L>Ac a roi'r h&ocirc;ll gehedloedd ar</L>
<L>y ddaiar mewn llywodraeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Duw, moled pobloedd di,</L>
<L>rh&ocirc;nt fawl a bri drwy'r hollfyd:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yna rh&ycirc;dd y t&icirc;r ffrwyth &icirc;'n pl&icirc;th,</L>
<L>a Duw ei fendith hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A Duw, &s;&ecirc;f Duw ein t&acirc;d,</L>
<L>a rotho ei r&acirc;d a thycciant,</L>
<L>A therfynau y ddaiar gron,</L>
<L>a phawb ar hon a'i hofnant.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="68" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>YMgyfoded vn Duw ein N&ecirc;r,</L>
<L>gwa&s;garer ei elynion,</L>
<L>Vn drygddyn honynt nag arhoed,</L>
<L>o'i flaen ffoed ei ga&s;eion.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Os chwalu m&wcirc;g mewn gwynt &s;y hawdd,</L>
<L>os tawdd c&wcirc;yr wrth eiria&s;dan,</L>
<L><PB REF="23">Fel hynny o flaen Duw (yn w&icirc;r)</L>
<L>yr enwir a ddiflannan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ond llawenycher ger bron Duw</L>
<L>y cyfion, iw orfoledd;</L>
<L>A'i hyfrydwch hwyntwy a f&ycirc;dd</L>
<L>yn llawenydd cyfannedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Cenwch, a molwch enw Duw,</L>
<L>&s;&ecirc;f hwn yw vwch y nefoedd</L>
<L>Yn marchogaeth, megis ar farch,</L>
<L>iw enw rhowch barch b&ycirc;th bythoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> A gorfoleddwch gar ei fron,</L>
<L>Duw tirion, t&acirc;d ymddifaid,</L>
<L>Ac i'r gweddwon mae'n farnwr d&acirc;</L>
<L>yn ei bry&s;wylfa gannaid.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Duw a wna rai mewn t&ycirc;'n gyt&ucirc;n,</L>
<L>ei hun mae'n gollwng gefyn,</L>
<L>Ac yn rhoi trigfan mewn t&icirc;r cr&acirc;s,</L>
<L>i ddynion atcas cyndyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pan aetho&s;t (Dduw) o flaen dy lu,</L>
<L>dy daith a fu drwy ddry&s;ni:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Y ddaiar crynodd o flaen Duw,</L>
<L>a'r n&ecirc;f rhoes amryw ddefni:</L>
<L>Ac Felly Sinai o flaen Duw,</L>
<L>(&s;&ecirc;f vnduw I&s;rael howddgar)</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ar d'etifeddiaeth hidlai&s;t law,</L>
<L>i ddiflinaw y ddaiar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Gwrteithiai&s;t hon, dy bobloedd di</L>
<L>&s;&ycirc;dd ynthi yn pre&s;wylio:</L>
<L>Oth r&acirc;d darperai&s;t Dduw i'r tlawd.</L>
<L>i gael digondawd yno.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yr Arglwydd Dduw a roddai'r gair,</L>
<L>mawr mintai'r cantore&s;&s;au:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Cilient gedyrn: gweiniaid arh&ocirc;nt,</L>
<L>yr ysbail rh&ocirc;nt yn rhannau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Pes ymdroech mewn parddu a ll&wcirc;ch,</L>
<L>chwi fyddwch fel y glommen,</L>
<L>A'i phlu &ycirc;n aur ac arian t&ecirc;g,</L>
<L>yn hed&ecirc;g &icirc;s yr w&ycirc;bren.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Hon, pan wa&s;garodd Duw yn chwyrn</L>
<L>b&ocirc;b cedyrn o'i ga&s;eion,</L>
<L>Oedd mor ddi&s;gleirwych, ac mor wenn,</L>
<L>ac eira'r ben bryn Salmon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Mynydd Duw (&s;&ecirc;f Sion) y &s;&ycirc;dd</L>
<L>fel Ba&s;an fynydd tirion:</L>
<L>Mynydd Ba&s;an vchel ei gr&icirc;b</L>
<L>cyffelib yw i Sion</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Chwychwi fynyddoedd cribog pam</L>
<L>y bwriwch lam mewn cyffro?</L>
<L>Duw ar Sion ei &s;erch a roes,</L>
<L>lle myn ef ei&s;oes dr&icirc;go.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Rh&icirc;f vgain m&icirc;l o filoedd yw</L>
<L>angylion Duw mewn cerbyd:</L>
<L>Ynghy&s;&s;egr Sinai y bu ei wl&icirc;th,</L>
<L>b&ycirc;dd Duw iw pl&icirc;th hwy hefyd,</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> I'r vchelder y derchefai&s;t,</L>
<L>a chaethgludai&s;t gaethiwed,</L>
<L>Cymrai&s;t, dodai&s;t ddonniau, Duw I&ocirc;n,</L>
<L>i ddynion oedd ddiniwed.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Bendigaid f&ycirc;th fo'r Arglwydd mau</L>
<L>am ddonniau ei ddaioni:</L>
<L>A'i iechydwriaeth i ni'n ll&wcirc;yth</L>
<L>o berffrwyth ei haelioni.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Efe 'i hun yw'n Duw ni i g&ycirc;d,</L>
<L>&s;ef Duw ein iechyd helaeth,</L>
<L>Drwy'r Arglwydd Dduw cawn yn ddi &s;wrth</L>
<L>ddiangc oddiwrth farwolaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Duw yn ddiammau a dyrr ben,</L>
<L>a thalcen ei elynion,</L>
<L>A choppa walltog y rhai a f&ocirc;</L>
<L>yn rhodio mewn dr&wcirc;g creulon.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Dygaf fy mhobloedd (meddai &ecirc;f)</L>
<L>hyd adref fel o Ba&s;an,</L>
<L>A dygaf hwynt iw h&ocirc;l drachefn,</L>
<L>fel o'r m&ocirc;r donlefn allan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Fel y gwlychech ditheu dy draed</L>
<L>yn llif gwaed dy ddiga&s;&s;au,</L>
<L>Ac y llyfo dy g&wcirc;n heb g&ecirc;l</L>
<L>y gwaed a dd&ecirc;l o'i briwiau.</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Gwelodd pawb (&ocirc; Dduw) dy y&s;t&acirc;d,</L>
<L>yn dy fynediad &s;anctaidd,</L>
<L>Mynediad fy Nuw frenin fr&ycirc;,</L>
<L>fel hyn iw d&ycirc; cy&s;egraidd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Y cantorion, hwy o'r blaen,</L>
<L>cerddorion aen &ocirc;l ynol,</L>
<L>Yna'r gweryfon, beraidd g&acirc;n,</L>
<L>a'r tympan yn y canol.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Clodforwch Dduw, hynny &s;&ycirc;dd dd&acirc;</L>
<L>ym mh&ocirc;b cyn'lleidfa ddiwael,</L>
<L>A chlodforwch yr Arglwydd I&ocirc;n,</L>
<L>chwi &s;&ycirc;dd o ffynnon I&s;rael.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Doed Benjamin y llywydd b&acirc;ch,</L>
<L>doed bellach dugiaid-Iuda,</L>
<L>Doed Nephtali, a Zabulon,</L>
<L>a'i tywy&s;ogion yna.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Dy Dduw a drefnodd i ti nerth,</L>
<L>a'i law &s;&ycirc;dd brydferth geidwad,</L>
<L>Duw cadarnh&acirc; etto yn faith</L>
<L>arnom ni waith dy gariad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Er mwyn C&acirc;er&s;alem adail d&ecirc;g,</L>
<L>rh&ycirc;dd cedyrn anrheg iti.</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Difetha dyrfa y gwaywffyn,</L>
<L>a'r rhai a fyn ryfely.</L>
<L>Dewr fel teirw, nwyfus fel lloe,</L>
<L>y rhei'ni a roe yr arian:</L>
<L>Delont i'r iawn, tyn nerth a nwy,</L>
<L>a go&s;twng hwy yn fuan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Y pendefigion o'r Aipht draw</L>
<L>a ddaw, ac Ethiopia,</L>
<L><PB REF="24">At Dduw yn bry&s;ur i roi rh&ocirc;dd,</L>
<L>ac aberth gwirfodd yna.</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> H&ocirc;ll dyrna&s;oedd y ddaiar lawr,</L>
<L>i Dduw mawr cenwch foliant,</L>
<L>Cenwch, cenwch ei gl&ocirc;d yn rhwydd,</L>
<L>&s;&ecirc;f Arglwydd y gogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Hwn a farchogodd y n&ecirc;f fr&ycirc;,</L>
<L>a hynny o'r dechreuad:</L>
<L>Wele, daw nerthol &s;ain ei l&ecirc;f</L>
<L>o eitha 'r n&ecirc;f i wa&s;tad.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Rhoddwch gadernid i Dduw n&ecirc;r,</L>
<L>&s;ef vchder ei ragoriaeth,</L>
<L>Y &s;&ycirc;dd ar I&s;rael, a'i nerth</L>
<L>vwch wybrau prydferth gywaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Duw, o'th gy&s;egr i'th ofnir di,</L>
<L>Duw I&s;rael dodi nerthoedd,</L>
<L>A chadernid mawr wyd i'th blaid,</L>
<L>bendigaid fy'ch oes oe&s;oedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="69" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXIX.</HEAD>
<LG>
<L>A Chub fi Dduw (yr hwn a'm gwnaeth)</L>
<L>tros f' enaid daeth ll&icirc;f-ddyfr-loes,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Yr wyf mewn dyfnder tom yngl&ycirc;n,</L>
<L>heb le i'mddiffyn f' einioes.</L>
<L>O'r dyfnder daethym fel ar fawdd,</L>
<L>a'r ffr&wcirc;d a lifawdd vchod:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Sychodd fy ngh&ecirc;g, blinodd fy llais,</L>
<L>a'm llygaid pellais ganfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> A hyn wrth ddi&s;gwyl Duw a'i r&acirc;s,</L>
<L>wele fy ngh&acirc;s yn amlach</L>
<L>N&acirc;'r gwallt ar ben fy nghoppa fr&ycirc;,</L>
<L>a'r trow&s;ion &s;y'n gadarnach.</L>
<L>Y rhai c<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">lwyddog, taerion &ycirc;nt,</L>
<L>rhois &icirc;ddynt b&ecirc;th ni chelais.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Adwaeno&s;t (Dduw) f'ynfydrwydd mau,</L>
<L>a'm beiau fi ni chuddiais.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O'm plegid i dim gwarth ni ch&acirc;nt,</L>
<L>y rhai a goeliant arnad,</L>
<L>Na &acirc;d (Dduw'r lluoedd) fefi na thrais</L>
<L>i'r rhai a ymgais attad.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> (Duw I&s;rael) &s;&ecirc;f er dy fwyn,</L>
<L>yr w&ycirc;f yn dwyn gwarthrudd-deb,</L>
<L>A thrwy gywilydd y marhois,</L>
<L>mewn chw&ycirc;s y tois fy wyneb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> I bobl ddieithr wyfi, (gwn pa'm)</L>
<L>i blant fy mam fel e&s;tron:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> A'm f&ocirc;d fy &s;erch a'm z&ecirc;l i'th d&ycirc;</L>
<L>i'm hy&s;u hyd 'fy nghalon.</L>
<L>Can's cabl y rhai a'th gablant di</L>
<L>ar f'ucha i mae 'n di&s;gyn.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fy nagrau, cy &s;tudd, a'm hun-pr&ycirc;d,</L>
<L>&ycirc;nt warth i g&ycirc;d i'm herbyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A phan wi&s;gwn i liain &s;&acirc;ch,</L>
<L>bum ddiy&s;tyrach lawer,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Bum chwedyl dr&wcirc;s i gr&ycirc;f a thlawd,</L>
<L>i'r meddw yn wawd iw harfer.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ond f' Arglwydd Dduw, gwn&acirc;f attad ti</L>
<L>fy ngweddi yn am&s;erol.</L>
<L>O gwrando fi i'th wirfawr h&ecirc;dd,</L>
<L>ac i'th wirionedd gra&s;ol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Duw, gwared fi, a gwna fi'n rh&ycirc;dd.</L>
<L>o'r dom y &s;ydd i'm &s;uddo.</L>
<L>S&ecirc;f ca&s;eion, dyfroedd dyfnion,</L>
<L>a mi nid ofnaf gyffro.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Na lifed dwfr dro&s;of yn ffr&wcirc;d,</L>
<L>na'm ll ngced amrwd ddyfnder,</L>
<L>Na chaued pydew arnaf chwaith,</L>
<L>mo'i &s;afn diffaith y&s;celer.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Gwrando fi bellach Arglwydd Dduw,</L>
<L>can's da yw dy drugaredd,</L>
<L>Yn amlder dy do&s;turi mawr</L>
<L>edrych i lawr rhag trow&s;edd.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> O'm cyfyngder oddiwrth dy w&acirc;s</L>
<L>na chudd mo r&acirc;s dy wyneb,</L>
<L>Rwyf yn gweddio yn fy ngloes,</L>
<L>Duw bry&s;&s;ia moes y'm atteb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Ne&s;h&acirc; at f'enaid Arglwydd mau,</L>
<L>er fy rhyddh&acirc;u a'm gwared,</L>
<L>Moes ymddiffyn, rhag cael o hon</L>
<L>gan fy ngelynion niwed.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Duw di a weli o b&ocirc;b parth</L>
<L>fy ngwradwydd, gwarth, a'm cwilydd,</L>
<L>O herwydd rhodio gar dy fron</L>
<L>mae fy ngelynion beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Mewn gorthrwm ofid yr wyf fi</L>
<L>a gwarth yn torri'nghalon:</L>
<L>Di&s;gwyl cymhorthwyr, ni ddoe n&ecirc;b,</L>
<L>ni chawn gy&s;urdeb tirion.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Bu&s;tl a roe&s;an yn fwyd i mi,</L>
<L>finegr i dorri &s;yched.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Eu bwrdd boed iddynt fagl aflwydd,</L>
<L>a'i llwydd yn dramgwydd bydded.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Ar eu llygaid dallineb doed,</L>
<L>iw lwynau boed crynfeydd.</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Tywallt arnynt dy dd&icirc;g a'th l&icirc;d,</L>
<L>doed iddynt ofid beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Boed eu pala&s;au'n w&acirc;g heb w&ecirc;dd,</L>
<L>ac anghyfannedd iddyn.</L>
<L>Na allo n&ecirc;b na d&ycirc;dd na n&ocirc;s</L>
<L>mo'r aros yn eu tyddyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Can's yr hwn a daraw&s;yd ti</L>
<L>mae 'rhei'ni yn ei erlid,</L>
<L>A'r doluriau y &s;ydd o'th friw</L>
<L>y maent iw hedliw hefyd,</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> D&ocirc;d gamwedd ar eu camwedd hwy,</L>
<L>na dd&ocirc;nt mwy i'th gy fiownder,</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Ymaith o lyfr y bywyd llawn,</L>
<L>o fy&s;g y cyfiawn tynner.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="24">
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Finneu pan fwyf ofidus wan,</L>
<L>a phan fwyf druan hefyd,</L>
<L>Dy iechydwriaeth di (O Dduw)</L>
<L>eilchwyl i f&ycirc;w a'm cyfyd.</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Moliannaf d'enw Dduw ar g&acirc;n,</L>
<L>fal dynaf' amcan innau.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> A hyn f&ycirc;dd gwell gan Dduw deyrn</L>
<L>nag &ycirc;ch &acirc; chyrn a charnau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> A ph&ocirc;b truan, pan weler hyn,</L>
<L>a ennyn o lawenydd,</L>
<L>A'ch calon chwi &s;y'n cei&s;io Duw</L>
<L>cyfyd i f&ycirc;w o newydd.</L>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Duw gwrendy dlawd, ni ddirmyg l&ecirc;f</L>
<L>ei gaethwas &ecirc;f &s;y fethiant.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> N&ecirc;f, a daiar, a m&ocirc;r, a hyn</L>
<L>a ymly&s;g ynthyn, molant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Can's Duw a geidw Sion d&ecirc;g,</L>
<L>a threfna'n chwaneg Juda,</L>
<L>Adeilada ddina&s;oedd hon,</L>
<L>i ddynion yn bre&s;wylfa.</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> Ie ei wei&s;ion &ecirc;f a'i h&icirc;l,</L>
<L>a'i heppil a'i meddiannant,</L>
<L>A'r rhai a hoffa 'i enw f&ocirc;,</L>
<L>yn honno a bre&s;wyliant.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="70" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXX.</HEAD>
<LG>
<L>DUw pry&s;ura i'm gwared i,</L>
<L>I&ocirc;n, bry&s;&s;ia di i'm cymmorth:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Gwarth a gwradwydd a dd&ecirc;l i'r blaid,</L>
<L>a gais i'm henaid ammorth.</L>
<L>Drwy wradwydd troer y rhai a dd&wcirc;g</L>
<L>i mi ddim dr&wcirc;g ewyllys:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Mefl fo'i gwobr, a draeth h&acirc; h&acirc;,</L>
<L>am danaf yn ddirmygus.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y &s;awl a'th gais calonnog fydd,</L>
<L>o dra llawenydd ynod,</L>
<L>Dweded &s;awl a'th g&acirc;r b&ocirc;b am&s;er,</L>
<L>mawryger ein Duw hynod.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Minnau'n dlawd, ac yn druan &s;&ycirc;dd,</L>
<L>Duw bry&s;&s;ia, b&ycirc;dd yn agos:</L>
<L>Fy mhorth a'm ceidwad w&ycirc;d yn w&icirc;r,</L>
<L>(O Arglwydd) na h&icirc;r aros.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="71" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXI.</HEAD>
<LG>
<L>MI a'mdd&icirc;riedais ynod N&ecirc;r,</L>
<L>na'm gwradwydder b&ycirc;th bythoedd,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Duw o'th gyfiownder gwared fi,</L>
<L>a chl&ycirc;w fy nghr&icirc; hyd nefoedd.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Duw b&ycirc;dd yn graig o nerth i mi</L>
<L>i gyrchu atti 'n wa&s;tad,</L>
<L>A ph&acirc;r fy nghadw i yn well,</L>
<L>ti yw fy'ngha&s;tell caead,</L>
</LG>
<LG>
<L>Duw gwared fi o law'r trah&acirc;us,</L>
<L>a'r g&wcirc;r trof&acirc;us, a'r trow&s; dd&ycirc;n.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ynot ti Dduw bu'ngoglud maith,</L>
<L>&acirc;'m gobaith er yn grynddyn.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O gr&ocirc;th fy mam y tynnai&s;t fi,</L>
<L>rhoi&s;t ynof egni etto:</L>
<L>I tithau f&ycirc;th, am hyn o hawl,</L>
<L>y canaf fawl heb peidio.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> I lawer d&ycirc;n bum anferth iawn,</L>
<L>ti yw fy nerthlawn lywydd,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fy &s;afn b&ycirc;dd lawn o'th fawl gan dant,</L>
<L>ac o'th ogoniant beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Nac e&s;ceulu&s;a fi na'm braint</L>
<L>yn amfer henaint truan:</L>
<L>Er pallu'r nerth, na wrthod fi,</L>
<L>Duw edrych di ar f' oedrau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> M&ecirc;dd fy ngha&s;eion'r &wcirc;yfyn wann,</L>
<L>hwy a ddi&s;gwilian f' anaf:</L>
<L>Ymgynghora&s;ant yn ddi&s;ynn,</L>
<L>gan ddywedyd hyn am danaf:</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Duw a'i gwrthododd, (meddant hwy)</L>
<L>erlidiwch fwyfwy bellach,</L>
<L>A deliwch &ecirc;f, nid oes drwy'r b&ycirc;d</L>
<L>yr vn a'i gweryd haiach.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Er hyn o fr&acirc;d, (Duw) b&ycirc;dd di well,</L>
<L>na dd&ocirc;s ymhell oddiwrthy,</L>
<L>Fy Nuw pry&s;ura er fy mhorth,</L>
<L>ac anfon gymmorrh immy.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Angau gwarthus p&ocirc;b rhai a g&acirc;nt</L>
<L>a wrthwynebant f' enioes,</L>
<L>Gwradwydd a gwarth iddynt a dr&icirc;g,</L>
<L>a gynnig i mi ddrygloes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Fy ngo baith innau a &s;aif b&ycirc;th</L>
<L>ynddilyth a &s;afadwy,</L>
<L>Ymddiried ynot (Dduw) a wn&acirc;f,</L>
<L>ac a'th foliannaf fwyfwy,</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Dy iechydwriaeth f' im genau,</L>
<L>yr hwn ni thau fynudyn,</L>
<L>A'th gyfiawnder, ac ni wn i</L>
<L>ddim o'r rhifedi armyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Ynghadernid yr Arglwydd Dduw</L>
<L>tra fwy fi b&ycirc;w y credaf:</L>
<L>A'th gyfiownder di hyd y br&icirc;g,</L>
<L>yn vnig hyn a gofiaf.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Duw, di a ddy&s;cai&s;t i mi hyn,</L>
<L>do, er yn blentyn bychan:</L>
<L>A hyd yn hyn 'r wyf yn parh&acirc;u</L>
<L>i o&s;od d'wrthiau allan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> O Dduw na wrthod fi yn h&ecirc;n,</L>
<L>a'm pen, a'm gen yn llwydo,</L>
<L>Nos i'm ddangos i'r rhai &s;y'n &ocirc;l</L>
<L>dy wrthiau nerthol etto.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Dy gyfiownder yn vchel aeth,</L>
<L>yr hwn a wnaeth b&ocirc;b mowredd:</L>
<L>Duw pwy y &s;&ycirc;dd debyg i ti?</L>
<L>nid ydym ni ond gwagedd.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="25">
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Duw gwnaetho&s;t di ym' f&ycirc;w yn brudd,</L>
<L>a gweled cy&s;tudd mynych,</L>
<L>Troi&s;t fi i f&ycirc;w, dychwelai&s;t fi,</L>
<L>drwy'nghodi o'r feddrod-rych.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Mwy fydd fy mawredd nag a fu,</L>
<L>troi i'm diddanu innau.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Yna y molaf dy air am hyn.</L>
<L>ar Nabl offeryn dannau,</L>
</LG>
<LG>
<L>O Sanct I&s;rael canaf hyn,</L>
<L>&acirc;r delyn, ac &acirc;'m genau:</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Am ytty wared f' enaid i,</L>
<L>gwn&acirc;f i ti hyfryd lei&s;iau.</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Canaf yt' hefyd gyfion gl&ocirc;d</L>
<L>&acirc;'m tafod: wyt iw haeddu,</L>
<L>Am yt warth&acirc;u a gwarthruddiaw,</L>
<L>fy ngh&acirc;s &s;y'n cei&s;iaw'nrygu.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="72" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXII.</HEAD>
<LG>
<L>DVw d&ocirc;d i'r brenin farn o'r n&ecirc;f,</L>
<L>d&ocirc;d iw f&acirc;b &ecirc;f gyfiowndeb,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Yna y rh&ycirc;dd rhwng pobl iawn frawd,</L>
<L>ac i'r d&ycirc;n tlawd vniondeb.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> H&ecirc;dd a chyfiownder yn &ocirc;l hyn,</L>
<L>cair ymh&ocirc;b bryn a mynydd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y gwan a'r ll&ecirc;&s;g achub a wn&acirc;,</L>
<L>fe ddryllia y gorthrymmydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Hwy a'th ofnant b&ycirc;th ar b&ocirc;b tr&ocirc;.</L>
<L>tra treiglo haul a lleuad,</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fo ddi&s;gyn fel gl&acirc;w ar w&ecirc;llt gl&acirc;s,</L>
<L>neu gafod fr&acirc;s ar wa&s;tad.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Iw ddyddiau &ecirc;f cerir yr iawn,</L>
<L>a'r cyfiawn a flodeua,</L>
<L>Ac aml f&ycirc;dd h&ecirc;dd ar ddaiar gron,</L>
<L>tra fo'r lloer hon yn para.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Llwydda efe o f&ocirc;r hyd f&ocirc;r,</L>
<L>o'r ffr&wcirc;d hyd oror tiredd,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ei g&acirc;s ymgrymmant, llyfant l&wcirc;ch,</L>
<L>hyd yr anialwch cyrredd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Cedyrn o Thar&s;us frenhinoedd,</L>
<L>ac o'r yny&s;oedd canol,</L>
<L>O Seba ac Arabia d&ecirc;g,</L>
<L>doe pawb &acirc;'i anrheg reiol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yr h&ocirc;ll frenhinoedd doent yn llu,</L>
<L>a than ymgrymmu atto,</L>
<L>A'r h&ocirc;ll genhedloedd, fel yn gaeth,</L>
<L>a wn&acirc;nt wa&s;anaeth iddo.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Can's y d&ycirc;n rheidus, a'r g&wcirc;r gwan,</L>
<L>fo'i gweryd pan weddio,</L>
<L>B&ycirc;dd i b&ocirc;b d&ycirc;n yn nerthol d&wcirc;r,</L>
<L>a'r ni bo pleidiwr gantho.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ef a erbyd y tlawd mewn rhaid,</L>
<L>fo achub enaid glanddyn:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Fo a'i gweryd rhag twyll a dr&wcirc;g</L>
<L>gwerthfawr iw olwg ydyn.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Felly b&ycirc;dd b&ycirc;w: rhoir iddo dda,</L>
<L>&s;ef aur O Seba ddedwydd,</L>
<L>Hwy a weddiant arno fo,</L>
<L>gan ei fendithio beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Rhyd pen y mynydd &ycirc;d a g&acirc;n,</L>
<L>fel brig coed Liban &s;iglant,</L>
<L>A'r plant cyn amled a'r gw&ecirc;llt gl&acirc;s,</L>
<L>o'r ddinas a flagurant.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Os haul cylch &wcirc;ybren b&ycirc;th a dr&ycirc;,</L>
<L>b&ycirc;th pery enw iddaw,</L>
<L>Pawb a'i bendithia &ecirc;f yn w&icirc;r,</L>
<L>pawb a fendithir ynthaw.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Bendigaid fo yr Arglwydd Dduw</L>
<L>(&s;&ecirc;f Duw yr I&s;rael dirion)</L>
<L>Efe'n vnig b&ycirc;th &s;y'n parh&acirc;u,</L>
<L>i wneuthur gwrthiau mowrion.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Bendigaid fytho'i enw b&ycirc;th,</L>
<L>gogonedd dilyth iddo,</L>
<L>A'i gl&ocirc;d llenwir y ddaiaren:</L>
<L>Amen, Amen, hyn fytho.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="73" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXIII.</HEAD>
<LG>
<L>YS da Duw i I&s;rael,</L>
<L>wrth bawb a wn&ecirc;l yn vnion:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Minnau llithrais, braidd na &s;yrthiais,</L>
<L>&s;wrth-wael fu fy amcanion.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's cynfigennais wrth y ffol,</L>
<L>ar d&ycirc;n annuwiol dihir,</L>
<L>Braidd na chwympais pan y gwelais</L>
<L>eu h&ecirc;dd a'i golud enwir:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gan nad oedd arnynt rwymau caeth,</L>
<L>i gael ma<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">wolaeth ddynol:</L>
<L>Lle maent yn b&ycirc;w yn heini h&ycirc;f,</L>
<L>yn iraidd gr&ycirc;f ddigonol,</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ac ni ddoe arnynt lafur blin</L>
<L>hyd y bawn i'n eu deall,</L>
<L>Na dim dialedd na dim gw&ycirc;n,</L>
<L>f<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">l y doe ar dd&ycirc;n arall.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Am hynny f&ycirc;th maent yn ymddwyn,</L>
<L>fel o fewn cadwyn balchder,</L>
<L>A gwi&s;cant am danynt yn dynn</L>
<L>(megis dilledyn) drow&s;der.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A'i llygaid hwyntwy wrth dew-h&acirc;u</L>
<L>doent yn foglymmau dro&s;odd,</L>
<L>A'i golud hwy, er hyn o w&ycirc;n,</L>
<L>vwch meddwl d&ycirc;n a dyfodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Treuthu eu trow&s;der, b&ocirc;d yn dynn,</L>
<L>a bo&s;tio hyn ar wa&s;gar;</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Egori &s;afn at wybren fry,</L>
<L>a thafod cr&ycirc;' drwy'r ddaear.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Am hyn rhai o'i bobl ef &acirc; chwant</L>
<L>a ymddychwelant yma,</L>
<L>Yn gweled y dwfr yn loyw l&acirc;n,</L>
<L>a thybio y c&acirc;n eu gwala.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="25">
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Can's ymre&s;ymmant hyn yn f&ycirc;w,</L>
<L>pa'm? ydyw Duw yn canfod</L>
<L>Pwy &s;ydd yu ddr&wcirc;g, a phwy &s;y'n dda?</L>
<L>ydyw'r gorucha'n gwybod?</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Wele y drygddyn mwya 'i chwant</L>
<L>caiff fwyaf llwyddiant gwa&s;tad;</L>
<L>Yn ca&s;glu golud a mawr dd&acirc;,</L>
<L>hwnnw &s;&ycirc;dd fwya'i godiad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ofer iawn fu i mi warh&acirc;u,</L>
<L>a llwyr lanh&acirc;u fy nghalon:</L>
<L>Golchi fy nwylo, caru gw&icirc;r,</L>
<L>a b&ocirc;d yn h&icirc;r yn gyfion:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Cael fy maeddu ar h&ycirc;d y d&ycirc;dd:</L>
<L>ond trw&s;tan f&ycirc;dd vniondeb,</L>
<L>Os y borau, ac os pr&ycirc;d-nawn,</L>
<L>myfi a gawn wrthwyneb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Hyn os dwedwn, a feddyliwn,</L>
<L>o r&ycirc;w feddalaidd ammau.</L>
<L>Wele, a'th blant di y gwnawn gam,</L>
<L>i ddwyn vn llam a minnau.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Pan gei&s;iwn ddeall hyn yn llwyr,</L>
<L>o nerth fy &s;ynwyr ddynol,</L>
<L>Hynny i'm golwg i oedd fl&icirc;n,</L>
<L>nes cael rh&ycirc;w r&icirc;n y&s;prydol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Ond pan euthym i gy&s;egr Duw,</L>
<L>lle cefais amryw olau,</L>
<L>Yna deallais i pa w&ecirc;dd,</L>
<L>y b&ycirc;dd eu diwedd hwythau.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Gwybum i ti eu go&s;od hwy,</L>
<L>lle caent lam mwy'n y diwedd,</L>
<L>Sef mewn lle llithrig rhwydd-gwymp tr&wcirc;ch</L>
<L>anialwch anghyfannedd:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Ond gwedi dodai&s;t iddynt &wcirc;th,</L>
<L>di&s;ymmwth y palla&s;ant,</L>
<L>Mynd o'r b&ycirc;d heb na lliw na llun,</L>
<L>o'i hofn eu hun darfyddant.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Fel breuddwyd pan dd&icirc;hunai vn,</L>
<L>y gwnai di iddun f' Arglwydd,</L>
<L>O'r newid hon y caiff fy ngh&acirc;s,</L>
<L>drwy yr holl ddinas wradwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Bum i dd&icirc;g wrthyf fi fy hun,</L>
<L>ac oerni fu'n fy nghalon,</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Nas dealla&s;wn hyn yn gynt,</L>
<L>bum ff&ocirc;l vn hynt ac eidion.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Er hyn etto bum gyd&acirc; thi,</L>
<L>lle im twyfi 'n ddilyfiant</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Wrth fy llaw ddeau: wedi hyn</L>
<L>fy nerbyn i ogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Pa'm? pwy (O Dduw) &s;&ycirc;dd gennyf fi</L>
<L>ond tydi yn y nefoedd?</L>
<L>Dim ni ddymunwn gyd&acirc; thi,</L>
<L>wrth weini daiar leoedd.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Fynghalon i, a'm nerth, a'm cnawd,</L>
<L>y &s;&ycirc;dd mewn palldawd beu nydd,</L>
<L>Ond tydi Dduw &s;&ycirc;dd ar fy rhan,</L>
<L>a'm tarian yn dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> A elo ymhell oddiwrthyd ti,</L>
<L>y rheini gwnaent yn ddiffaith:</L>
<L>Ac a butteiniant rhagot ti,</L>
<L>y rhei'ni torrir ymairh.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Ond mi dd&ocirc;f ne&s;nes at fy Nuw,</L>
<L>fy ngobaith &ycirc;w i'm calon,</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Y traethaf fi ei nerth, a'i wyrth,</L>
<L>o fewn dy byrth, merch Sion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="74" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXIV.</HEAD>
<LG>
<L>PAham (O Dduw) oddiwrthym ni</L>
<L>y cili yn dragywydd?</L>
<L>Paham y digi mor danbaid</L>
<L>wrth ddefaid dy borfeydd?</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Cofia y bobl a brynai&s;t gyne,</L>
<L>rhoi&s;t iddynt etifeddiaeth,</L>
<L>Mynydd Sion, dy bre&s;wylfa,</L>
<L>i'r rhai'n yn drigfa helaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ymddercha (Arglwydd) taro'n drwm,</L>
<L>p&ocirc;b gelyn gorthrwm difa</L>
<L>Yn dragywydd, a wnaeth na thrais,</L>
<L>na dyfais i'th gy&s;egrfa.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Dy elynion daethant i'n m&ycirc;&s;g,</L>
<L>rhua&s;ant derfy&s;g greulon:</L>
<L>A go&s;oda&s;ant dan gryfh&acirc;u,</L>
<L>finerau yn arwyddion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Iw cherfio'r &s;aeri gorau gynt,</L>
<L>a roe&s;ant wynt iw b&wcirc;yill:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Drylliant i'r llawr gerfiadau hon</L>
<L>ag eirf, gyfeillion e<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">chill.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Llo&s;ga&s;ant &ocirc;ll dy eglwys l&acirc;n,</L>
<L>a'i phyrth &acirc; th&acirc;n yn vlw,</L>
<L>A haloga&s;ant mewn dull d&icirc;g,</L>
<L>y noddfa lle tr&icirc;g d' enw.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Awn, gwnawn gyd-artaith meddant hwy</L>
<L>a diny&s;tr drwy yr hollwlad:</L>
<L>Llo&s;ga&s;ant h&ocirc;ll demlau y t&icirc;r,</L>
<L>gwnaethant yn wir eu bwriad.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Nid oes vn arwydd in' iw gael,</L>
<L>na phrophwyd diwael de&s;tyn,</L>
<L>Na gwybedydd, a &wcirc;yr pa h&ycirc;d,</L>
<L>y pery'r b&ycirc;d in herbyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Dywaid di <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">a h&ycirc;d (&ocirc; Dduw I&ocirc;n)</L>
<L>y gwna d'elynion warthrudd?</L>
<L>A r&ycirc;dd dy g&acirc;s ei gabledd fri</L>
<L>arnat ti yn dragywydd?</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Paham y tynni'n &ocirc;l dy law,</L>
<L>(&s;&ecirc;f dy ddeheulaw berffaith,</L>
<L>Hon &s;&ycirc;dd i'th fynwes) allan tynn,</L>
<L>a difa d'elyn diffaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Can's o'r dechreuad Duw ei hun</L>
<L>ydyw fy nghun a'm brenin,</L>
<L><PB REF="26">Fe a wna iechydwriaeth h&icirc;r,</L>
<L>i bawb trwy'r t&icirc;r a'i dilin.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Parthu a wnaetho&s;t d &acirc;'th nerth</L>
<L>y m&ocirc;r, a'i anferth donnau,</L>
<L>Gwahenai&s;t, torrai&s;t, vwch y don,</L>
<L>bennau y blinion ddreigiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Drylliai&s;t di ben, (nid gorchwyl gwan)</L>
<L>y Lefiathan anferth:</L>
<L>I'th bobl yn fwyd dodai&s;t ef&ocirc;,</L>
<L>wrth dreiglo yn y ddi&s;erth.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Holltai&s;t graig, tarddodd ffynnon,</L>
<L>ac aeth yn afon ffr&wcirc;d-chwyrn,</L>
<L>A diysbyddai&s;t yn dra &s;&ycirc;ch</L>
<L>afonydd dyfr-grych cedyrn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Di biau'r d&ycirc;dd, di biau'r n&ocirc;s,</L>
<L>golau a haul-dlos geinwedd:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Seiliai&s;t y ddaiar, lluniai&s;t h&icirc;f;</L>
<L>a gauaf, o'th ogonedd.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Fy Arglwydd bellach cofia hyn,</L>
<L>i'r gelyn gynt dy gablu,</L>
<L>Ac i'r ynfydion roi dr&wcirc;g fr&icirc;,</L>
<L>a'th enw di dirmygu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Oes dy durtur na dd&ocirc;d ar gawdd,</L>
<L>dan nawdd anifail creulon,</L>
<L>Na &acirc;d o'th g&ocirc;f (O Arglwydd d&acirc;)</L>
<L>dy dyrfa, y rhai tlodion.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Duw, edrych ar dy gyfammod,</L>
<L>a gw&ycirc;l waelod y gwledydd:</L>
<L>Mae ym-mh&ocirc;b man drigfa d&ycirc;n traws,</L>
<L>mae honynt liaws efrydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Na ddychweled y truan tlawd</L>
<L>mewn difrawd ac mewn gwradwydd,</L>
<L>Y d&ycirc;n anghenus, ll&ecirc;&s;g, a gwan,</L>
<L>a ddatcan d' enw, Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Cyfod, dadlau dy ddadl (&ocirc; Dduw)</L>
<L>dy enw yw 'n drgywydd:</L>
<L>Coffa gabled, yr hon drwy'r b&ycirc;d</L>
<L>a gayt gan ynfyd beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Duw, nac anghofia lais a &s;&ocirc;n</L>
<L>d'elynion y cenhedloedd,</L>
<L>Eu &s;&wcirc;n, a'i rhodres, a'u dadwrdd</L>
<L>a ddring i gwrdd &acirc;'r nefoedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="75" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXV.</HEAD>
<LG>
<L>CLodforwn di (dragwyddol Dduw)</L>
<L>a'th enw yw yn agos.</L>
<L>Maint yw dy enw a'th nerth i'th hynt</L>
<L>dy wrthiau &ycirc;nt iw ddangos.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dwedai&s;t, pan dderbyniwyf y llu</L>
<L>mi r&ocirc;f farn gu ac vnion:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fel y nerthais &s;ylfeini'r b&ycirc;d,</L>
<L>oedd r&ycirc;dd, a'i g&ycirc;d-trigolion.</L>
</LG>
<LG>
<L>Minnau a ddwedais hyn o'm br&ycirc;d,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> wrth y rhai ynfyd, peidiwch,</L>
<L>Wrth annuwiolion poethion chwyrn,</L>
<L>eich mebcyrn na dderchefwch.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O'ch, na dderchefwch chwi mo'ch cyrn</L>
<L>na figlwch rychwyrn ragdal,</L>
<L>Ac na ddwedwch chwi yn warr-&s;&ycirc;th</L>
<L>nid rhaid yn' f&ycirc;th mo'r gofal.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O herwydd, nid o'r dwyrain draw</L>
<L>i dd&ycirc;n y daw derchafiad,</L>
<L>Nid o'r gorllewin, na'r deau,</L>
<L>y daw i chwithau godiad:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Can's ar law Duw y mae y farn,</L>
<L>na fid g&wcirc;r cadarn rygry,</L>
<L>Go&s;twng heddyw y naill heb pall,</L>
<L>a chodi'r llall y fory.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Can's yn llaw'r Arglwydd phiol &s;&ycirc;dd</L>
