<!DOCTYPE ETS PUBLIC "-//UMDLPS//DTD EEBOPROOF 2.0//EN">
<ETS>
<TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE>
<DATE>2008-02-27</DATE>
<RESPSTMT>
<NAME>John Pas</NAME>
<RESP>MURP</RESP>
</RESPSTMT>
<ITEM>Checklist:
x Add TEMPHEAD, change DATE, validate
x Add DIV TYPEs, validate
x Review structure, use BODY or rarely GROUP
x Check PB placement and completeness, ensure sequence of N=""
x Proof title page(s)
x Check HEAD TRAILER ARGUMENT EPIGRAPH OPENER CLOSER SIGNED SALUTE BYLINE
x Check ^, oe, abq, italic I / J, _Initals, space between &amp;c.
x Check # @ -- UNCLEAR LB FIGURE
x Check q; startq endq Q
x Correct illegibles from proofsheet
x Check illegible page, para, line, span, word, dollar signs
x Final validate

Corrected [  ] illegible groups out of [  ].
Converted [  ] illegible groups to GAP DESC="illegible".
DONE</ITEM>
</CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD>
<EEBO>
<IDG S="marc" R="UM" ID="A85728">
<STC T="W">G2047</STC>
<STC T="T">E1209_1</STC>
<BIBNO T="umi">99869042</BIBNO>
<VID>170692</VID>
</IDG>
<TEXT>
<FRONT>
<DIV1 TYPE="title page">
<PB REF="1" MS="y">
<P>STRENA CHRISTIANA, Sive Hortatiunculae ad praecipuos virtu|tum actus exteriores, &s;ana doctrina &amp; pietate refertae.</P>
<P>Per <HI>Harbottellum Grim&s;tonium</HI> Armigerum, unum mem|brorum Dom. Com. Parliment.</P>
<Q><P>Certus e&s;t hic &s;ermo, &amp; haec volo te a&s;&s;everare, ut qui crediderunt deo, curent bene agendo praeire:</P>
<BIBL>Pauli epi&s;tola ad Titum, Cap. 3. v. 8.</BIBL></Q>
<P>Calend. <HI>Ian. Ann. Dom.</HI> 1644.</P>
<P>LONDINI Sumptibus <HI>Iohan. Wright,</HI> in plate&acirc;, dict&acirc; Old-Baily, 1644.</P>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="dedication">
<PB REF="2">
<PB REF="2">
<HEAD>Dilecto <HI>Georgio Grim&s;tonio,</HI> filio &amp; haeredi &s;uo.</HEAD>
<P>_MAndo tibi coram deo qui vivificat om|nia, &amp; Ie&s;u Chri|&s;to, qui te&s;tatam fecit praeclaram illam profe&s;&s;i|onem, has legere Hortatiuncu|culas, meditari, ac etiam aliis docere, ut tuus profectus ma|nife&s;tus &s;it inter omnes; nemo tuam juventutem contemnat, &s;ed e&s;to exemplar fidelium, in &s;ermone, in conver&s;atione, in charitate, in &s;piritu, in fide, in
<PB REF="3">
ca&s;titate. Et Deus pacis, qui magnum illum ovium, per &s;anguinem pacti aeterni, Pa&s;to|rem, dominum no&s;trum Ie&s;um, ex mortuis reduxit; compingat te ad omne opus bonum, ad prae&s;tandum ip&s;ius volunta|tem; efficiens in te, quod gra|tum &s;it in con&s;pectu &s;uo, per Ie&s;um Chri&s;tum; Ita obte&s;tor, adhortor, precor ego</P>
<CLOSER><SIGNED><HI>Pater tuus,</HI> Harbottellus Grim&s;tonius.</SIGNED></CLOSER>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="text">
<PB REF="3">
<HEAD>STRENA CHRISTIANA, Sive Hortatiunculae ad praecipuos virtutum actus Exteriores.</HEAD>
<DIV2 N="1" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Fidei. <HI>CAP. 1.</HI></HEAD>
<P N="1">1 _MAn&egrave; &agrave; &s;om|no po&s;t &s;o|lennes ho|minis chri|&s;tiani preces con&s;titutus