<L>cymy&s;gwin hyd-w&ycirc;dd ynthi,</L>
<L>Tywalldodd hwn; drwg ddynion b&ycirc;d,</L>
<L>yfant i g&ycirc;d o honi.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Mynegaf finnau, ac i'm c&ocirc;f,</L>
<L>ei gerdd (Duw Iagof) canaf:</L>
<L>Torraf gyrn yr annuwiolion,</L>
<L>a phen y cyfion codaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="76" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXVI.</HEAD>
<LG>
<L>YN Juda ac I&s;rael d&icirc;r</L>
<L>adweinir ein Duw cyfion,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ei babell ef yn Salem &s;&ycirc;dd,</L>
<L>a'i bre&s;wylfydd yn Sion.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yno y drylliodd y bwa a'r &s;aeth,</L>
<L>a'r frwydr a wnaeth yn ddarnau:</L>
<L>A thorodd ef yn chwilfriw m&acirc;n</L>
<L>b&ocirc;b tarian, a ph&ocirc;b cledau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Traw&s;ion fy cedyrn mynydd gynt,</L>
<L>mewn y&s;pail helynt u chel,</L>
<L>Vwch a chryfach wyt na hwyntwy,</L>
<L>nid rhaid b&ycirc;th mwy mo'i gochel.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> P&ocirc;b cadarn galon a ymroes,</L>
<L>ac ni ddeffroes o'i gyntyn:</L>
<L>Pawb a ddiffrwythodd pan ddaeth braw,</L>
<L>ni chae vn llaw ei dderbyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O'th waith (Duw Iagof) a'th amharch,</L>
<L>cerbyd a'r march rho'i huno.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ofnadwy &wcirc;yd pwy i'th l&icirc;d &wcirc;g,</L>
<L>a &s;aif i'th olwg effro?</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Pan ddaeth o'r nefoedd dy farn di,</L>
<L>yr wyd yn peri ei chym'ryd,</L>
<L>Y ddaiar ofnodd, a'i holl lu,</L>
<L>rhoi&s;t i o&s;tegu ennyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> I farnu pan gyfododd Duw</L>
<L>i gadw yn f&ycirc;w y gwirion,</L>
<L>A'r rhai oedd lonydd yn y tir,</L>
<L>yr oeddyn gowir galon,</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Can's poethder d&ycirc;n yw dy &s;awl di,</L>
<L>felly go&s;tegi drallod:</L>
<L><PB REF="26">Eu gwr&ecirc;s i'r da a f&acirc;g gr&ecirc;f ff&ycirc;dd,</L>
<L>i'r dr&wcirc;g a f&ycirc;dd yn ddyrnod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Eich rh&ocirc;dd i'r Arglwydd Dduw addewch</L>
<L>a llawn gwblhewch eich gobrwy,</L>
<L>Pawb &s;&ycirc;dd o amgylch Sion d&ecirc;g,</L>
<L>rhowch anrheg i'r ofnadwy.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ef a o&s;tyngodd vchel fr&ycirc;d,</L>
<L>ac y&s;pryd gw&ycirc;r rhyfelgar:</L>
<L>Fo &acirc; yrr ofn ynghanol h&ecirc;dd,</L>
<L>ar holl frenhinedd daiar.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="77" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXVII.</HEAD>
<LG>
<L>FY llais at Dduw, pan roddais l&ecirc;f,</L>
<L>fy llais o'r n&ecirc;f fo'i clybu;</L>
<L>A'm llais gweddiais ar Dduw N&ecirc;r,</L>
<L>pan oedd blinder yn tarddu.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y d&ycirc;dd y rhedai 'mriw a'r n&ocirc;s</L>
<L>ni pheidiai achos llafur,</L>
<L>Mewn bl&icirc;n gyfyngder gwn fy m&ocirc;d,</L>
<L>a'm hoes yn gwrthod cy&s;ur.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yna y cofiwn Dduw a'i gl&ocirc;d,</L>
<L>pan &s;yrthiai drallod enbyd:</L>
<L>Yna gweddiwn dros fy mai,</L>
<L>pan derfy&s;gai fy y&s;pryd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Tra fawn yn effro, ac mewn &s;ann,</L>
<L>heb allel allan ddwedyd,</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Y&s;tyriais yna'r dyddiau gynt,</L>
<L>a'r helynt h&ecirc;n o'r cynfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Cofiwn fy ngherdd y n&ocirc;s fy hun:</L>
<L>heb gael amrantun, chwiliwn,</L>
<L>A chalon effro, genau mud,</L>
<L>&acirc;'m hy&s;pryd ymddiddanwn.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ai'n dragywydd y cilia'r I&ocirc;n?</L>
<L>a f&ycirc;dd ef bodlon mwyach?</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> addarfu b&ycirc;th ei nawdd a'i air?</L>
<L>a gair ei addaw bellach?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> A anghofiodd Duw drugarhau?</L>
<L>a ddarfu cau ei galon?</L>
<L>A baid efe b&ycirc;th (meddwn i)</L>
<L>fal hyn &acirc; &s;orri'n ddigllon?</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Marwolaeth ym'yw'r meddwl hwn?</L>
<L>a throis yn grwn i gofio</L>
<L>Ei fawr nerth gynt: cofio a wn&acirc;f</L>
<L>waith y Gorvchaf etto.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Co&s;iaf dy weithredoedd (f' Arglwydd)</L>
<L>a'th wrthiau hylwydd co&s;iaf,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Am b&ocirc;b rhyfeddod a ph&ocirc;b gwaith,</L>
<L>&acirc; myfyr maith y traethaf.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> O Dduw, pa Dduw &s;&ycirc;dd fal ti Dduw?</L>
<L>dy ffordd di yw'n &s;ancteiddiol:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Dy waith dengys dy nerth i'r b&ycirc;d,</L>
<L>pair yn' i g&ycirc;d dy ganmol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Dy nerth fawr hon a ro'i&s;t ar l&ecirc;d,</L>
<L>wrth wared y r h&ecirc;n bobloedd,</L>
<L>Iagof, a Jo&s;eph, a fu gaeth,</L>
<L>a'i holl niliogaeth luoedd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Y deifr gwel&s;ant, ofna&s;ant hyn,</L>
<L>a dychryn cyn eu &s;ymmud:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Cymylau dwfr cylch wybr yn gwau,</L>
<L>a mellt fal &s;aethau enbyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Dy daran rhuodd fr&ycirc;'n y nen,</L>
<L>dy fellt gwnaent wybren olau,</L>
<L>Y ddaiar i&s;od a gyffr&ocirc;dd,</L>
<L>ac a ddychrynodd hithau.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Yn eigion m&ocirc;r mae y ffordd dau,</L>
<L>a'th lwybrau mewn deifr fugnedd,</L>
<L>Ac ni adweinir b&ycirc;th mo'th &ocirc;l,</L>
<L>yn dy anfeidrol fowredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Dy bobloedd a dywy&s;ai&s;t di</L>
<L>drwy anial ddry&s;ni efrydd,</L>
<L>Gan law Mo&s;es, a'i frawd Aaron,</L>
<L>fel defaid gwirion llonydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="78" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>FY mhobl i g&ycirc;d gwrandewch fy neddf,</L>
<L>a boed fy ngreddf i'ch calon,</L>
<L>Clu&s;t ymo&s;tyngwch a'm genau,</L>
<L>i y&s;tyr geiriau ffyddlon.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mewn diharebion, i barh&acirc;u,</L>
<L>fy ngenau a egoraf:</L>
<L>A h&ecirc;n ddamhegion oedd ar h&ycirc;d</L>
<L>y cynfyd a ddango&s;af.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y rhai a glyw&s;om gynt eu b&ocirc;d,</L>
<L>ac &ycirc;m yn gwybod hefyd,</L>
<L>Ac a fynegodd yn ddiau</L>
<L>ein tadau er y cynfyd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Heb g&ecirc;l mynegwn ninnau'n ffraeth,</L>
<L>hyn iw hiliogaeth hwythau:</L>
<L>Canmolwn Dduw i'r oes a dd&ecirc;l,</L>
<L>ei nerth a'i vchel wrthiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Felly gorchmynnodd ef f&ocirc;d c&ocirc;f,</L>
<L>yn Iagof: ac i'r hynaf</L>
<L>Yn I&s;rael ddy&s;gu iw blant,</L>
<L>ogoniant y Gorvchaf.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fel y gwypid &ocirc; oes i eos,</L>
<L>y rhoes ef ei dy&s;tiolaeth:</L>
<L>O D&acirc;d i f&acirc;b, o f&acirc;b i &wcirc;yr,</L>
<L>i gadw ll&wcirc;yr wybodaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gobeithio 'n Nuw, cofio ei waith,</L>
<L>y &s;&ycirc;dd mal rhaith eneidiol:</L>
<L>I gael cadw ei orchymmyn,</L>
<L>rhoes Duw'r wers hyn yn rheidiol.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Rhag ofn mynd o'r genhedlaeth hyn</L>
<L>yn gyndyn ac anyfydd:</L>
<L>A chalon wan ac y&s;pryd gwael</L>
<L>heb afael gyda 'i llywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Eu tadau, fel plant Ephraim,</L>
<L>yn arfog lym er &s;aethu.</L>
<L><PB REF="27">Troe&s;ant eu cefnau yn y g&acirc;d,</L>
<L>ymroi a dadynylu.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Cyfammod Duw a wrthodent.</L>
<L>ni rodient yn ei Gyfraith,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Anghofio'i wyrth a wel&s;ent gynt.</L>
<L>a'i ddeddfau oeddynt berffaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Yn nh&icirc;r yr Aipht, ym maes Zoan,</L>
<L>gwnaeth Duw gyflafan fwyfwy:</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Rhoi dwfr y m&ocirc;r yn ddau dwrr cr&ycirc;ch</L>
<L>a'r llawr yn &s;&ycirc;ch i drammwy.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Y d&ycirc;dd mewn niwl, y n&ocirc;s a th&acirc;n,</L>
<L>tywy&s;ai'n l&acirc;n ei bobloe id:</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Holldi'r creigiau a'i troi'n llynniau,</L>
<L>a llenwi ei lu a dyfroedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Er tynnu dwfr o'r garreg I&acirc;s,</L>
<L>er llithro'n loywlad-ffrydau:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Yn yr anialwch digient Dduw,</L>
<L>chwanegent amryw feiau.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Yn y diffaethwch profent Dduw,</L>
<L>oes f&wcirc;yd i f&ycirc;w? meddylient:</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> A all Duw gael i'n ymma f&wcirc;yd</L>
<L>mewn cyfryw lochwyd? dwedont.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Er taro'r graig a rhedeg d&wcirc;r</L>
<L>yn ffrydau cyflwr diball:</L>
<L>All ef roi i'n fara a ch&icirc;g,</L>
<L>i'n cadw yn ddiddig ddiwall?</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Pan glybu Duw yr araith hon,</L>
<L>fel t&acirc;n yn wreichion nynnodd,</L>
<L>Yn lago ac yn I&s;rael,</L>
<L>gan l&igrave;d yn vchel digiodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> A'i ddig oedd am na chredent hwy,</L>
<L>i Dduw a'i fywiol fowredd,</L>
<L>Ac na welent pa iechyd oedd</L>
<L>yn ei weith edoedd rhyfedd.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Gorchymmyn wybren, a'i gwarh&acirc;u,</L>
<L>egoryd dry&s;au'r nefoedd:</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> A Manna 'n f&wcirc;yd, fel gwenith n&ecirc;f,</L>
<L>a lawiodd &ecirc;fiw luoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Rhoi i dd&ycirc;n gael rh&ycirc;w luniaeth d&acirc;</L>
<L>&s;&ecirc;f bara yr Angylion:</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Gyrrurhyd wybron ddwyrain-wynt,</L>
<L>gyda'r deheuwynt nerthlon.</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Fel y ll&wcirc;ch y rhoes g&icirc;g iw hel,</L>
<L>ac adar fel y tywod:</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Ynghylch eu gwer&s;yll a'i trigf&ycirc;dd,</L>
<L>y glawiai beunydd gawod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Bwyta digon o wl&ecirc;dd ddiwael,</L>
<L>a chael eu bwyd dymunol:</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Ac heb ommedd dym ar eu bl&ycirc;s,</L>
<L>nac mo'<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> hewyllys cnawdol.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> A'i tameidiau hwy iw &s;afnau,</L>
<L>(<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">s ofnwn y Goruchaf:)</L>
<L>Yn <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&s;rael lladdodd iw ddig</L>
<L>wyr etholedig bra&s;af.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Er hyn pechent, ac ni chredent,</L>
<L>iw i&acirc;ch radau rhyfedd:</L>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Treuliodd Duw eu hoes hwy am hyn,</L>
<L>mewn dychryn ac oferedd.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Tra fyddai Duw yn eu ll&acirc;dd hwy,</L>
<L>os cei&s;ient dramwy atto:</L>
<L>Os doent drwy hiraeth at ei r&acirc;s,</L>
<L>yn forau gl&acirc;s iw gei&s;io.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Os cofient f&ocirc;d Duw iw holl hynt,</L>
<L>graig iddynt a gwaredydd:</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> (Er cei&s;io &s;iommi Duw 'n y daith,</L>
<L>&acirc;'u gweiniaith. ac &acirc;'u celwydd:</L>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Er nad oedd eu calon yn iawn,</L>
<L>na ffyddlawn iw gyfammod:)</L>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> Er hyn trugarhaei Duw o'r n&ecirc;f,</L>
<L>a'i nodded ef oedd barod.</L>
</LG>
<LG>
<L>Rhag eu difa, o'i l&icirc;d y troes,</L>
<L>ac ni chyffroes iw hartaith:</L>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Cofiodd dd&ycirc;n, os marw a wnai,</L>
<L>n&acirc;s gallai ddychwel eilwaith.</L>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Pa &s;awl gwaith y cyffroe&s;ant hwy</L>
<L>wrth fyned trwy'r anialwch?</L>
<L>Gan ddigio Duw a'i lwyr dri&s;th&acirc;u,</L>
<L>ynghreigiau y diffeithwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> Troe&s;ant, profa&s;ant Dduw &acirc;'u chwant,</L>
<L>gan demptio Sanct yr I&s;rael?</L>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Anghofio eu cadw hwynt fal hyn,</L>
<L>rhag cael o'i ca&s;dd&ycirc;n afael.</L>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> Rhoe&s;ai'n yr Aipht arwydd o'i r&acirc;s,</L>
<L>a'i wyrth yn ninas Zoan.</L>
<L><MILESTONE N="44" UNIT="verse"> Y m&ocirc;dd y troes eu dwfr yn waed,</L>
<L>ni chaed dim glan-ddwfr allan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="45" UNIT="verse"> Rhoes Duw yngwl&acirc;d y r Aipht iw plau,</L>
<L>waed, gwybed, llau, a llyffaint:</L>
<L><MILESTONE N="46" UNIT="verse"> Lindys, locu&s;t, i ddifa'u ffrwyth,</L>
<L>a chenlly&s;g lwyth, a mall-haint.</L>
<L><MILESTONE N="47" UNIT="verse"> Di&s;trywiodd D&ucirc;w eu h&ycirc;d, gwellt, gw&ycirc;dd</L>
<L><MILESTONE N="48" UNIT="verse"> Eu coedydd, a'i han'feiliaid:</L>
<L>A chenlly&s;g co&s;&s;air, m&ecirc;llt a roes,</L>
<L>bu wrth eu heinioes danbaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="49" UNIT="verse"> Rhoes arnynt b&wcirc;ys ei l&icirc;d, a'i f&acirc;r,</L>
<L>ac ing anghreugar digllon:</L>
<L>Ffrwyth ei lidiowgrwydd ef, a'i &wcirc;g,</L>
<L>anfonodd ddr&wcirc;g angylion.</L>
<L><MILESTONE N="50" UNIT="verse"> Rh&ycirc;w ffordd a hon iw l&icirc;d a droes</L>
<L>heb ludd iw heinioes angau,</L>
<L>Ond dwyn eu bywyd hwy drwy haint,</L>
<L>yn ei ddigofaint yntau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="51" UNIT="verse"> Yna tarawodd vn Duw N&acirc;f</L>
<L>y plant cyntaf anedig:</L>
<L>Yn nh&icirc;r yr Aipht, a phebyll Cam,</L>
<L>&s;ef am ei f&ocirc;d yn llawnddig.</L>
<L><MILESTONE N="52" UNIT="verse"> Ond (gan droi at ei bobl yn hawdd,)</L>
<L>foi twy&s;awdd drwy'r anialfan,</L>
<L><PB REF="27">Fel arwain defaid, lwybrau pell,</L>
<L>yn wael ddiadell fechan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="53" UNIT="verse"> Arweiniodd hwyntwy yn ddiofn,</L>
<L>drwy'r m&ocirc;r (ffordd ddofu) heb wlychu,</L>
<L>A'i holl elynion heb fwy &s;t&ocirc;r,</L>
<L>fe wnaeth i'r m&ocirc;r eu llyngcu.</L>
<L><MILESTONE N="54" UNIT="verse"> Rhoes hwy i etifeddu'n rh&ycirc;dd,</L>
<L>ym mynydd ei &s;ancteiddrwydd:</L>
<L>Yr hwn a ddarfu ei warh&acirc;u,</L>
<L>&acirc; llaw ddeau yr Arglwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="55" UNIT="verse"> Rhoes &ecirc;f y wl&acirc;d i ddwyn p&ocirc;b ffrwyth</L>
<L>rhoes i b&ocirc;b llwyth ei gyfran</L>
<L>O I&s;rael, ac yn eu Plaid,</L>
<L>rhoi'r h&ecirc;n drigoliaid allan.</L>
<L><MILESTONE N="56" UNIT="verse"> Er hyn temptient, a digient Dduw</L>
<L>hwn vnig yw &s;ancteiddiol:</L>
<L>Ac ni fynnent mo'r vfyddh&acirc;u,</L>
<L>iw dy&s;tiolaethau nefol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="57" UNIT="verse"> Ond mynd ar g&icirc;l ac ymlacc&acirc;u,</L>
<L>fal eu holl dadau twyll-naws:</L>
<L>Megis bwa a fai mewn c&acirc;d,</L>
<L>ac yntho dafliad g&wcirc;yrdraws,</L>
<L><MILESTONE N="58" UNIT="verse"> Hwyntwy yn fynych a'i cyffroent,</L>
<L>mewn camwedd troent oddiwrtho</L>
<L>At &wcirc;ylfa n&ocirc;s, a delw o bren,</L>
<L>fal hyn y digien &ecirc;fo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="59" UNIT="verse"> Ond y Gorucha'n gweled hyn,</L>
<L>a ddigiodd wrthyn hwythau:</L>
<L>Felly dirmygodd I&s;rael,</L>
<L>a gadel ei ammodau.</L>
<L><MILESTONE N="60" UNIT="verse"> Yna'r ymadawodd efo,</L>
<L>&acirc; chy&s;egr Shilo dirion:</L>
<L>Ei bebyll a'i brif y&s;gol dd&ycirc;&s;g,</L>
<L>lle'bua&s;ai' m&ycirc;&s;g ei ddynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="61" UNIT="verse"> Ei nerth a roes i garchar caeth,</L>
<L>dan elyn daeth eu mowredd:</L>
<L><MILESTONE N="62" UNIT="verse"> Ei bobl e&icirc; h&ucirc;n i'r cleddau llym,</L>
<L>(fal dyna rym ei 'ddigedd:</L>
<L><MILESTONE N="63" UNIT="verse"> Ei w&ycirc;r ieuaingc fo'i rhoes i'r t&acirc;n,</L>
<L>gweryfon gl&acirc;n rhoes heibio:</L>
<L><MILESTONE N="64" UNIT="verse"> Ei offeiriaid i'r cleddyf gl&acirc;s,</L>
<L>a'r weddw ni chafas &wcirc;ylo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="65" UNIT="verse"> Yr Arglwydd gwedi hyn deffroe,</L>
<L>fal vn a ddoe o gy&s;gu:</L>
<L>Neu fal g&wcirc;r cadarn wedi gw&icirc;n,</L>
<L>yn erwin yw dychrynu.</L>
<L><MILESTONE N="66" UNIT="verse"> Taflodd y gelyn yn ei &ocirc;l,</L>
<L>rhoes mewn tragwyddol wradwydd.</L>
<L><MILESTONE N="67" UNIT="verse"> Rhoes &wcirc;yrion Io&s;eph dan vn pwyth</L>
<L>ac Ephraim lwyth i dramgwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="68" UNIT="verse"> Gwedi cwlio y rhai'n i g&ycirc;d,</L>
<L>fo roes ei fr&ycirc;d ar Iuda:</L>
<L>Ar fynydd Sion (ei dret&acirc;d)</L>
<L>o gariad iw bre&s;wylfa.</L>
<L><MILESTONE N="69" UNIT="verse"> Yna yr ad<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">iladodd &ecirc;f:</L>
<L>adeilad gr&ecirc;f a howddgar,</L>
<L>Yn gy&s;egr l&ycirc;s b&ycirc;ch i barn&acirc;u,</L>
<L>fel h&ecirc;n &s;eiliadau 'r ddaiar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="70" UNIT="verse"> Etholodd ef Ddafydd e&icirc; w&acirc;s,</L>
<L>yr hwn oedd ddi&s;as fugail:</L>
<L>Ac a'i dug &ecirc;f ir maes yn l&acirc;n,</L>
<L>o'i gorlan a'i ddefeid-gail:</L>
<L><MILESTONE N="71" UNIT="verse"> O borthi defaid mammau &wcirc;yn,</L>
<L>iw ddwyn i borthi dynion:</L>
<L>Iagof, ac I&s;rael, a'i plant,</L>
<L>dyna ei feddiant ffyddlon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="72" UNIT="verse"> Yntau a'i porthodd hwynt yn &ocirc;l</L>
<L>ei berffaith reiol galon:</L>
<L>Ac a'i trinodd hwy yn brydferth,</L>
<L>O nerth ei ddwylaw cyfion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="79" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXIX.</HEAD>
<LG>
<L>LLawer cenedl (&ocirc; Dduw) a ddaeth</L>
<L>i'th etifeddiaeth vnig:</L>
<L>Rho ed Caer&s;elem a'i chy&s;&s;egr h&icirc;,</L>
<L>yn garneddi o gerrig.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Rhoi cyrph dy wei&s;ion, wrth eu rhaid</L>
<L>i hediaid y ffurfafen:</L>
<L>I'nfeiliaid maes rhoi cig dy &s;aint,</L>
<L>fel dyma fraint aflawen.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fel ffrydau dwfr tywallt a wnaed,</L>
<L>eu gwaed o amgylch dinas</L>
<L>Caer&s;elem. heb ro&icirc; corph, mewn b&ecirc;dd,</L>
<L>fel dyna ddiwedd atgas.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yn ddirmyg, gwradwydd, ac yn warth,</L>
<L>&icirc; bawb o'n p&ocirc;b parth ydym.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O Dduw pa h&ycirc;d? &wcirc;yd b&ycirc;th yn dd&icirc;g?</L>
<L>ai fel t&acirc;n ffyrnig poethlym?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Tywallt dy l&icirc;d ar bobl e&s;tron,</L>
<L>rhai nid adw&acirc;enon monot:</L>
<L>Ac ar dyrna&s;oedd ni eilw,</L>
<L>(Duw) ar dy enw hynod.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Can's &wcirc;yrion Iagof (bobl oedd gu)</L>
<L>y maent iw hy&s;u 'n rhyfedd:</L>
<L>Ac a wnaethant i'r rhei'ni f&ocirc;d</L>
<L>pre&s;wylfod anghyfannedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Na chofia'n camwedd gynt i'n hoes,</L>
<L>Duw bry&s;&s;ia moes drugaredd:</L>
<L>Dy nodded a'n rhagflaeno ni</L>
<L>&s;y' mewn trueni n gorwedd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> O Dduw ein iechyd cymorth ni,</L>
<L>er mwyn dy fri gogonol:</L>
<L>A gwared er mwyn dy enw tau,</L>
<L>ni rhag pechodau marwol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Pan y gofynnant ple mae'n Duw</L>
<L>d&ocirc;d arnynt amryw ffonnod:</L>
<L>I ddial gwaed dy ddwyfol blant,</L>
<L>ac yno c&acirc;nt hwy wybod.</L>
<PB REF="28">
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Duw, doed ochenaid ger dy fron</L>
<L>dy garcharorion rhygaeth:</L>
<L>Ac yn dy ddirfawr ogoniant,</L>
<L>ymddiffyn blant marwolaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ein cymdogion a'th gablodd di,</L>
<L>t&acirc;l i'r rhei'ni yn gwblol</L>
<L>Eu cabledd iw mynwe&s;au i' hun,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd gun gorche&s;tol.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ninnau dy bobl a'th ddefaid m&acirc;n,</L>
<L>a wnawn yt g&acirc;n ogonawl,</L>
<L>O oes i oes b&ycirc;th i barh&acirc;u,</L>
<L>ac i'th fawrh&acirc;u 'n dragwyddawl.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="80" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXX.</HEAD>
<LG>
<L>CL&ycirc;w di fugail i I&s;rael,</L>
<L>&s;y'n arwain fel y defaid,</L>
<L>H&icirc;l Iagof, a llewyrcha di,</L>
<L>a'&s;teddi ar Gerubiaid.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fel y gwelo Ephraim hyn,</L>
<L>Benjamin a Mana&s;&s;es:</L>
<L>Cyfod, cymorth a gwared ni,</L>
<L>o'th fawr ddaioni cynnes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Llewyrcha d'wyneb, dychwel ni,</L>
<L>Duw di a'n cedwi'n gyflym:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Duw y lluoedd, cl&ycirc;w ein gweddi,</L>
<L>pa h&ycirc;d y &s;orri wrthym?</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Llewa'i bara drwy wylo yn d&ocirc;&s;t</L>
<L>a wnaetho&s;t di i'r eiddod:</L>
<L>A rhoi iddynt ddagrau b&ocirc;b awr,</L>
<L>drwy fe&s;ur mawr yn ddiod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Duw i'n gelynion o b&ocirc;b parth</L>
<L>rhoi&s;t ni yn warth i'n gwatwar:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Llewyrcha d' wyneb, dychwel ni,</L>
<L>felly i'n cedwi'n gynnar.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Dugo&s;t o'r Aipht winwydden ir,</L>
<L>rhoi&s;t iddi d&icirc;r i dyfu:</L>
<L>A'r holl genhedloedd o b&ocirc;b man,</L>
<L>troi&s;t allan cyn ei phlannu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Arloe&s;ai&s;t y t&icirc;r o'i blaen hi,</L>
<L>a pherai&s;t iddi wreiddio:</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Llanwodd, cuddiodd b&ocirc;b bryn a llawr,</L>
<L>fel cedrwydd mawr yn brigo.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A'i hiraidd fr&icirc;g y&s;tyn yr oedd</L>
<L>hyd foroedd ac afonydd:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Pam y rhwygai&s;t gae'r f&acirc;th b&ecirc;r lwyn</L>
<L>i bawb i ddwyn ei ffrwythydd?</L>
</LG>
<LG>
<L>Pawb ai heibio yn tynnu ei grawn,</L>
<L>pan oedd hi'n llawn ffrwyth arni:</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> A'r baedd o'r coed yn tirio 'i llawr,</L>
<L>a'r bwy&s;tf<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">l mawr iw phori.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> O Dduw y lluoedd, edrych, gw&ycirc;l,</L>
<L>a dychwyl i ymgleddu</L>
<L>Y winllan hon a blennai&s;t di,</L>
<L>&acirc;'th law, a'i rhoddi 'dyfu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Lle cadarnhei&s;t i ti dy hun,</L>
<L>dy br&icirc;f blanhigyn dedwydd:</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Llygrwyd &acirc;'r cl&ecirc;dd, a'r t&acirc;n yn faith,</L>
<L>a hyn o waith dy gerydd:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> I gryfh&acirc;u g&wcirc;r dy ddehau law,</L>
<L>boed dro&s;taw dy fraich nerthol:</L>
<L>Hwn a &s;icchrei&s;t i ti dy hun,</L>
<L>&s;ef dros f&acirc;b d&ycirc;n dewi&s;ol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Tros hwn tra rhoddych di dy law,</L>
<L>oddiwrthaw ni ddychwelwn:</L>
<L>O Dduw, dadebra, bywh&acirc; ni,</L>
<L>ar d'enw di y galwn.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> A dadymchwel nyni i f&ycirc;w,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd Dduw y lluoedd:</L>
<L>Tywynna arnom d' wyneb pr&ycirc;d,</L>
<L>ni a gawn iechyd bythoedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="81" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXXI.</HEAD>
<LG>
<L>O Cenwch fawl i Dduw, ein nerth,</L>
<L>cerdd brydferth cenwch iddo:</L>
<L>A llafar lais, a genau ffraeth,</L>
<L>gerddwriaeth i Dduw Iago.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Cymerwch gathl y p&s;allwyr l&acirc;n,</L>
<L>a moe&s;wch dympan hefyd:</L>
<L>A chei&s;iwch ganu gyd &acirc; hyn</L>
<L>y nabl a'r delyn hyfryd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cenwch vdcyrn ar loer newydd,</L>
<L>y pr&ycirc;d &s;&ycirc;dd nodol iddo:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Sef deddf yw hon ar &wcirc;yl vchel,</L>
<L>Duw I&s;rael ac Iago.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yn Io&s;eph clymmodd hyn yn dd&ycirc;&s;g,</L>
<L>pan ddaeth o f&ycirc;&s;g yr Aipht-w&ycirc;r:</L>
<L>Lle clywais iaith &ocirc;edd ddieithr im',</L>
<L>heb ddeall dim o'i hy&s;tyr.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dwedodd fy Nuw: drwy nerth fy mraich</L>
<L>tynnais faich eich y&s;gwyddau:</L>
<L>Ac felly tynnais eich dwy law,</L>
<L>i'm madaw a'r ffwrnei&s;iau.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> I'th flinder gelwai&s;t arnaf fi,</L>
<L>gwaredais di &s;ut yma:</L>
<L>Wrth lais taran fy mrhofiad oedd,</L>
<L>ynglan dyfroedd Meribba.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fy mhobl I&s;rael gwrando fi,</L>
<L>os y&s;tyri yn ffyddlon:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Na fid ynot arall yn Dduw,</L>
<L>na chrymma I gaudduw e&s;tron.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Myfi yr Arglwydd Dduw a'th ddug</L>
<L>o'r Aipht d&icirc;r &s;arrug allan:</L>
<L>Llanwaf dy fol h&ecirc;b ddiffyg dafn,</L>
<L>lleda dy &s;afn yn llydan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ni choeliai I&s;rael fy rhybudd,</L>
<L>ni fyddent v&s;udd ymy:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Gollyngais hwynt iw ffyrdd eu hun,</L>
<L>iw cyngor cyndyn hynny.</L>
<PB REF="28">
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Och na wrandaw&s;ai I&s;rael,</L>
<L>gan rodio 'n ffel fy llwybrau:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> A phwys fy llaw lletha&s;wn fron</L>
<L>eu holl elynion hwythau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ca&s;eion ein Duw, yn ei l&icirc;d,</L>
<L>a o&s;tynge&s;id iddaw.</L>
<L>Ac &ecirc;f a roe&s;ai yn y t&icirc;r</L>
<L>ammodau h&icirc;r i'r eiddaw.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Ein Duw a roe&s;ai &icirc;ddynt borth,</L>
<L>drwy fra&s;der cymorth rhadol:</L>
<L>Rhoi m&ecirc;l o'r graig, rhoi llaeth yn fl&icirc;th,</L>
<L>a gwenith yn ddigonol.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="82" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXXII.</HEAD>
<LG>
<L>HOll farnwyr b&ycirc;d mae Duw'n eu m&ycirc;&s;g,</L>
<L>pe cymrent addy&s;g gantho:</L>
<L>Duw yw ym&ycirc;&s;g y duwiau m&acirc;n,</L>
<L>a i farn fy l&acirc;n heb &wcirc;yro,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Pa h&ycirc;d y rhoddwch farn ar dr&ocirc;,</L>
<L>gan bleidio gyd&acirc;'r trow&s;ion?</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> I'r tlawd, ymddifad, rheidus trwch,</L>
<L>paham na fernwch vnion?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gwrandewch chwi ar &ycirc; gwan a'r gwael</L>
<L>a'r tlawd heb gael mo'i gyfraid:</L>
<L>(Pan ddel y rhei' ni gar eich bron)</L>
<L>o ddwylo'r trow&s;ion diriaid.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Gw&ycirc;r heb wybod heb ddeall chwaith</L>
<L>&s;y'n rhodio taith tywyllni:</L>
<L>Ni &s;yflent hwy, pe &s;iglai'ngh&ycirc;d,</L>
<L>yr hollfyd a'i &s;ylfeini.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dwedais mai duwiau &ycirc;'ch yn &s;i&wcirc;r,</L>
<L>a phlant i'r G&wcirc;r goruchaf:</L>
<L>Er hyn mal d&ycirc;n marw a wnewch,</L>
<L>vn gwymp a gewch a'ch hynaf.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Duw cyfod, a dyro farn ar</L>
<L>y ddayar a'i thyrna&s;oedd:</L>
<L>Can's mawr yw d'etifeddiaeth, di</L>
<L>a feddi'r holl genhedloedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="83" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXXIII.</HEAD>
<LG>
<L>NA o&s;tega, na thaw, na f&ycirc;dd</L>
<L>di lonydd Duw y lluoedd:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Wele, d'elynion yn cryfh&acirc;u,</L>
<L>gan godi' pennau i'r nefoedd.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ymgyfrinachu dichell ynn,</L>
<L>y lle mae ganthyn fwriad,</L>
<L>A dychymygu diben brudd,</L>
<L>i ni &s;y'n ymgudd danad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Dweda&s;ant, dewch difethwn hwynt</L>
<L>na byddo honynt genhedl:</L>
<L>Ac na byddo b&ycirc;th (meddant hwy)</L>
<L>am I&s;rael mwy mor chwedl.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ymgynghora&s;ant bawb yngh&ycirc;d,</L>
<L>ac yn vn fr&ycirc;d i'th erbyn.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Edom, I&s;mael, Moab blaid,</L>
<L>a'r holl Hagariaid cyndyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gebal, Ammon, Amalechiaid,</L>
<L>Phili&s;tiaid a gw&ycirc;r Tirus:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> A&s;&s;ur, yn gydfraich &acirc; phlant Lot,</L>
<L>fal dyna gnot malei&s;us.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> T&acirc;l dithau adref yn y man,</L>
<L>megis i Madian greulon,</L>
<L>I Si&s;era, ne'i Iabin &s;wrth,</L>
<L>a laddwyd wrth lan Cizon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yn Endor gynt bu laddfa fawr,</L>
<L>ar hyd y llawr ar wa&s;gar:</L>
<L>Gwna honynt hwythau laddfa ail,</L>
<L>a'i cyrph yn dail i'r ddaiar.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Go&s;od eu bonedd hwy fel Zeb,</L>
<L>ac Oreb yr vn diwedd:</L>
<L>A'i tywy&s;ogion fel Zeba,</L>
<L>a Salmunna i orwedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Dwedent y mynnent yn eu b&ycirc;w</L>
<L>gy&s;egrfa Duw i'w meddiant:</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Fel troad rh&ocirc;d, neu wellt mewn gwynt,</L>
<L>dyna yr hynt a gaffant.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Fal y ll&ycirc;&s;g t&acirc;n b&ocirc;b pren cr&icirc;n,</L>
<L>a'r fflam yr eithin mynydd:</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Felly a'th'&s;torm, ymlid hwy'n gynt</L>
<L>n&acirc; dychryn corwynt efrydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Llanw eu t&acirc;l o warth a chw&ycirc;s,</L>
<L>ceifiant ar fr&ycirc;s yr Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Ac yn dragwyddol iddynt b&ycirc;dd,</L>
<L>gywilydd, mefl, a gwradwydd.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Difether hwynt: gwyped d&ycirc;n b&ycirc;w</L>
<L>mai d' enw di yw Iehovah:</L>
<L>Ac mai ti vnig Dduw &s;&ycirc;dd ar</L>
<L>y ddaiar yn oruchaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="84" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXXIV.</HEAD>
<LG>
<L>DY Babell di mor hyfryd yw</L>
<L>(&ocirc; Arglwydd b&ycirc;w y lluoedd)</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mynych chwenychais weled hon,</L>
<L>rhag mor dra-thirion ydoedd.</L>
<L>Mae f' enaid i (fy I&ocirc;n) mewn bl&ycirc;s,</L>
<L>i'th gy&s;&s;egr l&ycirc;s dueddu:</L>
<L>Fy nghalon i, a'm holl gnawd yw,</L>
<L>yn Nuw b&ycirc;w'n gorfoleddu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Aderyn y to cafodd d&ycirc;,</L>
<L>a'r wennol fr&ycirc; iw chywion</L>
<L>L&ecirc; wrth dy allor di iw tr&icirc;n,</L>
<L>fy Nuw a'm brenin tirion.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gwyn ei f&ycirc;d a dr&icirc;g yn dy d&ycirc;,</L>
<L>caiff dy foliannu ddigon:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ac ynot ti &s;y'n cadaruh<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">u,</L>
<L>a'th lwybrau yn eu calon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Pe rh&ocirc;n a gorfod ar y rhai'n</L>
<L>rhyd glyn &wcirc;ylofain dramwy:</L>
<L><PB REF="29">Go&s;odant ffynnon iddyn nhw,</L>
<L>a'r gl&acirc;w a leinw fwyfwy.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ant rhagddynt bawb o nerth i nerth</L>
<L>nes cael yn brydferth ddyfod:</L>
<L>I'mddangos i Dduw gar ei fron,</L>
<L>Yn Sion ei bre&s;wylfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Arglwydd Dduw y lluoedd cl&ycirc;w fi,</L>
<L>a'm gweddi O Dduw Iagof:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gw&ecirc;l wyneb d'eneiniog, ai &s;t&acirc;d,</L>
<L>Duw'n tari an n&acirc;d fi'n angof.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Gwell yw n&acirc; mil, vn d&ycirc;dd l'th d&ycirc;,</L>
<L>am hynny mwy dewi&s;ol</L>
<L>Ym f&ocirc;d ar riniog y dr&wcirc;s tau,</L>
<L>n&icirc; phla&s;&acirc;u yr anuwiol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Sef, haul a tharian yw Duw m&acirc;d,</L>
<L>a r&ycirc;dd r&acirc;d a gogoniant:</L>
<L>Ni le&s;tair ef ddaioni maith,</L>
<L>i'r rhai a beiffaith rodiant.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> O Arglwydd Dduw y lluoedd mawr</L>
<L>anfon i lawr dy gymmod:</L>
<L>Dedwydd yw'r d&ycirc;n a rotho'i gr&ecirc;d,</L>
<L>a'i holl ymddiried ynod.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="85" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXXV.</HEAD>
<LG>
<L>DA &wcirc;yd i'th d&icirc;r (Iehovah N&ecirc;r)</L>
<L>dychwelai&s;t gaethder Iago:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Maddeuai&s;t drow&s;edd dy bobl di,</L>
<L>mae 'i camwedd wedi 'i guddio.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Tynnai&s;t dy l&icirc;d oddiarnom ni,</L>
<L>tro&icirc;&s;t di ddiglloni awchlym:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O Dduw ein nerth tro ninnau'n well,</L>