<PB N="2" REF="4">
animo ante con&s;pectum Dei edes fidei tuae pro|fe&s;&s;ionem, recitans &s;ym|bolum Apo&s;tolorum.</P>
<P N="2">2 Sint ca&s;tae delitiae tuae Scripturae &s;acrae, has &s;aepenumer&ograve; legas, &amp; verbum Dei exacti&s;&s;i|mam e&s;&s;e veritatis regu|lam firmi&s;&s;im&egrave; crede. In rebus fidei nihil admit|tas, ni&s;i quod cum fun|damento Prophetarum &amp; Apo&s;tolorum &s;ub&s;i|&s;tere pote&s;t. Tu mane in iis quae didici&s;ti: &s;a|crae literae te po&s;&s;unt peritum reddere ad &s;a|lutem per fidem quae e&s;t
<PB N="3" REF="4">
in Chri&s;to Ie&s;u. 1 <HI>Tim.</HI> 3.14.15. N&egrave; addas verbis domini, n&egrave; fort&egrave; incre|pet te &amp; mendax de|prehendaris, <HI>Pro.</HI> 30.6.</P>
<P N="3">3. Biblia &s;acra om|nibus hujus mundi di|vitiis praefer, &amp; humili reverenti&acirc;, quoties le|cturus es, in manus &s;u|me, &amp; ad hunc modum ora, Domine Ie&s;u: re&s;e|ra mihi clau&s;a, revela ab&s;condita, pande my|&s;teria, dilucida ob&s;cu|ra, defini dubia: fac me vitia odio habere, vir|tutes amare, &s;upplicia timere, praemia re&s;pice|re,
<PB N="4" REF="5">
in his quae vera novi cu&s;todi me; in quibus ut homo fallor, corrige me; in quibus veris titu|bo, confirma me; a fal&s;is &amp; noxiis opinionibus e|ripe me, ut &s;ic verbum tuum rect&egrave; intelligam &amp; religios&egrave; colam, in&abque; eo aedificer, ad &s;acro|&s;ancti nominis tui glo|riam, atque ad mei ip&s;i|us aliorumque &s;alutem, Amen.</P>
<P N="4">4. Vitam tuam &amp; mores, ad normam pie|tatis in voluminibus &s;a|cris comprehen&s;ae, com|pone.</P>
<P N="5"><PB N="5" REF="5">5. Cum ad flagiti|um aliquod, turpe prae|&s;ertim, vel de&s;ignan|dum animo, vel opere cl&agrave;m patrandum in&s;ti|garis, hunc fidei actum exerce.</P>
<P>Credo firmi&s;&s;im&egrave; hic, ac ubique Deum me|um prae&s;entem e&s;&s;e, non actionum mod&ograve;, &s;ed e|tiam quarumvis cogi|tationum in&s;pectorem, &s;crutatorem &amp; &s;everi|&s;&s;imum Iudicem. Non video te quidem Deus m&icirc;. Sed tu tamen vi|des me. Impudens ego in tuo con&s;pectu tantum
<PB N="6" REF="6">
&s;celus admittam? ah, millies potius moriar.</P>
<P N="6">6. Saepe orabis, ali&aacute;|que bona opera repetes ad impetrandam a Deo conver&s;ionem, tum hae|reticorum, tum Ethni|corum, &s;ive per te, &s;i quid in hoc genere po&s;|&s;is, &s;ive per eos qui fidei propagandae &s;tudio o|peram navare po&s;&s;unt &amp; debent.</P>
<P N="7">7. Denique fronte ex|porrect&acirc; vultuque con|&s;tanti, fidem, ac Religi|onem Chri&s;tianam pie|tatemque profiteberis, quoties res &amp; tempus
<PB N="7" REF="6">
exigent. Qu&ograve;d &s;i fidem &s;piritualis aedificii ba&s;in &s;uccutiat daemon, (quod in morte prae&s;ertim effi|cere molitur) tu &egrave; con|tr&agrave;, non di&s;puto tecum, inquies, &s;ophi&s;ta diabo|l<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">; quas argumentorum umbras obtendis, fugi|o, dete&s;tor: &s;ecur&egrave; cre|do, quod Deus per Pro|phetas, Evangeli&s;tas &amp; Apo&s;tolos Eccle&s;iae re|velavit, in &s;olum Chri|&s;ti meritum, &amp; in &s;olam patris caele&s;tis mi&s;eri|cordiam in Chri&s;to &amp; propter Chri&s;tum mihi &amp; omnibus fidelibus
<PB N="8" REF="7">
promi&s;&s;am, omnem me|am fiduciam colloco: In hac fide vivam &amp; mo|riar, quod prote&s;tor. Quare, &s;i per delirium verbum aliud aut aliter &s;onans exciderit, indic|tum volo. Adauge, do|mine m&icirc;, hanc fidem, &amp; tu ip&s;e &s;ponde prome, quia vim patior.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="2" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Spei. <HI>CAP. 2.</HI></HEAD>
<P N="1">1. MAn&egrave;, inter reli|quas quotidia|nas preces, ita orabis.</P>
<P>Deus infinit&egrave; potens,
<PB N="9" REF="7">
&amp; &s;umm&egrave; mi&s;ericors, ego imbecillis &amp; mi&s;er, qui ex me nihil habeo, nihil valeo, nihil &s;um, accedo ad te omnis bo|ni fontem, ac infinitae tuae bonitati, meriti&s;que filii tui, Redemptoris mei innixus, &s;pero fir|miter me &agrave; te obtentu|rum gratias, virtutes, auxilia, caeter&aacute;que om|nia bona, tum corporis, tum animi, quae mihi nece&s;&s;aria &s;unt, ut ad caele&s;tem beatitudinem pertingam. Ah quando id erit? Quando veni|am &amp; apparebo ante
<PB N="10" REF="8">
faciem tuam: Da &s;ic curram ad brabium, ut comprehendam.</P>
<P>Hic Orationem Do|minicam magno animi ardore pervolves, Pa|ter no&s;ter, &amp;c.</P>
<P N="2">2 Cum die &s;udo, &s;e|ren&acirc;ve nocte caelum ri|det, arridet humus, aut aliud quidvis placet, venu&s;tum, opulentum, magnificum; exclama cum S. Augu&s;tino: &s;i tanta, Deus mi, facis nobis in carcere, quid ages in palatio? Si tam innumera &amp; varia nunc amicis pariter tribuis &amp;
<PB N="11" REF="8">
inimicis, qu&agrave;m magna &amp; dulcia &s;olis es largi|turus amicis? &s;i tanta &s;o|latia in hoc die lachry|marum, quanta con|feres in die nuptiarum?</P>
<P N="3">3. Cum affici te &s;en|tis ad res infimas, repre|hende teip&s;um, &amp; hoc tibi probrum obiice. Quid, animule mi, quid reculas i&s;tas miramur, &amp; tanto &s;alutis pericu|lo? quaeris opes? Deus e&s;t omnia, mundus ni|hil. Amas voluptates? Deus coelo repo&s;uit ae|ternas. Ambis honores? veros &s;ectare: quid um|bras,
<PB N="12" REF="9">
fumos, fungos &s;e|quimur? Denique quid &s;ola voluntate mentem pa&s;cis, id e&s;t &s;iliquis porcorum, regali dig|nus mens&acirc;? &s;u&s;pira &amp; &s;u&s;pice caelum, cui nati &s;umus: illic bona &amp; magna &amp; aeterna &s;unt: caetera tanquam te minora pedibus &amp; ani|mo preme, im&ograve; calca.</P>
<P N="4">4. Cum acerba &amp; dura pateris corpore, morbis aliisque mi&s;eriis afflicto, a&s;inum tuum malis fati&s;centem hoc &s;timulo adige. Non, ut jam, ita erit &s;emper; imo
<PB N="13" REF="9">