<L>a'th l&icirc;d bid bell oddiwrthym.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ai b&ycirc;th y digi wrthym ni?</L>
<L>a &s;orri di hyd ddiwedd?</L>
<L>A &s;aif dy l&icirc;d o oes i oes?</L>
<L>Duw gwrando, moes drugaredd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Pam? oni throi di a 'n b&ycirc;wh&acirc;u,</L>
<L>a llawenh&acirc;u yr eiddod?</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O dangos in'dy nawdd mewn pr&ycirc;d,</L>
<L>felly cawn iechyd ynod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> B&ecirc;th a ddywaid Duw am danaf</L>
<L>mi a wrandawaf hynny:</L>
<L>Fe draetha h&ecirc;dd iw bobl, a'i Sainct,</L>
<L>rhag troi ym mraint ynfydu.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> I'r rhai a ofnant Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>mae 'i iechyd ef yn agos:</L>
<L>Felly y caiff gogoniant h&icirc;r,</L>
<L>o fewn ein t&icirc;r ni aros.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ei drugaredd, a'i wirionedd,</L>
<L>ar vnwaith cyfarfuant:</L>
<L>Ei vniondeb, a'i h&ecirc;dd yngh&ycirc;d,</L>
<L>drwy'r t&icirc;r a'mg&ycirc;d gu&s;anant.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Gwirionedd o'r ddaiar a dardd,</L>
<L>vniondeb chwardd o'r nefoedd:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Duw a ddenfyn &ycirc;n'ddaioni,</L>
<L>a'n t&icirc;r i roddi cnydoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Vniondeb oedd o flaen Duw n&ecirc;f,</L>
<L>a'r cyfion &ecirc;f aed rhagddo:</L>
<L>A Duw a rodia yn ei waith,</L>
<L>fel i'r vn daith ac efo.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="86" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXXVI.</HEAD>
<LG>
<L>GO&s;twng &ocirc; Arglwydd y glu&s;t dau,</L>
<L>cl&ycirc;w fy ngweddiau trymion:</L>
<L>Gwrando fi &s;y druan a thlawd,</L>
<L>o'th barawd drugareddion.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Cadw fy oes, g&wcirc;r cynnwys &wcirc;y,</L>
<L>ac ytti 'r ydwy'n credu:</L>
<L>Duw b&ycirc;dd achubwr da i'th w&acirc;s,</L>
<L>o'th r&acirc;s dyrd i'm gwaredu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Trugarh&acirc; wrthif Arglwydd m&acirc;d,</L>
<L>can's arnad llefa'n ddibaid:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Einioes dy w&acirc;s Duw llawenh&acirc;,</L>
<L>can's attad coda f'enaid:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Can's ti o Arglwydd ydwyd dda</L>
<L>i'th bobloedd a thrugarog,</L>
<L>I'r rhai a alwant arnat ti,</L>
<L>mae dy ddaioni 'n bleidiog.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O Arglwydd cl&ycirc;w fy llais, mor llym,</L>
<L>a'm gweddi y'm myfyrdod:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Clywi fy llais, gweli fy nghlwyf,</L>
<L>y d&ycirc;dd y bwyf i'm trallod.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ym&ycirc;&s;g y Duwiau nid oes vn,</L>
<L>fel dydi g&ucirc;n gogoned:</L>
<L>Ym&ycirc;&s;g gweithredoedd cymmain h&ucirc;n,</L>
<L>nid oes yr vn vn weithred.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Y bobloedd oll a wnaetho&s;t (I&ocirc;n)</L>
<L>o'th flaen d&ocirc;n ac addolant:</L>
<L>A pha le bynnag ar y b&ocirc;nt</L>
<L>i'th enw rh&ocirc;nt ogoniant.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Can's tydi ydwyd fawr a phur</L>
<L>yn gwneuthur rhyfeddodau:</L>
<L>A thydi'n vnig &wcirc;yd yn Dduw,</L>
<L>ni chei&s;iwn amryw dduwiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> D&ycirc;&s;g imi dy ffordd (O Arglwydd)</L>
<L>c&acirc;f yn rhwydd dy wirionedd:</L>
<L>Gwna fy nghalon yn vn &acirc; thi,</L>
<L>ac ofnaf fi dy fawredd.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Fy Arglwydd Dduw moliannaf di</L>
<L>&acirc; holl egni fy nghalon:</L>
<L>Ac i'th fawr enw b&ycirc;th gan dant,</L>
<L>y rh&ocirc;f ogoniant cy&s;on,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Can's mawr yw dy drugaredd di,</L>
<L>tuag attaf fi yn barod,</L>
<L>Gwaredai&s;t f' enaid i o'r b&ecirc;dd,</L>
<L>ac o'r gorddyfnedd i&s;od.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Duw, daethant arnaf fi w&ycirc;r beilch,</L>
<L>fel llu o weilch ewin-ddrud?</L>
<L><PB REF="29">Cei&s;ient ddwyn f'einioes o'r b&ycirc;d hwn,</L>
<L>iw golwg gwn nad oeddud.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ond tydi'n vn&icirc;g &wcirc;yd hawddg&acirc;r,</L>
<L>a chlaear dy drugaredd.</L>
<L>H&wcirc;yr i'th l&icirc;d, ac i gymmod hawdd,</L>
<L>llawn o nawdd a gwirionedd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> O edrych arnaf, moes dy r&acirc;s</L>
<L>i'th w&acirc;s y &s;&ycirc;dd i'th orllwyn:</L>
<L>D&ocirc;d &ycirc;m' dy nerth, cadw fal hyn</L>
<L>'fi, plentyn dy lawforwyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> O Dduw d&ocirc;d o'th &s;erch ym arwydd,</L>
<L>er gwradwydd i'm ca&s;eion:</L>
<L>Pan welant dy f&ocirc;d yn rhoi nerth</L>
<L>&ycirc;m', ac ymadferth ddigon.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="87" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. LXXXVII.</HEAD>
<LG>
<L>SAilfeini hon (&s;&ecirc;f Sion) &s;&ycirc;dd,</L>
<L>ar gy&s;&s;egr fynydd vcho':</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ac ar dy byrth rhoes Duw ei &s;erch,</L>
<L>vwch p&ocirc;b trig-lannerch Iago.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O ddinas Duw, pre&s;wylfa'r I&ocirc;n,</L>
<L>mawr ydyw'r &s;&ocirc;n am danad:</L>
<L>A gogoneddus air yt'&s;&ycirc;dd,</L>
<L>vwch trigfennydd yr holl-wlad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Rahab, Babel, a Phale&s;tin,</L>
<L>a Thirus flin, a'r Mwriaid,</L>
<L>A fu i'th blant elynton gynt,</L>
<L>mae rhai o honynt vnblaid.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ond dwedir hyn am Sion b&ecirc;r,</L>
<L>fo &acirc;nwyd llawer ynthi,</L>
<L>Nid ymbell vn: can's &s;uccwr d&acirc;</L>
<L>yw Duw goruchaf iddi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fe r&ycirc;dd yr Arglwydd yn ei rif,</L>
<L>y n&ecirc;b cyfrif hono:</L>
<L>Efe a e&s;yd hyn ar l&ecirc;d</L>
<L>&s;&ecirc;f, Hwn a aned yno.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cantor tafod, a cherddor tant,</L>
<L>p&ocirc;b rhai yt' canant fawr-gl&ocirc;d:</L>
<L>A thrwy lawenydd mae'n parh&acirc;u,</L>
<L>fy holl ffynhonnau ynod.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="88" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>O Dduw fy Iechyd, n&ocirc;s a d&ycirc;dd</L>
<L>mae 'ngweddi 'n vfydd arnad,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Go&s;twng dy glu&s;t, &ocirc; Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>a doed fy ll&ecirc;f hyd attad.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's mae fy enaid mewn dull caeth,</L>
<L>a'm heinioes aeth i'r beddrod:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Fel g&wcirc;r marw y rhifwyd fi,</L>
<L>a'm nerth oedd wedi darfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Mor farw a rhai wedi eu ll&acirc;dd,</L>
<L>a'i taflu 'nghl&acirc;dd mewn angof,</L>
<L>A laddyt di mor &s;i&wcirc;r a hyn,</L>
<L>na bai b&ycirc;th honyn atgof.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Go&s;odai&s;t fi mewn dyfnder tr&wcirc;ch,</L>
<L>ac mewn tywyllwch eithaf,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Rhoi&s;t b&wcirc;ys dy dd&icirc;g ar y corph mau,</L>
<L>a'th holl f&ocirc;r-donnau arnaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Pellhei&s;t fy holl gydnabod d&acirc;,</L>
<L>'rwyf yn ffieidd-dra iddyn:</L>
<L>Ni ch&acirc;f fi fyned at vn c&acirc;r,</L>
<L>yr wyf mewn carchar rhydyn.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Y mae fy ngolwg (gan dy l&icirc;d)</L>
<L>mewn gofid o fawr gy&s;tydd.</L>
<L>Duw llefais arnad yn fy mraw.</L>
<L>gan godi'nwylaw beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ai i'r meirw dango&s;i wyrth?</L>
<L>a dd&ocirc;nt i'th byrth i'th foli?</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A draethir dy fawl yn y b&ecirc;dd,</L>
<L>a'th l&acirc;n wirionedd heini?</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ai mewn tywyll y mae dy r&acirc;d?</L>
<L>a'th iowndeb yngwl&acirc;d angof?</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Fal hyn (Duw) llefais arnat ti,</L>
<L>&ocirc; cl&ycirc;w fy'ngweddi etto.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Pam (O f' Arglwydd a'm Duw) i'm rhaid</L>
<L>y rhoi f' enaid ar wrthod?</L>
<L>Ac y cuddi dy wyneb-pr&ycirc;d?</L>
<L>fynghoel i g&ycirc;d &s;&ycirc;dd ynod.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Truan ymron marwolaeth &wcirc;yf,</L>
<L>mewn trymglwyf o'm ieuenctyd:</L>
<L>A'th ofni bum yn nychbeth gwael,</L>
<L>gan ammau cael mo'r iechyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Dy dd&icirc;g a lifodd dro&s;of fi,</L>
<L>d'ofn &s;&ycirc;dd i'm torri'n efrydd,</L>
<L>Fel deifr y daethant yn fy nghyloh,</L>
<L>do, do, o'm hamgylch beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Ymhell oddiwrthyf rhoi&s;t b&ocirc;b c&acirc;r,</L>
<L>p&ocirc;b cyfaill hygar heibio,</L>
<L>A'm holl gydnabod a fu gynt,</L>
<L>yr ydynt yn ymguddio.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="89" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. LXXXIX.</HEAD>
<LG>
<L>MYfyriaf gerdd b&ycirc;th i barh&acirc;u,</L>
<L>o drugareddau 'r Arglwydd:</L>
<L>A'i wirionedd i'm genau f&ycirc;dd.</L>
<L>hyd dragywydd yn cbrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> S&ecirc;f dwedais hyn: cair b&ycirc;th yn w&icirc;r,</L>
<L>adeiledir trugaredd:</L>
<L>I barh&acirc;u b&ycirc;th cair yn y n&ecirc;f</L>
<L>dy gadarn gr&ecirc;f wirionedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fal hyn (&ocirc; Dduw) attebai&s;t ym,</L>
<L>mi wneuthym rwym gan dyngu</L>
<L>I Ddafydd f' etholedig w&acirc;s,</L>
<L>a'r gair o'm gr&acirc;s yn tarddu.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Fal hyn &s;icrh&acirc;f dy h&acirc;d di b&ycirc;th,</L>
<L>a gwn&acirc;f wehelyth drefniad.</L>
<L>I'th gadarn faingc o oed i oed,</L>
<L>mi 'a r&ocirc;f b&ocirc;b troed yn wa&s;tad.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="30">
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Am hyn y &s;iccrwyd tragwyddawl</L>
<L>y n&ecirc;f o fawl dy wyrthiau:</L>
<L>Yngor&s;edd Sainct, ynghyrchfa h&ecirc;dd,</L>
<L>am bur wirionedd d'e&icirc;riau.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Pwy &s;&ycirc;dd cy&s;tal &acirc;'n harglwydd cu,</L>
<L>pe chwilid llu'r wybrennau?</L>
<L>Ym&ycirc;&s;g Angylion pwy mal I&ocirc;n,</L>
<L>&s;ef ymhl&icirc;th meibion duwiau?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Drwy gynulleidfa ei Sainct &ecirc;f,</L>
<L>Duw o'r n&ecirc;f &s;&ycirc;dd ofnadwy:</L>
<L>A thrwy'r hollf&ycirc;d o'n hamgylch ni,</L>
<L>ei ofni fydd ddyladwy.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Pwy &s;&ycirc;dd debig i ti Dduw b&ycirc;w,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd Dduw y lluoedd?</L>
<L>Yn gadarn I&ocirc;r, a'th w&icirc;r i'th gylch,</L>
<L>o amgylch yr holl nefoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ti a o&s;tyngi y m&ocirc;r mawr,</L>
<L>a'r don hyd lawr yn y&s;tig:</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> A north dy fraich curi dy g&acirc;s,</L>
<L>yr Aipht, fal gw&acirc;s lluddiedig.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Eiddod n&ecirc;f a daiar i gyd,</L>
<L>&s;eiliai&s;t y b&ycirc;d a'i lanw:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Gogledd, deau, Tabor, Hermon,</L>
<L>&s;y dirion yn dy enw.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> I'th fraich mae grym, mae nerth i'th law</L>
<L>a'th gr&ecirc;<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> ddeheulaw codi:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Nawdd a barn yw dy or&s;edd h&icirc;r,</L>
<L>a nawdd a gw&icirc;r a geri.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Eu gwnfyd i'r holl bobl a f&ycirc;dd,</L>
<L>a fo'i llawenydd ynod:</L>
<L>Ac yn llewyrch dy wyneb gl&acirc;n</L>
<L>y rhodian i gyfarfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Yn d' vnig enw di y c&acirc;nt,</L>
<L>fawl a gogoniant beunydd,</L>
<L>Yn dy gyfiownder codi wn&acirc;nt,</L>
<L>ac felly byddant ddedwydd.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Can's ti wyd gryfder eu nerth hwy,</L>
<L>lle caffent fwy o dycciant:</L>
<L>Dydi a ddarchefi eu cyrn,</L>
<L>ac felly cedyrn fyddant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Can's o'r Arglwydd a'i ddaioni,</L>
<L>y daw i ni amddiffin:</L>
<L>O Sanct I&s;rael drwy ei law,</L>
<L>oddi yno daw ein brenin.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> I'th &s;anct y rhoi&s;t gynt wybodaeth,</L>
<L>drw&ycirc; weledigaeth nefol:</L>
<L>Go&s;odais gymorrh ar gryf gun,</L>
<L>derchefais vn dewi&s;ol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Cefais (eneiniais &ecirc;f yn &ocirc;l)</L>
<L>fy ngw&acirc;s dewi&s;ol Dafydd</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Ag olew &s;anct: Braich a ll&acirc;w gr&ecirc;f,</L>
<L>rhoi&s;t gyd ag &ecirc;f yn llywydd!</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Ni chaiff gelyn ei orthrymmu,</L>
<L>na'i ddrygu vn m&acirc;b enwir:</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> O'i flaen y coetha 'i elynion,</L>
<L>a'i holl ga&s;e&icirc;on dihir,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Fy ngwirionedd, a'm trugaredd,</L>
<L>rh&ocirc;f fi trwy gariad iddo,</L>
<L>Ac yn fy enw i yn ddiorn,</L>
<L>dyrchefir ei gorn efo.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Go&s;odaf ei law ar y m&ocirc;r,</L>
<L>ac o'r goror bwygilydd:</L>
<L>A go&s;odaf ei law ddeau,</L>
<L>hyd terfynau'r afonydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Ef a weddia arnaf fi</L>
<L>iw galedi, gan ddwedyd,</L>
<L>Ti yw fynh&acirc;d, fy Nuw, fy ngharn,</L>
<L>yn gadarn o'm ieuenctyd.</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Minnau gwnaf yntau im yn f&acirc;b,</L>
<L>yn gynfab ac etifedd,</L>
<L>Ar frenh&icirc;noedd y ddaiar l&acirc;s,</L>
<L>yn vwch ei r&acirc;s a'i fowredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> A chadwaf iddo (yr vn w&ecirc;dd)</L>
<L>drugaredd yn dragwyddol:</L>
<L>A'm cyfammod iddo yn llawn,</L>
<L>yn ffyddlawn, ac yn nerthol.</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Go&s;odaf hefyd b&ycirc;th i'w h&acirc;d,</L>
<L>nerth a mawrh&acirc;d vwch bydoedd:</L>
<L>A'i or&s;edd-faingc ef i barh&acirc;u,</L>
<L>vn w&ecirc;dd a dyddiau 'r nefoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Ond os ei blant &ecirc;f (drwy afr&ocirc;l)</L>
<L>nid &acirc;nt yn &ocirc;l f&ycirc; nghyfraith.</L>
<L>Os hwy ni rodiant, gan barh&acirc;u,</L>
<L>i'm beirn a'm llwybrau perffa&icirc;th.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Os fy neddfau a halogant,</L>
<L>ni chadwant fy holl eirchion,</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Yna ymwelaf a'i cam gwrs,</L>
<L>&acirc; gwiail &s;cwrs, neu goedffon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Ond ni thorraf ag ef vn n&ocirc;d,</L>
<L>o'm hammod a'm trugaredd:</L>
<L>Ac ni byddaf fi ddim yn &ocirc;l,</L>
<L>o'm y&s;tyriol wirionedd.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Ni thorraf fy nghyfammod gl&acirc;n,</L>
<L>a ddaeth allan o'm genau,</L>
<L>Ac ni newidiaf air o'm ll&wcirc;,</L>
<L>mi a rois hwnnw 'n ddiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Yn fy &s;ancteiddrwydd tyngais im</L>
<L>na phallwn ddim i Ddafydd,</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> B&ycirc;dd ei h&acirc;d a'i drwn, yn ddi draul</L>
<L>o'm blaen fel haul tragywydd.</L>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Yn dragywydd y ficcrheir &ecirc;f,</L>
<L>fel cwrs (&icirc;s n&ecirc;f) planedau</L>
<L>Haul neu leuad, felly y b&ycirc;dd</L>
<L>ei gwrs tragywydd yntau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> Ond ti a'n ffieiddiai&s;t ar fyrr,</L>
<L>ac yn ddiy&s;tyr lidiog</L>
<L>Di a gyffroai&s;t yn dr&acirc; bl&icirc;n.</L>
<L>wrth dy frenin eneiniog.</L>
<PB REF="30">
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Diddymmai&s;t di dy air i'th w&acirc;s,</L>
<L>a'th r&acirc;s, a'th addewidion:</L>
<L>Ac a'i halogai&s;t &ecirc;f yn fawr,</L>
<L>gan daflu 'i lawr ei goron.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> A dryll&icirc;ai&s;t ei fagwyrydd &ecirc;f,</L>
<L>a'i gaer gr&ecirc;f rhoi'&s;t yn adwy,</L>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> Yn egored felly y mae</L>
<L>yn brae i bawb &s;y'n tramwy.</L>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Iw gym'dogion gwarthrudd yw &ecirc;f,</L>
<L>a than law gr&ecirc;f ei elyn,</L>
<L>A llawen iawn y codent floedd,</L>
<L>b&ocirc;b rhai a oedd i'w erbyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> Troi&s;t hefyd f&icirc;n ei gledd&acirc;u &ecirc;f,</L>
<L>a'i law oedd gr&ecirc;f a blygai&s;t:</L>
<L><MILESTONE N="44" UNIT="verse"> Darfu ei lendid &ecirc;f a'i wawr,</L>
<L>a'i drwn i'r llawr a fwriai&s;t.</L>
<L><MILESTONE N="45" UNIT="verse"> Pr&ycirc;d ei ieuenctyd heibio 'r aeth,</L>
<L>a thi a'i gwnaeth cyn fyrred,</L>
<L>A bwriai&s;t dro&s;to wradwydd mawr,</L>
<L>o nen hyd lawr y torred.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="46" UNIT="verse"> Pa h&ycirc;d fy Nuw y byddi 'nghudd?</L>
<L>ai b&ycirc;th, fy llywydd nefol:</L>
<L>A l&ycirc;&s;g dy lid ti fel y t&acirc;n</L>
<L>yn gyfan yn dragwyddol?</L>
<L><MILESTONE N="47" UNIT="verse"> O co&s;ia f' oes ei b&ocirc;d yn ferr,</L>
<L>ai'n ofer gynt y gwnaeutho&s;t</L>
<L>Holl blant dynion? &ocirc; dal dy law,</L>
<L>ac yn' ni ddaw yn rhydo&s;t.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="48" UNIT="verse"> Pa &wcirc;r y &s;ydd a'i oes dan &s;&ecirc;l,</L>
<L>na dd&ecirc;l marwolaeth atto?</L>
<L>Pwy a all ddiangc, ac ni ddaw</L>
<L>y caib a'r rhaw i'w guddio?</L>
<L><MILESTONE N="49" UNIT="verse"> O mae dy nodded Arglwydd gynt?</L>
<L>mae helynt dy drugaredd?</L>
<L>Mae dy l&wcirc;, &ocirc; y&s;tyr&icirc;ol ff&ycirc;dd,</L>
<L>i ddafydd i'th wirionedd?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="50" UNIT="verse"> Cofia Arglwydd yn wradwydd llym</L>
<L>lle'r ydym ni, dy wei&s;ion:</L>
<L>Yr hwn a dawdd i'm monwes i,</L>
<L>gan ffr&ocirc;&s;t y Cowri mowrion.</L>
<L><MILESTONE N="51" UNIT="verse"> Yr hwn warth 'r oedd d'elynion di</L>
<L>yt' yn ei roddi 'n llidiog,</L>
<L>(Fy Arglwydd Dduw) a'r vn &s;&ycirc;r-h&acirc;d</L>
<L>i droediad dy eneinog.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="52" UNIT="verse"> Moler yr Arglwydd b&ycirc;th, Amen,</L>
<L>a b&ycirc;th Amen, hyn fytho.</L>
<L>Moler yr Arglwydd b&ycirc;th, Amen,</L>
<L>a byth Amen, hyn fytho.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="90" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XC.</HEAD>
<LG>
<L>DVw! buo&s;t in yn Arglwydd d&acirc;,</L>
<L>ac yn bre&s;wylfa i drigo,</L>
<L>O br&ycirc;d i br&ycirc;d, felly yr aeth</L>
<L>b&ocirc;b rhyw genhedlaeth heibio.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Er cyn rhoi &s;ail y mynydd mawr,</L>
<L>cyn llunio llawr cwmpa&s;-fyd,</L>
<L>Duw! o dragwyddol &wcirc;yd cyn n&ecirc;b,</L>
<L>hyd dragwyddoldeb hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Weithiau i ddini&s;tr y troi ni,</L>
<L>troi dithau wedi'n rhydda;</L>
<L>A dwedi cyn ein mynd i'r ll&wcirc;ch,</L>
<L>dychwelwch meibion Adda.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's dec can mlynedd fel doe &ycirc;nt,</L>
<L>pan elo 'i helynt heibio,</L>
<L>O'th flaen di, megis gwylfa n&ocirc;s,</L>
<L>ni chaiff ymddangos etto.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Nid yw d&ycirc;n ond fel hun, neu ail</L>
<L>i addail, neu lifeiriant.</L>
<L>Neu megis gl&acirc;s ly&s;ieun gwan,</L>
<L>mor fuan y newidiant.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yr hwn y borau gwyrddlas f&ycirc;dd,</L>
<L>a gwawr o newydd arno:</L>
<L>Ond pan y torrer &ecirc;f brydnawn,</L>
<L>&ycirc;n fuan iawn mae'n gwywo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Can's yn dy lid difethwyd ni</L>
<L>gan ofni dy ddigofaint,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Rhoi&s;t di ein beiau, gar dy fron,</L>
<L>a'n holl ddirgelion ddryghaint:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Can's drwy dy dd&icirc;g mae 'n dyddiau n&icirc;</L>
<L>a'n tegwch gwedi darfod,</L>
<L>A'n holl flynyddoedd &ycirc;nt ar ben,</L>
<L>fel gorphen h&ecirc;n-chwedl gorfod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ein holl flynyddoedd yw &s;aith dd&ecirc;g,</L>
<L>dau bump chwaneg os b&ycirc;dd grym:</L>
<L>Yna ein nerth ae'n boen blin iawn,</L>
<L>i ffordd yr awn yn gyflym.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ond pwy a edwyn nerth dy l&icirc;d?</L>
<L>mawr ofid &s;ydd o'th forri:</L>
<L>Sef fel y mae dy ofn di'n fawr,</L>
<L>dy ddig &s;&ycirc;dd ddirfawr inni.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> D&ycirc;&s;g felly i'n rifo'n dyddiau gwael,</L>
<L>i'n calon gael doethineb,</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Duw pa h&ycirc;d? dyrd a d&ocirc;d yd hawdd</L>
<L>i'th wei&s;ion nawdd ac vndeb.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Yn forau iawn diwalla ni</L>
<L>&acirc;'th fawr ddaioni ei&s;oes,</L>
<L>Fel y caffom ni lawen f&ycirc;d</L>
<L>yn hyfryd dros ein heinioes.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Gwna ni yn llawon, buom brudd</L>
<L>Pan oedd yn gy&s;tudd dybryd:</L>
<L>A chwedi llawer blwyddyn drom,</L>
<L>y rhai y gow&s;om adfyd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> O Dduw, gwna weled dy fawr waith,</L>
<L>a'th wrthiau maith i'th wei&s;ion,</L>
<L>A'th odidowgrwydd, a'th ffyniant,</L>
<L>ymy&s;g eu plant a'i hwyrion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Arnom ni doed rh&acirc;d Duw a'i nerth,</L>
<L>ei allu prydf<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">rth weithiaw,</L>
<L><PB REF="31">Duw d&ocirc;d ein gwaith mewn trefnid dd&acirc;</L>
<L>Duw trefna waith ein dwylaw.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="91" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XCI.</HEAD>
<LG>
<L>Y Sawl a drigo, doed yn n&ecirc;s,</L>
<L>yn lloches y Goruchaf,</L>
<L>Ef a ymerys i gael b&ocirc;d</L>
<L>ynghy&s;god hwn &s;&ycirc;dd bennaf.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy holl ymddiffyn &wcirc;yd a'm llwydd,</L>
<L>wrth fy Arglwydd y dwedaf,</L>
<L>A'm holl ymddiried tra fwi f&ycirc;w</L>
<L>&s;&ycirc;dd yn fy Nuw Goruchaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Can's &ecirc;f a weryd yr oes dau,</L>
<L>oddiwrth faglau yr heliwr,</L>
<L>A hefyd oddiwrth bl&acirc;, a haint,</L>
<L>echry&s;aint, ac anghyflwr.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ei e&s;gyll dro&s;ot &ecirc;f a r&ycirc;dd,</L>
<L>dan ei adenydd byddi</L>
<L>Yn ddiogel: a'i wiredd gr&ecirc;d</L>
<L>f&ycirc;dd gylch a bwccled itti.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ni ddychryni er twrf y n&ocirc;s,</L>
<L>na'r d&ycirc;dd o achos hed&s;aeth,</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Er haint, neu bl&acirc;, mewn tywyll &s;&ycirc;dd,</L>
<L>neu hanner d&ycirc;dd marwolaeth.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Wrth dy y&s;tl&ycirc;s y cwympa m&icirc;l,</L>
<L>a dengmil o'th law ddeau:</L>
<L>Ac ni ddaw dr&wcirc;g yn dy gyf&ycirc;l</L>
<L>a thi a'i gw&ycirc;l yn ddiau:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> A'th lygaid y gweli di d&acirc;l</L>
<L>i'r enwir gwammal anian.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> S&ecirc;f fy holl obaith &wcirc;yd (&ocirc; Dduw)</L>
<L>ac vchel yw dy drigfan.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Ni ddigwydd niwed yt', ond d&acirc;,</L>
<L>na phl&acirc;, na dim echry&s;lon,</L>
<L>I'th Eglwys a'th gynlleidfa nawdd,</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> can's archawdd iw Angylion,</L>
</LG>
<LG>
<L>I'th ffyrdd dy gadw, a'th gynllwyn,</L>
<L>a'th ddwyn &acirc;'i dwylaw hardd-deg.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Rhag digwydd yt ddr&wcirc;g (hyd yn oed)</L>
<L>taro dy droed wrth garreg.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dy &s;angfa f&ycirc;dd ar y llew d&icirc;g,</L>
<L>a'r a&s;p wenwynig &s;ethri:</L>
<L>Ar greulon genau'r llew o'r graig,</L>
<L>ac ar y ddraig y &s;engi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Mi a'i gwaredaf &ecirc;f rhag br&acirc;d,</L>
<L>am roi ei gariad arnaf,</L>
<L>Am adnabod fy enw mau,</L>
<L>yn ddiau y derchafaf.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Geilw arnaf, mi a'i gwrandawaf,</L>
<L>mewn ing y byddaf barod,</L>
<L>Gwaredaf hefyd rhag ei g&acirc;s,</L>
<L>a chaiff drwy vrddas fowrglod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Fo gaiff f&ycirc;w yn ddigon o h&ycirc;d,</L>
<L>caiff yn y b&ycirc;d hir ddyddiau.</L>
<L>Dango&s;af iddo radlawn faeth,</L>
<L>a'm iechydwriaeth innau.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="92" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XCII.</HEAD>
<LG>
<L>MOlian nu 'r Arglwydd d&acirc; iawn yw,</L>
<L>a chyfarch Duw yn bennaf:</L>
<L>A chanu &icirc;'th enw di fawl,</L>
<L>a'th ganmawl (y Goruchaf.)</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y bor&acirc;u am dy drugaredd,</L>
<L>a'th wirionedd &s;&ocirc;n y n&ocirc;s,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ar ddectant, nabyl, a thelyn,</L>
<L>myfyrio hyn a'i ddangos.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> S&ecirc;f drwy dy weithred llawen wyf,</L>
<L>ynnyn r&wcirc;yf yn fy Nuw N&acirc;f,</L>
<L>Yngwaith dy ddwylaw fy Nuw I&ocirc;r,</L>
<L>be unydd y gorfoleddaf.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Dy weithredoedd ond mawrion &ycirc;nt?</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dy helynt nis g&wcirc;yr anghall:</L>
<L>Dy feddyliau o ddyfn iawn fr&ycirc;d,</L>
<L>hyn nis g&wcirc;yr ynfyd ddeall.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pan flodeuo yr enwir dd&ycirc;n,</L>
<L>megis lly&s;euyn iraidd.</L>
<L>Pan fo drygweilch yn gr&ecirc;f eu plaid,</L>
<L>Duw yno rhaid eu diwraidd,</L>
<L>Y dr&wcirc;g flagur vchel yr &acirc;nt,</L>
<L>a hwy a &s;yrthiant beunydd:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Tithau yr Arglwydd yn ddi gel,</L>
<L>wyt vchel yn dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> O Arglwydd wele d'elynion,</L>
<L>dy ga&s;eion difethir;</L>
<L>A holl weithredwyr ttais a cham,</L>
<L>yn ddinam a wa&s;gerir.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Tydi a derchefi fy nghorn,</L>
<L>fel yr vnicorn perffaith,</L>
<L>Hefyd &acirc; gwerthfawr olew ir,</L>
<L>i'm taenellir i eilwaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Fy llygaid a welant hefyd,</L>
<L>fy ngwynfyd o'm gelynion.</L>
<L>A'm clu&s;tiau a glywant ar fr&ycirc;s</L>
<L>f' ewyllys am ddr&wcirc;g ddynion.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Y cyfion blodeua i'r nen,</L>
<L>fal y balmwydden vnion,</L>
<L>Cynnyddu yn iraidd y b&ycirc;dd,</L>
<L>fel cedrwydd yn Libanon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Y rhai a blannwyd yn nh&ycirc; Dduw,</L>
<L>yn goedwydd b&ycirc;w y tyfant,</L>
<L>Ac ynghynteddau ein Duw ni</L>
<L>y rhei'ni a flodeuant.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> A dwyn eu ffrwyth a wnant o faint,</L>
<L>yn am&s;er henaint etto,</L>
<L>Tirfion, iraidd, a phrofadwy</L>
<L>a fyddant hwy yn hilio.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> I ddangos nad traws, ac nad cam</L>
<L>yw f' Arglwydd a'm cadernyd,</L>
<L><PB REF="31">Ac nad oes yntho na chamwedd,</L>
<L>na dim anwiredd hefyd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="93" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XCIII.</HEAD>
<LG>
<L>TEyrna&s;u y mae yr Arglwydd,</L>
<L>mewn ardderchowgrwydd gwi&s;godd:</L>
<L>Ymwi&s;godd f' Arglwydd yn brydferth,</L>
<L>a nerth yr ymwregy&s;odd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fe a &s;icrh&acirc;odd &s;ail y b&ycirc;d</L>
<L>heb &s;yflyd, yn ddihareb,</L>
<L>Dy faingc erioed a ddarparwyd,</L>
<L>ti wyd er tragwyddoldeb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y llifeiriant, (fy Arglwydd) faint</L>
<L>y llifeiriaint yn codi,</L>
<L>Tyrfau a llif yn rhwygo'r llawr</L>
<L>a thonnau mawryn coethi.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Cadarn yw tonnau y moroedd,</L>
<L>gan dyrfau dyfroedd lawer,</L>
<L>Cadarnach yw yr Arglwydd mau,</L>
<L>yn nhyrau yr vchelder.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Dy dy&s;tiolaethau &ycirc;nt &s;iwr iawn</L>
<L>&s;&ecirc;f cyfiawn yw &s;ancteiddrwydd,</L>
<L>A gweddus yn dy d&ycirc; di f&ycirc;dd,</L>
<L>b&ycirc;th yn dragywydd f' Arglwydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="94" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XCIV.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd Dduw, Duw mawr ei rym,</L>
<L>dialwr llym p&ocirc;b traha,</L>
<L>O Dduw y nerth, ti biau'r t&acirc;l,</L>
<L>a'r dial. ymddi&s;gleiria.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ymddercha di farnwr y b&ycirc;d,</L>
<L>a th&acirc;l i g&ycirc;d eu gobrwy,</L>
<L>I'r beilchion a'r trahaus d&ocirc;d</L>
<L>y t&acirc;l a fo-dyladwy.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ba hyd? (&ocirc; Arglwydd) &ocirc; ba h&ycirc;d,</L>
<L>y chwardd gw&ycirc;r b&ycirc;d drigionus?</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr ymfalchiant yn eu dr&wcirc;g,</L>
<L>gan fygwth amlwg ffro&s;tus?</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> A'th bobl di Arglwydd a faeddant,</L>
<L>a chy&s;tuddiant dy dret&acirc;d,</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Y weddw, a'r dieithr a laddant,</L>
<L>llia&s;ant yr amddifad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Dweda&s;ant hyn heb gei&s;io c&ecirc;l,</L>
<L>ein gwaith ni w&ecirc;l yr Arglwydd:</L>
<L>Ac ni ddeall Duw lago hyn,</L>
<L>i ni ddi&s;gyn aflwydd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ym&ycirc;&s;g y bobloedd difraw d&ocirc;n,</L>
<L>y&s;tyriwch ddynion angall,</L>
<L>Chwithau ynfydion, &ocirc; ba br&ycirc;d</L>
<L>y rhowch eich br&ycirc;d ar ddeall?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Hwn a wnaeth y glu&s;t i b&ocirc;b b&ycirc;w,</L>
<L>oni chlyw &ecirc;f yn amlwg?</L>
<L>Ac oni w&ycirc;l hwnnw yn hawdd</L>
<L>a luniawdd i ni olwg?</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Oni cherydda hwnnw chwi</L>
<L>&s;y'n cosbi p&ocirc;b cenhedlaeth?</L>
<L>Ac oni &wcirc;yr hwnnw y &s;&ycirc;'n</L>
<L>dy&s;gu i dd&ycirc;n wybodaeth?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> G&wcirc;yr yr Arglwydd feddyliau d&ycirc;n</L>
<L>mai gwagedd y dyn diffaith,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Duw, dedwydd yw a gosbech di,</L>
<L>a'i fforddi yn dy gyfraith:</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Yr hon a ddy&s;g i dd&ycirc;n warh&acirc;u,</L>
<L>i fwrw dyddiau dihir,</L>
<L>Tra foer yn darparu y clawdd,</L>
<L>y fan y bawdd yr enwir.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Can's ein I&ocirc;r ni ei bobl ni &acirc;d,</L>
<L>a'i wir dret&acirc;d ni wrthyd,</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ef at iawn farn a gadarnh&acirc;,</L>
<L>a ph&ocirc;b d&ycirc;n d&acirc; a'i dilyd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Pwy a gyfyd gyda myfi,</L>
<L>yn erbyn egni trow&s;edd?</L>
<L>Pa rai a &s;afant ar fy nh&ucirc;</L>
<L>yn erbyn ll&ucirc; anwiredd?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Oni bai f&ocirc;d Duw imi yn borth,</L>
<L>ac y&s;tyn cymorth i mi,</L>
<L>Braidd fu na ddaethai ym' y loes</L>
<L>a roe&s;ai f' oes i dewi.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Pan fawn yn cwyno dan drymh&acirc;u,</L>
<L>rhag b&ocirc;d i'm camrau lithro.</L>
<L>Fy Arglwydd, o'th drugaredd dr&ucirc;d,</L>
<L>di a'm cynhelud yno.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Pan fo ynof' amlaf yn gwau,</L>
<L>b&ocirc;b rhyw feddyliau trymmion,</L>
<L>Doe dy ddiddanwch di ar dro,</L>
<L>i gyfuro fy nghalon.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> A oes gyfeillach i ti Dduw,</L>
<L>a maint yw'r annuwolion?</L>
<L>Hwn a lunia enwiredd maith</L>
<L>yn lle y gyfraith vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Y rhai &s;&ycirc;'n ymdyrru yngh&ycirc;d.</L>
<L>ar fr&ycirc;d dwyn oes y cyfion:</L>
<L>Ac yn eu cyngor yr ymwnaed</L>
<L>i gei&s;io gwaed y gwirion.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Ond yr vnic I&ocirc;r &s;&ycirc;dd er hyn,</L>
<L>yn llwyr &acirc;mddiffyn f' enaid:</L>
<L>Efe yw fy nerth o'm h&ocirc;l a'm blaen,</L>
<L>a &s;eilfaen fy ymddiriaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Efe a d&acirc;l i b&ocirc;b d&ycirc;n dr&wcirc;g,</L>
<L>yn amlwg am ei gamwedd:</L>
<L>Y malei&s;us tyn Duw o'r b&ycirc;d,</L>
<L>am ei chw&ycirc;d o enwiredd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="95" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XCV.</HEAD>
<LG>
<L>O Dowch a chanwn i'r Arglwydd,</L>
<L>efe yw llwydd ein bywyd:</L>
<L>Ac yml awenhawn yn ei nerth,</L>
<L>&ecirc;f yw ein prydferth iechyd.</L>
<PB REF="32">
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O down yn vn-fryd gar ei fron,</L>
<L>&acirc; chalon b&ucirc;r ddiolchgar:</L>
<L>Bry&s;&s;iwn at Dduw dan lawenh&acirc;u,</L>
<L>a chanwn p&s;almau 'n llafar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Herwydd yr Arglwydd n&ecirc;f a llawr,</L>
<L>y &s;y Dduw mawr yn ddiau:</L>
<L>Tywy&s;og mawr yw &ecirc;f mewn trin,</L>
<L>a brenin yr holl dduwiau.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Efe blau'r holl ddaiar gron,</L>
<L>a'r dyfnder eigion danaw:</L>
<L>Vchelder hefyd, eithafoedd,</L>
<L>mynyddoed &s;&ycirc;dd yn eiddaw.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ef biau 'r moroedd vwch p&ocirc;b traeth,</L>
<L>ac ef a'i gwnaeth i ruo:</L>
<L>Ei ddwylaw ffurfia&s;ant yn wir</L>
<L>y &s;ych-dir ac &s;&ycirc;dd yntho.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O dowch, addolwn, c&ycirc;d-ymgrymmwn,</L>
<L>ac ymo&s;tyngwn iddaw:</L>
<L>Ef yw ein Arglwydd vn-ben rhi'</L>
<L>ef a'n gwnaeth ni &acirc;'i ddwylaw.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Can's &ecirc;f i ni &s;&ycirc;dd Dduw d&acirc;,</L>
<L>a phobl ei borfa ydym:</L>
<L>A'i ddefaid &ycirc;m, os chwi a glyw</L>
<L>ei air &ecirc;f heddyw'n gyflym.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Meddyliwch f&ocirc;d eich bai ar l&ecirc;d,</L>
<L>na fyddwch galed galon:</L>
<L>Fel yn n&ycirc;dd prawf, mewn anial dir,</L>
<L>lle' cofir b&ocirc;d ymry&s;on.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Y lle temtiedd eich tadau fi,</L>
<L>a'm profi i'm adnabod:</L>
<L>Faint ydoedd y gweithredoedd mau,</L>
<L>yn ddiau caw&s;ant wybod.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Dros ddeugain mlynedd &acirc;'r ll&icirc;n hon</L>
<L>drwy fawr ymry&s;on, dwedais,</L>
<L>Pobloedd &ycirc;nt cyfeiliornus iawn,</L>
<L>a'i calon yn llawn n' alais.</L>
</LG>
<LG>
<L>Can's nid adwaenent y ffyrdd mau,</L>
<L>onid amlh&acirc;u eu tuchan:</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Wrthynt i'm llid y tyngais hyn,</L>
<L>na ddelyn, i'm gorphwysfan.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="96" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XCVI.</HEAD>
<LG>
<L>O Cenwch i'r Arglwydd m&acirc;d,</L>
<L>a moe&s;wch ganiad newydd:</L>
<L>Yr holl ddaiar dadcenwch fawl,</L>
<L>yr Arglwydd nefawl heunydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Cenwch chwi gl&ocirc;d i'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>a'i enw &ecirc;f bendigwch,</L>
<L>A'i iechy dwriaeth drwy grefydd,</L>
<L>&ocirc; dd&ycirc;dd i dd&ycirc;dd cyhoeddwch,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Datcenwch b&ycirc;th ei gl&ocirc;d a'i r&acirc;d,</L>
<L>yr gwlad y cenhed laethoedd,</L>
<L>A'r ryfeddodau &ecirc;f ym mhlith,</L>
<L>p&ocirc;b amryw, amrith bobloedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's ein Arglwydd ni &s;&ycirc;dd Dduw mawr,</L>
<L>a rhagawr canmoladwy,</L>
<L>Vwch yr holl dduwiau y mae ef,</L>
<L>yn frenin n&ecirc;f ofnadw&ycirc;.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Duwiau y bobl eulynnod &ycirc;nt,</L>
<L>ni ellynt mwy na chy&s;god:</L>
<L>A'n Duw ni a wnaeth n&ecirc;f a llawr,</L>
<L>fal dyna ragawr gormod</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Can's mawr ydyw gogoniant n&ecirc;f,</L>
<L>ac o'i flaen &ecirc;f mae harddwch,</L>
<L>Yn ei gy&s;&s;egr ef y mae nerth,</L>
<L>a phrydferth yw 'r hyfrydwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Chwi dylwythau y bobloedd, trowch,</L>
<L>yn llawen rhowch i'r Arglwydd,</L>
<L>I'r Arglwydd rhowch ogonedd fr&ycirc;,</L>
<L>a nerth, a hynny 'n ebrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Rhowch ogoniant iw enw &ecirc;f,</L>
<L>yr Arglwydd nef byth bythoedd,</L>
<L>A bwyd offrwm iddo a rowch,</L>
<L>a chwi dowch iw gynteddoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Addolwch f' Arglwydd gar ei fron</L>
<L>iw gy&s;&s;egr, digon gwoddol:</L>
<L>A'r ddaiar rhagddo, h&ycirc;d, a ll&ecirc;d,</L>
<L>dychryned yn aruthrol.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> I'r holl genhedloedd dwedwch hyn</L>
<L>yr Arglwydd &s;y'n teyrna&s;u:</L>
<L>Nid y&s;gog y b&ycirc;d &s;y'n ficcr iawn,</L>
<L>ef a &wcirc;yr vnfawn &s;arnu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> O llawenhaed nofolaidd d&ocirc;,</L>
<L>i'r ddaiar b&ocirc; gorfoledd:</L>
<L>Rhued y m&ocirc;r a'i donuan llawn,</L>
<L>a'r p&ycirc;&s;g &s;y' mown ei annedd.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A gorfoledded y maes gl&acirc;s,</L>
<L>ei d&wcirc;f, a'i addas ffyniant:</L>
<L>A ph&ocirc;b pren gw&ycirc;rdd &s;&ycirc;dd yn y coed,</L>
<L>i'r Arglwydd rhoed ogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Am ei ddyfod, am ei ddyfod,</L>
<L>a'i farn &s;&ycirc;dd hynod iownwedd:</L>
<L>Barna yn gyfion yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>a'r bobl &acirc;'i g&ycirc;d-wirionedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="97" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XCVII.</HEAD>
<LG>
<L>YR Arglwydd ydyw ein pen-rhaith,</L>
<L>b&ocirc; perffaith y ddaiaren:</L>
<L>Yny&s;oedd cedyrn yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>b&ocirc;nt hwy i g&ycirc;d yn llawen.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Niwl a thywyllwch &s;y iw gylch &ecirc;f,</L>
<L>hyfrydwch n&ecirc;f gyfanned:</L>
<L>Iawnder a barn ydynt yn &s;ail,</L>
<L>ac adail maingc ei or&s;edd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> T&acirc;n o'i flaen &ecirc;f, ac a l&ycirc;&s;g</L>
<L>ym m&ycirc;&s;g ei holl elynion:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> A'i f&ecirc;l t yn fflamio trwy'r holl f&ycirc;d,</L>
<L>oedd olwg enbyd ddigon.</L>
<PB REF="32">
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O flaen Duw, fel y tawdd y C&wcirc;yr,</L>
<L>y bryniau 'n llwyr a doddent:</L>
<L>O flaen hwn (&s;&ecirc;f yr Arglwydd) ar</L>
<L>y ddaiar y diflannent.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yr holl nefoedd yn dra hysbys</L>
<L>a ddengys ei gyfiownedd,</L>
<L>A'r holl genhedloedd a wel&s;ant</L>
<L>ei fawr ogoniant rhyfedd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gwradwydd i'r rhai a wa&s;naethan</L>
<L>y delwau m&acirc;n cerfiedig:</L>
<L>Addolwch &ecirc;f (nid eulun cau)</L>
<L>holl dduwiau darfodedig,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Dy farnedigaeth (&ocirc; Dduw I&ocirc;n)</L>
<L>a glybu Sion ddedwydd:</L>
<L>Merched Iuda (o herwydd hyn)</L>
<L>&s;y'n ynnyn o laweuydd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Can's ti (&ocirc; Arglwydd) yw fy N&acirc;f,</L>
<L>oruchaf dros y ddaiar:</L>
<L>Rhagorol yw'r derchafiad tau</L>
<L>vwchlaw'r holl dduwiau twyllgar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> P&ocirc;b drygioni chwi a ga&s;ewch.</L>
<L>caru a wnewch yr Arglwydd,</L>
<L>Hwn &s;ydd yn cadw oes ei Sainct,</L>
<L>i'w dwyn o ddrygfraint afrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Mewn daiar yr egina 'i h&acirc;d,</L>
<L>goleuad daw i'r cyfion,</L>
<L>Yn &ocirc;l tri&s;twch fo dru y rh&ocirc;d,</L>
<L>i l&acirc;n gydwybod vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Yn yr Arg&icirc;wydd, o'r achos hon,</L>
<L>chwi gyfion lla wenychwch,</L>
<L>Drwy goffa ei &s;ancteiddrwydd &ecirc;f.</L>
<L>a llais h&ycirc;d n&ecirc;f moliennweh.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="98" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. XCVIII.</HEAD>
<LG>
<L>CEnwch i'r Arglwydd newydd g&acirc;n,</L>
<L>ei wa ith &s;u l&acirc;n ryfeddod:</L>
<L>Ei law ddeau a'i fraich a wnaeth,</L>
<L>i'n iechydwr&icirc;aeth parod.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Yr Arglwydd hysbys in' y gwnaeth</L>
<L>ei iechydwriaeth gyhoedd,</L>
<L>A'i gyfiownder ef yn dra hawdd</L>
<L>datguddiawdd i'r cenhedloedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fe gofiodd ei drugaredd hir,</L>
<L>a'i wir i d&ycirc; I&s;rael,</L>
<L>Fel y gwelodd terfynan'r byd</L>
<L>ei iechyd yn ddiymgel.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> I'r Arglwydd &acirc; chaniad llafar,</L>
<L>chwi yr holl ddaiar Cenwch.</L>
<L>A llafar lais, ac eglur lef,</L>
<L>fry hyd y nef y llei&s;iwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cenwch i'r Arglwydd Dduw fel hyn</L>
<L>a'r delyn, a chywirdant:</L>
<L>A chyd&acirc;'r delyn lais a th&ocirc;n,</L>
<L>rhowch iddo gy&s;on foliant.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Canu yn llafar ac yn rhwydd,</L>
<L>o flaen yr Arglwydd frenin:</L>
<L>Ar yr vdcyrn, a'r chwythgyrn pr&ecirc;s,</L>
<L>f&ecirc;l dyna gyffes ddibrin.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A rhued y m&ocirc;r mawr i gyd,</L>
<L>a'r byd, ac oll &s;ydd ynthynt,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Y llifddy froedd, a'r mynyddoedd,</L>
<L>y mae yn addas iddynt.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Curant, canant, o flaen Duw cu,</L>
<L>yr hwn &s;y'n barnu'r bydoedd.</L>
<L>I'r b&ycirc;d y rh&ycirc;dd ei farn yn iawn,</L>
<L>ac yn vniawn i'r bobloedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="99" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. XCIX.</HEAD>
<LG>
<L>YR Arglwydd Dduw yw ein brenin,</L>
<L>er maint yw trin y bobloedd:</L>
<L>Mae'n ei&s;tedd rhwng dau gerubyn,</L>
<L>fe gr&ycirc;n p&ocirc;b daiar-leoedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Canys brenin mawr ydyw 'r I&ocirc;n</L>
<L>yn Seion o'i dderchafel:</L>
<L>Ac vwchlaw pobloedd yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>y &s;&ycirc;dd o rydid vchel.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Cydfoliannant o'r n&ecirc;f i'r llawr,</L>
<L>dy enw mawr rhagorol:</L>
<L>Ofnadwy, &s;anctaidd, yw i'w drin.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Tithau (&ocirc; frenin nerthol)</L>
<L>A geri farn, darperi iawn:</L>
<L>yn gyfi<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">wn heb draw&s;-o&s;go,</L>
<L>A barnedigaeth b&ucirc;r ddid&ocirc;&s;t,</L>
<L>a wnaetho&s;t di yn Iago.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Derchefwch yr Arglwydd e&icirc;n Duw,</L>
<L>&s;ef &s;anctaidd yw i'w fawredd:</L>
<L>Ymgrymmwch o flaen ei &s;t&ocirc;l draed,</L>
<L>felly parhaed ei fowredd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Mo&s;es, ac Aaron &s;anctaidd blaid,</L>
<L>ymhlith offeiriaid gyrrodd:</L>
<L>Samuel galwai ei enw &ecirc;f,</L>
<L>yntau o'r n&ecirc;f attebodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Mewn colofn o niwl y bu wiw,</L>
<L>gan Dduw lefaru wtthynt,</L>
<L>Tra fuant hwy yn cadw ei f&ocirc;dd,</L>
<L>a'r ddeddf a roddodd iddynt.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Gwrandewai&s;t arnynt, dodai&s;t g&ecirc;d,</L>
<L>a'i harbed, gan ymattal:</L>
<L>Duw ein N&acirc;f, dy nawdd parod fu,</L>
<L>a hwythau 'n haeddu dial.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Derchefwch ein Duw I&ocirc;r am hyn;</L>
<L>yn Sion fryn cy&s;&s;egraidd,</L>
<L>Ymgrymmwch iddo yn eich b&ycirc;w,</L>
<L>&s;&ecirc;t vnig Dduw &s;ydd &s;anctaidd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="100" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. C.</HEAD>
<LG>
<L>I'R Arglwydd cenwch lafor gl&ocirc;d,</L>
<L>a gwnewch vfydd-dod llawen fr&ycirc;d,</L>
<PB REF="33">
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dowch o flaen Duw a pheraidd d&ocirc;n,</L>
<L>tr&icirc;golion y ddaear i g&ycirc;d.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Gwybyddwch mai'r Arglwydd &s;&ycirc;dd Dduw</L>
<L>a'n gwnaeth ni'n f&ycirc;w fel hyn i f&ocirc;d,</L>
<L>Nid ni n hunain, ei bobl ym ni,</L>
<L>a defaid rhi' ei borfa a'i n&ocirc;d.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O ewch i'w byrth a diolch brau,</L>
<L>yn ei gynteddau molwch &ecirc;f,</L>
<L>Bendithiwch enw Duw hynod,</L>
<L>rhowch iddo gl&ocirc;d drwy lafar l&ecirc;f.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Can's d&acirc; yw 'r Arglwydd, awdur h&ecirc;dd,</L>
<L>d&acirc; ei drugaredd a dil&ycirc;th,</L>
<L>A'i wirionedd i ni a roes,</L>
<L>o oes, i oes, a bery b&ycirc;th.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="101" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CI.</HEAD>
<LG>
<L>DAtcanaf drugaredd a barn,</L>
<L>i'r Arglwydd cadarn canaf.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Byddaf ddeallus mewn ffordd w&ycirc;ch,</L>
<L>hyd oni ddelych attaf.</L>
<L>A thodiaf yn fy nh&ycirc; yn rhwydd,</L>
<L>a thrwy berffeithrwydd calon.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> P&ocirc;b peth dr&wcirc;g &s;&ycirc;dd gennif' yn g&acirc;s,</L>
<L>a childyn ddyras ddynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Calon gyndyn ynof ni b&ycirc;dd,</L>
<L>dr&wcirc;g weithydd ni 'dnabyddaf.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Sclandrwr dirgel, a'r balch vchel</L>
<L>o'r achos ni oddefaf.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ar ffyddloniaid mae 'ngolwg i,</L>
<L>fe l&ycirc;n y rhei'ni wrthi:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A'r hwn a rodio mewn ffordd dd&acirc;,</L>
<L>hwn a wa&s;naetha i mi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ni chaiff aros o fewn fy nh&ycirc;,</L>
<L>vn d&ycirc;n ac &s;y dwyllodrus,</L>
<L>Yn fy ngolwg vn d&ycirc;n ni b&ycirc;dd,</L>
<L>a lunio gelwydd trefnus.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Holl annuwiolion fy ngwl&acirc;d faith,</L>
<L>yn forau ymaith torraf:</L>
<L>Fel na ddelont i ddinas Dduw,</L>
<L>y cyfryw a ddiwreiddiaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="102" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CII.</HEAD>
<LG>
<L>O Arglwydd, erglyw fy ngweddi,</L>
<L>a doed fy nghri hyd attad:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Na chudd d'wyneb mewn ing tra f&wcirc;yf,</L>
<L>cl&ycirc;w, cl&ycirc;w, pan alwyf arnad.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fy nyddiau aethant fel y m&wcirc;g,</L>
<L>&s;ef cynddrwg im cy&s;tuddiwyd:</L>
<L>Fy e&s;gyrn poethant achos hyn,</L>
<L>fel tewyn ar yr aelwyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Fy nghalon trawyd &acirc; chr&ycirc;n i&acirc;s,</L>
<L>ac fel y gwelltglas gwywodd:</L>
<L>Fel y<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> anghofiais fwyta mwyd</L>
<L>dirmy gwyd fi yn ormodd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Glynodd fy e&s;gyrn wrth fy nghroen,</L>
<L>gan faint fy mhoen a'm tuchan:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fel vn o'r anialwch, lle trig</L>
<L>y pelig, neu'r dylluan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Neu fel vn o adar y t&ocirc;,</L>
<L>a fai yn gwilio 'i fywyd,</L>
<L>Yn rhodio 'n vnig ben y t&ycirc;:</L>
<L>&wcirc;yf anh&ycirc; ac anhyfryd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fy ngelynion &acirc; th&acirc;fod rh&ycirc;dd,</L>
<L>hwy beunydd a'm difenwant:</L>
<L>A than ynfydu yn ei gw&ycirc;n,</L>
<L>i'm herbyn y tynga&s;ant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Fel ll&wcirc;ch a lludw yn fy mhi&acirc;,</L>
<L>fu 'r bara a fwyteais.</L>
<L>Yr vn w&ecirc;dd yn y ddiod fau</L>
<L>fy nagrau a gymy&s;gais.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> A hyn fu o'th ddigofaint di,</L>
<L>am yt' fy nghodi vn waith:</L>
<L>Ac herwydd b&ocirc;d dy ddig ynfawr,</L>
<L>i'r llaw i'm teflai&s;t eilwaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Fy nyddiau troe&s;ant ar y rh&ocirc;d,</L>
<L>ac fel y cy&s;god ciliant;</L>
<L>A minnau a wywais achos hyn,</L>
<L>fel y gla&s;welltyn methiant.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ond tydi Dduw, fy Arglwydd d&acirc;,</L>
<L>a barhei yn dragwyddol,</L>
<L>O oes &icirc; oes dy Enw a aeth</L>
<L>mewn coffadwriaeth gra&s;ol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> O cyfod bellach trugarh&acirc;,</L>
<L>&ocirc; Dduw b&ycirc;dd dd&acirc; wrth Sion:</L>
<L>Mae 'n fadws wrthi drugarh&acirc;u,</L>
<L>fel dyma'r nodau'n vnion:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Can's h&ocirc;ff iawn gan dy wei&s;ion di,</L>
<L>ei meini a'i magwyrau,</L>
<L>Maent yn to&s;turio wrth ei ll&wcirc;ch,</L>
<L>a'i thri&s;twch, a'i thrallodau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Yno yr h&ocirc;ll genhedloedd b&ycirc;w</L>
<L>yr Arglwydd Dduw a ofnant,</L>
<L>A'r holl frenhinoedd trwy y b&ycirc;d,</L>
<L>a r&ocirc;nt yt g&ycirc;d ogoniant.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Pan adeileder Sion w&ycirc;ch,</L>
<L>a hon yn ddr&ycirc;ch i'r gwledydd;</L>
<L>Pan weler gwaith yr Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>y molir e'n dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Edrychodd hwn ar weddi'r gwael,</L>
<L>rhoes iddynt gael-ei harchau:</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Scrifennir hyn: a'r oes yn &ocirc;l</L>
<L>a gaiff ei ganmol yntau.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Can's Duw edrychodd o'r n&ecirc;f fry,</L>
<L>ar ei gy&s;&s;egr-d&ycirc;, Sion:</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Clybu ei griddfan, er rhyddh&acirc;u</L>
<L>plant angau 'i garcharorion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Fel y cydlei&s;ient hwy ar g&acirc;n,</L>
<L>yn Sion l&acirc;n, ei foliant;</L>
<L><PB REF="33">Ac ynghaer Salem yr vn w&ecirc;dd,</L>
<L>ei fowredd a'i ogoniant.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Hyn f&ycirc;dd pan ga&s;glo pawb yngh&ycirc;d,</L>
<L>yn vnfryd iw foliannu:</L>
<L>A'r holl dryna&s;oedd d&ocirc;nt yng &wcirc;ydd</L>
<L>yr Arglwydd, iw wa&s;naethu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Duw ar y ffordd lleih&acirc;dd fy nerth,</L>
<L>byrrh&acirc;dd fy mrhydferth ddyddiau,</L>
<L>A mi'n di&s;gwyl rhydh&acirc;d ar gais,</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> yno y dywedais innau;</L>
<L>O Dduw na thorr fy oes yn frau,</L>
<L>ynghanol dyddiau f' oedran:</L>
<L>Dy flynyddoedd di &s;ydd erioed,</L>
<L>o oed &icirc; oed y byddan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Di yn y dechrau dodai&s;t &s;ail.</L>
<L>odd' i&s;od adail daiar:</L>
<L>A chwmpas &wcirc;ybren vwch ein llaw,</L>
<L>yw gwaith dy ddwylaw hawddgar.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Darfyddant hwy parhei di b&ycirc;th,</L>
<L>treuliant fel ll&ycirc;<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters"> trw&s;&s;iadau.</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Troi hwynt fel gwi&s;g, llygru a wn&acirc;nt</L>
<L>felly newidiant hwythau:</L>
</LG>
<LG>
<L>Tithau Argiwydd, yr vn wyt ti,</L>
<L>a'th flwyddau ni ddarfyddant.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Holl blant dy wei&s;ion gar dy fron,</L>
<L>a'i h&wcirc;yrion a bre&s;&s;wyliant.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="103" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CIII.</HEAD>
<LG>
<L>FY enaid mawl Sanct Duw yr I&ocirc;n,</L>
<L>a chwbl o'm eigion ynof.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy enaid n'&acirc;d fawl f' Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>na'i ddoniau &ecirc;f yn angof.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr hwn &s;y'n maddau dy holl ddr&wcirc;g,</L>
<L>yr hwn a'th dd&wcirc;g o'th le&s;gedd;</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr hwn a weryd d'oes yn llon,</L>
<L>drwy goron o'i drugaredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Hwn a ddiwalla d'enau di</L>
<L>&acirc;'i lawn ddaioni pyb&ycirc;r:</L>
<L>Drwy adnewyddu yt' dy nerth,</L>
<L>mor brydferth a'r h&ecirc;n eryr.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yr I&ocirc;n cy&s;iawnder, barn a wnai</L>
<L>i'r rhai &s;ydd orthrymedig.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Dangos a wnaeth ei brif ffyrdd h&ecirc;n</L>
<L>i Foe&s;en yn nodedig:</L>
</LG>
<LG>
<L>Ac i I&s;rael ei holl ddawn,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Duw llawn yw o drugaredd:</L>
<L>H&wcirc;yr yw ei l&icirc;d, parod ei r&acirc;d,</L>
<L>fal dyna gariad rhyfedd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Nid ymry&s;on ef &acirc; ni b&ycirc;th,</L>
<L>nid beunydd chw&ycirc;th digofaint.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Nid yn &ocirc;l ein drygau y gwnai</L>
<L>&acirc; ni: ni'n cosbai cymmaint.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Cyhyd ac yw'r ffur&s;afen fawr</L>
<L>oddi er y llawr o vchder,</L>
<L>Cymmaint i'r rhai a'i hofnant &ecirc;f,</L>
<L>f&ycirc;dd nawdd Duw nef b&ocirc;b am&s;er.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Os pell yw'r dwyrain olau h&icirc;n</L>
<L>oddiwrth orllewin fachlud;</L>
<L>Cyn belled ein holl bechod llym,</L>
<L>oddiwrthym &ecirc;f a'i &s;ymmud.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ac fel y b&ycirc;dd nawdd, &s;erch, a chwant,</L>
<L>t&acirc;d d&acirc; iw blant naturiol,</L>
<L>Felly cawn &s;erch ein t&acirc;d o'r n&ecirc;f,</L>
<L>os ofnwn &ecirc;f yn dduwiol.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Efe a'n hedwyn ni yn llwyr,</L>
<L>fe &wcirc;yr mai llwch yw 'n defnydd:</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Oes d&ycirc;n fel gwellt-gl&acirc;s &s;y'n t&ecirc;gh&acirc;u</L>
<L>neu ddail, neu flodau mae&s;ydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Yr hwn, cyn gynted ac y d&ecirc;l</L>
<L>y gwynt &acirc;'i awel dro&s;odd,</L>
<L>A chwythir ymmaith felly o'i l&ecirc;,</L>
<L>na wyddis pl&ecirc; y tyfodd,</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Ond gra&s;lawn drugaredd a f&ycirc;dd,</L>
<L>yn l&acirc;n dragywydd feddiant,</L>
<L>O oes i oes heb drangc, heb drai,</L>
<L>gan Dduw i'r rhai a'i hofnant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> A'i gyfiownder i blant y plant</L>
<L>a gadwant ei gyfammod:</L>
<L>O chofiant ei orchmynion &ecirc;f,</L>
<L>mae t&ycirc;rnas n&ecirc;f yn barod,</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Yno mae ei &ocirc;r&s;eddfa &ecirc;f,</L>
<L>&s;ef yn y n&ecirc;ftragwyddol:</L>
<L>A llywio y mae ef b&ocirc;b p&ecirc;th,</L>
<L>drwy ei frenhinieth nefol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Bendithiwch chwi yr Arglwydd I&ocirc;n,</L>
<L>angylion, a'i holl gedyrn:</L>
<L>Ei l&acirc;n orchymmyn &ecirc;f a wnewch,</L>
<L>a'i lais gwrandewch yn drachwyrn.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Bendithiwch chw&icirc; yr Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>ei luoedd tyner tirion.</L>
<L>Ei wyllys gwnewch, canlynwch w&icirc;r.</L>
<L>chwychwi ei gywir wei&s;ion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Bendithiwch chwi yr Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>ei holl waith &ecirc;f &s;y hylwydd:</L>
<L>Ymmh&ocirc;b man oll o'i drefn a'i hawl.</L>
<L>O f' enaid mawl di'r Arglwydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="104" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CIV.</HEAD>
<LG>
<L>FY enaid mola'r Arglwydd b&ycirc;w;</L>
<L>&ocirc; f' Arglwydd Dduw y mawredd,</L>
<L>Mawr wyt, gogoniant a gai di,</L>
<L>ymwi&s;gi ag anrhydedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Megis ei ddillad y gwi&s;g f&ocirc;</L>
<L>am dano y goleuad:</L>
<L>Rh&ycirc;dd yn ei gylch yr wybr ar d&acirc;n,</L>
<L>yn llydan, fel llen wa&s;tad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ar ddeifr rhoes &s;ail ei &s;tefyll cau,</L>
<L>gwnaeth y cymylau iddo</L>
<L><PB REF="34">Yn drwn olwynog: mae ei hynt</L>
<L>vwch e&s;gyll gwynt yn rhodio.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gwnaeth b&ocirc;b chwythad iddo'n gennad,</L>
<L>gogonedd y ffurfafen;</L>
<L>A'i weinidogion o ffl&acirc;m d&acirc;n,</L>
<L>a wibian rh&ycirc;d yr wybren.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cr&ecirc;f y rhoes fail y ddaiar gron,</L>
<L>fel na &s;ufl hon oddiy no:</L>
<L>Yr hon a bery fel y rhoes,</L>
<L>o oes i oes heb &s;iglo:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Tydi (Dduw) a ddilledai&s;t hon</L>
<L>&acirc;'r eigion yn fantellau;</L>
<L>Ac oni ba&icirc; dy ddehau law,</L>
<L>ai'r deifr vwchlaw y brynniau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gan dy gerydd maent hwy yn ff&ocirc;,</L>
<L>fel pan y &s;ynio taran:</L>
<L>Drwy fraw a br&ycirc;s ar h&ycirc;d y dd&ocirc;l,</L>
<L>y deifr iw h&ocirc;l a lithran.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Weithiau y codai'r deifr yn fryn:</L>
<L>weithiau fel glyn panylent,</L>
<L>Lle y trefnai&s;t &icirc;ddynt baunwl cau,</L>
<L>ac weithiau y gorphwy&s;ent.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Go&s;odai&s;t derfyn lle yr arh&ocirc;nt,</L>
<L>ac fel nad elont dr<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&s;to:</L>
<L>Ac na ddelont hwy f&ycirc;th dros lawr</L>
<L>y ddaiar fawr, iw chuddio.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Rhoes Duw ffynnon i b&ocirc;b afon,</L>
<L>a phawb a yfant beunydd:</L>
<L>A rh&ecirc;d y ffrydau rhyd y glynn,</L>
<L>a rhwng p&ocirc;b hryn a'i gilydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yfant yno anifeiliaid maes,</L>
<L>a&s;&s;ynnod myng-laes gwylltion,</L>
<L>Heb ymadael a llawr y nant,</L>
<L>hyd onid yfant ddigon,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ac adar awyr d&ocirc;nt gar llaw,</L>
<L>i leifiaw rhwng y coedydd:</L>
<L>yn canu ei fawl o bren i bren,</L>
<L>cethlyddiaeth lawen yfydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dwfr ar fynyddoedd lle ni ddaw,</L>
<L>fo wl&ycirc;ch &acirc; glaw oddiarno:</L>
<L>A'r gwa&s;tad tir efe a'i gwl&ycirc;ch,</L>
<L>b&ocirc;b grwn a rh&ycirc;ch i ffrwytho.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Parodd i'r gwellt dyfu wrth raid</L>
<L>anifeiliaid: a'r lly&s;iau,</L>
<L>I'r da i dd&ycirc;n: Lle rhoes o'r llawr,</L>
<L>ymborthiant mawr rhag angau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> A gw&icirc;n llawena calon d&ycirc;n,</L>
<L>ag olew tywyn wyneb.</L>
<L>A bara nerthir calon g&wcirc;r,</L>
<L>mewn cyflwr digonoldeb.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Prenniau 'r Arglwydd o &s;ugn llawn,</L>
<L>o'i vn&icirc;c ddawn y t&ycirc;fan.</L>
<L>S&ecirc;f y coed cedrwydd brigog mawr,</L>
<L>a roes e'n llawr y Liban.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Lle y m&acirc;e nyth&ocirc;d yr adar m&acirc;n,</L>
<L>mewn prenniau gl&acirc;n cadeir-ir:</L>
<L>Lle mewn ff&ycirc;nnidw&ycirc;dd glwy&s;w&ycirc;dd glyn</L>
<L>mae t&ycirc;'r aderyn trwynhir.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Y mynydd vchel a'r hryn gl&acirc;s,</L>
<L>yw llwybr y danas fychod:</L>
<L>Ogof y doll-graig a wn&acirc; l&ecirc;s,</L>
<L>yn lloches i'r cwningod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Fe roes i'r lleuad i chwrs clau,</L>
<L>a'i chyfnewidiau hefyd:</L>
<L>A'r haul o amgylch y b&ycirc;d crwn,</L>
<L>fo edwyn hwn oi fachlyd.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Tywyllwch nos a roed wrth raid</L>
<L>i fwy&s;tfiliaid y coedydd.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Y llewod rhuant am gael maeth,</L>
<L>gan Ddvw, y&s;clyfaeth beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> A chwedi cael yr ymborth hyn,</L>
<L>pan dd&ecirc;l haul attyn vnwaith,</L>
<L>Ymga&s;glant hwy i fynd iw ffau,</L>
<L>ac iw lloche&s;au eilwaith.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Y pr&ycirc;d hwn cyfyd d&ycirc;n iw waith,</L>
<L>ac iw orchwyliaeth esgyd;</L>
<L>Ac felly yr erys tan yr h&wcirc;yr,</L>
<L>lle y caiff yn llwyr ei fywyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> O Dduw, mor rhyfedd yw dy waith</L>
<L>o'th &s;ynwyr berffairh dradoeth:</L>
<L>Gwnaetho&s;t b&ocirc;b p&ecirc;th &ocirc; doethder dawn,</L>
<L>a'r t&icirc;r &s;y lawn o'th gyfoeth.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> A'r llydan for, y deifr ymm&ycirc;&s;g,</L>
<L>lle aml yw p&ycirc;&s;g yn llemmain:</L>
<L>Lle yr ymlu&s;gant, rif yr &ocirc;d,</L>
<L>bwy&s;trilod mawr a bychain.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Yno yr &acirc; y llongau gl&acirc;n</L>
<L>dros y Levlathan heiblo.</L>
<L>Yr hwn a o&s;odai&s;t di, lle y mae</L>
<L>yn cael ei chwarae yntho?</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Hwynt oll di&s;gwiliant yn ei br&ycirc;d</L>
<L>am gael oddiwrthyd borthiant:</L>
<L>I gael dy r&ocirc;dd ymga&s;glu yngh&ycirc;d,</L>
<L>ie am ei bywyd byddant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Duw, pan agorech di dy law,</L>
<L>oddi yno daw daioni:</L>
<L>Pob anifail a ph&ocirc;b rhyw b&ecirc;th,</L>
<L>a ddaw yn ddifeth ini.</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Pad guddiech di dy wyneb-pr&ycirc;d,</L>
<L>a cha&s;glu d'y&s;pryd allan,</L>
<L>Crynant, trengant, ac &acirc;nt iw ll&wcirc;ch,</L>
<L>mewn diwedd tr&wcirc;ch a thwr&s;tan,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Duw, pan ollyngech di dy r&acirc;d,</L>
<L>fel rhoddi cread newydd,</L>
<L>Y m&ocirc;dd hyn wyneb yr holl d&icirc;r</L>
<L>a adnewyddir beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Ir Arglwydd gogoneddus f&ycirc;dd</L>
<L>drwy fawr lawenydd bythoedd.</L>
<L><PB REF="34">Yr Arglwydd yn ddiau a f&ecirc;dd,</L>
<L>orfoledd yn y nefoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Ein Duw o'r n&ecirc;f a edrych ar</L>
<L>y ddaiar, a hi a ddychryn,</L>
<L>Os cyffwrdd a'r mynyddoedd draw,</L>
<L>y m&wcirc;g a ddaw o honyn.</L>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Canaf i'r Arglwydd yn fy myw,</L>
<L>canaf i'm Duw tra fythwyf:</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Mi a lawen h&acirc;f yn fy I&ocirc;n,</L>
<L>b&ycirc;dd ffyddlon h&ycirc;n a wn&ecirc;lwyf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Y traw&s;ion oll o'r t&icirc;r &acirc;nt hwy,</L>
<L>ni b&ycirc;dd mwy annuwolion:</L>
<L>Fy enaid, mola Dduw yn rh&ocirc;dd</L>
<L>mae hyn wrth f&ocirc;dd fy nghalon.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="105" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CV.</HEAD>
<LG>
<L>CLodfored Pawb yr Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>ar ei enw &ecirc;f y gelwch,</L>
<L>A'i weithredoedd ymm&ycirc;&s;g probloedd,</L>
<L>yn gyhoedd a fynegwch.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Cenwch ei gerdd, clodforwch hwn,</L>
<L>&acirc;'i ddidwn ryfeddodau.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y rhai a gais ei enw, (y Sanct)</L>
<L>llawenant &acirc;'u calonnau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Cei&s;iwch yr Arglwydd a'i nerth mawr,</L>
<L>a'i f&ocirc;dd b&ocirc;b awr yn rhadlon,</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cofiwch ei holl ry&s;eddodau,</L>
<L>a barn ei enau cyfion.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O h&acirc;d Abraham ei w&acirc;s f&ocirc;,</L>
<L>&ocirc; feibion Iaco 'r ethol:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ef yw'n Duw, a'i farn &ecirc;f aeth</L>
<L>dros holl diriogaeth fydol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> B&ocirc;b am&s;er cofiodd ei gyngrair,</L>
<L>ei air, a'i rwym ammodau</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ag Abraham, I&s;aac. a'i h&icirc;l,</L>
<L>a m&icirc;l o genhedlaethau.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fe roes i Iaco hyn yn ddeddf,</L>
<L>ac yn rwym greddf dragywyddol.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ac i I&s;rael y rho&ecirc;s l&acirc;n</L>
<L>wl&acirc;d Canaan yn gartrefol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Pan oedd yn ana ml iawn eu plaid,</L>
<L>a hwy yn ddieithraid ynddi;</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ac yn rhodio o'r wl&acirc;d i'r llall,</L>
<L>yn dioddef gwall a chyni:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Lle&s;teiriodd iddynt gam yn dynn:</L>
<L>o'r achos hyn brenhinoedd</L>
<L>A gery ddodd &ecirc;f yn eu plaid:</L>
<L>a'i air a gaid yn gyhoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> A'm eneiniog na chyffyrddwch:</L>
<L>na ddrygwch f&ycirc; mhrophwydi.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Galwodd am newyn ar y t&icirc;r.</L>
<L>yn w&icirc;r dug fara'honi.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> O flaen ei blant y gyrodd r&acirc;s,</L>
<L>Jo&s;eph yn w&acirc;s a werthwyd.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Ar ei draed y rhoed hayarn tynn,</L>
<L>mewn gefyn y cy&s;tuddiwyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> G&wcirc;&s;godd y gefyn hyd y b&ycirc;w,</L>
<L>nes i air Duw am&s;eru:</L>
<L>Drwy Dduw y Cafas &ecirc;f ryddh&acirc;d,</L>
<L>a phrifiad er ei garu.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Yna y gyrrwyd iw gyrchu fo</L>
<L>gar bron h&ecirc;n Pharo frenin:</L>
<L>Ac y gollyngwyd &ecirc;f ar l&ecirc;d,</L>
<L>o'i gam gaethiwed ryflin:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> O hyn ei o&s;od &ecirc;f a wnaeth</L>
<L>yn bennaeth ar ei deuly,</L>
<L>Ac o'i holl gyfoeth &ecirc;f a'i wl&acirc;d,</L>
<L>os da fawr-h&acirc;d oedd hynny.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> I ddy&s;gu rheolwyr ei l&ycirc;s</L>
<L>ei wllys a'i fodlondeb:</L>
<L>I fforddio henuriaid y wl&acirc;d,</L>
<L>yn wa&s;tad mewn doethineb.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Daeth I&s;rael i'r Aipht t&icirc;r Cham,</L>
<L>lle'r oedd yn ddinam e&s;tron;</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Lle llwyddodd Duw h&icirc;l Iago b&acirc;ch</L>
<L>yn amlach n&acirc;'i ca&s;eion.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Yna y troes ei calon gau,</L>
<L>i lwyr ga&s;&acirc;u ei bobloedd:</L>
<L>Iw wei&s;ion &ecirc;f i wneuthur twyll,</L>
<L>a llid (nid amwyll) ydoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Duw gyrrodd Foe&s;en ei w&acirc;s h&ecirc;n,</L>
<L>ac Aaron llen dewi&s;ol,</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Yn nh&icirc;r Ham i arwyddocc&acirc;u</L>
<L>ei nerth a'i wrthiau nodol.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Rhoes Duw dywyllwch dros y wl&acirc;d,</L>
<L>er hyn ni ch&acirc;d v&s;ydd-dod.</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Eu dyfroedd oll a dr&ocirc;ed yn waed,</L>
<L>a ll&acirc;dd a wnaed eu py&s;god.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Iw t&icirc;r rhoes lyffaint, heidiau hyll</L>
<L>yn &s;tefyll ei brenhinoedd:</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Daeth ar ei air w&ycirc;bed, a llau,</L>