nee erit diu; breve e&s;t quicquid finem habet. Atqui &s;cio, quod Re|demptor meus vivit, &amp; in novi&s;&s;imo die de ter|ra &s;urrecturus &s;um, &amp; rur&s;um circundabor pelle me&acirc;, &amp; in carne mea videbo Deum &s;al|vatorem meum, quem vi&s;urus &s;um ego ip&s;e, &amp; oculi mei con&s;pecturi &s;um, &amp; non alius: repo|&s;ita e&s;t haec &s;pes in &s;inu meo. <HI>Job.</HI> 19.25.</P>
<P N="5">5. Cum res acerbae, Dei &amp; &s;alutis caus&acirc;, a|nimo int&ugrave;s reluctante, tamen exorbendae &s;unt;
<PB N="14" REF="10">
poculum hoc &s;accaro &amp; melle oblines. Non &s;unt anime m&icirc;, condignae pa&s;&s;iones hujus te~poris, ad futuram gloriam, quae revelabitur in no|bis. Leve &amp; momenta|neum hoc, &s;upra mo|dum in &s;ublimitate ae|ternum gloriae pondus operatur in nobis, non contemplantibus nobis quae videntur, &s;ed quae non videntur: quae enim videntur, temporalia &s;unt, quae non videntur aeterna &s;unt, <HI>Rom.</HI> 8.18 2 <HI>Cor.</HI> 4.17.</P>
<P>Hoc &s;udario egregi|us
<PB N="15" REF="10">
pugil Paulus omnem gravi&s;&s;imorum labo|rum &s;udorem ab&s;terge|bat; hoc propo&s;ito bra|bio, caeteri forti&s;&s;imi Athletae cum be&s;tiis, cum ignibus, crucibus, mortibus ip&s;is fortiter pugnarunt, vicerunt. Si tentationum vi, in de|&s;perationis aby&s;&s;um, in mortis prae&s;ertim ago|ne, praecipitarite &s;enti|a<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">; &s;pei anchoram pro|jice: dic, quid naufra|garis anime? &s;pera in Deo, quoniam adhuc celebraturus &s;um eum, omnimodam &s;alutem
<PB N="16" REF="11">
faciei meae, &amp; Deum meum: <HI>P&s;al.</HI> 43.5. pro|jice te in eum, non &s;ub|trahet &s;e ut cadas. Infi|nit&egrave; bonus e&s;t, pronior|que ut beneficia confe|rat, qu&agrave;m tu petere, aut &s;perare po&s;&s;is. Pater e&s;t, ip&s;e enim te fecit, &amp; tanti fecit; ut, pro te &s;ervo redime~do, filium &s;uum tradiderit: Hic autem circiter triginta tres annos quid non fe|cit? quid non e&s;t pa&s;&s;us? Ie&s;um ip&s;um habet ad|vocatum apud patrem, propitiatione~ pro pec|catis tuis, &amp; &s;anguis hu|jus
<PB N="17" REF="11">
Ie&s;u Chri&s;ti emun|dabit te ab omni pecca|to, 1 <HI>Ioh.</HI> 2.1.2.1 <HI>Ioh.</HI> 1.7.</P>
<P>Eia, ade&s;to mihi, op|time Ie&s;u, ne &s;anguis tu|us in me pereat ad&s;is cli|enti. Tuo prae&s;idi&oacute; mu|nitus, dum &s;piravero, &s;perabo: &amp; licet con|&s;urgant advers&ugrave;m me ca&s;tra, non timebit cor meum.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="3" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Charitatis in Deum, &amp; Zeli divini honoris. <HI>CAP. 3.</HI></HEAD>
<P N="1">1. Saepe has faculas o|re jactabis, quae a|nimum
<PB N="18" REF="12">
ad Dei amorem incendant. Scriptum e&s;t diliges Dominum De|um tuum ex toto corde tuo, ex tota mente tua, &amp; ex omnibus viribus tuis; &amp; qui non diligit, manet in morte, <HI>Mat.</HI> 22.27. qui non diligit fratrem, 1 <HI>Joh.</HI> 3.14. multo magis, qui non diligit Deum. Praecipis ergo, bone Deus, ut te amem, &amp; mortem &amp; quidem aeternam mina|ris. Annon &s;atis magna paena e&s;t, &s;i non amem te? aut an opus e&s;t his vinculis legum, &amp; tot