<L>yn holl fannau eu tiroedd.</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Fe lawiodd arnynt genlly&s;c m&acirc;n,</L>
<L>a'i t&icirc;r &acirc; th&acirc;n a y&s;odd;</L>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Eu gwinwydd a'i ffigy&s;wydd m&acirc;d,</L>
<L>a choed y wl&acirc;d a ddrylliodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Ceiliog rhedyn, a lindys br&wcirc;d,</L>
<L>yn difa cn&wcirc;d eu meu&s;ydd,</L>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Vwchlaw rh&icirc;f, drwy &ycirc;d, gwellt a gwair</L>
<L>a hyn drwy air Duw ddafydd.</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> Cyntaf anedig p&ocirc;b pen llwyth,</L>
<L>a'i blaenffrwyth &ecirc;f a drawodd;</L>
<L>Ymh&ocirc;b man drwy holl d&icirc;r ei g&acirc;s;</L>
<L>a'i bobl o'i r&acirc;s a gadwodd:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Aca'i dug hwynt yn rh&ycirc;dd mewn h&ecirc;dd</L>
<L>o'winedd eu ca&s;eion,</L>
<L>Heb f&ocirc;d o honynt vn yn wan,</L>
<L>ac aur ac arian ddigon.</L>
<PB REF="35">
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> A llawen fu gan w&ycirc;r y wl&acirc;d,</L>
<L>o'r Aipht pan g&acirc;d eu gwared:</L>
<L>Daeth arnynt ar&s;wyd y llaw gr&ecirc;f,</L>
<L>a ddaeth o'r n&ecirc;f i wared,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Rhoes Duw y d&ycirc;dd gwmwl vwchben,</L>
<L>fel mantell wen y t&ocirc;odd,</L>
<L>A'r n&ocirc;s goleuodd hwynt &acirc; th&acirc;n,</L>
<L>fal hyn yn l&acirc;n y twy&s;odd.</L>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Fo a roes iddynt ar y gair</L>
<L>g&icirc;g &s;ofl-i&acirc;ir iw bodloni:</L>
<L>A bara, o'i orchymmyn &ecirc;f,</L>
<L>a ddaeth o'r n&ecirc;f iw porthi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> Holltodd y graig, daeth deifr yn ll&icirc;f,</L>
<L>fel be baent br&icirc;f afonydd:</L>
<L>Cerddodd yr hedlif, a rhoes wl&ycirc;ch</L>
<L>rhyd p&ocirc;b lle &s;&ycirc;ch o'r gwledydd.</L>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Cofio a wnaeth ei air a'i r&acirc;<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">,</L>
<L>i Abram ei w&acirc;s ffyddlon.</L>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> A thrwy fawr nerth yn rh&ycirc;dd o gaeth</L>
<L>y gwnaeth ei ddewi&s;olion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="44" UNIT="verse"> Tir y cenhedloedd iddynt rhoes,</L>
<L>a'i llafur troes iw meddiant:</L>
<L><MILESTONE N="45" UNIT="verse"> Er cadw ei air a'i gyfraith &ecirc;f,</L>
<L>rhowch hyd y n&ecirc;f ei foliant.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="106" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CVI.</HEAD>
<LG>
<L>MOlwch yr Arglwydd, can's d&acirc; yw</L>
<L>moliennwch Dduw y llywydd:</L>
<L>O blegid ei drugaredd fr&ycirc;</L>
<L>a bery yn dragywydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Yr Arglwydd pwy all draethu ei nerth</L>
<L>a'i holl dirionferth foliant?</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> A wn&ecirc;l gyfiownder gwyn eu b&ycirc;d,</L>
<L>ei farn i g&ycirc;d a gadwant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O Arglwydd, cofia fi dy w&acirc;s,</L>
<L>yn &ocirc;l dy r&acirc;s &icirc;'r eiddod:</L>
<L>Ymwel &acirc; mi i'm cy&s;tudd caeth.</L>
<L>&acirc;'th iechydwriaeth barod.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Fel y gwelwyf ac y chwarddwyf,</L>
<L>w&ycirc;ch vrddas d'etifeddiaeth.</L>
<L>Ac y c&ycirc;dganwyf fawl vn d&ocirc;n,</L>
<L>a'th ddwei&s;olion odiaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Pechod, camwedd, ac annoethedd,</L>
<L>gwnaethom gyda'n tadau:</L>
<L>Fe a gaed arnom ormodd gwall,</L>
<L>heb ddeall dy fawr wrthiau.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ynglw&acirc;d yr Aipht wrth y m&ocirc;r c&ocirc;ch</L>
<L>yn gyndyn gr&ocirc;ch anufydd:</L>
<L>Heb gofio amled fu dy r&acirc;s</L>
<L>haedda&s;om atgas gerydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Etto er mwyn ei enw ei hun,</L>
<L>Duw cun a ddaeth i'n gwared:</L>
<L>I beri i'r b&ycirc;d gydnabod hyn,</L>
<L>ei f&ocirc;d ef cyn gadarned.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Y dyfnfor c&ocirc;ch a'i ddyfrllyd wl&ycirc;ch,</L>
<L>a wnaeth e'n &s;&ycirc;ch a'i gerydd:</L>
<L>Trwy ddyfnder eigion aent ar fr&ycirc;s,</L>
<L>fel mynd rhyd y&s;tlys mynydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fel hyn y dug hwynt trwodd draw,</L>
<L>o ddwylaw eu ca&s;eion:</L>
<L>Ac y tywy&s;odd &ecirc;f ei blant</L>
<L>o feddiant eu gelynion.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Y deifr a guddiodd yr Airht r&ycirc;w,</L>
<L>nid oedd vn b&ycirc;w heb foddi:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Yna y credent iw air &ecirc;f,</L>
<L>a'i gerdd hyd n&ecirc;f ai 'n wi&s;gi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Er hyn tros-g&ocirc;f mewn am&s;er byrr,</L>
<L>y rhoent ei bybyr wrthiau:</L>
<L>Heb &s;efyll wrth air vn Duw I&ocirc;r,</L>
<L>na'i gyngor, na'i ammodau.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Ond cododd arnynt chwant a bl&ycirc;s</L>
<L>yn nyrys yr anialwch:</L>
<L>Gan demptio Duw &acirc; rheibus fol,</L>
<L>ynghanol y diffaethwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Rhoes iddynt lenwi ei holl fl&ycirc;s,</L>
<L>rhoes an-nhycciannus aflwydd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Lle digient Fo&s;es wrth eu chwant,</L>
<L>ac Aaron Sant yr Arglwydd:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Egorai'r ddaiar yn y man,</L>
<L>a llyngcai Ddathan ddybryd:</L>
<L>Ac a gynhullodd i'r vn llam.</L>
<L>holl lu Abiram hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Ac yn ei dd&icirc;g enynnodd t&acirc;n,</L>
<L>yn fuan yn eu canol:</L>
<L>Llo&s;gi y rhai'n, eu terfyn fu,</L>
<L>yn vlw, y llu annuwiol.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Yn Horeb gwnaethant dawdd-l&ucirc;n ll&ocirc;</L>
<L>ac iddo ymgrymma&s;ant:</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> I l&ucirc;n ll&ocirc; a borai wellt m&acirc;n,</L>
<L>y troe&s;an eu gogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Anghofient wrthiau Duw ar hynt,</L>
<L>(a fua&s;ei gynt achubwr</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Yngwl&acirc;d yr Aipht. M&ocirc;r c&ocirc;ch, t&icirc;r Ham)</L>
<L>heb feddwl am eu cyflwr.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Dwedodd mai eu difetha wnai</L>
<L>oni bai iw was Moe&s;en</L>
<L>Drwy &s;efyll o'i blaen iw l&icirc;d maith</L>
<L>droi ymaith eu dr&wcirc;g ddiben.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Dirmygent hwy y prydferth d&icirc;r,</L>
<L>ac iw air gw&icirc;r ni chredent:</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Ond yn eu pebyll grwgnach tr&ocirc;,</L>
<L>ac arno ni wrandawent.</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Yno derchafodd Duw ei law,</L>
<L>iw cwympiaw drwy'r anialwch:</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Rhyd tiroedd a phobloedd angh&ucirc;,</L>
<L>iw tanu mewn di&s;tyrwch.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> A Baal-Peor aent yngh&ycirc;d,</L>
<L>ymgredu i g&ycirc;d ag efo:</L>
<L><PB REF="35">Ebyrth y meirwon a fwyt&ecirc;nt,</L>
<L>a Duw a roddent heibio.</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Fal hyn digia&s;ant f' Arglwydd Dduw,</L>
<L>&acirc; chyfryw goeg ddychmygion:</L>
<L>Yntau anfonodd bl&acirc; 'n eu m&ycirc;&s;g,</L>
<L>fal dyna derfy&s;g greulon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Yna cyfododd Phinehes,</L>
<L>mewn cyfiawn wr&ecirc;s i ddial!</L>
<L>A phan roes hwn ei farn yn dd&acirc;,</L>
<L>Duw ar y pl&acirc; roes attal.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> A chyfrifwyd y weithred hon,</L>
<L>yn weithred gyfion yntho,</L>
<L>O oes, i oes (drwy air Duw I&ocirc;n)</L>
<L>pan ddelai &s;&ocirc;n am dano.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Ac wrth lan dwfr Meribbah gynt,</L>
<L>yno cyffroynt gynnen,</L>
<L>Lle digient Dduw &acirc;'i cra&s;der ffraeth,</L>
<L>am hyn bu'n waeth i Foe&s;en.</L>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Wrth gythruddo y&s;pr&ycirc;d y Sanct,</L>
<L>hwy a bara&s;ant hefyd</L>
<L>Iw enau draethu gair ar fai,</L>
<L>ar na pherthynai 'i ddwedyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> Ni laddent chwaith bobloedd y wl&acirc;d</L>
<L>wrth archiad Duw y lluoedd,</L>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Ond ymgy my&s;cu &acirc; hwynt yn gu,</L>
<L>a dy&s;gu eu gweithredoedd.</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> Gwa&s;anaethu eu duwiau gau,</L>
<L>y rhai &s;u faglau iddyn.</L>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Aberthu eu plant, yn f&acirc;b, yn ferch,</L>
<L>o &s;erch i'r cythraul eulyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> A thywallta&s;ant wirion waed,</L>
<L>dan draed gau-dduwiau Canaan.</L>
<L>Y tir (wrth aberthu eu plant)</L>
<L>&acirc; gwaed llygra&s;ant weithian.</L>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Felly o'i gweithredoedd eu hun,</L>
<L>yn vn ymhaloga&s;ant:</L>
<L>Putteinio wrth ei cwrs a'i br&ycirc;d,</L>
<L>ac felly c&ycirc;d-lygra&s;ant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Wrthynt enynnodd Duw mewn d&icirc;g</L>
<L>am hyn &acirc; ffyrnig gyffro:</L>
<L>C&acirc;s a ffiaidd felly yraeth</L>
<L>ei etifeddiaeth gantho.</L>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> O'r achos hyn eu rhoddi a wnaeth</L>
<L>dan b&ocirc;b cen hedlaeth gyndyn,</L>
<L>Mewn cyflwr c&acirc;s dan e&s;tron blaid,</L>
<L>a'i c&acirc;syn fei&s;traid arnyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Eu gelynion aethant yn ffrom,</L>
<L>a'i llaw fu drom a ffyrnig,</L>
<L>Felly y daro&s;tyngwyd hwy,</L>
<L>a mwyfwy fu eu dirmig.</L>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> Myn&ycirc;ch-waredodd Duw ei blant,</L>
<L>hwy a'i digia&s;ant yntau</L>
<L>A'i cwrs eu hun: daeth cy&s;tudd h&icirc;r</L>
<L>am waith eu henwir feiau.</L>
<L><MILESTONE N="44" UNIT="verse"> Pan welai arnyn ing na thrais,</L>
<L>fo glywai lais eu gweddi,</L>
<L><MILESTONE N="45" UNIT="verse"> Gan gofio'i air, rhoi nawdd a wnaeth</L>
<L>o'i helaeth fawr ddaioni.</L>
<L><MILESTONE N="46" UNIT="verse"> A throi yn drugarog a wnaeth,</L>
<L>y gw&ycirc;r yn gaeth a'i cludynt,</L>
<L>Y rhai y bua&s;ei 'n fawr eu c&acirc;s:</L>
<L>cael mw&ycirc; cymwyn as ganthynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="47" UNIT="verse"> Achub ninnau o bl&icirc;th y rhai'n</L>
<L>i arwain d'enw h&ycirc;glod,</L>
<L>O Arglwydd Dduw, cymmel ni'n gu</L>
<L>i orfoleddu ynod.</L>
<L><MILESTONE N="48" UNIT="verse"> Duw I&s;rael bendigaid f&ycirc;dd.</L>
<L>yn dragywydd Jehofah:</L>
<L>A dweded yr holl bobl Am&ecirc;n,</L>
<L>molwch Dduw ll&ecirc;n gorucha.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="107" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CVII.</HEAD>
<LG>
<L>MOlwch yr Arglwydd, can's d&acirc; yw,</L>
<L>moliennwch Dduw ein llywydd,</L>
<L>Oblegid ei drugaredd fr&ycirc;</L>
<L>a bery yn dragywydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y gwaredigion canent fawl,</L>
<L>i Dduw gerdd nodawl gy&s;on:</L>
<L>Y &s;awl a achubwyd, caned hyn.</L>
<L>o law y gelyn creulon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> A ga&s;clodd o bedwar-rhan b&ycirc;d,</L>
<L>dowch chwi i g&ycirc;d-ganeuau:</L>
<L>O d&icirc;r y dwyrain dowch mewn h&ecirc;dd,</L>
<L>gorllewin, gogledd, deau.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Drwy yr anialwch, &wcirc;yrdraws hynt,</L>
<L>y bua&s;ent gynt yn crwydro</L>
<L>Allan o'r ffordd: heb dr&ecirc;f na llan,</L>
<L>lle caent hwy fan i drigo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Drwy newyn, &s;yched bu'r daith hon,</L>
<L>a'i calon ar lewygu:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ar Dduw y galwent y pr&ycirc;d hyn,</L>
<L>pan oeddyn ymron trengu.</L>
<L>Yna eu gwared hwynt a wnaeth,</L>
<L>o'i holl othrym-gaeth foddion,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Rhyd yr iawn ffordd fe'i dug mewn h&ecirc;dd</L>
<L>i dr&ecirc;f gyfannedd dirion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Addefant hwythau gar ei fron,</L>
<L>ei fwynion drugareddau:</L>
<L>Ac er plant dynion fel y gwnaeth</L>
<L>yn helaeth ryfeddodau:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ddiwallu honaw einioes d&ycirc;n.</L>
<L>rhag newyn a rhag &s;yched:</L>
<L>Ac o'i fawr r&acirc;s eu cadw i g&ycirc;d,</L>
<L>pan oedd y b&ycirc;d yn galed.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Y rhai mewn tywyllwch a dr&icirc;g,</L>
<L>ynghy&s;god llewig angau.</L>
<L>Yn rhwym mewn nychdod, ac mewn b&acirc;r,</L>
<L>a heyrn ar eu &s;od lau.</L>
<PB REF="36">
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A hyn o herwydd iddynt f&ocirc;d,</L>
<L>mewn anufydd-dod eithat,</L>
<L>A llwyr ddirmygu gair Duw I&ocirc;r,</L>
<L>a chyngor y Goruchaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A thrymder calon cwympiwyd hwy,</L>
<L>nid oedd n&ecirc;b mwy a'i cododd.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Ar Dduw mewn ing y rhoe&s;an l&ecirc;f,</L>
<L>ac yntef a'i gwaredodd.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Ef a'i gwaredodd hwynt o'i dr&wcirc;g,</L>
<L>&s;ef o dywyllwch caeth-glud,</L>
<L>O gy&s;god angau eu rhyddh&acirc;u,</L>
<L>a thorri eu rhwymau hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Addefent hwythau gar ei fron,</L>
<L>ei fwynion drugareddau,</L>
<L>Ac i blant dynion fel y gwnaeth</L>
<L>yn helaeth ryfeddodau.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Can's y pyrth pr&ecirc;s torrodd yn chwyrn</L>
<L>a'r barriau heyrn hefyd:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Am eu bai a'i camwedd yn w&icirc;r,</L>
<L>y poenir y rhai ynfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> A hwynt yn llaru ar b&ocirc;b bwyd,</L>
<L>fe'i dygwyd at byrth angau.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Ar Dduw mewn ing y rhoe&s;ant l&ecirc;f,</L>
<L>achubodd &ecirc;f hwynt hwythau:</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Gan ytru ei air iw iach&acirc;u,</L>
<L>ac iw rhyddh&acirc; u yn fuan,</L>
<L>A hwynt &acirc;'i air tynnu a wnaeth</L>
<L>o'i methedigaeth allan,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Addefant hwythru gor ei fron,</L>
<L>ei fwynion drugareddau:</L>
<L>Ac i blant dynion fel y gwnaeth</L>
<L>yn helaeth ryfeddodau.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Aberthant hefyd aberth mawl,</L>
<L>iw ogoneddawl fow redd,</L>
<L>A mynegant ei waith a'i wyrth,</L>
<L>yn ei byrth mewn gorfoledd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Y rhai &acirc;nt mewn llongau i'r don,</L>
<L>a'i taith vwch mawrion ddyfroedd,</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> A wel&s;ant ryfeddodau'r I&ocirc;n,</L>
<L>a hyn mewn eigion moroedd.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> A'i air c<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">ffroe dyme&s;tloedd gwynt,</L>
<L>y rhai'n a godynt donnau</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Hyd awyr fry, hyd eigion llawr,</L>
<L>ac ofn b&ocirc;b awr rhag angau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Gan y&s;gwyd a phendroi, fel hyn,</L>
<L>dull meddwyn, &s;ynnai arnynt.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Ar Dduw mewn ing y rhoe&s;ant l&ecirc;f,</L>
<L>daeth &ecirc;f a chymorth iddynt.</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Gwnaeth e'r y&s;torm yn dawel d&ecirc;g,</L>
<L>a'r tonnau 'n o&s;teg gwa&s;tad.</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Yn llawen ddi&s;taw doen i'r lan,</L>
<L>i'r man y bai 'i dymuniad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Cyffe&s;ent hwythau gar ei fron</L>
<L>ei fwynion drugareddau,</L>
<L>Ac i blant dyn&icirc;on fel y gwnaeth</L>
<L>yn helaeth ryfeddodau.</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Holl gynulleidfa ei bobl &ecirc;f,</L>
<L>cl&ocirc;d Duw hyd n&ecirc;f dy rchafant:</L>
<L>Holl ei&s;teddfeydd pennaethiad h&ecirc;n;</L>
<L>yn llawen a'i moliannant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Y ffrydau'n ddy rys d&icirc;r a wnai,</L>
<L>fe &s;ychai ddwfr lle tarddo.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> A th&icirc;r ffrwythlawd a wnai'n ddiffrwyth,</L>
<L>lle trig drwg dylwyth yntho.</L>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> Troes yr anialwch yn llyn gl&acirc;s,</L>
<L>a'r t&icirc;r cr&acirc;s yn ffrynhonnydd,</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> Lle gwnai &ecirc;f drigfan i'r gwael dd&ycirc;n,</L>
<L>i dorri ei ewyn beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Lle yr haua&s;ant &s;aefydd gl&acirc;n,</L>
<L>a llawer gwinllan dyner,</L>
<L>Y rhai a roddant lawnder ffrwyth,</L>
<L>a chnydlwyth yn ei am&s;er.</L>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> Can's cynydda&s;ant hwy gan wl&icirc;th</L>
<L>gra&s;ol fendith vn Duw cun,</L>
<L>A'r hanifeiliaid h&ycirc;sb a bl&icirc;th,</L>
<L>rhoes yr vn fendith arnun,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Daeth caethder gwedi hyn i g&ycirc;d,</L>
<L>a drygfyd er eu go&s;twng:</L>
<L>Gadawodd eu gorthrymmu a'i plau,</L>
<L>caw&s;ant flinderau teilwng.</L>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Eu dirmyg ar y beilchion troes,</L>
<L>ac &ecirc;f a'i rhoes i grwydro</L>
<L>Mewn dry&s;ni heb lun ffordd i'w chael,</L>
<L>lle buant wael eu gortho.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> Yna rhoes y tlawd i well fr&icirc;,</L>
<L>dug o'r trueni allan,</L>
<L>Gan lwyddo ei deulu, a'i holl blaid,</L>
<L>fel defaid wrth y gorlan.</L>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Y rha&icirc; cy&s;iawn a welant hyn,</L>
<L>a chanthyn b&ycirc;dd yn hyfryd:</L>
<L>A'r enwir ceuir e&icirc; ddwy &ecirc;n</L>
<L>ar ei gynfigen fowlyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> Pa rai &s;y ddoeth i ddeall hyn,</L>
<L>fe roddir iddyn wybod</L>
<L>Faint yw daioni f' Arglwydd yn'</L>
<L>wrth hyn y c&acirc;n gydnabod.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="108" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CVIII.</HEAD>
<LG>
<L>PArod yw &s;ynghalon (&ocirc; Dduw)</L>
<L>o parod yw fynghalon,</L>
<L>Canaf yt a dadcanaf wawd,</L>
<L>o fawl fy nhafawd ffyddlon.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Deftro dafod, a deffro dant,</L>
<L>a ch&acirc;n ogoniant beu nydd,</L>
<L>Y nabl ar delyn yn gytun,</L>
<L>deffrof fy hun ar l&acirc;s-dd&ycirc;dd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Mawl ytty f' Arglwydd, pan ddeffr&ocirc;f,</L>
<L>a r&ocirc;f ymm&ycirc;&s;c y bobloedd:</L>
<L><PB REF="36">A chlodfori dy enw a wn&acirc;f,</L>
<L>lle amlaf y cenhedloedd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's cyrheuddyd y mae dy r&acirc;s,</L>
<L>hyd yn nheyrnas nefoedd.</L>
<L>A'th wirionedd dy hyd at len</L>
<L>yr wybren a'i therfynoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ymddercha Dduw y n&ecirc;f vwchlaw,</L>
<L>oddiyno daw d'arwyddion.</L>
<L>A bydded dy ogoniant ar</L>
<L>y ddaiar a'i thrigolion.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fel y gwareder drwy hon hwyl,</L>
<L>b&ocirc;b rhai o'th anwyl ddynion:</L>
<L>O achub hwynt &acirc;'th law ddeh&acirc;u,</L>
<L>a gwrando finnau'n ffyddlon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yn ei &s;ancteiddrwydd dwedodd Duw</L>
<L>llawen yw fy nghyfamod.</L>
<L>Mi a rannaf Sichem rhyd y glyn,</L>
<L>me&s;uraf ddyffryn Succod.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Myfi piau y ddwy dre-t&acirc;d,</L>
<L>&s;&ecirc;f Gilead a Mana&s;&s;e:</L>
<L>Ac Ephraim yw nerth fy mhen,</L>
<L>a Juda wen fy neddf-le.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ym Moab ymolchi a wn&acirc;f,</L>
<L>dros Edom taflaff' e&s;gid.</L>
<L>A chwardded Pale&s;tina gaeth,</L>
<L>ei chwerthin aeth yn rhybrid.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Duw pwy a'm d&wcirc;g i'r ddinas gr&ecirc;f,</L>
<L>pwy a'm d&wcirc;g i dr&ecirc;f Edom?</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Er yt ein gwrthod, pwy ond ti,</L>
<L>&ocirc; Dduw, a'mleddi dro&s;om?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> O vnig Dduw, b&ycirc;dd i'n yn borth,</L>
<L>mae'n ofer cymorth y nddyn.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Yn Nuw y gwnawn wrolaeth fawr</L>
<L>fe &s;athr i lawr ein gelyn.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="109" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CIX.</HEAD>
<LG>
<L>O Dduw fy moliant i na thaw,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> can's genau'r annuwiolion:</L>
<L>A'i tafod twyllgar, a'i &s;afn rh&wcirc;th,</L>
<L>arnaf &s;y'n bygwth digon.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Daethant i'm cylch &acirc; geiriau c&acirc;s,</L>
<L>rhoent ddifl&acirc;s &s;en anynad.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Fal hyn i'm talent ddr&wcirc;g dros dd&acirc;,</L>
<L>a ch&acirc;s a g&acirc;f am gariad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ac fel yr oeddynt hwy fal hyn,</L>
<L>i'm herbyn wedi codi,</L>
<L>Fy wyneb attad ti a drois</L>
<L>ac arnat rhois fy ngweddi.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Bid Sathan ar ei ddehau law,</L>
<L>i'r &s;wydd y daw yn barod,</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A phan roer barn, yn enog boed,</L>
<L>a'i weddi troed yn bechod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Bo ei oes yn fer, ac yn ddil&wcirc;ydd,</L>
<L>a'i &s;&wcirc;ydd arall iw chymryd,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Poed yn ymddifaid y b&ocirc; ei blant,</L>
<L>a'i weddw yn fethiant hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> A boed ei blant yn crwydro b&ycirc;d,</L>
<L>i gymryd m&acirc;n gerdodau:</L>
<L>A chei&s;iant hyn rhyd ddyrys dir,</L>
<L>lle bytho h&icirc;r pridiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yn rhwyd y cei&s;ied ei dda &s;yrth</L>
<L>ai lafur pyrth ddieithriaidd:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ne dd&ecirc;l iddo nawdd am ei fai,</L>
<L>na chwaith i'w rai ymddifaid.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Doed di&s;tryw dial ar ei h&icirc;l,</L>
<L>a'i eppil a ddil&ecirc;er,</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Am bechodau ei d&acirc;d a'i fam</L>
<L>y caiff &ecirc;f lam ryw am&s;er.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> A bydded hyn i g&ycirc;d gar bron</L>
<L>yr Arglwydd gyfion farnwr,</L>
<L>Yr hwn a'i torro, fel na b&ocirc;</L>
<L>mwy gofio eu anghyflwr.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Erioed ni cheifiodd wneuthur h&ecirc;dd,</L>
<L>na thrugarddd i dd&ycirc;n gwan,</L>
<L>Ond erlid tlawd ar i&s;el r&acirc;dd,</L>
<L>a cheifio ll&acirc;d y trurn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Hoffodd felldith a hi a ddaeth,</L>
<L>ag fel y gwnaeth bid iddo:</L>
<L>Ca&s;&acirc;odd fendith ac ni chai,</L>
<L>ond pell yr ai oddiwrtho.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Gwi&s;godd felldith fel dillad g&wcirc;r,</L>
<L>a daw fel d&wcirc;r iw galon,</L>
<L>Fel olew doed iw e&s;gyrn f&ocirc;,</L>
<L>hyd oni chaffo ddigon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> A'r felldith bid iw gylch yn dyn,</L>
<L>fel yn ddiledyn iddo:</L>
<L>A'i gwi&s;go hi bid iddo'n d&acirc;&s;g,</L>
<L>fel gwregys gwa&s;g am dano.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> A hyn g&acirc;n Dduw a g&acirc;f yn d&acirc;l,</L>
<L>i'r gelyn gwammal enbyd,</L>
<L>A ddweto neu a wnelo gam,</L>
<L>neu niwed am fy mywyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Dithau Dduw er mwyn d' enw gwn&acirc;,</L>
<L>herwydd mai d&acirc; d'ymwared;</L>
<L>Gwna dy drugaredd a myfi:</L>
<L>a bry&s;&s;ia di i'm gwared.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> O herwydd tlawd a rheidus &wcirc;yf,</L>
<L>a dirfawr gl&wcirc;yf i'm calon.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Symudiad cy&s;cod a fai'n ff&ocirc;,</L>
<L>hyn er na welo dynion.</L>
</LG>
<LG>
<L>Mor an&s;efydlog yw fy'&s;t&acirc;d:</L>
<L>a'r mudiad geiliog rhodyn,</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Fy nghnawd yn g&ucirc;l, fy ngliniau'n wan</L>
<L>a la &s;igan o dra newyn.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Gwarth wyf i'm c&acirc;s yn fy ngwael ddr&ycirc;ch</L>
<L>a hwynt wrth edrych arnaf</L>
<L>A'm diy&s;tyrent dan droi tr&ocirc;,</L>
<L>a than ben&s;iglo attaf.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="37">
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Cymorth di fi Arglwydd fy Nuw,</L>
<L>cadw fi'n f&ycirc;w a'th nodded:</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Fel y gwyper mai gwaith dy law,</L>
<L>yw'r ll&ecirc;s a ddaw &icirc;'m gwared.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Melldithiant nac eiriechant hwy,</L>
<L>d&ocirc;d fendith fwy i minnau,</L>
<L>Bid gwarth i'm gwrthwynebwyr c&acirc;s,</L>
<L>gorfoledd i'th w&acirc;s dithau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> A gwarth a gwradwydd gwi&s;ger hwy</L>
<L>ac fwyfwy y d&ecirc;l attynt:</L>
<L>A mantell laes o gwilydd mawr,</L>
<L>gwi&s;g di hyd lawr am danynt.</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Ond fi, gan ddiolch i'm I&ocirc;r mau,</L>
<L>&acirc;'m genau mawl a ganaf:</L>
<L>Ac a r&ocirc;f gl&ocirc;d iw enw c&ucirc;,</L>
<L>lle bytho'r ll&ucirc; yn amlaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> O herwydd ar ddeheulaw'r tlawd</L>
<L>y &s;aif dd&ycirc;dd brawd yn gefnog;</L>
<L>I gadw ei enaid &ecirc;f yn g&ucirc;,</L>
<L>rhag ei farnu yn euog.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="110" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CX.</HEAD>
<LG>
<L>DWedai'r Arglwydd wrth f' Arglwydd mau</L>
<L>ar fy llaw ddeau ei&s;tedd:</L>
<L>Nes rhoddi rhai a gais dy waed</L>
<L>yn faingc-draed yt, i orwedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> 'R Arglwydd denfyn ffrewyll dy nerth</L>
<L>o ddinas fowrwerth Seion,</L>
<L>Pan lywodraethech yn eu m&ycirc;&s;g,</L>
<L>gwna derfy&s;g ar d' elynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yn n&ycirc;dd dy nerth dy bobl a ddaw,</L>
<L>ag aberth llaw'n wylly&s;gar,</L>
<L>Yn &s;anctaidd hardd daw'r cynnyrch tau</L>
<L>o wl&icirc;th y borau hawddgar,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr Arglwydd tyngodd, ac ni w&acirc;d,</L>
<L>ti &s;y'n offeiriad bythol,</L>
<L>Wrth vrdd Melchi&s;edech oddi fr&ycirc;</L>
<L>a beru yn dragwyddol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yr Arglwydd ar dy ddehau law,</L>
<L>brenhinoedd draw a friwa,</L>
<L>Yn n&ycirc;dd ei ddig gwna'n archollion</L>
<L>frenhinoedd cryfion, meddaf</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ar y cenhedloedd rh&ycirc;dd farn iawn,</L>
<L>a'i gwl&acirc;d gwna'n llawn celanedd:</L>
<L>A'llawer pen dros wledydd mawr,</L>
<L>a dyrr i lawr yn vnwedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O w&icirc;r fr&ycirc;s i'r gyflafan hon,</L>
<L>fe &ycirc;f o'r afon ne&s;af,</L>
<L>A gaffo ar ei ffordd yn rhwydd,</L>
<L>a'r Arglwydd a'&icirc; derchafa.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="111" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXI.</HEAD>
<LG>
<L>CLodforaf fi fy Arglwydd I&ocirc;n,</L>
<L>o wyllys calon hollawl,</L>
<L>Mewn cynnulleidfa gar eu bron,</L>
<L>mewn tyrfa gyfion ra&s;awl,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mawr iawn yw gwrthiau'n Arglwydd ni</L>
<L>hysbys i bawb a'i hoffant.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ei waith a'i iownder pery b&ycirc;th,</L>
<L>a'i wehelyth ogoniant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr Arglwydd a wnaeth ei goff&acirc;u,</L>
<L>am ryfeddodau nerthol:</L>
<L>Can's Arglwydd nawdd-fawr yw i ni,</L>
<L>llawn o do&s;turi gra&s;ol.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ef i b&ocirc;b rhai a'i hofnant &ecirc;f,</L>
<L>rh&ycirc;dd gyfran gr&ecirc;f at fywyd:</L>
<L>Ac yn dragywydd y myn f&ocirc;d</L>
<L>c&ocirc;f o'i gyfammod hefyd:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Mynegodd &ecirc;f iw bobl i g&ycirc;d,</L>
<L>gadernyd ei weithredoedd:</L>
<L>A rhoddi iddynt hwy a wnaeth</L>
<L>'tifeddiaeth y cenhedloedd.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Gwirionedd a barn ydyw gwaith</L>
<L>ei ddwy law berffaith efo:</L>
<L>A'i orchymynion &s;y ffyddlon iawn.</L>
<L>a da y gwnawn eu gwrando.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Y rhai'n &s;y gwedi eu &s;icrh&acirc;u,</L>
<L>dros b&ycirc;th yn ddeddfau cyfion:</L>
<L>Gwedi eu gwneuthur hwy mewn h&ecirc;dd</L>
<L>a thrwy wirionedd vnion.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Anfonodd gymmorth iw bobl &ecirc;f,</L>
<L>cyfammod gr&ecirc;f &s;afadwy,</L>
<L>Archodd hyn: bo iw enw fawl,</L>
<L>&s;ancteiddiawl ac ofnadwy.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Dechreuad p&ocirc;b doethineb ddofn</L>
<L>i bawb yw ofn yr Arglwydd,</L>
<L>D&acirc; yw deall y &s;awl a'i gwnai,</L>
<L>a'i ofn a &s;ai'n dragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="112" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXII.</HEAD>
<LG>
<L>DEdwyddol yw mewn buchedd dd&acirc;,</L>
<L>y &s;awl a ofna'r Arglwydd,</L>
<L>A'i orchmynion anwyl &ycirc;nt,</L>
<L>b&ycirc;dd iddo helynt hylwydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ei h&acirc;d f&ycirc;dd nerthol yn y t&icirc;r,</L>
<L>bendithir h&icirc;l rhai vnion:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Golud a chyfoeth yn ei d&ycirc;,</L>
<L>tros b&ycirc;th y pery'n gyfion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr vnion yn y tywyll cau</L>
<L>caiff f&ocirc;dd i olau weled:</L>
<L>Y&s;tyriol, a tho&s;turiol iawn,</L>
<L>a chyfiawn f&ycirc;dd ei weithred.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> G&wcirc;r d&acirc; a f&ycirc;dd trugarog fwyn,</L>
<L>rh&ycirc;dd echwyn a chymwynas.</L>
<L>A'i air mewn pwyll a barn a r&ycirc;dd,</L>
<L>a'i weithred f&ycirc;dd yn addas.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Ni'&s;gogir b&ycirc;th y cyfiawn gwn&acirc;,</L>
<L>ei coffa yn dragywydd;</L>
<PB REF="37">
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> A chalon ddi&s;igl, ddwys, ddiofn,</L>
<L>a &s;ail ddofn yn yr Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Hwn yn nerth Duw diofnog f&ycirc;dd,</L>
<L>ac atteg &s;&ycirc;dd iw galon:</L>
<L>Hyd oni chaffo drwy lawn w&ycirc;s,</L>
<L>ei wyllys o'i elynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Rhannodd a rhoes i'r tlawd yn h&ycirc;,</L>
<L>b&ycirc;th pery ei gyfiawnedd,</L>
<L>A chryfder ei goron yn w&icirc;r,</L>
<L>dyrchefir mewn gogonedd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yr anwir edrych, ffromma o dd&icirc;g,</L>
<L>drwy ffyrnig y&s;gyrnygiad:</L>
<L>Yr annuwiol a dawdd: fal hyn</L>
<L>f&ycirc;dd terfyn eu dymuniad.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="113" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXIII.</HEAD>
<LG>
<L>CHwi wei&s;ion Duw molwch yr I&ocirc;n,</L>
<L>Molwch ei enw a llafar d&ocirc;n,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Bendigaid fytho ei enw &ecirc;f.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O godiad haul hyd fachlud d&ycirc;dd,</L>
<L>Mawr enw yr I&ocirc;n moliannus f&ycirc;dd,</L>
<L>yn y b&ycirc;d hwn, ac yn y n&ecirc;f.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Derchafodd Duw vwch yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>A'i foliant aeth vwch n&ecirc;f i g&ycirc;d.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> pwy &s;y gyffelyb 'in Duw ni?</L>
<L>Yr hwn a bre&s;wyl yn y n&ecirc;f,</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> I'r ddaiar hon daro&s;twng &ecirc;f,</L>
<L>gw&ycirc;l &ecirc;f ein cam clyw &ecirc;f ein cr&icirc;.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yr hwn &s;y'n codi'r tlawd o'r ll&wcirc;ch,</L>
<L>A'r rheidus o'i ddiy&s;tyrwch,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> iw go&s;od vwch pennaethiaid b&ycirc;d.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> I'r ammlhantadwy mae'n rhoi plant,</L>
<L>Hil t&ecirc;g, a thylwyth, a llwyddiant;</L>
<L>am hyn moliennwch Dduw i g&ycirc;d.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="114" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXIV.</HEAD>
<LG>
<L>PAn ddaeth I&s;rael o'r Aipht faith,</L>
<L>A th&ycirc; Iaco o e&s;tron iaith,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Iuda oedd ei &s;ancteiddrwydd &ecirc;f,</L>
<L>I&s;rael oedd benaethiaeth I&ocirc;r,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Gwelodd hyn a chiliodd y m&ocirc;r,</L>
<L>a throes iw h&ocirc;l Iorddonen gr&ecirc;f.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Neidiai'r mynyddoedd megis h&ycirc;rdd,</L>
<L>A'r brynniau mal &wcirc;yn llamment ff&ycirc;rdd,</L>
<L>caw&s;ant wa&s;tad megis llawr d&ocirc;l.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ciliai&s;t (&ocirc; f&ocirc;r) dywaid pa ham?</L>
<L>Tithau Iorddouen lathraidd lam.</L>
<L>pa'm y dadredai&s;t dithau'n d'&ocirc;l?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Chwychwi fynyddoedd pa'm y ffoech</L>
<L>Fel hyrddod? a pham nad arhoech</L>
<L>a chwithau frynniau fal &wcirc;yn m&acirc;n?</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Am mai rhaid ofni Duw Iago,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yr hwn &s;y'n troi'r graig yn llyn tr&ocirc;,</L>
<L>a'r calle&s;tr yn ffynnon ddwfr gl&acirc;n.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="115" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXV.</HEAD>