<PB N="19" REF="12">
minarum, ut ad tui a|morem ad&s;tringar? ade&ograve; &s;um mentis inops, ut tua beneficia, gratias, perfectiones infinitas ign&ograve;rem? an potius tam vecors &amp; excors, ut cor minim&egrave; habeam, quo bonum infinitum a|mem? te, inquam, boni|tatis aby&s;&s;um, te im|men&s;am bonitatem? Jam &s;i amor amore compen&s;ari debet, quis amor amori tuo par e&s;&s;e pote&s;t? ab aeterno a|ma&s;ti me, cum non e&s;|&s;em, nedum reclamare po&s;&s;em. Animam, corpus
<PB N="20" REF="13">
res univer&s;as condidi&s;ti mei caus&acirc;, nullo &s;an&egrave; commodo tuo; atque ea&s;dem etiamn&ugrave;m con|&s;ervas mei caus&acirc;. Ange|lis tuis manda&s;ti, ut cu|&s;todiant me in omnibus viis meis, etiam tum, cum pecco in te. Merce|dem meam volui&s;ti e&s;&s;e magnam nimis: &amp; ut e&acirc; potiar, voca&s;ti ad gratiam, e&acirc;que pro tem|pore ami&s;s&acirc;, revoca&s;ti ad paenitentiam toties. Suave hoc; &s;ed long&egrave; &s;uavius, o dulci&s;&s;ime &s;alvator, qu&ograve;d volueris, Deus: fieri homo, tam
<PB N="21" REF="13">
dura, &amp; tam dira pati, ac denique in cruce mo|ri pro me, qui te morti (O me crudelem) ad|dixeram. Hoc ver&ograve; om|nium e&s;t &s;uavi&s;&s;imum, qu&ograve;d morti vicinus &s;a|cramentum Corporis &amp; Sanguinis tui in&s;titue|ris, pignus admirabile tui in me amoris. In tantorum autem bene|ficiorum compen&s;atio|nem nihil &agrave; me requiris, ni&s;i ut redam&eacute;. O amo|rem! O exta&s;in amoris! qu&agrave;m digna es, O boni|tas infinita, ut &s;umm&egrave;ab omnibus &amp; &s;uper omnia
<PB N="22" REF="14">
ameris! Ita ergo amem te, O Je&s;u mi, Salva|tor amantium &amp; Salva|torum amor: Ab&s;orbe|at me vis amoris tui, ut amore amoris tui vi|vam &amp; moriar; qui a|more amoris mei digna|tus es mori.</P>
<P N="2">2 Ubi his faculis in animo divini amoris ig|nem excitaveris, mox prorumpes in has viva|ces flammas. O Deus mi, bonitas infinita, ego <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"> amo &s;uper omnia, <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 span"> ex toto corde, <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 span"> <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">ni<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters">, ex om|<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 span"> mei: fir|mi&s;&s;im&eacute;que
<PB N="23" REF="14">
&s;tatuo om|nia tua praecepta im|plere, &amp; me &s;emper conformare &s;ancti&s;&s;i|mae tuae voluntati. Et propter quid &s;ic amo te? San&egrave; ob hanc prae|cipu&egrave; cau&s;am, quia dig|nus es infinities plus amari, qu&agrave;m amare po&s;|&s;im, ob immen&s;am per|fectionem tuam, incom|prehen&s;ibilem potenti|am, alti&s;&s;imam &s;apien|tiam, infinitam &s;ancti|tatem ac bonitatem tu|am, id e&s;t, propter temetip&s;um, O Pater, O Fili, O Spiritus Sancte,
<PB N="24" REF="15">
tres per&s;onae, unus De|us, &s;uper omnia amo te, qui es mihi omnia.</P>
<P>Hunc actum juverit elicere &s;aepius; &amp; prae|&s;ertim quoties gravi&ugrave;s tentaris: valet enim ad per&s;everandum in gra|tia.</P>
<P N="3">3 Identidem in Coe|lum intuens, ac &s;u&s;pi|tans, arce&s;&s;es donum charitatis in Deum, hac precatiuncula. O amor, qui &s;emper ardes, &amp; nunquam extingueris, charitas, Deus me, ac|cende me: ah &s;er&ograve; amo te, pulchritudo tam an|tiqua,
<PB N="25" REF="15">
&amp; tam nova, &s;e|r&ograve; amo te. Noverim me, noverim te; ut o|dio habeam me, &amp; di|ligam te.</P>
<P N="4">4 Gaudebis, cum &s;en|ties ip&s;e, &amp; aliunde in|telliges tibi quid piam fieri, aut evenire ex &s;pe|ciali ordinatione divi|nae providentiae. etiam|&s;i res adver&s;ae &amp; acer|bae accidant: illudque Job viri Sancti&s;&s;imi car|men accine, &s;icut Do|mino placuit, ita factum e&s;t: &s;it nomen Domini benedictum, <HI>Job</HI> 1.21.</P>
<P N="5">5 Moerorem animo
<PB N="26" REF="16">
contrahes, &s;i quid acci|derit, quod divinae vo|luntati di&s;&s;entiat aut re|pugnet: ut &s;i quis divi|nam maje&s;tatem aliquo flagitio offendat, id ae|gerrim&egrave;, inquam, &s;u|&s;tinebis, noxamque om|nem aut impedies, aut tolles, &s;i qu&agrave; po&s;&s;is.</P>
<P N="6">6 Si daemon gravi quavis tentatione te di|vexet, &s;ic precare: Ten|tas me, Domine, an amem te, neque tamen ultra id quod po&s;&s;um. Scio, qu&ograve;d &s;ine gratia tua &s;pernerem te, O &ograve;mne bonum, ut teter|rimo
<PB N="27" REF="16">
ho&s;ti placerem, aetern&ugrave;m luiturus mo|mentaneum gaudium. At juravi &amp; &s;tatui cu|&s;todire judicia ju&s;titiae tuae. Adjutor meus e&s;to, ne derelinquas me, ne|que de&s;picias me.</P>
<P N="7">7 Quando peccati gravioris periculum ali|ud quodpiam, occa&s;io|ne inciderit: di&s;cerpar in mille partes, rum|parque poti&ugrave;s, inquies, qu&agrave;m ut amori divino rem quamvis praepo|nam, Chri&s;tianumque i&s;tud &s;aepius daemoni tentanti obtrudes; ma|lo
<PB N="28" REF="17">
mori, quam faedari. Quod &s;i prolap&s;us &s;is mi&s;er, fac, mox re&s;urgas, &amp; cum Deo per reno|vationem actus divini amoris, per aver&s;io|nem &agrave; malo, &amp; conver|&s;ionem ad bonum, in gratiam, propter meri|tum Chri&s;ti, redire la|bores.</P>
<P N="8">8 Im&ograve; ver&ograve; minimam culpam, &s;ciens, volen&s;|que, aut &s;altem ex pro|po&s;ito, ac certo animi decreto ne admitte, ne quidem amici&s;&s;imi ho|minis grati&acirc;. Amicitiae humanae omnes prius
<PB N="29" REF="17">
pe&s;&s;um eant: qu&agrave;m ut Dei amor tantill&ugrave;m pe|riclitetur.</P>
<P N="9">9 Apprecaberis om|nibus, &amp; &agrave; Deo obtine|re contendes ip&s;ius cog|nitionem, amorem, cul|tum: Conaberi&s;que, quoad in te erit, efficere, ut eum omnes cogno&s;|cant, ament, colant.</P>
<P N="10">10 Saepenumer&ograve; &s;a|crae Chri&s;ti men&s;ae par|ticeps e&s;to, tum ut illi per fidem arcti&ugrave;s con|jungi, tum ut cum eo|dem, in &s;piritu &s;uavi&ugrave;s familiari&uacute;&s;que conver|&s;ari, im&ograve; deliciari po&s;&s;is.</P>