<LG>
<L>NId i ni Arglwydd, nid i ni,</L>
<L>y dodi y gogonedd,</L>
<L>Ond i'th enw dy hun yn hawdd,</L>
<L>er mwyn dy nawdd a'th wiredd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Pa'm y dwedant am danat ti</L>
<L>y cenhedlaethi e&s;tron:</L>
<L>A thrwy edliw hynny yn fwy,</L>
<L>ple y mae eu Duw hwy yr awron?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> S&ecirc;f ein Duw ni mae yn y n&ecirc;f,</L>
<L>lle y gwnaeth &ecirc;f a fynnodd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Eu delwau hwy, aur arian &ycirc;n,</L>
<L>a dwylo d&ycirc;n a'i lluniodd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Safn heb draethu: llun llygaid gl&acirc;n,</L>
<L>y rhai'n ni welan ronyn:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Trwyn heb arogl, clu&s;tiau ar ll&ecirc;d</L>
<L>heb glywed, y &s;&ycirc;dd ganthyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ac i b&ocirc;b delw y mae dwy law</L>
<L>heb deimlaw, traed heb &s;ymmyd:</L>
<L>Mae mwnwgl iddynt heb r&ocirc;i llais,</L>
<L>fal dyna ddyfais ynfyd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fel hwyntwy ydyw rhai a'i gwn&acirc;nt</L>
<L>a'r rhai a gredant iddynt:</L>
<L>Am hyn ni ddylai neb drwy gr&ecirc;d</L>
<L>roi mo'i ymddiried arnynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> O I&s;rael, d&ocirc;d ti yn rhwydd</L>
<L>ar yr Arglwydd dy hollfryd.</L>
<L>Ef &ycirc;w eu nerth a'i d&wcirc;g i'r lan,</L>
<L>eu porth a'i tarian hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O t&ycirc; Aaron, d&ocirc;d tithau'n rh&wcirc;ydd,</L>
<L>ar yr Arglwydd dy hollfryd:</L>
<L>Ef yw eu nerth a'i d&wcirc;g i'r lan,</L>
<L>eu porth a'i tarlan hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Rhai a ofnwch yr Arglwydd I&ocirc;n,</L>
<L>rhowch arno'ch vnion hollfryd:</L>
<L>Efe ywr' neb a'ch d&wcirc;g i'r lan,</L>
<L>eich porth a'ch tarian hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Duw n&acirc;f a'n cofiodd, ac i'n pl&icirc;th</L>
<L>fo roes ei fendith rhadlon,</L>
<L>I d&ycirc; I&s;rael rh&ycirc;dd ei h&ecirc;dd,</L>
<L>ac vnwedd i d&ycirc; Aaron.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Sawl a'i hofnant bendithiant &ecirc;f,</L>
<L>yr Arglwydd n&ecirc;f canmolan,</L>
<L>A'i enw &s;anct o'r n&ecirc;f i'r llawr,</L>
<L>bendithied mawr a bychan:</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Yr Arglwydd arnoch chwi,</L>
<L>a wna ddaioni amlach:</L>
<L>Ac a chwanega ar eich plant</L>
<L>ei fwyniant yn rymu&s;ach.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Y mae ywch fendith a mawr lwydd</L>
<L>gan y gw&icirc;r Arglwydd cyfiawn:</L>
<L>Yr hwn a wnaeth y nefoedd fry,</L>
<L>a'r ddayar obry yn gyflawn.</L>
<PB REF="38">
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Y n&ecirc;f, ie'r nefoedd vwchlaw;</L>
<L>fy yn eiddaw Duw yr I&ocirc;n,</L>
<L>A'r ddaiar, lle y pre&s;wyliant,</L>
<L>a roes ef &icirc; blant dynion,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Pwy a folant yr Arglwydd? pwy?</L>
<L>gwn nad hwyntwy y meirwon,</L>
<L>Na'r rhai a &acirc;nt i'r b&ecirc;dd yn rhwydd,</L>
<L>lle y mae di&s;tarwydd ddigon.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Ond nyni daliwnyn ein c&ocirc;f</L>
<L>f&ycirc;th f&ycirc;th fendithio'r Arglwydd.</L>
<L>Molwch yr Arglwydd yn vn w&ecirc;dd,</L>
<L>&acirc; mawl gyfanned ebrwydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="116" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXVI.</HEAD>
<LG>
<L>DA gennif wrando, or Arglwydd n&ecirc;f</L>
<L>ar lais fy ll&ecirc;f a'm gweddi:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Am iddo fy'nghlywed i'n hawdd,</L>
<L>b&ycirc;th archaf ei nawdd imi.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Mae maglau anglau i'm cynllwyn.</L>
<L>ym mron fy nwyn i'm beddrod:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Cefais ing. Ond galwaf fy N&ecirc;r</L>
<L>i'm hoes, moes dyner gymmod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cyfion yw'r I&ocirc;n trugarog iawn,</L>
<L>ein Duw &s;y lawn o nodded.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Duw a geidw'r gwirion: bum i,</L>
<L>mewn cyni, daeth i'm gwared.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O f'enaid dadymchwel o'r ll&wcirc;ch,</L>
<L>dyrd i'th lonyddwch bellach:</L>
<L>Am i'r Arglwydd f&ocirc;d i ti'n dd&acirc;,</L>
<L>&s;&ecirc;f i'th orphwysfa hauach.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> O herwydd i Dduw wared f'oes,</L>
<L>a'm cadw rhag gloes angau,</L>
<L>Fy nrhaed rhag llithro i lam dr&wcirc;g,</L>
<L>a'm golwg i rhag dagrau.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Yn y ffodd h&ycirc;n o flaen fy Nuw,</L>
<L>ym m&ycirc;&s;g gw&ycirc;r b&ycirc;w y rhodiaf.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Fel y credais felly ty&s;tiais.</L>
<L>ar y te&s;tyn ymma</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yn fy ffr&wcirc;&s;t dwedais fel hyn,</L>
<L>mae p&ocirc;b d&ycirc;n yn gelwyddog,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Ond &ocirc; Duw, b&ecirc;th a wn&acirc;f i ti,</L>
<L>am dy ddaioni cefnog?</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Mi a gymmeraf, gan roi mawl,</L>
<L>y phiawl iechydwriaeth,</L>
<L>Ac a alwaf, er mwyn fy llwydd,</L>
<L>ar enw yr Arglwydd bennaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> I'r Arglwydd talaf yn forau,</L>
<L>fy addunedau &s;fyddlon,</L>
<L>Y pr&ycirc;d h<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">n o flaen ei holl l<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">,</L>
<L>y m&ocirc;dd y bu'n fy nghalon.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Marwolaeth ei &s;ainct gwerthfawr yw</L>
<L>yngolwg Duw: 16 O cenfydd,</L>
<L>Dy w&acirc;s, dy w&acirc;s wyf, mewn dirmyg,</L>
<L>m&acirc;b dy forwynig yfydd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Dattodai&s;t fy rhymau yn rh&ycirc;dd,</L>
<L>fy offrwm f&ycirc;dd dy foliant.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Enw'r Arglwydd nid &acirc; o'm c&ocirc;,</L>
<L>i hwnnw b&ocirc; gogoniant.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> I'r Arglwydd bellach tala'n frau</L>
<L>fy addunedau cyfion.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Ynghaer Selem d&ycirc; &s;anctaidd d&ycirc;,</L>
<L>o flaen dy deulu ffyddlon.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="117" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXVII.</HEAD>
<LG>
<L>O Cenweh fawl i'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>moliennwch &ecirc;f genhedloedd,</L>
<L>Molwch ei Enw &ecirc;f drwy'r b&ycirc;d,</L>
<L>chwithau i g&ycirc;d y bobloedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Am ei f&ocirc;d i ni yn dd&acirc; iawn,</L>
<L>yr Arglwydd llawn trugaredd,</L>
<L>A'i air &ecirc;f f&ycirc;dd yn parh&acirc;u b&ycirc;th,</L>
<L>&s;&ecirc;f ei ddil&ycirc;th wirionedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="118" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>MOlwch yr Arglwydd, can's d&acirc; yw</L>
<L>moliannu Duw y llywydd,</L>
<L>O herwyd ei drugareddau,</L>
<L>&s;&ycirc;dd yn parh&acirc;u'n dragywydd:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dweded I&s;rael d&acirc; yw &ecirc;f,</L>
<L>a'i nawdd o n&ecirc;f ni dderfydd,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Dweded t&ycirc; Aaron mai da yw,</L>
<L>trugaredd Duw'n dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y rhai a'i hofnant &ecirc;f yn l&acirc;n,</L>
<L>a ganan yr vn cowydd,</L>
<L>Rh&ocirc;n iw drugaredd yr vn gl&ocirc;d,</L>
<L>&s;&ecirc;f ei b&ocirc;d yn dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Im hing gelwais ar f' Arglwydd eu</L>
<L>hawdd gantho fu fy nghlywed:</L>
<L>Ef a'm gollyngodd i yn rh&ycirc;dd</L>
<L>o'i l&acirc;n dragywydd nodded.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;&ycirc;dd i'm gyda mi,</L>
<L>nid rhaid ym, ofni dynion.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;&ycirc;dd yngh&ycirc;d &acirc; mi,</L>
<L>er cosbi fy ngelynion.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Gwell yw gobeithio yn Nuw c&ucirc;n,</L>
<L>nag mewn vn d&ycirc;n o'r apla&s;:</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gwell yw gobeithio yn yr I&ocirc;n,</L>
<L>n&acirc;'r tywy&s;ogion pennaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Doed y cenhedloedd arna'i g&ycirc;d,</L>
<L>a'i br&ycirc;d ar wneuthur artaith:</L>
<L>Ond yn enw y gw&icirc;r Arglwydd N&acirc;f,</L>
<L>myfi a'i torraf ymaith.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Daethant i'm cylch ogylch i'm cau,</L>
<L>ac ar berwylau diffaith,</L>
<L>Ond yn enw yr Arglwydd N&acirc;f,</L>
<L>myfi a'i torraf ymaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Daethant i'm cylch fel gwenyn m&acirc;n:</L>
<L>fel d&icirc;ffodd t&acirc;n mewn goddaith,</L>
<L><PB REF="38">Yn enw yr Arglwydd yr wyf fi</L>
<L>yn eu diffoddi ymaith.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Fy ngh&acirc;&s;-dd&ycirc;n gwthiai&s;t atta'n gr&ycirc;f</L>
<L>i gei&s;io gennyf &s;yrthio.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Duw a'm cadwodd, s&ecirc;f I&ocirc;n fy ngrym,</L>
<L>fy iechyd i'm, ac etto.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Am orfoledd Duw b&ycirc;dd &s;&ocirc;n</L>
<L>yn nhai rhai cyfion dwyfol,</L>
<L>Mai'r Arglwydd Dduw a'i law ddeh&icirc;u,</L>
<L>a wnaeth y gwrthiau nerthol</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Deheulaw 'r Arglwydd drwy ei nawdd</L>
<L>&ecirc;f a'i derchafawdd arnom,</L>
<L>A dehau law yr Arglwydd n&ecirc;r,</L>
<L>a wnaeth rymu&s;der dro&s;om.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Nid marw onid b&ycirc;w a wn&acirc;f,</L>
<L>mynegaf waith yr Arglwydd,</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Hwn a'm co&s;podd, ond ni'm lladdodd</L>
<L>yn hytrach lluddiodd aflwydd.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Agorwch &ycirc;m byrth cyfiownd&ecirc;r,</L>
<L>o'i mewn Duw n&ecirc;r a folaf.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Porth yr Arglwydd fal dyma fo,</L>
<L>&acirc;nt iddo'r rhai cyfiownaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Minnau a'th folaf yn dy d&ycirc;,</L>
<L>o herwydd i ti 'nghlywed,</L>
<L>Yno y canaf nefol gl&ocirc;d</L>
<L>yt, am dy f&ocirc;d i'm gwared.</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Y maen &s;y ben congl-faen i ni,</L>
<L>a ddarfu i'r &s;eiri ei wrthod.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> O'r Arglwydd Dduw y tyfodd hyn</L>
<L>&s;y ganddyn yn rhyfeddod.</L>
</LG>
<LG>
<L>Yr Arglwydd a'i gwnaeth, dyma'r d&ycirc;dd,</L>
<L>er mawr lawenydd i ny,</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Yntho clymrwn orfoledd llawn,</L>
<L>ymlawenh&acirc;wn am hynny.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Attolwg Arglwydd y pr&ycirc;d hyn</L>
<L>yr &ycirc;m yn erfyn &s;eibiant:</L>
<L>Adolwg Arglwydd Dduw p&acirc;r &ycirc; 'n,</L>
<L>y pr&ycirc;d hyn gaffael llwyddiant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Bendigaid yw y &s;awl a dd&ecirc;l</L>
<L>yn Enw yr vchel Arglwydd.</L>
<L>O d&ycirc; Dduw bendithia&s;om chwi,</L>
<L>drwy weddi a &s;ancteiddrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;&ycirc;dd yn Dduw i ni,</L>
<L>rhoes i'n oleuni ragor.</L>
<L>Deliwch yr oen a rhowch yn chwyrn</L>
<L>yn rhwym wrth gyrn yr allor.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Tydi &ocirc; Dduw wyt Dduw i mi,</L>
<L>am hyn tydi a folaf:</L>
<L>(Da gw&ecirc;dd it fawl, fy Nuw mau fi)</L>
<L>a thydi a ddyrchafaf.</L>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> Molwch yr Arglwydd, can's da yw</L>
<L>moliannu Duw y llyw&ycirc;dd,</L>
<L>O herwydd ei drugoredd fr&ycirc;,</L>
<L>a ber&ycirc; yn dragyw&ycirc;dd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="119" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXIX.</HEAD>
<DIV3 N="1 (&alef;)" TYPE="part">
<HEAD>Aleph. Rhan. 1.</HEAD>
<LG>
<L>POb cyfryw dd&ycirc;n y &s;&ycirc;dd a'i daith,</L>
<L>yn berffaith, mae fe'n ddedwydd,</L>
<L>Y rhai 'n fucheddol a rodian</L>
<L>ynghyfraith l&acirc;n yr Arglwydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y rna'i g&ycirc;d gwynf&ycirc;d a g&acirc;nt,</L>
<L>a gadwant ei orchmynion:</L>
<L>Ac a'u cei&s;iant hwy 'n ddil&ycirc;s,</L>
<L>&acirc; holl ewyllys, calon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Diau yw nad &acirc; rhai hyn,</L>
<L>i galyn llwybrau gwammal,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ond cadw dy air (a erchai&s;t i'n)</L>
<L>a dilyn hyn yn ddyfal.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Och fi na chawn vnioni'n glau,</L>
<L>fy llwybrau at dy ddeddfod;</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> B&ycirc;th ni'm gwradwyddid y m&ocirc;dd hwn,</L>
<L>tra cadwn dy gyfammod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Mi a'th glodforaf di er n&ecirc;b,</L>
<L>ac mewn vniondeb calon:</L>
<L>Pan ddy&s;gwyf adnabod dy farn,</L>
<L>&s;y gadarn, ac &s;y gy&s;ion.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Am dy farn mae fy holl amcan,</L>
<L>dy ddeddfau gl&acirc;n a gadwaf,</L>
<L>Na &acirc;d f&ycirc;th fi yn fy n&ycirc;ch,</L>
<L>&ocirc;, tro i edrych arnaf.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="2 (&bet;)" TYPE="part">
<HEAD>Beth. Rhan. 2.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Pa f&ocirc;dd (&ocirc; Dduw) y ceidw llangc,</L>
<L>&s;&ycirc;dd ievangc, eu holl lwybrau?</L>
<L>Wrth ymgadw yn &ocirc;l dy air,</L>
<L>p&ocirc;b llwybr a gair yn olau.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Dy orchmynion &acirc;'m holl g&acirc;lon,</L>
<L>a'u dirgelwch cei&s;iais oll,</L>
<L>O lluddias fi ar ofer hynt,</L>
<L>oddiwrthynt ar gyfyrgoll.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> I'm calon cuddiais dy air cu,</L>
<L>rhag i mi bechu'n d'erbyd:</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> O Arglwydd bendigaid y</L>
<L>&ocirc; d&ycirc;&s;g i mi d' orchymmyn, dwyt</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dy gyfiawn feirn, a'r gw&icirc;r ai <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">au</L>
<L>a mawl gwefu&s;au traethais,</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> A'th dy&s;tiolaethau di i g&ycirc;d,</L>
<L>vwch holl dda 'r b&ycirc;d a hoffais.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Dy ddeddf fy myfyr yw a'm dr&ycirc;ch,</L>
<L>dy ffyrdd rwy'n edrych arnyn.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> M<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">r ddigrif i mi yw dy air,</L>
<L>o'm c&ocirc;f nis cair vn gronyn.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="3 (&gimel;)" TYPE="part">
<HEAD>Guimel Rhan. 3.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> B&ycirc;dd dda i'<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> w<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters">, a byw a wna,</L>
<L>a'th air a gadwa'n berff<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">i<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">h:</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> A'm llygaid eg<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">r diari&ecirc;d,</L>
<L>i weled rh&icirc;n dy gyfraith,</L>
<PB REF="39">
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Dieithr ydwyfi'n y t&icirc;r,</L>
<L>dy ddeddf w&icirc;r na chudd rhagof,</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> O w&icirc;r awydd i'r gyfraith hon,</L>
<L>mae'n don fy enaid ynof.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Curai&s;t feilch: daw dy felltith di</L>
<L>i'r rhai &s;y'n torri d' eirchion:</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> Tr&ocirc; oddiwrthif fefl ar gais,</L>
<L>can's cedwais dy orchmynion.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Ef i &s;wyddogion roi barn g&acirc;s,</L>
<L>rhoes dy w&acirc;s ei fyfyrdod</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Yn dy ddeddf, hon&s;&ycirc;dd ym i g&ycirc;d,</L>
<L>yn gyngor hyfryd ynod</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="4 (&dalet;)" TYPE="part">
<HEAD>Daleth. Rhan. 4.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> F' enaid ymron ll&wcirc;ch y b&ecirc;dd yw:</L>
<L>o'th air gwna fi'n f&ycirc;w eilwaith;</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Mynegais fy ffyrdd clywai&s;t fi,</L>
<L>&ocirc; d&ycirc;&s;g i mi dy gyfraith.</L>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> P&acirc;r i mi ddeall ffordd dy air,</L>
<L>ar hwnnw cair fy' myf&ycirc;r.</L>
<L><MILESTONE N="28" UNIT="verse"> Gan ofid f' enaid fu ar dawdd,</L>
<L>a'th air gwnai 'n hawdd fi'n byb&ycirc;r,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="29" UNIT="verse"> O'th nawdd oddiwrthif tyn ff&ycirc;rdd gau</L>
<L>a d&ycirc;&s;g y'm ddeddfau crefydd.</L>
<L><MILESTONE N="30" UNIT="verse"> Dewi&s;ais ffordd gwirionedd, hon</L>
<L>&s;ydd ger fy mron i beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="31" UNIT="verse"> Glynais wrth dy air, &ocirc; Arglwydd,</L>
<L>&ocirc; ll&ucirc;dd i'm wradwydd digllon.</L>
<L><MILESTONE N="32" UNIT="verse"> Yn dy ddeddfau fy rhodiad f&ycirc;dd</L>
<L>pan wneych yn rh&ycirc;dd fy nghalon.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="5 (&he;)" TYPE="part">
<HEAD>He. Rhan. 5.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="33" UNIT="verse"> Duw, ffordd dy ddeddfau d&ycirc;&s;g i mi,</L>
<L>dros f' einioes mi a gadwaf.</L>
<L><MILESTONE N="34" UNIT="verse"> O par i'm ddeall y ddeddf hon,</L>
<L>o'm calon mi a'i cyflownaf.</L>
<L><MILESTONE N="35" UNIT="verse"> P&acirc;r i'm fynd lwybr dy ddeddf ar fr&ycirc;s,</L>
<L>hyn yw fy 'wyllys deilwng:</L>
<L><MILESTONE N="36" UNIT="verse"> A'm calon at dy&s;tiolaeth dd&acirc;,</L>
<L>nid at gybydd-dra go&s;twng.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="37" UNIT="verse"> Tr&ocirc; fi rhag gweled gwagedd gwael,</L>
<L>b&ycirc;wh&acirc; fi i gael dy ffordd di.</L>
<L><MILESTONE N="38" UNIT="verse"> Cyflowna d' air &acirc; mi dy w&acirc;s,</L>
<L>yna c&acirc;f r&acirc;s i'th ofni.</L>
<L><MILESTONE N="39" UNIT="verse"> Ofnais warth, &ocirc; tr&ocirc; heibio hon,</L>
<L>da yw d' orchmynion tyner.</L>
<L><MILESTONE N="40" UNIT="verse"> Wele, f'awydd i'th gyfraith yw</L>
<L>gwn&acirc; ym fyw o'th gyfiownder.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="6 (&vav;)" TYPE="part">
<HEAD>Vau. Rhan. 6.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="41" UNIT="verse"> Arglwydd d&ocirc;d dy drugaredd &ycirc;m,</L>
<L>a hyn o rym d' addewid</L>
<L><MILESTONE N="42" UNIT="verse"> Drwy gred un'd air rh&ocirc;f atteb crwn</L>
<L>i'm cablwr hwn a'm dilid.</L>
<L><MILESTONE N="43" UNIT="verse"> O'm genau na dd&wcirc;g dy air gw&icirc;r,</L>
<L>i'th farnau h&icirc;r yw 'ngobaith.</L>
<L><MILESTONE N="44" UNIT="verse"> Minnau'n wa&s;tadol cadwaf b&ycirc;th</L>
<L>dy l&acirc;n wehelyth gyfraith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="45" UNIT="verse"> Mewn rhyddid mawr rhodio a wn&acirc;f</L>
<L>a chei&s;iaf dy orchmynion.</L>
<L><MILESTONE N="46" UNIT="verse"> A'th dy&s;tiolaethau rh&ocirc;f ar goedd,</L>
<L>o flaen brenhinoedd cryfion.</L>
<L><MILESTONE N="47" UNIT="verse"> Heb wradwydd llawen iawn i'm cair</L>
<L>yn d'air yr hwn a hoffais.</L>
<L><MILESTONE N="48" UNIT="verse"> Codaf fy nwylo at dy ddeddf</L>
<L>drwy fyf&ycirc;r, greddf a gredais.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="7 (&zayin;)" TYPE="part">
<HEAD>Zain. Bhan. 7.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="49" UNIT="verse"> Cofia i'th w&acirc;s dy air a'<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">h raith,</L>
<L>lle rhois fy ngobaith arno,</L>
<L><MILESTONE N="50" UNIT="verse"> Yn d'air mae nghy&s;ur i i g&ycirc;d,</L>
<L>yr hwn mae myw&ycirc;d yntho.</L>
<L><MILESTONE N="51" UNIT="verse"> Er gwatwar beilch ni throis ychwaith,</L>
<L>oddiwrth dy gyfraith ho&ycirc;w-bur.</L>
<L><MILESTONE N="52" UNIT="verse"> Cofiais (O Dduw) dy ddeddf erioed</L>
<L>yn honno rhoed i'm gy&s;ur.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="53" UNIT="verse"> Y trow&s;ion a ofnais yn faith,</L>
<L>&s;y'n torri'r gyfraith eiddod,</L>
<L><MILESTONE N="54" UNIT="verse"> O'th ddeddf y cenais gerdd yn h&ycirc;,</L>
<L>yn nh&ycirc; fy mhererindod.</L>
<L><MILESTONE N="55" UNIT="verse"> Cofiais d'enw (fy I&ocirc;n) b&ocirc;b n&ocirc;s,</L>
<L>o &s;erch i'th ddiddos gyfraith.</L>
<L><MILESTONE N="56" UNIT="verse"> Cefais hynny am gadw o'm bron</L>
<L>dy ddeddf: &s;ef hon &s;&ycirc;dd berffaith.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="8 (&het;)" TYPE="part">
<HEAD>Cheth. Rhan. 8.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="57" UNIT="verse"> Ti Arglwydd wyt i mi yn rhan,</L>
<L>ar d'air maef'amcan innau.</L>
<L><MILESTONE N="58" UNIT="verse"> Gweddiais am nawdd gar dy fron</L>
<L>o'm calon yn &ocirc;l d'eiriau.</L>
<L><MILESTONE N="59" UNIT="verse"> Meddyliais am ff&ycirc;rdd dy ddedfau.</L>
<L>a throis fy nghamrau attynt.</L>
<L><MILESTONE N="60" UNIT="verse"> Dy eirchion ar fr&ycirc;s a gedwais,</L>
<L>nid oedais ddim o honynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="61" UNIT="verse"> Er i draws dr&ocirc;f fy' &s;peilio i,</L>
<L>dy gyfraith ni anghofiais.</L>
<L><MILESTONE N="62" UNIT="verse"> Gan godi ganol n&ocirc;s yn frau,</L>
<L>dy farnau a gyffe&s;&s;ais.</L>
<L><MILESTONE N="63" UNIT="verse"> Cyfaill wyf i'r rhai a'th ofnant,</L>
<L>ac a gadwant dy eiriau.</L>
<L><MILESTONE N="64" UNIT="verse"> Dy nawdd drwy'r t&icirc;r &s;y lawn i'n m&ycirc;&s;g,</L>
<L>Duw dy&s;g i mi dy ddeddfau.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="9 (&tet;)" TYPE="part">
<HEAD>Teth. Rhan. 9.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="65" UNIT="verse"> Arglwydd gwnaetho&s;t yn dda a'th w&acirc;s</L>
<L>yn &ocirc;l dy r&acirc;s yn addo:</L>
<L><MILESTONE N="66" UNIT="verse"> D&ycirc;&s;g i'm ddeall dy air yn iawn,</L>
<L>'r wy'n credu'n gyflawn yntho.</L>
<PB REF="39">
<L><MILESTONE N="67" UNIT="verse"> Cyn fy ngo&s;twng euthym ar gam,</L>
<L>yn awr wyf ddinam eilwaith.</L>
<L><MILESTONE N="68" UNIT="verse"> Da iawn a gra&s;lawn y dwyt ti,</L>
<L>&ocirc; d&ycirc;&s;g i mi dy gyfraith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="69" UNIT="verse"> Dy air er beilch yn clyttio ffug</L>
<L>a'm calon orug cadwaf.</L>
<L><MILESTONE N="70" UNIT="verse"> Brei&s;ion &ycirc;nt hwy, er hyn myfi,</L>
<L>dy gyfraith di a hoffaf.</L>
<L><MILESTONE N="71" UNIT="verse"> Fy mlinder maith da iawn i'm fu,</L>
<L>i ddy&s;gu dy &s;tatu&s;oedd.</L>
<L><MILESTONE N="72" UNIT="verse"> Gwell fu &icirc;'m gyfraith d'enau gl&acirc;n,</L>
<L>nag aur ac arian filoedd:</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="10 (&yod;)" TYPE="part">
<HEAD>Jod. Rhan. 10.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="73" UNIT="verse"> A'th ddwylaw gwnaetho&s;t fi dy h&ucirc;n</L>
<L>a rhoi&s;t i'm lun yn berffaith:</L>
<L>O p&acirc;r i'm ddeall dy air di,</L>
<L>a dy&s;caf firdy gyfraith.</L>
<L><MILESTONE N="74" UNIT="verse"> Y &s;awl a'th ofnant gwelant hyn,</L>
<L>b&ycirc;dd llawen genthyn weled,</L>
<L>Am f&ocirc;d fy ngobaith yn dy air,</L>
<L>yr hwn a gair ei glywed.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="75" UNIT="verse"> Duw gwn f&ocirc;d dy farnau 'n deilwng</L>
<L>a'm go&s;twng i yn ffyddlon:</L>
<L><MILESTONE N="76" UNIT="verse"> D&ocirc;d nawdd er cy&s;&s;ur i'm dy w&acirc;s,</L>
<L>o'th r&acirc;s a'th addewidion.</L>
<L><MILESTONE N="77" UNIT="verse"> D&ocirc;d i'm dy nawdd, a byddaf byw,</L>
<L>dy g&ycirc;fraith yw yn fel&ycirc;s.</L>
<L><MILESTONE N="78" UNIT="verse"> Gwradwydder beilch a'm pl&ycirc;g ar gam</L>
<L>myfyriaf am d'ewyllys.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="79" UNIT="verse"> Y rhai &ocirc; Dduw a'th afnant di,</L>
<L>troer y rheini attaf:</L>
<L>A'r rhai adwaenant er eu maeth,</L>
<L>dy&s;tiolaeth y Goruchaf.</L>
<L><MILESTONE N="80" UNIT="verse"> Bydded fy nghalon yn berffaith,</L>
<L>yn dy l&acirc;n gyfraith Arglwydd,</L>
<L>Fel nas gorchuddier yn y b&ycirc;d,</L>
<L>fy wyneb-pr&ycirc;d &acirc; gwradwydd.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="11 (&kaf;)" TYPE="part">
<HEAD>Caph. Rhan. 11.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="81" UNIT="verse"> Gan ddi&s;gwil am dy iechyd di,</L>
<L>mae f'enaid i mewn diffig:</L>
<L>Yn Gwilied beunydd wrth dy air,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd cair fi'n ddiddig.</L>
<L><MILESTONE N="82" UNIT="verse"> Y mae fy llygaid mewn pall ddr&ycirc;ch</L>
<L>yn edrych am d'addew&ycirc;d,</L>
<L>Pa br&ycirc;d (&ocirc; Arglwydd, dwedais i)</L>
<L>i'm didd eni a'th iechyd?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="83" UNIT="verse"> Can's <GAP DESC="illegible" EXTENT="3 letters">f fel co&s;trel mewn m&wcirc;g cau</L>
<L>cofiais dy eiriau cyfion.</L>
<L><MILESTONE N="84" UNIT="verse"> Pa h&ycirc;d yw am&s;er dy w&acirc;s di?</L>
<L>pa br&ycirc;d y berni'r trow&s;ion?</L>
<L><MILESTONE N="85" UNIT="verse"> Cloddiai'r beilchion i'm byllau: hyn</L>
<L>&s;y'n erbyn dy gyfreithiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="86" UNIT="verse"> Gwirionedd yw d'orchmynion di,</L>
<L>cymmorth fi rhag cam faglau.</L>
<L><MILESTONE N="87" UNIT="verse"> Braidd na'm dif<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">nt o'r t&icirc;r ar gais:</L>
<L>ond glynais wrth d'orchmynion.</L>
<L><MILESTONE N="88" UNIT="verse"> B&ycirc;wh&acirc; fi Dduw, i gadw'n glau,</L>
<L>dy&s;tiolaeth d'enau ffyddlon.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="12 (&lamed;)" TYPE="part">
<HEAD>Lamed. Rhan. 12.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="89" UNIT="verse"> B&ycirc;th yn y n&ecirc;f y pery d'air,</L>
<L>&ocirc; Dduw cair dy wirionedd</L>
<L>O oes i oes: &s;iccrhe&s;t y t&icirc;r</L>
<L>na &s;iglir mo'r amgylchedd.</L>
<L><MILESTONE N="90" UNIT="verse"> Safant b&ycirc;th wrth dy farnau di</L>
<L>maent i ti'n wei&s;ion u&s;udd.</L>
<L><MILESTONE N="91" UNIT="verse"> Oni bai f&ocirc;d dy ddeddf yn dda,</L>
<L>i'n difa bua&s;ai gy&s;tudd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="92" UNIT="verse"> A'th orchmynion y b&ycirc;whei&s;t fi,</L>
<L>am hyn y rheini a goffais:</L>
<L><MILESTONE N="93" UNIT="verse"> Eiddo ti wyf, Duw achub fi,</L>
<L>dy ddeddfau di a gei&s;iais.</L>
<L><MILESTONE N="94" UNIT="verse"> Di&s;gwylfy ll&acirc;dd mae'r anwir &s;ur</L>
<L>'r wy'n y&s;tyr dy dy&s;tiolaeth.</L>
<L><MILESTONE N="95" UNIT="verse"> Ar b&ocirc;b perffeithrwydd mae terfyn,</L>
<L>ond ar d'orchymmyn helaeth.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="13 (&mem;)" TYPE="part">
<HEAD>Mem. Rhan. 13.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="96" UNIT="verse"> Mor gu (&ocirc; Arglwydd) gennyf fi,</L>
<L>dy ddeddf di a'th gyfammod:</L>
<L>Ac ar y rhain o dd&ycirc;dd i dd&ycirc;dd,</L>
<L>y b&ycirc;dd fy holl fyfyrdod.</L>
<L><MILESTONE N="97" UNIT="verse"> Gwnaetho&s;t fi a'th orchmynion i&acirc;ch,</L>
<L>yn ddoethach na'm gelynion:</L>
<L>Can's gyd&acirc; mi yn dragyw&ycirc;dd,</L>
<L>y b&ycirc;dd dy holl orchmynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="98" UNIT="verse"> Gwnaetho&s;t fi'n ddoethach (&ocirc; Dduw I&ocirc;n)</L>
<L>n&acirc;'r athrawon a'm dy&s;cynt,</L>
<L>Oblegid fy' myfrydod mau,</L>
<L>dy dy&s;tiolaethau oeddynt.</L>
<L><MILESTONE N="99" UNIT="verse"> Rhag dryg-lwybr, fel y cadwn d'air</L>
<L>fy nhraed yn ddiwair cedwais.</L>
<L><MILESTONE N="100" UNIT="verse"> Am gadw o honof dy ddeddf di,</L>
<L>mwy na'm rhieni dealldais:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="101" UNIT="verse"> Rhag dy farnau ni chiliais i,</L>
<L>can's ti a'm dy&s;gai&s;t ynthynt.</L>
<L><MILESTONE N="102" UNIT="verse"> Mor beraidd gennif d' eiriau i&acirc;ch,</L>
<L>n&acirc;'r m&ecirc;l melu&s;ach ydynt.</L>
<L><MILESTONE N="103" UNIT="verse"> O Arglwydd &acirc;'th orchmyn&icirc;on di,</L>
<L>y gwnaetho&s;t fi yn bwyllawg,</L>
<L>Am hynny 'r ydwyf yn ca&s;&acirc;u</L>
<L>p&ocirc;b cyfryw lwybrau genawg.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="14 (&nun;)" TYPE="part">
<HEAD>Nun. Rhan. 14.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="104" UNIT="verse"> Dy air i'm traed i llu&s;ern iw,</L>
<L>a llewyrth gwiw i'm llwybrau.</L>
<PB REF="40">
<L><MILESTONE N="105" UNIT="verse"> Tyngais, a chyflawni a wn&acirc;f,</L>
<L>y cadwaf dy l&acirc;n ddeddfau:</L>
<L><MILESTONE N="106" UNIT="verse"> Cy&s;tuddiwyd fi'n fawr, Arglwydd d&acirc;:</L>
<L>b&ycirc;wh&acirc; fi'n &ocirc;l d'addewyd:</L>
<L><MILESTONE N="107" UNIT="verse"> Bedloner di, &ocirc; Arglwydd mau,</L>
<L>ag offrwm genau diwyd.</L>
</LG>
<LG>
<L>A d&ycirc;&s;g i'm dy holl farnau draw,</L>
<L><MILESTONE N="108" UNIT="verse"> F'naid fy' im llaw'n wa&s;tadol:</L>
<L>Am hynny nid anghofiais chwaith,</L>
<L>dy l&acirc;n gyfraith &s;ancteiddiol.</L>
<L><MILESTONE N="109" UNIT="verse"> Yr annuwolion i'r ffordd fau,</L>
<L>rhodda&s;ant faglau geirwon:</L>
<L>Ni chyfeiliornais i er hyn,</L>
<L>ond dilyn dy orchmynion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="110" UNIT="verse"> Cymrais yn etifeddiaeth l&acirc;n,</L>
<L>b&ycirc;th weithian dy orchmynion,</L>
<L>O herwydd mai hwyntwy y &s;&ycirc;dd,</L>
<L>lawenydd mawr i'm calon.</L>
<L><MILESTONE N="111" UNIT="verse"> Go&s;tyngais i fy nghalon b&ucirc;r,</L>
<L>i wneuthur drwy orfoledd.</L>
<L>Dy ddeddfau di tra fwy'n y b&ycirc;d,</L>
<L>a hynny h&ycirc;d y d&icirc;wedd.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="15 (&samekh;)" TYPE="part">
<HEAD>Samec. Rhan. 15.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="112" UNIT="verse"> Dychmygion ofer ca&s;eis i,</L>
<L>a'th gyfraith d&icirc; a hoffais.</L>
<L><MILESTONE N="113" UNIT="verse"> Lloones a tharian i'm yw dair:</L>
<L>with dy air y di&s;gwyliais.</L>
<L><MILESTONE N="114" UNIT="verse"> Ciliwch rai dr&wcirc;g oddiwrthi fi,</L>
<L>fy Nuw cadwaf ei gyfraith,</L>
<L><MILESTONE N="115" UNIT="verse"> Cynnal fi &acirc;'th air, a b&ycirc;w a wn&acirc;f,</L>
<L>ni wridaf am fy ngobaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="116" UNIT="verse"> O cynnal fi, fy' Arglwydd N&acirc;f,</L>
<L>a byddafiich dragwyddol:</L>
<L>Ac yn dy ddeddfau i&acirc;ch y b&ycirc;dd</L>
<L>fy llawenydd gwa&s;tadol.</L>
<L><MILESTONE N="117" UNIT="verse"> Sethrai&s;t O Arglwydd, yr holl rai</L>
<L>a ai oddiwrth dy ddeddfau:</L>
<L>Am mai oferedd gar dy fron</L>
<L>oedd eu dychmygion hwythau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="118" UNIT="verse"> Difethai&s;t holl rai dr&wcirc;g y tir,</L>
<L>fel y difethir &s;othach.</L>
<L>Am hyn dy dy&s;tiolaethau di,</L>
<L>a gerais i'n anw&ycirc;lach.</L>
<L><MILESTONE N="119" UNIT="verse"> O Arglwydd Dduw rhag ofn dy ddig,</L>
<L>fy gnhawd am c&icirc;g a &s;ynnodd.</L>
<L><MILESTONE N="120" UNIT="verse"> Rhag dy farnedegaethau di,</L>
<L>fy y&s;pryd i a ofnodd.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="16 (&ayin;)" TYPE="part">
<HEAD>Ain Rhan. 16.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="121" UNIT="verse"> Barn a thrugaredd a wneuthym,</L>
<L>na ddod fi &ycirc;m ca&s;eion:</L>
<L><MILESTONE N="122" UNIT="verse"> O Arglwydd, d&ycirc;&s;g ddaioni i'th w&acirc;s,</L>
<L>achub Rhag c&acirc;s y beilchion.</L>
<L><MILESTONE N="123" UNIT="verse"> Pallai'n golwg yn di&s;gwyl llawn</L>
<L>iechyd o'th gyfiawn eiriau.</L>
<L><MILESTONE N="124" UNIT="verse"> Yn &ocirc;l trugaredd &acirc;'th w&acirc;s gwna,</L>
<L>d&ycirc;&s;g im'in dd&acirc; dy ddeddfau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="125" UNIT="verse"> Dy w&acirc;s wyf fi, deall i'm d&ocirc;d,</L>
<L>i wybod dy ammodau.</L>
<L><MILESTONE N="126" UNIT="verse"> Madws it (Arglwydd) roddi barn,</L>
<L>torwyd dy gadarn ddeddfau.</L>
<L><MILESTONE N="127" UNIT="verse"> Mwy nag aur hoffais dy ddeddf di,</L>
<L>pe rh&ocirc;n a'i goethi yn berffaith.</L>
<L><MILESTONE N="128" UNIT="verse"> Yn vniawn oll y cyfrifais,</L>
<L>ca&s;eais lwybrau diffaith.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="17 (&pe;)" TYPE="part">
<HEAD>Pe. Rhan. 17.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="129" UNIT="verse"> Rhyfedd yw dy dy&s;tiolaethau,</L>
<L>fy enaid innau a'i cadwodd.</L>
<L><MILESTONE N="130" UNIT="verse"> Egoriad d'air yn olau caid,</L>
<L>i weiniaid pwyll a ddy&s;godd.</L>
<L><MILESTONE N="131" UNIT="verse"> Dyheais gan chwant (O Dduw I&ocirc;n)</L>
<L>i'th l&acirc;n orchmynion Croyw.</L>
<L><MILESTONE N="132" UNIT="verse"> Edrych di arnaf megis ar</L>
<L>y rhai a g&acirc;r dy enw.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="133" UNIT="verse"> Yn &ocirc;l d'air oyfarwydda 'nrhoed,</L>
<L>anwiredd na ddoed arnaf.</L>
<L><MILESTONE N="134" UNIT="verse"> O gwared fi rhag trow&s;edd d&ycirc;n,</L>
<L>a'th orchymmyn a gadwaf,</L>
<L><MILESTONE N="135" UNIT="verse"> Llewyrcha d'wyneb ar dy w&acirc;s:</L>
<L>d&ycirc;&s;g i mi fl&acirc;s dy ddeddfau.</L>
<L><MILESTONE N="136" UNIT="verse"> Dagrau o'm golwg llifo' a wn&acirc;nt,</L>
<L>nas cadwant dy gyfreithiau.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="18 (&tsadi;)" TYPE="part">
<HEAD>T&s;ade. Rhan. 18.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="137" UNIT="verse"> Cyfiawn ydwyt (&ocirc; Arglwydd Dduw)</L>
<L>ac vniawn yw dy farnau.</L>
<L><MILESTONE N="138" UNIT="verse"> Dy dy&s;tiolaethau yr vn w&ecirc;dd,</L>
<L>&ycirc;nt mewn gwirionedd hwythau.</L>
<L><MILESTONE N="139" UNIT="verse"> Fy &s;erch i'th air a'm difaodd,</L>
<L>pan anghofiodd y gelyn.</L>
<L><MILESTONE N="140" UNIT="verse"> Dy'madrodd purwyd drwy fawr r&acirc;s,</L>
<L>hoffodd dy w&acirc;s d'orchymyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="141" UNIT="verse"> Nid anghofiais dy gyfraith l&acirc;n,</L>
<L>er bod yn fychan f'agwedd.</L>
<L><MILESTONE N="142" UNIT="verse"> Dy gyfiawnder di cyfiawn f&ycirc;dd:</L>
<L>a'th ddeddf di &s;&ycirc;dd wirionedd.</L>
<L><MILESTONE N="143" UNIT="verse"> Ad&s;&ycirc;d cefais, a chy&s;tudd maith:</L>
<L>dy gyfraith yw 'nig<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">ifwch.</L>
<L><MILESTONE N="144" UNIT="verse"> Gwna i'm ddeall cy&s;iawnder gwiw</L>
<L>a byddaf f&ycirc;w mewn heddwch.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="19 (&qof;)" TYPE="part">
<HEAD>Koph. Rhan. 19</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="145" UNIT="verse"> Llefais &acirc;'m holl galon, &ocirc; cl&ycirc;w,</L>
<L>a'th ddeddfau Dduw a gadwaf.</L>
<L><MILESTONE N="146" UNIT="verse"> Arnatillefais, achub fi,</L>
<L>a'th lwybrau d&icirc; a rodiaf.</L>
<PB REF="40">
<L><MILESTONE N="147" UNIT="verse"> Gwaeddais. achubais flaen y d&ycirc;dd,</L>
<L>wrth d'air yn vfydd gwiliais.</L>
<L><MILESTONE N="148" UNIT="verse"> Deffroe fy llygaid ganol n&ocirc;s,</L>
<L>o achos d'air a hoffais.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="149" UNIT="verse"> Clyw fi'n &ocirc;l dy drugaredd dda,</L>
<L>b&ycirc;wh&acirc; fi'n &ocirc;l dy farnau.</L>
<L><MILESTONE N="150" UNIT="verse"> Arnaf rhai &s;celer a ne&s;&s;&acirc;nt:</L>
<L>tro&s;eddant dy gyfreithiau.</L>
<L><MILESTONE N="151" UNIT="verse"> Tithau b&ycirc;dd agos. Arglwydd Dduw:</L>
<L>gwirionedd yw d'orchmynion,</L>
<L><MILESTONE N="152" UNIT="verse"> Gwyddwn f&ocirc;d dy dy&s;tiolaethau,</L>
<L>gwedi eu &s;iccrh&acirc;u yn gryfion.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="20 (&resh;)" TYPE="part">
<HEAD>Re&s;h. Rhan. 20.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="153" UNIT="verse"> Gw&ecirc;l fy nghy&s;tudd, gwared ar gais,</L>
<L>can's cofiais dy gyfreithiau.</L>
<L><MILESTONE N="154" UNIT="verse"> Dadleu fy nadi, rhyddh&acirc; fi'n rh&ocirc;dd,</L>
<L>yn &ocirc;l ymadrodd d'enau.</L>
<L><MILESTONE N="155" UNIT="verse"> Ffordd iechydwriaeth &s;&ycirc;dd bell iawn,</L>
<L>oddiwrth anghyfiawn ddynion,</L>
<L>Am nad ydynt yn ceifio'n glau,</L>
<L>mo lwybr dy ddeddfau vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="156" UNIT="verse"> Dy Drugaredd Arglwydd aml yw,</L>
<L>gwna i'm f&ycirc;w'n &ocirc;l dy farnau.</L>
<L><MILESTONE N="157" UNIT="verse"> Llawer &s;y'm herlid, 'rwyf er hyn,</L>
<L>yn dilyn dy l&acirc;n ddeddfau.</L>
<L><MILESTONE N="158" UNIT="verse"> Gwelais y traws, a gre&s;yn fu,</L>
<L>iddynt ddirmy gu d'eiriau.</L>
<L><MILESTONE N="159" UNIT="verse"> Hoffais dy ddeddf, bywh&acirc; fi' Arglwydd</L>
<L>o herwydd dy drugareddau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="160" UNIT="verse"> Dechrau dy air gwirionedd yw,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd Dduw y llyw&ycirc;dd:</L>
<L>A'th gyfiawn farnedigaethau,</L>
<L>&s;&ycirc;dd yn parh&acirc;u 'n dragyw&ycirc;dd.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="21 (&shin;)" TYPE="part">
<HEAD>Schin. Rhan. 21.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="161" UNIT="verse"> Y cr&ycirc;f a'r gam f' erlid a wnai:</L>
<L>rhag d'ofn y crynai 'nghalon.</L>
<L><MILESTONE N="162" UNIT="verse"> O blegid d'air wyf lawen iawn,</L>
<L>fel pe cawn dly&s;au mowrion.</L>
<L><MILESTONE N="163" UNIT="verse"> Celwydd ffieidd-dra a ga&s;a&icirc;s,</L>
<L>a hoffais dy gyfreithiau:</L>
<L><MILESTONE N="164" UNIT="verse"> Saith waith b&ocirc;b d&ycirc;dd y rh&ocirc;f &ycirc;t gl&ocirc;d,</L>
<L>am f&ocirc;d yn dda dy farnau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="165" UNIT="verse"> Y &s;awl a g&acirc;r dy air, c&acirc;nt h&ecirc;dd.</L>
<L>dr&wcirc;g nis goddiwedd monyn.</L>
<L><MILESTONE N="166" UNIT="verse"> Gwiliais Arglwydd wrth dy iechyd,</L>
<L>gan wneuthyd dy orchymmyn.</L>
<L><MILESTONE N="167" UNIT="verse"> Dy ddeddf cadwodd fy'enaid i,</L>
<L>a hi yn fawr a hoffais</L>
<L><MILESTONE N="168" UNIT="verse"> Am f&ocirc;d fy llwy brau gar dy fron,</L>
<L>d'orchymynion nid angnofiais.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 N="22 (&tav;)" TYPE="part">
<HEAD>Tau. Rhan. 22.</HEAD>
<LG>
<L><MILESTONE N="169" UNIT="verse"> O'th flaen Arglwydd ne&s;&s;aed fy nghri</L>
<L>d&ycirc;&s;g i mi ddeall d'eiriau,</L>
<L><MILESTONE N="170" UNIT="verse"> Gwared fi'n &ocirc;l dy' madrodd rh&acirc;d,</L>
<L>d&ecirc;l att<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">d fy ngweddiau.</L>
<L><MILESTONE N="171" UNIT="verse"> Dy fawl a draetha 'ngenau'n w&ycirc;ch</L>
<L>pan ddy&s;gych ym' dy ddeddfan.</L>
<L><MILESTONE N="172" UNIT="verse"> Datgan fy nhafod d'air yn rhwydd,</L>
<L>herwydd dy gyfiawn eiriau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="173" UNIT="verse"> Gymhorthed dy law fi ar gais,</L>
<L>Dewi&s;ais dy orchmynion.</L>
<L><MILESTONE N="174" UNIT="verse"> Cerais dy rechyd, a'th ddeddf &s;ydd</L>
<L>lawenydd mawr i'm calon.</L>
<L><MILESTONE N="175" UNIT="verse"> Bo f'enaid b&ycirc;w, a mawl it rhoed:</L>
<L>dy farn boed i'm amd diffyu.</L>
<L><MILESTONE N="176" UNIT="verse"> Crwydrais fel oen, dy was o cais,</L>
<L>can's cofiais dy orchymmyn.</L>
</LG>
</DIV3>
</DIV2>
<DIV2 N="120" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXX.</HEAD>
<LG>
<L>IM ing y gelwais ar f' Arglwydd.</L>
<L>ac ef yn thwydd a'm clybu.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Duw gwared fi rhag tafod gau,</L>
<L>a genau yn bradychu.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Dywaid i mi oes l&ecirc;s neu fael,</L>
<L>iw gael, oh dafod di&s;tryw?</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Geiriau fel llymmion &s;aethau cawr,</L>
<L>yngh&ycirc;d a marwawr mer&ycirc;w.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Gwae fi aros honof yn ll&ecirc;ch,</L>
<L>yngh&ycirc;d &acirc; Me&s;ech dwyllgar:</L>
<L>A chyfannedd a'm gwer&s;yll,</L>
<L>yn nrhow&s;ron bebyll Cedar.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> H&icirc;r y bu f' enaid l &s;ut hon</L>
<L>ym&ycirc;&s;g ca&s;eion heddwch.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Os &s;&ocirc;n am lon&ycirc;dd a wnawn i,</L>
<L>rhyfelai rheini 'n rhy fflwch.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="121" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXI.</HEAD>
<LG>
<L>DI&s;gwyliaf o'r mynyddoedd draw,</L>
<L>lle y daw i'm help wy lly&s;gar.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Yr Arglwydd rh&ycirc;dd i'm gymmorth gr&ecirc;f,</L>
<L>hwn a wnaeth n&ecirc;f a daiar.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Dy droed i lithro &ecirc;f nis g&acirc;d,</L>
<L>a'th geidwad f&ycirc;dd heb huno:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Wele, ceidwad I&s;rael l&acirc;n,</L>
<L>heb hun na heppian arno.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ar dy law ddeau mae dy Dduw.</L>
<L>yr Arglwydd yw dy geidwad,</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dy lygru ni chaiff haul y d&ycirc;dd,</L>
<L>ar n&ocirc;s nid rh&ycirc;dd i'r lleuad.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yr I&ocirc;n a'th geidw rhag p&ocirc;b dr&wcirc;g,</L>
<L>a rhag p&ocirc;b cilwg anfad:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Cai fynd a dyfod b&ycirc;th yn rhwydd,</L>
<L>yr Arglwydd f&ycirc;dd dy geidwad,</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="122" TYPE="Psalm">
<PB REF="41">
<HEAD>PSALM. CXXII.</HEAD>
<LG>
<L>I D&ycirc;'r Arglwydd (pan ddwedent) awn,</L>
<L>i'm llawen iawn oedd wrando:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Sain traed o fewn 'C<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">er-Salem byrth,</L>
<L>yr vn ni &s;yrth oddiyno.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Caer&s;alem l&acirc;n ein dinas ni,</L>
<L>ei &s;ail &s;&ycirc;dd ynddi ei hunan,</L>
<L>A'i phobl &s;&ycirc;dd ynddi yn gyt&ucirc;n,</L>
<L>a Duw ei hun a'i drigfan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's yno y daw y llwythau 'ngh&ycirc;d,</L>
<L>yn vnfryd, llwythau'r Arglwydd:</L>
<L>Ty&s;tiolaeth I&s;rael a'i drig-fod,</L>
<L>a chl&ocirc;d iw fawr &s;ancteiddrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Can's yno cadair y farn &s;&ycirc;dd:</L>
<L>ei&s;teddfod Dafydd yno.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Erchwch i'r ddinas h&ecirc;dd a mawl:</L>
<L>a llwydd i'r &s;awl a'th garo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O fewn dy g<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">erau heddwch boed,</L>
<L>i'th ly&s;oedd doed yr hawddfyd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Er mwyn fy'mrodyr mae'r Arch hon;</L>
<L>a'm cymydogion hefyd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Ac er mwyh t&ycirc;'r Arglwydd ein Duw,</L>
<L>hwn ynot yw'n rhagorol:</L>
<L>O achos hyn yr archaf fi,</L>
<L>i ti ddaioni rhadol.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="123" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXIII.</HEAD>
<LG>
<L>TVedda 'ngolwg at y ne'</L>
<L>(fy Nuw) dy l&ecirc; trigiannol.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fel y tr&ycirc; gwei&s;ion eu llygaid</L>
<L>at ddwylo i mei&s;traid bydol.</L>
<L>Llygaid llaw-forwyn ar b&ocirc;b tr&ocirc;,</L>
<L>a ddilyn ddwylo'i mei&s;tres,</L>
<L>Di&s;gwyliwn arnat (Dduw) 'r vn w&ecirc;dd,</L>
<L>am dy drugaredd gynnes,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Dy nawdd Arglwydd, dy nawdd yn rh&ocirc;dd</L>
<L>dyga&s;om ormodd dirmig.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Gan watwar y tynn a'r balch iawn,</L>
<L>yr &ycirc;m yn llawn boened&icirc;g.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="124" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXIV.</HEAD>
<LG>
<L>DYma'r am&s;er yn ddiymg&ecirc;l,</L>
<L>gall I&s;rael, fynegi,</L>
<L>Yr Arglwydd n&ecirc;f oni bai ei f&ocirc;d,</L>
<L>a'i arfod gyd&acirc; nyni.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Gyd&acirc; ni oni bai ei f&ocirc;d,</L>
<L>pan ddaeth gwrth-drafod dynion:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pan gododd ll&icirc;d i'n a phoeni,</L>
<L>llyngca&s;ent ni yn f&ycirc;wion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y dyfroedd a'n bodda&s;ent ni,</L>
<L>a'n hoes dan gefnlli buan:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ch&wcirc;ydda&s;ent dro&s;om, fel ch&wcirc;ydd d&wcirc;r;</L>
<L>fel dyna gyflwr truan.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Bendigaid I&ocirc;r ei law a droes:</L>
<L>ac &ecirc;f ni roes mo honom</L>
<L>Yn y&s;glyfaeth i'n rhwy go'n frau,</L>
<L>iw gw&acirc;g efeiliau llymion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ein henaid aeth yn rh&ycirc;dd o l&ycirc;n,</L>
<L>&s;al yr aderyn gwirion,</L>
<L>Rhwyd yr adarwr torri a wnaeth,</L>
<L>a ninnau aeth yn rhyddion.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Ein holl gynnorthwy ni a'n llwydd,</L>
<L>&s;y'n nerth yr Arglwydd howddgar,</L>
<L>Yr hwn drwy waith ei ddwylaw &ecirc;f,</L>
<L>a greawdd n&ecirc;f a daiar.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="125" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXV.</HEAD>
<LG>
<L>SAwl a'mddiriedant yn Nuw I&ocirc;n,</L>
<L>byddant fel Scion fyn&ycirc;dd,</L>
<L>Yr hwn ni &s;yfl: a'i &s;ylwedd fr&ycirc;</L>
<L>a beru yn dragywydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fel y &s;aif &s;ail Caer&s;alem fr&ycirc;,</L>
<L>a'i chylchu mae mynyddoedd:</L>
<L>Felly yr Arglwydd yn gaer &s;&ycirc;dd,</L>
<L>dragywydd cylch e&icirc; bobloedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Er na orphwys rhwy&s;g cl&ecirc;dd h&icirc;r</L>
<L>yr enwir ar gyfiowniaid,</L>
<L>Rhag i'r rhai cyfiawn y&s;tyn llaw.</L>
<L>i deimlaw campaw dirlaid.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O Arglwydd Dduw yn bry&s;ur gwm</L>
<L>i b&ocirc;b d&ycirc;n da ddaioni;</L>
<L>S&ecirc;f vnion attad ti yn glau</L>
<L>y b&ycirc;dd calonnau rheim.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Onid y dryg-dd&ycirc;n Duw a'i gyr</L>
<L>gyd&acirc; gweithwyr anwiredd;</L>
<L>Mewn dr&wcirc;g ymdroes, felly ymdroed,</L>
<L>ar I&s;rael boed tangnhefedd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="126" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXVI.</HEAD>
<LG>
<L>PAn ddychwelodd ein gwir Dduw I&ocirc;n</L>
<L>gaethiwed Seion &s;anctaidd;</L>
<L>Mor hyfryd gennym hyn b&ocirc;b vn,</L>
<L>a rhai mewn hun nefolaidd,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Nyni &acirc;'n genau yn dda'n gw&ecirc;dd,</L>
<L>gorfoledd ar ein tafod:</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ymhl&icirc;th cenhedloedd dwedent hyn,</L>
<L>fe wnaeth Duw dro&s;tyn y&s;tod.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y&s;tod fawr a wnaeth Duw yn w&icirc;r,</L>
<L>ein dwyn i'n t&icirc;r cynnefin:</L>
<L>O gaethiwed y gelyn llym,</L>
<L>am hyn yr &ycirc;m yn chwerthin.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O cynnull ein gweddillion ni,</L>
<L>tr&ocirc; adre' rheini eilwaith,</L>
<L>Gan dy lif ddyfroedd fel y gwl&ycirc;ch,</L>
<L>y dehau &s;&ycirc;ch a diffaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Y rhai &s;y'n hau mewn dagrau bl&icirc;n,</L>
<L>hwyntwy dan chwerthin medant:</L>
<L><PB REF="41">Felly f' Arglwydd dan droi y b&ycirc;d,</L>
<L>d&wcirc;g ni i g&ycirc;d i'r meddiant.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Y rhai dan wylo aeth o'r wl&acirc;d,</L>
<L>fel taflu h&acirc;d rhyd gryniau;</L>
<L>Drwy lawenydd y d&ocirc;nt &ycirc;ngh&ycirc;d,</L>
<L>fel ca&s;glu &ycirc;d yn dyrrau.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="127" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXVII.</HEAD>
<LG>
<L>Y T&ycirc; ni adeilado 'r N&ecirc;r,</L>
<L>ai'n ofer gwaith y &s;aeri;</L>
<L>A'r ddinas hon nis ceidw efo,</L>
<L>ni thyccia gwilio ynthi.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Os borau godi, os hun h&wcirc;yr,</L>
<L>a byw drwy lwyr ofidio,</L>
<L>Ofer i g&ycirc;d: Duw a r&ycirc;dd h&ucirc;n</L>
<L>i b&ocirc;b rhyw vn a'i caro.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Wele, y plant a roir i dd&ycirc;n,</L>
<L>hiliogaeth &ycirc;n i'r Arglwydd:</L>
<L>Ac o'i r&ocirc;dd &ecirc;f daw ffrwyth y br&ucirc;,</L>
<L>iw magu mewn &s;ancteiddrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Fel g&wcirc;r cr&ycirc;f, ple bynnag y daw,</L>
<L>ac yn ei law ei &s;aethau:</L>
<L>Plant yr ieuengctyd felly y maen</L>
<L>yn barch o flaen y tadau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Sawl honynt &s;&ycirc;dd a'i gwifr yn llawn,</L>
<L>mae 'n ddedwydd iawn ei foddion;</L>
<L>Hwy nis gwradwyddir pan dd&ecirc;l man.</L>
<L>i'mddiddan &acirc;'u gelynion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="128" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>A Ofno'r Arglwydd gwyn ei f&ycirc;d,</L>
<L>a rhodiaw rhyd ei lwybrau.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Bwyttei o ynnill gwaith dy law,</L>
<L>a bl&icirc;th y daw i tithau.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Dy wraig ar d&ucirc; dy d&ycirc; is nen,</L>
<L>fel p&ecirc;r winwydden ffrwythlon,</L>
<L>Dy blant ynghylch dy fwrdd a f&ycirc;dd</L>
<L>fel olewydd blanhigion:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Wele, fel dyma'r m&ocirc;dd yn w&icirc;r</L>
<L>bendithlr y g&wcirc;r cyfion,</L>
<L>A ofno'r Arglwydd Dduw yn ddwys,</L>
<L>rh&ycirc;dd arno bwys ei galon.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Cei gyflawn fendith gan Dduw I&ocirc;n,</L>
<L>b&ycirc;dd dithau Seion ddedwydd.</L>
<L>Fel y gwelych &acirc; golau drem.</L>
<L>Gaer&s;alem mewn llawenydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Holl dd&ycirc;ddiau d'einioes. Plant dy blant,</L>
<L>cei weled llwyddiant iddynt,</L>
<L>Ac ar holl deulu I&s;rael,</L>
<L>daw h&ecirc;dd diogel arnynt.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="129" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXXIX.</HEAD>
<LG>
<L>LLawer gwaith cefais gy&s;tudd mawr,</L>
<L>I&s;rael yn awr dyweded,</L>
<L>O'm hieuengctyd hyd yr awr hon</L>
<L>fe &wcirc;yr fy mron eu trymmed.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A llawer gwaith y cefais l&icirc;d,</L>
<L>o'm gwan ieuergctid allan,</L>
<L>A bl&icirc;n gy&s;tudd ar lawer tr&ocirc;,</L>
<L>ac etto ni'm gorfuan'.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr Arddwyr arddent y cefn mau,</L>
<L>drwy rwygo cwy&s;au hirion:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Y cyfion N&ecirc;r torrodd yn frau,</L>
<L>bl&ecirc;th-didau'r annuwiolion.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Pa rai bynnag a roe&s;ant g&acirc;s</L>
<L>ar degwch dinas Seion,</L>
<L>Gwradwydder hwynt, cilient iw h&ocirc;l,</L>
<L>y rhai annuwiol creulon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Byddant fel y gl&acirc;s wellt a fai</L>
<L>ar bennau tai yn tyfu,</L>
<L>Yr hwn f&ycirc;dd, cyn y tynner f&ocirc;,</L>
<L>yn gwywo, ac yn methu.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ni leinw'r medelwr ei law,</L>
<L>ni chair o honaw ronyn:</L>
<L>I'r ca&s;clwr nis t&acirc;l ddim mo'i droi,</L>
<L>na'i dr&icirc;n, nai roi mewn rhwymyn:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fel na bai b&ycirc;th gwiw gan y rhai</L>
<L>ar a dramwyai heibio,</L>
<L>Ddwedyd vnwaith, Duw a r&ocirc; llwydd,</L>
<L>ueu'r, Arglwydd a'ch bendithio.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="130" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXXX.</HEAD>
<LG>
<L>O'R dyfnder gelwais arnat I&ocirc;n,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> O Arglwydd tirion go&s;twng</L>
<L>Dy glu&s;t, y&s;tyria y llais mau,</L>
<L>clyw fy ngweddiau teilwng.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Duw, pwy a &s;aif yn d'wyneb di,</L>
<L>os creffi ar anwiredd?</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ond fel i'th ofner di yn iawn,</L>
<L>yr wyd yn llawn trugaredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Di&s;gwyliais f' Arglwydd, wrth fy rhaid,</L>
<L>di&s;gwyliodd f' enaid arno.</L>
<L>Rhois fy holl obaith yn ei air.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> f' enaid a gair yn effro.</L>
<L>Ac am yr Arglwydd, gwilio 'y d&ycirc;dd,</L>
<L>fwy na gwiliedydd difri,</L>
<L>A edrych blygain b&ocirc;b pen awr.</L>
<L>a welo'r wawr yn codi.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Vn w&ecirc;dd di&s;gwylied I&s;rael,</L>
<L>yn ddirgel am yr Arglwydd,</L>
<L>Can's mae nawdd gyd&acirc;'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>mae yntho &ecirc;f rywiowgrwydd.</L>
<L>Ei drugareddau &acirc;nt ar l&ecirc;d,</L>
<L>fe r&ycirc;dd ymwared i ni,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Fe weryd I&s;rael: fel hyn,</L>
<L>fo'i tyn o'i holl ddrygioni.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="131" TYPE="Psalm">
<PB REF="42">
<HEAD>PSAL. CXXXI.</HEAD>
<LG>
<L>YN fy nghalon ni b&ycirc; falch ch&wcirc;ydd.</L>
<L>&ocirc; Arglwydd, na dim tynder,</L>
<L>Ni chodais chwaith drahaus &wcirc;g</L>
<L><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">c i'm golwg o dra vchder.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ac ni rodiais yma a thraw,</L>
<L>i dreiglaw pethau mowrion:</L>
<L>Ni &s;anwl chwiliais am wybod,</L>
<L>rhyfeddod a dirgelion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Go&s;tyngais f'enaid i mewn pr&ycirc;d,</L>
<L>fel pan ddiddyfn&ycirc;d herlod:</L>
<L>Fy enaid &s;&ycirc;dd fel vn a fu</L>
<L>gwedi ei ddiddyfnu'n barod.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ond di&s;gwilied t&ycirc; I&s;rael</L>
<L>wrth w&icirc;r Imanuel beunydd,</L>
<L>S&ecirc;f wrth yr Arglwydd o'r pr&ycirc;d hyn,</L>
<L>heb derfyn yn dragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="132" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXXII.</HEAD>
<LG>
<L>O Cofia Ddafydd, fy Nuw N&ecirc;r,</L>
<L>a'i holl wrth-flinder hefyd;</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Pa l&wcirc; adduned a roes fo</L>
<L>i Dd<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters"> Iago, gan ddwedyd,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Nid &acirc;f o fewn pabell fy nh&ycirc;,</L>
<L>a'm gwel&ycirc; mwy nis dringa<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Ni roddafi'm dau lygad hun,</L>
<L>amrantun chwaith ni chy&s;gaf.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Nes 'caffwyf gyfle yn ddi r&ucirc;s,</L>
<L>i Arglwydd grymmus Iago.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Wele'n Ephrata clyw&s;om f&ocirc;d</L>
<L>lle o bre&s;wylfod iddo.</L>
<L>Caw&s;om hi ym me<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&s;ydd y coed.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> pawb doed iw bebyll tirion,</L>
<L>Awn ymgrymmwn, pawb vfydhaed,</L>
<L>wrth ei faingc draed yn vnion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> F' arglwydd, cyfod i'th e&s;mwyth l&ycirc;s,</L>
<L>a'th arch o rymmus fowredd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Gwi&s;ged d'offeiriaid gyfion fraint,</L>
<L>gwi&s;ged dy Sainct wirionedd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Er mwyn Dafydd dy ffyddlon w&acirc;s,</L>
<L>na thyn-dy r&acirc;s yn llidiog:</L>
<L>Ac na wrthneba di er n&ecirc;b,</L>
<L>mo wyneb dy enneiniog.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> I Ddafydd rhoes yr I&ocirc;n i&wcirc; gw&icirc;r,</L>
<L>a chedwir hwn heb &wcirc;yredd</L>
<L>O ff<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">wyth dy gorph rh&ocirc;f ar dy faingc,</L>
<L>yt iraidd gaingc i ei&s;tedd.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Fy neddlau a'm cyfammod i,</L>
<L>dy feibion di os cadwant,</L>
<L>O blan i blan, o gaingc i gaingc</L>
<L>nwy ar dy faingc a farnant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> C<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters">s fy Arglwydd, o &s;erch a b&ocirc;dd,</L>
<L>a <GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters">g ddewi&s;odd Se<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">on:</L>
<L>I drigo ynthi rhoes ei fr&ycirc;dd,</L>
<L>gan ddwedydd geiriau tirion;</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Hon f&ycirc;th f&ycirc;dd fy ngorphwysfa i,</L>
<L>o hoffder ynthi trigaf.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Bendithiaf h&icirc; &acirc; bwyd di ball,</L>
<L>a': thlawd diwall o fara.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Ag iechydwriaeth, m&ecirc;dd Duw n&acirc;f,</L>
<L>y gwi&s;gaf ei heglw&ycirc;&s;w&ycirc;r,</L>
<L>A rhoddaf yngenau p&ocirc;b Sanct</L>
<L>o'i mewn, ogoniant p&s;allw&ycirc;r.</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Paraf hyn oll, ac felly b&ycirc;dd,</L>
<L>corn Dafydd yn goronog:</L>
<L>Felly da<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">perais, gan fy mhw&ycirc;ll,</L>
<L>br&icirc;f ganwyll i'm eneiniog.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Am ei elynion, o b&ocirc;b parth,</L>
<L>y gwi&s;caf warth a gwradwydd,</L>
<L>Paraf hefyd iw goron fo</L>
<L>flodeuo: m&ecirc;dd yr Arglwydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="133" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXXIII.</HEAD>
<LG>
<L>WEle, f&ocirc;d brod&ycirc;r yn b&ycirc;w 'ngh&ycirc;d,</L>
<L>mor dd&acirc;, mor hyfryd ydoedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Tebyg i olew o fawr werth,</L>
<L>mor brydferth ar y gwi&s;goedd:</L>
<L>Fel pe di&s;cynnai draw o'r nen,</L>
<L>rhyd barf a phen offeiriad,</L>
<L>S&ecirc;f barf Aaron a'i w&icirc;&s;g i g&ycirc;d,</L>
<L>yn hyfryd ei arogliad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fel pe di&s;cynnai gwl&icirc;th Hermon</L>
<L>yn d&ocirc; dros Seion fynydd,</L>
<L>Lle rhwymodd Duw fyw&ycirc;d, a gwl&icirc;th</L>
<L>ei fendith, yn dragywydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="134" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXXXIV.</HEAD>
<LG>
<L>WEle, holl wei&s;ion Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>bendithiwch &ecirc;f, lle 'r yd&ycirc;ch</L>
<L>Yn &s;efyll yn nh&ycirc; Dduw y n&ocirc;s,</L>
<L>a'i gyntedd diddos trefn w&ycirc;ch.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Derchefwch chwi eich dwylo gl&acirc;n</L>
<L>yn ei gy&s;&s;egr-l&acirc;n annedd:</L>
<L>A bendithiwch &acirc; chalon rwydd,</L>
<L>yr Arglwydd yn gyfannedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr Arglwydd, a'i ddeheulaw gref,</L>
<L>hwn a wnaeth n&ecirc;f a daiar,</L>
<L>A rotho ei fendith a'i r&acirc;s,</L>
<L>i Seion ddinas howddgar.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="135" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXXV.</HEAD>
<LG>
<L>O Molwch enw'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>ei wei&s;ion &ecirc;f moliennwch,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Y rhai a &s;aif iw d&ycirc; a'i byrth,</L>
<L>i'n Duw a'i faw<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">wyrth cenwch.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Molwch yr Arglwydd can's d<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> yw,</L>
<L>cl&ocirc;d i'r I&ocirc;r b&ycirc;w a berthyn:</L>
<L><PB REF="42">Cenwch ei gl&ocirc;d dros yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>a hyfryd yw y te&s;tyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Oblegid yr Arglwydd, a'i nawdd,</L>
<L>&ecirc;f a etholawdd Iago,</L>
<L>Ac I&s;rael, iw m&ycirc;&s;g y trig.</L>
<L>yn deulu vnig iddo.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Can's mawr yw'r Arglwydd yn ei l&ycirc;s,</L>
<L>mi a wn yn hysbys hynny:</L>
<L>Ym mhell vwchlaw'r holl dduwiau m&acirc;n,</L>
<L>mae'r Arglwydd gl&acirc;n a'&icirc; allu.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Hyn oll a fynnodd a wnaeth &ecirc;f,</L>
<L>yn vchder n&ecirc;f eithafon:</L>
<L>Ar ddaiar, ac yn y m&ocirc;r cau,</L>
<L>a holl ddyfnderau 'r eigion.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O eithaf daiar cyfyd tarth,</L>
<L>daw'r mellt o b&ocirc;b parth hwythau,</L>
<L>Ac oer dyme&s;tloedd, glaw, a gwynt,</L>
<L>a godynt o'i dry&s;orau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yn nh&icirc;r yr Aipht dynion, a d&acirc;,</L>
<L>a llawer pl&acirc; y trawodd,</L>
<L>Cyntaf-anedig o b&ocirc;b vn,</L>
<L>&acirc;'i law ei hun a laddodd.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> l'th ganol di, &ocirc;'r Aipht greulon,</L>
<L>rhoes Duw arwyddion rhyfedd,</L>
<L>Ar Pharo' a'i holl wei&s;ion i g&ycirc;d:</L>
<L>dug drwy'r holl fyd orfoledd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O nerth ei fraich efe a wnaeth,</L>
<L>lawer cenhedlaeth feirwon:</L>
<L>A lladdodd lawer yr vn w&ecirc;dd</L>
<L>o ben brenhinoedd cryfion.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Sef o'r Amoriaid Sehon fawr,</L>
<L>ac Og, y cawr o Ba&s;an:</L>
<L>A'r vn ddini&s;triad arnynt aeth,</L>
<L>a holl frenhiniaeth Canaan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A'i holl diroedd hwyntwy i g&ycirc;d:</L>
<L>g&ycirc;da 'i holl fyw&ycirc;d bydol,</L>
<L>I I&s;rael i roi a wnaeth,</L>
<L>yn etifeddiaeth nerthol.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Dy Enw (&ocirc; Arglwydd) a'th nerth cry,</L>
<L>a bery yn dragywydd,</L>
<L>Ac o genedl i genedlaeth</L>
<L>dy goffadwriaeth, lywydd,</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Can's ar ei bobl y rhydd &ecirc;f farn.</L>
<L>yr Arglwydd cadarn cyfion,</L>
<L>Ac yn ei holl lywodraeth bur,</L>
<L>bydd do&s;tur wrth ei wei&s;ion.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Y delwau oll, gwaith dwylaw &ycirc;n,</L>
<L>a dyfais d&ycirc;n anffyddlon;</L>
<L>O aur ac arian d&ycirc;n a'u gwnaeth.</L>
<L>o h&icirc;l cenhedla<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">th weigion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> O waith d&ycirc;n, genau rh&wcirc;th y &s;&ycirc;dd,</L>
<L>heb ddim llyfer&ycirc;dd iddyn:</L>
<L>Ac mae llun llygaid mawr ei ll&ecirc;d,</L>
<L>a'r rhain heb weled gronyn,</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Dwy glu&s;t dynion &s;ydd i b&ocirc;b vn,</L>
<L>heh glywed mymryn etto,</L>
<L>Eu &s;afn yn eheng, ac ni chaid</L>
<L>na chw&ycirc;th nag enaid yntho.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Vn f&ocirc;dd a'r delwau fydd y rhai</L>
<L>a'i gwnelai hwynt &acirc;'i dwylo,</L>
<L>Ac nid yw well n&acirc;'r rhain yr vn,</L>
<L>ynthyn a ymddirietto.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Ty I&s;rael na choeliwch chwi:</L>
<L>T&ycirc; Aaron: Le&s;i vf&ycirc;dd,</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> I'r rhain ddim, ond i'r Arglwydd n&ecirc;f</L>
<L>bendithiwch e'n dragywydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Bendithier fyth mawr Enw'r I&ocirc;n,</L>
<L>o Seion h&ecirc;n a barchem,</L>
<L>Bendithier moler ei enw f&ocirc;,</L>
<L>&s;y'n trigo ynghaer Selem.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="136" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXXXVI.</HEAD>
<LG>
<L>MOlwch yr Arglwydd. can's d&acirc; yw,</L>
<L>molienhwch Dduw y llyw&ycirc;dd,</L>
<L>Can's ei drugaredd oddi fr&ycirc;,</L>
<L>a ber&ycirc; yn dragywydd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Molwch chwi Dduw y duwiau'n rhwydd</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> ac Arglwydd yr arglwyddi,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Hwn vnig a wnaeth wrthiau mawr,</L>
<L>drwy ei ddirfawr ddaioni.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Gwnaeth &acirc;'i ddoethineb n&ecirc;f wchben,</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> a'r ddaiaren a'r dyfredd,</L>
<L>Y rhai yw pr&icirc;f &s;ylwedd y b&ycirc;d,</L>
<L>ac i gyd o'i drugaredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> R' hwn a wnaeth oleuadan mawr;</L>
<L>o'r n&ecirc;f hyd, lawr a'i fowredd.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Haul y d&ycirc;dd 9 &acirc;'r lleuad y n&ocirc;s,</L>
<L>i ddangos ei drugaredd.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> 'Rhwn a drawodd yr Aipht iw dd&icirc;g</L>
<L>a'r blaen-anedig ynthi.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Ac a ddug I&s;rael i'r daith,</L>
<L>ac ymmaith o'u holl gyni.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A hyn drwy law gr&ecirc;f a braich h&icirc;r,</L>
<L>o rym ei w&icirc;r ogonedd:</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> a hollti'r m&ocirc;r c&ocirc;ch yn ddwy ran,</L>
<L>o anian ei drugaredd.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Dug I&s;rael i'r lan yn w&ycirc;ch,</L>
<L>fel dyna ddr&ycirc;ch gorfoledd:</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Y&s;cyttia Pharo, a'i holl lu,</L>
<L>a hyn a fu'i drugaredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> A dwyn ei bobloedd yn ddichwys,</L>
<L>drwy wledydd dyr&ycirc;s anian:</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Taro brenhinoedd er eu mwyn,</L>
<L>ac felly eu dwyn hwy allan.</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Ll&acirc;dd llawer brennin cadarn llon,</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> &s;ef S&eacute;hon yr Amoriaid:</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Ac Og o Ba&s;an yn vn w&ecirc;dd,</L>
<L>o'i fawr drugaredd dibaid,</L>
<PB REF="43">
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> A'i holl diroedd hwynt i g&ycirc;d,</L>
<L>eu rhoi yn fyw&ycirc;d bydol</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> I I&s;rael ei w&acirc;s a wnaeth,</L>
<L>yn ettifeddiaeth nerthol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> Hwn i'n cy&s;tudd a'n cofiodd ni,</L>
<L>o'i fawr ddaioni tirion.</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Ac a'n hachubodd yn ddi&s;wrth</L>
<L>oddiwrth ein holl elynion.</L>
<L><MILESTONE N="25" UNIT="verse"> Yr hwn a ymbyrth b&ocirc;b rhyw gnawd,</L>
<L>yn ddidlawd o'i drugaredd,</L>
<L><MILESTONE N="26" UNIT="verse"> Clodforwch Dduw brenin y n&ecirc;f,</L>
<L>rhowch iddo &ecirc;f ogonedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="27" UNIT="verse"> Molwch Arglwydd yr arglwyddi,</L>
<L>vwchben p&ocirc;b rhi o fowredd</L>
<L>Duw'r duwiau, I&ocirc;r vwchben p&ocirc;b I&ocirc;n.</L>
<L>a ffynnon y drugaredd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="137" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXXVII.</HEAD>
<LG>
<L>PAn oeddym gaeth yn Babilon,</L>
<L>ar lan pr&icirc;f afon groyw,</L>
<L>Mewn coffadwriaeth am Seion,</L>
<L>hidla&s;on ddagrau'n loyw.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Rhodda&s;om ein telynau 'nghr&ocirc;g,</L>
<L>ar goed canghennog &icirc;rion,</L>
<L>Lle yr oedd prenniau helyg plan,</L>
<L>o ddeutu glan yr afon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y rhai a'n dug i garchar caeth,</L>
<L>i ni yn ffraeth gofynnen,</L>
<L>(A ni'n bruddion) gerdd i Seion,</L>
<L>&s;ywaith p&ecirc;th nis gallen.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O Dduw pa f&ocirc;dd y canai n&ecirc;b,</L>
<L>(rhoem atteb yn y&s;tyriol)</L>
<L>I chwi o gerdd ein Harglwydd D&acirc;d,</L>
<L>a ni mewn gwl&acirc;d e&s;tronol?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Os &acirc; Caer&s;alem or c&ocirc;f mau,</L>
<L>angofied dehau gani:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Na throed fy nhafod, oni b&ycirc;dd,</L>
<L>hi'n ben llawenydd i mi.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cofia di Dduw, blaut Edom lemm,</L>
<L>yn n&ycirc;dd Caer&s;alem howddgar:</L>
<L>Noethwch dinoethwch (meddei rhain)</L>
<L>ei mur a'i main i'r ddaiar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> B&ycirc;dd gwyn eu b&ycirc;d i'r &s;awl a wn&ecirc;l</L>
<L>i ti, merch Babel rydo&s;t,</L>
<L>Yr vnrhyw fe&s;ur, gan dy blau,</L>
<L>i ninnau fel y gwnaetho&s;t.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Y &s;awl a gymro dy blant di,</L>
<L>b&ocirc;'r rheini fendigedig,</L>
<L>Ac a darawo'r eppil tau,</L>
<L>a'i pennau wrth y cerrig.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="138" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXXXVIII.</HEAD>
<LG>
<L>RH&ocirc;f fawrglod i ti, fy Nuw I&ocirc;n,</L>
<L>o ddyfnder calon canaf:</L>
<L>Yng&wcirc;ydd holl Angylion n&ecirc;f,</L>
<L>a'm h&ocirc;ff l&ecirc;f i'th foliannaf.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ymgrymmaf tua'th &s;anctaidd d&ycirc;,</L>
<L>dan ganu o'th drugaredd,</L>
<L>A'th enw mawr vchlaw p&ocirc;b p&ecirc;th,</L>
<L>a'th air difeth wirionedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y d&ycirc;dd y gelwais arnat ti,</L>
<L>gwrandewch fi yn fuan:</L>
<L>Yno y nerthai&s;t &acirc; chr&ecirc;f blaid,</L>
<L>fy enaid i oedd egwan.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Doed brenhinoedd y ddaiar hon,</L>
<L>a rhoen &ycirc;t vnion foliant:</L>
<L>Addolent oll ein gw&icirc;r-dduw ni,</L>
<L>can's d'eiriau di &acirc; glyw&s;ant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Yn ffyrdd yr Arglwydd yr vn w&ecirc;dd,</L>
<L>ac am ei fowredd canant:</L>
<L>Gan ddangos drwy'r hollf&ycirc;d ei fraint,</L>
<L>a maint yw ei ogoniant.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Vchel yw'r I&ocirc;n, etto fe w&ecirc;l</L>
<L>yr uf&ycirc;dd i&s;el ddynion:</L>
<L>A gw&ecirc;l o hirbell, er eu plau,</L>
<L>y beilch a'r gwarrau &s;ythion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Pe bai yn gyfyng arna'r b&ycirc;d,</L>
<L>ti a'm b&ycirc;wh&ecirc;yd eilwaith:</L>
<L>Gan y&s;tyn llaw i ddwyn dy w&acirc;s</L>
<L>oddiwrth rai atcas ymaith.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yr Arglwydd a gyflowna &acirc; mi,</L>
<L>Duw dy ddaioni rhag llaw,</L>
<L>Ac yn dragywydd i mi d&ocirc;d:</L>
<L>na wrthod waith dy ddwylaw.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="139" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXXXIX.</HEAD>
<LG>
<L>ARglwydd, manwl y chwilai&s;t fi,</L>
<L>da i'm adwaeni hefyd:</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ei&s;teddiad, codiad, g&wcirc;yddo&s;t hyn,</L>
<L>a'm meddwl cyn ei ddwedyd.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr wyt ynghylch fy lloches i,</L>
<L>a'm ffyrdd &s;&ycirc;dd itti'n hysb&ycirc;s:</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Nid oes air nas gwyddo&s;t ei f&ocirc;d</L>
<L>ar flaen fy nhafod ofn&ycirc;s.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> O'm h&ocirc;l ac o'm blaen i'm lluniai&s;t,</L>
<L>dy law a ddodai&s;t arnaf:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Gwybodaeth ddieithr yw i mi,</L>
<L>a'i deall hi nis medraf:</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> I ba le r'af fi i roi tr&ocirc;,</L>
<L>i'mguddio rhag dy Y&s;pryd?</L>
<L>I ba le ffoaf rhag dy &wcirc;&ycirc;dd,</L>
<L>drwy gael ffordd rw&ycirc;dd i lathlyd?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Os dringaf tua'r nefoedd fr&ycirc;,</L>
<L>wyt yno i'th d&ycirc; perffaith:</L>
<L>Os tua'r dyfndwr, go&s;twng tr&ocirc;,</L>
<L>yr wyt ti yno eilwaith.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Pe cawn aden&ycirc;dd borau wawr,</L>
<L>a mynd i f&ocirc;r mowr anial.</L>
<PB REF="43">
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yno b&ycirc;dd dy ddeheu-law di,</L>
<L>i'm tywys i a'm cynnal.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> A phe meddyliwn, yr ail tro,</L>
<L>ymguddio mewn tywyllwg,</L>
<L>Canol y n&ocirc;s fel hanner d&ycirc;dd,</L>
<L>mor olau f&ycirc;dd yn d' olwg.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Nid dim tywyllach n&ocirc;s i ti</L>
<L>nag yw goleuni haf-dd&ycirc;dd:</L>
<L>A'r ddau i ti maent yr vn ddull,</L>
<L>y tywyll a'r golau d&ycirc;dd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Da gwyddo&s;t y dirgelwch mau,</L>
<L>fy'rennau a feddiennai&s;t,</L>
<L>Ynghr&ocirc;th fy mam pan oeddwn i,</L>
<L>ynody di a'm cuddiai&s;t.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Can's rhyfedd iawn y gwnaethbwyd fi</L>
<L>a'th waith di &s;&ycirc; ryfeddod,</L>
<L>A'm henaid a wyr hynny'n dda,</L>
<L>a hon a wna yt fawrglod:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ni chuddwyd fy ngrym rhagot ti,</L>
<L>pan wnaetho&s;t fi yn ddirgel,</L>
<L>Fel llunio d&ycirc;n o'r ddaiar hon,</L>
<L>o fewn pridd eigion i&s;el.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Dy lygaid gwel&s;ant fy nhrefn wael,</L>
<L>cyn i mi gael perffeith-lun</L>
<L>Roedd p&ocirc;b peth yn dy lyfr yn llawn,</L>
<L>cyn bod yn iawn vn gronun.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Mor anwyl dy feddyliau ym,</L>
<L>mor fawr yw &s;um y rheini:</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Wrth fwrw, amlach gwn eu b&ocirc;d</L>
<L>na'r tywod o rifedi.</L>
<L>Myfyrio pan ddeffrowyf fi,</L>
<L>'r wyf gyd'&acirc; thi yn gwblol.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> O Dduw, ba achos yn dy l&icirc;d,</L>
<L>na leddid yr annuwiol?</L>
</LG>
<LG>
<L>O Dduw pe co&s;pid rhai o'r rhain</L>
<L>y &s;ydd yn arwain traha,</L>
<L>Wrth y gwaedlyd fo gaid dwedyd,</L>
<L>dydi dos oddiymmy.</L>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Y rhai am danaf f' Arglwydd eu,</L>
<L>&s;y'n treuthu pethau &s;celer,</L>
<L>A'th elynion dibrys eu llw,</L>
<L>cymra&s;ant d'enw'n ofer.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Ond c&acirc;s yw gennif, o Dduw I&ocirc;n,</L>
<L>dy holl ga&s;eion gwaedlyd?</L>
<L>Ond ffiaidd gennyf fi b&ocirc;b d&ycirc;n,</L>
<L>a ai yn d'erbyn hefyd?</L>
<L><MILESTONE N="22" UNIT="verse"> A llawn g&acirc;s y ca&s;eais hwynt,</L>
<L>ynt fel ar bwynt gelynion.</L>
<L><MILESTONE N="23" UNIT="verse"> O chwilia fi o Dduw yn h&ycirc;,</L>
<L>cei hynny yn fy nghalon.</L>
</LG>
<LG>
<L>Duw prawf fy meddwl i'n fy mol,</L>
<L><MILESTONE N="24" UNIT="verse"> Oes ffordd annuwiol genni;</L>
<L>Gw&ecirc;l fi, tywys, dwg fi yn f'ol,</L>
<L>dod ffordd dragwyddol i mi.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="140" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXL.</HEAD>
<LG>
<L>RHag y g&wcirc;r drwg gwared fi (N&ecirc;r)</L>
<L>rhag gwr y trow&s;der efrydd,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Rhai &s;y yn bradythu yn ddirgel,</L>
<L>a cha&s;glu rhyfel beunydd.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Fel colyn &s;arph yn llithrig wau,</L>
<L>yw eu tafodau llymion:</L>
<L>Gwenwyn yr a&s;p &s;ydd yn parhau</L>
<L>dan eu gwefu&s;au creulon.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Rhag y d&ycirc;n dr&wcirc;g, rhag y g&wcirc;r traws</L>
<L>&s;y'n myfyr lliaws faglau.</L>
<L>Duw gwared fi, rhag go&s;od br&acirc;d,</L>
<L>ynghylch fy ngwa&s;tad lwybrau.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Y beilch cuddia&s;ant fagl a rhwyd,</L>
<L>wrth hon go&s;odwyd tannau;</L>
<L>Ar draws fy ffyrdd i ddal fy'nhroed:</L>
<L>ynghudd, y rhoed llinynnau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Dwedais wrth f'Arglwydd fy Nuw wyd,</L>
<L>tyn fi o'i rhwyd a'i maglau:</L>
<L>O gwrando'n fuan f' Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>ar brudd l&ecirc;f fy ngweddiau.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Fy Arglwydd yw fy nerth i g&ycirc;d,</L>
<L>a'm coel a'm iechyd calon;</L>
<L>Ti a roi&s;t gudd tros fy mhen mau,</L>
<L>yn n&ycirc;dd yr arfau gloywon:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> I'r d&ycirc;n annuwiol, Duw, na &acirc;d</L>
<L>ddymmuniad dr&wcirc;g ei'wyllys;</L>
<L>Rhag ei wneuthur ef yn gr&ycirc;,</L>
<L>a'i fynd yn rh&ycirc; drah&acirc;us.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> A'i holl ddymnniad dr&wcirc;g i mi,</L>
<L>a'i rhegen weddi greulon,</L>
<L>Y rhai'n yn llwyr a dd&ocirc;nt ymmhen</L>
<L>y capten o'm ca&s;eion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Syrthied arnynt y marwor t&acirc;n,</L>
<L>ac felly llo&s;gan ymaith.</L>
<L>Bwrier hwynt mewn ceuffo&s;ydd nant,</L>
<L>fel na chyfodant eilwaith.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> D&ycirc;n llawn &s;iarad f&ycirc;dd anwa&s;tad,</L>
<L>ni ei&s;tedd ef yn gryno:</L>
<L>A dr&wcirc;g a ymlid y g&wcirc;r traws,</L>
<L>o hyn mae'n haws ei gwympo.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Da gwn y rh&ycirc;dd yr Arglwydd d&acirc;l</L>
<L>i ddial cam y truan,</L>
<L>Ac yr iawn farna y d&ycirc;n tlawd</L>
<L>&s;y'n b&ycirc;w ar gerdawd fechan.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Y rhai cyflawn drwy yr holl f&ycirc;d,</L>
<L>dy enw a g&ycirc;d foliannant.</L>
<L>A'r holl rai vnion heb ofn n&ecirc;b,</L>
<L>o flaen dy wyneb trigant.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="141" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXLI.</HEAD>
<LG>
<L>O Bry&s;&s;ia Arglwydd cl&ycirc;w fy llais,</L>
<L>o bry&s;ur gelwais arnad;</L>
<L><PB REF="44">O'r man lle bwyf, gwrando fy ll&ecirc;f,</L>
<L>a doed i'r n&ecirc;fhyd attad.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy ngweddi gar dy fron a ddaw,</L>
<L>gan godi dwylaw'n vchel,</L>
<L>Yn argol darth ac aberth hwyr,</L>
<L>fel vnion ddi&wcirc;yr lefel.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> O Arglwydd go&s;od, rhag gair ffraeth;</L>
<L>gadwriaeth ar fy ngenau,</L>
<L>Rhag i'm gam-ddwedyd, go&s;od dd&ocirc;r</L>
<L>ar gyfor fy ngwefu&s;au.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Na phwy&s;a 'nghalon ar ddr&wcirc;g b&ecirc;th,</L>
<L>ynghyd-bl&ecirc;th a'r an nuwiol:</L>
<L>Nag mewn cydfwriad gwaith neu w&ecirc;dd,</L>
<L>rhag twyll eu gwl&ecirc;dd ddaintethol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Boed c&ocirc;&s;p a cherydd y cyfiawn,</L>
<L>fel olew gwerthlawn arnaf;</L>
<L>Ni friw fy mhen, bo mwyaf f&ocirc;,</L>
<L>mwy tro&s;to a w&ecirc;ddiaf.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Eu barnwyr pe bwrrid i'r llawr,</L>
<L>ar greigiau dirfawr dyr&ycirc;s:</L>
<L>Gwrandawent ar f'ymadrodd i,</L>
<L>a chlywent hi yn felys.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Fel darnau cynnyd o goed m&acirc;n,</L>
<L>a fwrian rhyd y ddaiar,</L>
<L>Mae'n he&s;gyrn ni<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">nau yr vn w&ecirc;dd,</L>
<L>ym mron y b&ecirc;dd ar wa&s;gar.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Mae 'ngolwg &acirc;'m holl obaith i,</L>
<L>Duw arnat ti dy hunan:</L>
<L>Duw b&ycirc;dd di'n vnig yn fy mhlaid,</L>
<L>na fwrw f'enaid allan.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Cadw fi Arglwydd rhag y rhwyd,</L>
<L>hon a o&s;odwyd i my,</L>
<L>Telm yr an nuwiol, hoenyn main,</L>
<L>rhag ofn i'r rhain fy magl&ycirc;</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yr anwireddw&ycirc;r heb ado vn,</L>
<L>cwympant eu hun iw rhwydau,</L>
<L>Ymddiried ynot ti a wn&acirc;f,</L>
<L>ac felly diangaf finnau.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="142" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXLII.</HEAD>
<LG>
<L>RHois wedd&icirc; ar yr Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>yn llym fy ll&ecirc;f ymbiliais;</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> A'm holl fyfyrdod gar ei fron,</L>
<L>o'm calon y tywelltais.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ond pan fynegais it fy nghur,</L>
<L>a'm dolur o'm meddyliau,</L>
<L>D&acirc; gwyddit ti b&ocirc;b ffordd a'r man,</L>
<L>y rhoe&s;an i mi faglau.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> O'r tu deau nid oedd &ycirc;m' neb,</L>
<L>trown f'wyneb, a'm hadwaenai,</L>
<L>Na nawdd, na n&ecirc;b, o du'n y b&ycirc;d.</L>
<L>fy mywyd a'ymgleddai.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Arnad llefais wrthyt dwelais,</L>
<L>Duw, di a ydwyd vnion:</L>
<L>Fy nghwbl oba&icirc;th wyt ti yn w&icirc;r,</L>
<L>a'm ran yn n h&icirc;r y b&ycirc;wion.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> O y&s;tyr Arglwydd, faint fy nghr&icirc;,</L>
<L>wyf mewn trueni digllon:</L>
<L>Rhag fy erlidw&ycirc;r gwared fi,</L>
<L>mae rhein&icirc; yn rh&ycirc; gryfion.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> O garchar caeth fy enaid tynn,</L>
<L>dy enw am hyn a folaf:</L>
<L>Pan weler dy f&ocirc;d ar fy rhan,</L>
<L>y cyfion twy&s;an attaf.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="143" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXLIII.</HEAD>
<LG>
<L>ERglyw fy arch, &ocirc; Arglwydd m&acirc;d,</L>
<L>wyf arnad yn gweddio:</L>
<L>O'th wirionedd, a'th gyfiownedd,</L>
<L>gofynnaf yt fy ngwrando.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Ac na dd&ocirc;s i'r farn a'th w&acirc;s gwael,</L>
<L>(pa l&ecirc;s i'm gael cyfiownder:)</L>
<L>Am nad oes dyn b&ycirc;w gar dy fron</L>
<L>yn gyfion pan ei teimler.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Y gelyn a erlidiodd f'oes;</L>
<L>n ewn ll&wcirc;ch i'm rhoes i orwedd:</L>
<L>Fal y rhai meirwon a fai'n h&icirc;r,</L>
<L>is tywyll d&icirc;r a'i hannedd,</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yna fy y&s;pryd mewn bl&icirc;n ing.</L>
<L>a fu mewn cyfing-gyngor:</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ac ar fy nghalon drom daeth braw:</L>
<L>ond wrth fyfyriaw rhagor.</L>
</LG>
<LG>
<L>Mi a gofiais y dyddiau gynt,</L>
<L>a helynt gwaith dy ddwylo,</L>
<L>Am hyn myfyriais, fy Nuw N&acirc;f,</L>
<L>am hyn myfyriaf etto.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Fy nwylaw attad rhois ar l&ecirc;d,</L>
<L>lle y mae <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">'ymddiried vnig,</L>
<L>Am danad f'enaid &s;&ycirc;dd yn w&icirc;r,</L>
<L>vn w&ecirc;dd &acirc;'r t&icirc;r &s;ychedig.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yn ebrwydd gwrando fi yn rh&ocirc;dd,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd, pallodd f'y&s;pr&ycirc;d:</L>
<L>Rhag i mi fyned i'r pwll du,</L>
<L>fel rhai a ddarfu eu byw&ycirc;d.</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> P&acirc;r i'm ar fr&ycirc;s glywed dy nawdd,</L>
<L>can's ynot hawdd y credais:</L>
<L>A d&ycirc;&s;g i m rodio dy ffyrdd rh&acirc;d,</L>
<L>can's f'enaidd attad codais.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> A gwared fi fy Nuw, a'm I&ocirc;n,</L>
<L>rhag fy ngelynion a&s;trys,</L>
<L>Am f&ocirc;d fy lloches gyd &acirc; thi:</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> O d&ycirc;&s;g i mi d'ewyllys:</L>
<L>Can's tydi ydwyt y Duw mau,</L>
<L>boed d'Y&s;pryd tau i'm tywys</L>
<L>Ar yr vniondeb yn y t&icirc;r,</L>
<L>dyna dy w&icirc;r ewyllys.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Duw, er mwyn d'enw fi by wh&acirc;,</L>
<L>a helpa f'enaid tyner,</L>
<L><PB REF="44">Allan o ing Duw cair ei ddwyn,</L>
<L>ac er mwyn dy gyfiownder.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> A gwna ar yr elynol blaid,</L>
<L>ca&s;eion f'enaid, gerydd:</L>
<L>Difetha hwynt er mwyn dy r&acirc;s,</L>
<L>can's mi wyf dy w&acirc;s vfydd.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="144" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXLIV.</HEAD>
<LG>
<L>BEndigaid fo'r Arglwydd fy nerth,</L>
<L>mor brydferth yr athrawa</L>
<L>Fy nwylo i ymladd, a'r vn w&ecirc;dd,</L>
<L>fy my&s;edd i ryfela.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Fy nawdd, fy nerth, fy nuw, fy nghr&ecirc;d,</L>
<L>fy nh&wcirc;r, f'ymwared vnig:</L>
<L>Canys trwyddo &ecirc;f fy mhobl a g&acirc;f</L>
<L>tanaf yn o&s;tyngedig.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Pa b&ecirc;th yw d&ycirc;n, dywaid &ocirc; Dduw,</L>
<L>pan fyddyt iw gydnabod?</L>
<L>A m&acirc;b d&ycirc;n pa b&ecirc;th ydyw fo,</L>
<L>pan fych o hono'n darbod?</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pa b&ecirc;th yw d&ycirc;n? p&ecirc;th yr vn w&ecirc;dd</L>
<L>a gwagedd heb ddim hono;</L>
<L>A'i ddyddiau'n cerdded ar y rh&ocirc;d.</L>
<L>fel cy&s;god yn mynd heibio.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Go&s;twng y nefoedd, Arglwydd d&acirc;,</L>
<L>ac edrych draha dynion:</L>
<L>Duw cyffrwdd a'r mynyddoedd fr&ycirc;,</L>
<L>gwna iddynt fygu digon.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Iw gwa&s;gar hwynt gyrr fellt i wau,</L>
<L>iw ll&acirc;dd gyrr &s;aethau tanbaid.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Di&s;cyn, tyn fi o'r dyfroedd mawr:</L>
<L>hyn yw, o law'r e&s;troniaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Duw gwared fi. Geneuau'r rhain</L>
<L>a f&ycirc;dd yn arwain gwegi:</L>
<L>A'i ddehau-law &s;y yr vn bwyll,</L>
<L>ddeheu law twyll, a choegni.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> I ti Dduw, canaf o fawrh&acirc;d,</L>
<L>yn llafar ganiad newydd,</L>
<L>Ar nabl, ac ar y d&ecirc;g-tant,</L>
<L>cei gerdd o foliant beunydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Duw i frenhinoedd rhoi a wnaeth,</L>
<L>ei &s;wccraeth at iawn reol:</L>
<L>Dan ymwared Dafydd ei w&acirc;s,</L>
<L>rhag cleddyf c&acirc;s neweidiol.</L>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Duw gwared, achub fi wrth raid,</L>
<L>rhag plant e&s;troniaid digus,</L>
<L>A'i &s;a&s;n yn llawn o ffal&s;der gau,</L>
<L>a'i dehau yn dwyllodrus.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> B&ycirc;dd ein meibion fel plan-w&ycirc;dd cu</L>
<L>o'r b&ocirc;n yn tyfu'n iraidd:</L>
<L>A'n merched ni fel cerrig n&acirc;dd.</L>
<L>mewn conglau neuadd &s;anctaidd.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> A'n congiau'n llawnion ob&ocirc;b p&ecirc;th,</L>
<L>a'n defaid, difeth gynn&ycirc;dd.</L>
<L>Yn filoedd (mawr yw'r llwyddiant hwn)</L>
<L>a myrdd&icirc;wn i'n heolydd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> A'n hychen cryfion dan y w&ecirc;dd,</L>
<L>yn hywedd, ac yn llonydd:</L>
<L>Heb dorr na &s;oriant i'n m&ycirc;&s;g ni,</L>
<L>na gweiddi i'n heolydd.</L>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Dedwydd ydyw y bobly &s;&ycirc;,</L>
<L>a ph&ocirc;b p&ecirc;th felly ganthynt:</L>
<L>Bendigaid yw'r bobl y rhain yw,</L>
<L>a'r Arglwydd yn Dduw iddynt.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="145" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXLV.</HEAD>
<LG>
<L>MI a'th fawrygaf di, fy Nuw,</L>
<L>can's tydi yw fy llyw&ycirc;dd,</L>
<L>Bendithio dy enw b&ycirc;th a wn&acirc;f,</L>
<L>mi a'i molaf yn dragyw&ycirc;dd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Dy enw a folaf fi b&ocirc;b d&ycirc;dd,</L>
<L>a'th gl&ocirc;d &acirc; f&ycirc;dd heb orphen,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;&ycirc;dd gl&ocirc;d fawr heb w&ecirc;dd,</L>
<L>a'i fowredd &s;&ycirc;dd heb ddiben.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Cenedl wrth genedl a r&ocirc;nt fawl</L>
<L>i'th ogoneddawl wrthiau;</L>
<L>Gan danu dy nerth rhyd y b&ycirc;d,</L>
<L>a dwedyd dy gynneddfau,</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Am dy ogonedd mawr, fy N&acirc;f,</L>
<L>mynegaf, a'th gadernyd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> S&ocirc;n am dy bethau ofnadwy,</L>
<L>gwn&acirc;nt hwy a minnau hefyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Llwyr goffadwriaeth honot ti,</L>
<L>a'th fawr ddaioni a draethant:</L>
<L>Ac o'th gyfiownder fy Nuw I&ocirc;n,</L>
<L>a llafar d&ocirc;n y canant:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Sef gra&s;lawn yw ein Arglwydd ni,</L>
<L>ac o do&s;turi rhyfedd:</L>
<L>H&wcirc;yr ac anniben yw i dd&icirc;g:</L>
<L>llawn frydig i drugaredd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Da yw yr A<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">glwydd i b&ocirc;b dyn,</L>
<L>a'i nodded y'n dycciannol:</L>
<L>Ac ar ei holl <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">eithredoedd &ecirc;f</L>
<L>daw nawdd o'r n&ecirc;f yn ra&s;ol,</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Dy holl we<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">rhredoedd di i'th lwydd,</L>
<L>&ocirc; Arglwydd i'th glodforant:</L>
<L>Dy wyrth pan <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">elo dy Sainct di,</L>
<L>y rheini a'th rendithiant:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Gan &s;&ocirc;n am drugaredd a gr&acirc;s</L>
<L>dy dyrnas, a'i chadernyd:</L>
<L>Fel dyna'r gerdd &s;ydd yn parh&acirc;u,</L>
<L>yn eu geneuau hyfryd.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Fel y parent trwy hyfryd gl&ocirc;d,</L>
<L>gydnabod &acirc;'th dyrna&s;&s;iad,</L>
<L>A'th nerth ym my&s;g holl ddynol blant,</L>
<L>a'th lawn ogoniant gwa&s;tad.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Brenhiniaeth dy dyrnas di fr&ycirc;,</L>
<L>a berr&ycirc; yn wa&s;tadol,</L>
<L><PB REF="45">A'th lywodraeth o oed i oed,</L>
<L>hon a roed yn dragwyddol.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Yr Arglwydd cynnal &ecirc;f yn llonn,</L>
<L>y rhai &s;y 'mron eu cwympod.</L>
<L>Ac &ecirc;f a gyfyd bawb yn w&icirc;r,</L>
<L>ar a o&s;tyngir i&s;od.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Wele, mae llygad yr holl f&ycirc;d</L>
<L>yn di&s;gwyl wrthyd Arglwydd,</L>
<L>Dithau a'i porthi hwynt i g&ycirc;d,</L>
<L>bawb yn ei br&ycirc;d yn ebrwydd.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> A phan agorech di dy law,</L>
<L>o honi daw diwall-faeth?</L>
<L>D'ewyllys da yw ymborth b&ycirc;w,</L>
<L>a hynny yw eu ll&ycirc;niaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Holl ffyrdd yr Arglwydd cyfion &ycirc;nt</L>
<L>a'i wrthiau ydynt &s;anctaidd:</L>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Agos iawn i bawb ydyw fo,</L>
<L>a eilw arno'n buraidd.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> S&ecirc;f ar y gw&ycirc;r a'i hofnant &ecirc;f,</L>
<L>fe gl&ycirc;w eu ll&ecirc;f iw gwared,</L>
<L>Fe r&ycirc;dd eu hwyllys hwynt a'i harch,</L>
<L>o'i w&icirc;r barch, I&ocirc;n gogoned.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> P&ocirc;b d&ycirc;n a garo'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>caiff gantho &ecirc;f ei 'mddiffyn:</L>
<L>A chan ddifetha rh&ycirc;dd oes ferr,</L>
<L>i b&ocirc;b y&s;celer cyndyn.</L>
<L><MILESTONE N="21" UNIT="verse"> Fy enaid traethed fendith rhwydd,</L>
<L>a mawl yr Arglwydd nefol:</L>
<L>A ph&ocirc;b cnawd rhoed iw enw, y Sanct,</L>
<L>ogoniant yn dragwyddol.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="146" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSALM. CXLVI.</HEAD>
<LG>
<L>FY enaid mola'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Mi a'i molaf &ecirc;f i'm bywyd:</L>
<L>Dang o&s;af gl&ocirc;d i'm Harglwydd Dduw,</L>
<L>tra gallwyf f&ycirc;w na &s;ymmyd,</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Na wnewch hyder ar dwy&s;ogion,</L>
<L>nac arblant dynion bydol:</L>
<L>Am nad oes ynthynt hwy i g&ycirc;d,</L>
<L>na help nac iechyd nerthol.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Pan &ecirc;l y ffun o'r genau gwael,</L>
<L>a'r corph i gael daiar-lan;</L>
<L>Felly dychwel, fel dyna'r d&ycirc;dd</L>
<L>y derfydd ei holl amcan.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Y pr&ycirc;d hwn gw&ycirc;n ei f&ycirc;d ef&ocirc;</L>
<L>a rotho ei holl obaith</L>
<L>Ar Dduw Iago yn gymorth d&acirc;,</L>
<L>pan &ecirc;l oddi yma ymaith.</L>
</LG>
<LG>
<L>Hwn Dduw a wnaeth n&ecirc;f, daiar, m&ocirc;r,</L>
<L>a'r holl y&s;t&ocirc;r f&ycirc;dd ynthynt:</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Hwn a &s;aif yn ei w&icirc;r e&icirc; hun,</L>
<L>pr&ycirc;d na bo vn o honynt.</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Yr hwn i'r gwael a r&ycirc;dd farn dda,</L>
<L>a bara i'r newynllyd,</L>
<L>Fe ollwng Duw y rheidus gw&acirc;r,</L>
<L>o'i garchar ac o'i gaethfyd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Yr Arglwydd egyr lygaid dall,</L>
<L>ef a dyr wall gwael ddynion:</L>
<L>Ymgleddu'r gwam mae'n Harglwydd ni,</L>
<L>a hoffi y rhai cyfion,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Dieithraid, a'r ymddifad gwan,</L>
<L>a'r wedd yw druan vnig,</L>
<L>Duw a'i pyrth: ond dyry&s;u wnai</L>
<L>holl ffyrdd p&ocirc;b rhai cythreulig:</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Yr Arglwydd yn teyrna&s;u a f&ycirc;dd,</L>
<L>dy Dduw tragywydd Seion:</L>
<L>O oes i oes pery dy lw&ycirc;dd;</L>
<L>molwch yr Arglwydd tirion.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="147" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXLVII.</HEAD>
<LG>
<L>MOlwch yr Arglwydd, can's da yw,</L>
<L>canu i Dduw yn llafar:</L>
<L>O herwydd hyfryd, yw ei gl&ocirc;d,</L>
<L>a da yw b&ocirc;d yn ddiolchgar.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Caer&s;alem dinas gyflawn f&ycirc;dd,</L>
<L>yr Arglwyd &s;&ycirc;dd iw darpar:</L>
<L>Gan ga&s;glu I&s;rael yngh&ycirc;d,</L>
<L>a fu drwy'r b&ycirc;d ar wa&s;gar.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr vnig Arglwydd &s;y'n iach&acirc;u,</L>
<L>yn rh&ycirc;dd o friwiau'r galon;</L>
<L>Yr Arglwydd rhwym 'eu briwiau'n iawn</L>
<L>y rhai dolur lawn cleifion.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Yr Arglwydd &s;ydd yn rhifo'r &s;&ecirc;r.</L>
<L>a ph&ocirc;b rhyw nifer honynt:</L>
<L>Ef a'u geilw hwynt oll yn glau,</L>
<L>wrth briod enwau eiddynt.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Mawr yw ein Arglwydd ni o nerth,</L>
<L>a phrydferth o ra&s;oldeb;</L>
<L>Ac mae'n bell iawn uwch ben p&ocirc;b rh&icirc;f,</L>
<L>&s;&ocirc;n am ei br&icirc;f ddoethineb.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yr Arglwydd vnig &s;ydd yn dal</L>
<L>i gynnal y rhai gweiniaid,</L>
<L>Ac &ecirc;f a o&s;twng hyd y llawr</L>
<L>y dorf fawr annuwioliaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Cenwch i'r Arglwydd fel y gw&ecirc;dd,</L>
<L>clodforedd iddo a berthyn:</L>
<L>O cenwch, cenwch gerdd i'n Duw,</L>
<L>da ydyw gyd&acirc;'r delyn:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Hwn &acirc; chymylau toes y nen,</L>
<L>&acirc; glaw'r ddayaren gwlychodd,</L>
<L>I wellt gwnaeth dyfu ar y fron.</L>
<L>a lly&s;iau'i ddynion parodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Hwn i'r anifail ar y bryn</L>
<L>a r&ycirc;dd yr hyn a'i portho:</L>
<L>Fe bortha gywion y cigfrain,</L>
<L>pan fo'n llefain arno.</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> Nid oes gantho mewn grym vn march,</L>
<L>na &s;erch, na ph&acirc;rch, na phle&s;er:</L>
<L><PB REF="45">Nac mewn e&s;gair, neu forddwyd g&wcirc;r,</L>
<L>fel dyna gyfiwr ofer.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Yr Arglwydd rhoes ei &s;erch ar dd&ycirc;n</L>
<L>yr hwn y &s;&ycirc;n ei hoffi?</L>
<L>Ac &s;ydd yn di&s;gwyl cael ei nawdd,</L>
<L>caiff hwn yn hawdd ddaioni.</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> O Caer&s;alem gyflawn o lwydd</L>
<L>molianna'r Arglwydd eiddod;</L>
<L>O Seion &s;anctaidd, d&ocirc;d vn w&ecirc;dd</L>
<L>i'th Dduw glodforedd barod;</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Herwydd yr Arglwydd &acirc;'i fawr wyrth</L>
<L>a wnaeth dy byrth yn gryfion:</L>
<L>A rhoes i fendith, a thycciant,</L>
<L>ymlh&icirc;th dy blant a'th wyr&icirc;on.</L>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Hwn a roes heddwch yn dy fr&ocirc;,</L>
<L>fel y cynnyddo llwyddiant,</L>
<L>Ac a ddiwallodd yn eich pl&icirc;th,</L>
<L>o fra&s;der gwenith, borthiant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="15" UNIT="verse"> Ei orchymmyn &ecirc;f a ddenfyn,</L>
<L>o'i ddowan-fawr air cymhe&s;ur,</L>
<L>Hwn ar y ddaiar &acirc; ar l&ecirc;d,</L>
<L>ac yno rh&ecirc;d yn bry&s;ur.</L>
<L><MILESTONE N="16" UNIT="verse"> Firch i'r eira ddi&s;gyn fel gwl&acirc;n:</L>
<L>eirch rew, fel t&acirc;n, fel lludw,</L>
<L><MILESTONE N="17" UNIT="verse"> Eirch i&acirc;, fe ddaw yn defyll cri,</L>
<L>pwy'erys oerni hwnnw?</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="18" UNIT="verse"> Wrth ei air eilwaith ar ei hynt,</L>
<L>fe bair i'r gwynt ochneidio</L>
<L>I doddi'r rhain, ac felly b&ycirc;dd</L>
<L>i'r holl afonydd lifo.</L>
<L><MILESTONE N="19" UNIT="verse"> Grym e&icirc; air, a'i ddeheu law gr&ecirc;f,</L>
<L>a ddengys &ecirc;f i Iago,</L>
<L>A'i ffyrdd a'i farn i I&s;rael,</L>
<L>a'r rhai a dd&ecirc;l o hono.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="20" UNIT="verse"> Ni wnaeth efe yn y dull hwn,</L>
<L>&acirc; neb rhyw na&s;&s;iwn arall:</L>
<L>Ni wyddent farnau'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>O molwch &ecirc;f yn ddiball.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="148" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXLVIII.</HEAD>
<LG>
<L>O Molwch yr Arglwydd o'r n&ecirc;f,</L>
<L>rhowch l&ecirc;f i'r vchel-leoedd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Molwch hwn holl angylion n&ecirc;f,</L>
<L>molwch &ecirc;f ei holl luoedd.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Yr haul, a'r lleuad, a'r holl &s;&euml;r,</L>
<L>y gloywder, a'r goleuni.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> N&ecirc;f y nefoedd, a'r ffurfafen,</L>
<L>a'r deifr vwh ben y rheini.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Moliannant enw'r Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>hwynt &acirc;'i air &ecirc;f a wnaethbwyd.</L>
<L>Dwedodd y gair, a hwy fal hyn</L>
<L>ar ei orchymmyn crewyd.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Rhoes reol iddynt i berh&acirc;u.</L>
<L>fel deddfau b&ycirc;th iw dilyn:</L>
<L>Rhoes b&ocirc;b p&ecirc;th yn ei le'n ddi os,</L>
<L>nad elo dros ei derfyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Molwch yr Arglwydd o'r ddaiar,</L>
<L>chwychwi y&s;trywgar ddreigiau,</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> Y t&acirc;n, a'r cenlly&s;g, eira, a tharth,</L>
<L>a'r gwynt o b&ocirc;b parth yntau,</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> Mynny ddoedd, bryniau, ffrwythlon w&ycirc;dd</L>
<L>a'r tirion gedrw&ycirc;dd brigog,</L>
<L><MILESTONE N="10" UNIT="verse"> An'feilieid, ac ymglu&s;giaid maes</L>
<L>ac adar llaes a&s;gellog.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="11" UNIT="verse"> Brenhinoed daiar, barnw&ycirc;r-b&ycirc;d,</L>
<L>&s;wyddw&ycirc;r yngh&ycirc;d &acirc;'r bobloedd,</L>
<L><MILESTONE N="12" UNIT="verse"> Gw&ycirc;r ievaingc, gw&ycirc;ryfon, gw&ycirc;r h&ecirc;n,</L>
<L>p&ocirc;b bachgen ym mh&ocirc;b oe&s;oedd.</L>
<L><MILESTONE N="13" UNIT="verse"> Molant ei enw &ecirc;f yngh&ycirc;d,</L>
<L>vchel a hyfryd ydoedd,</L>
<L>Ei enw &ecirc;f &s;ydd vchel ar</L>
<L>y ddaiar oll, a'r nefoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="14" UNIT="verse"> Can's corn ei bobl a dderchafawdd,</L>
<L>yn fawl a nawdd i'r eiddo,</L>
<L>I I&s;rael ei etholedig,</L>
<L>a dr&icirc;g yn agos atto.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="149" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CXLIX.</HEAD>
<LG>
<L>CEnwch i'r Arglwydd, ac iawn f&ycirc;dd,</L>
<L>ryw ganiad newydd rhyfedd:</L>
<L>A chlywer ynghynlleidfa 'r Sainct,</L>
<L>ei fawr fraint a'i orfoledd.</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Boed I&s;rael lawen a ffraeth,</L>
<L>yn Nuw a'i gwnaeth yn ddibrin:</L>
<L>A byddant hyfryd blant Seion,</L>
<L>yn Nuw eu tirion frenin.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Molant ei Enw ar y bibell,</L>
<L>a thympanell, a thelyn;</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Can's bodlon yw iw bobl i g&ycirc;d,</L>
<L>rh&ycirc;dd iechyd i'r llednei&s;-dd&ycirc;n.</L>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Iw Sainct &ecirc;f doed gorfoledd iawn,</L>
<L>a hon yn llawn gogoniant,</L>
<L>Yn eu gwl&acirc;u, (yn llawen ddull)</L>
<L>ac yn eu &s;tefyll canant.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Yn eu genu b&ycirc;dd cerdd b&ocirc;b awr,</L>
<L>ein Duw a'i fawr ryfeddod,</L>
<L>Ac yn eu dwylaw b&ycirc;dd iw dr&icirc;n,</L>
<L>y cleddyf deufin parod;</L>
<L><MILESTONE N="7" UNIT="verse"> Ar e&s;troniaid i'n dial ni,</L>
<L>ac i go&s;p boeni'r bobloedd:</L>
<L><MILESTONE N="8" UNIT="verse"> I roi mewn caethder cadwyn dr&ocirc;,</L>
<L>i rwymo ei brenhinoedd.</L>
</LG>
<LG>
<L>I roi eu pendefigion chwyrn,</L>
<L>mewn gefyn heyrn ffyrnig.</L>
<L><MILESTONE N="9" UNIT="verse"> I wneuthur arnynt vnion farn,</L>
<L>yn gadarn &s;crifennedig.</L>
<L>Dymma 'r gl&acirc;n ardderchowgrwydd f&ycirc;dd</L>
<L>iw &s;ainct y &s;&ycirc;dd yn credu;</L>
<L><PB REF="46">Clodforwch oll yr Arglwydd n&ecirc;f,</L>
<L>&ocirc; molwch &ecirc;f am hynny.</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="150" TYPE="Psalm">
<HEAD>PSAL. CL.</HEAD>
<LG>
<L>MOlwch Dduw yn ei gy&s;&s;egr len,</L>
<L>&s;ef ei ffurfafen nerthol,</L>
<L><MILESTONE N="2" UNIT="verse"> Molwch &ecirc;f iw gadernid llym,</L>
<L>ac amlder grym rhagorol.</L>
<L><MILESTONE N="3" UNIT="verse"> Ar lais vdcorn rhowch y mawl hyn,</L>
<L>ar nabl, telyn, tympan.</L>
<L><MILESTONE N="4" UNIT="verse"> Molwch chwi &ecirc;f &acirc; llawn gl&ocirc;d glau,</L>
<L>a thannau, pibell, organ.</L>
</LG>
<LG>
<L><MILESTONE N="5" UNIT="verse"> Ar y &s;ymbalau molwch &ecirc;f,</L>
<L>ar rhain &acirc;'u ll&ecirc;f yn &s;ein-gar:</L>
<L>O molwch &ecirc;f &acirc; moliant cl&acirc;u,</L>
<L>ar y Symbalau llafar.</L>
<L><MILESTONE N="6" UNIT="verse"> Holl bethau (molent vn Duw b&ycirc;th)</L>
<L>&s;ydd ynthynt chw&ycirc;th y byw&ycirc;d.</L>
<L>Rhoent gyd-gerdd foliant i barh&acirc;u:</L>
<L>clodforwn ninnau hefyd.</L>
</LG>
<TRAILER>DIWEDD.</TRAILER>
<PB REF="46">
</DIV2>
</DIV1>
</BODY>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