<P N="11"><PB N="30" REF="18">11 In rebus quibu&s;|cunque creatis, Deum, qui etiam in minimis maximus e&s;t, intuebere; in illis ip&s;um, &amp; in ip&s;o illas, amabis. Solem vi|des? Deus e&s;t, excla|mabis, qui pulcherri|mam, jucundi&s;&s;imam|que illam lucem dif|fundit, qui etiam infini|ties pulchrior e&s;t. Ap|ponuntur cibi? Deus, inquies, i&s;ta mihi appa|rat. Idemque ages in caeteris.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="4" TYPE="chapter">
<PB N="31" REF="18">
<HEAD>Actus Religionis in Deum. <HI>CAP. 4.</HI></HEAD>
<P N="1">1 IN rebus afflictis aut dubiis ad oratio|nem confugito.</P>
<P N="2">2 Cum quavis de cau&s;a, aut ubivis, aut quandovis, numini &s;up|plicas; hoc non &s;ol&ugrave;m interno animi affectu agas, &s;ed etiam ge&s;tu corporis externo &s;ub|mi&s;&s;ionem &amp; reveren|tiam Deo exhibeto, ni&s;i &s;it in oratione &s;ecreta, quae Dei cognitioni tan|tum
<PB N="32" REF="19">
prae&s;tatur, prae&s;en|tibus aliis, in qua ge|&s;tus &amp; &s;igna externa, quantum fieri pote&s;t, debent occultari, ne &s;u&s;picione~ praebeamus vel hypocri&s;eos, vel af|fectationis inanis gloriae cum Phari&s;aeis, <HI>Mat.</HI> 6.5 Et ni&s;i &s;it in breviori|bus ejaculationibus de|&s;iderii no&s;tri coram Deo, in quibus ge&s;tus externus non pote&s;t &s;emper attendi.</P>
<P N="3">3 Orationes publicas, Conciones, ali&aacute;que pi|etatis officia frequenta|to: dicito cum Davide,
<PB N="33" REF="19">
Laetor de eo quod dici|tur mihi, domum Jeho|vae adeamus, <HI>P&s;al.</HI> 122.1.</P>
<P N="4">4 Res divinas rit&egrave; procurato, &s;acra fieri curato, decorem domus Dei diligito.</P>
<P N="5">5 Si opes &s;uppetunt, templa ornato, libros, calices, ve&s;timenta, &amp; alia ornamenta tuis &s;umptibus comparato, iis poti&s;&s;im&ugrave;m locis, ubi cultus divinus minus pi&egrave;, ac pur&egrave; peragitur.</P>
<P N="6">6 Certa tempora con|&s;tituta, ad privata pie|tatis exercitia habeto, eaque non &s;ol&ugrave;m ex
<PB N="34" REF="20">
con&s;uetudine ob&s;erva, &s;ed &s;eri&ograve; impende, ad pietatis incrementum.</P>
<P N="7">7 Juramentis ne a&s;|&s;ue&s;cito; &s;i quid jurave|ris, &s;ervato.</P>
<P N="8">8 Vota, ni&s;i praeme|ditate, ne nuncupato; ubi nuncupaveris, &s;anct&egrave; ex|olvito.</P>
<P N="9">9 Vitam Je&s;u Chri|&s;ti, &amp; omnium Sancto|rum, in iis quae imitari po&s;&s;unt, &amp; debent, imi|tari &s;tudeto.</P>
<P N="10">10 Pios ritus, in|&s;tituta&s;que ceremonias verbo Dei non repug|nantes, magni facito:
<PB N="35" REF="20">
Super&s;titionem &egrave; con|tr&agrave; omnem execrator.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="5" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Charitatis erga proximum. <HI>CAP. 5.</HI></HEAD>
<P N="1">1 SI quos florentes, &amp; beatos videris, in iis Deum omnis bo|ni fontem; contr&agrave;, &s;i quos laceros protrito&s;|que a&s;pexeris, in iis Chri&s;tum crucifixum intuebere: e&acirc; cogitati|one in utriu&s;que &s;ortis homines amoris igni|culos concipies, &amp; fo|ras ejaculabere. Ami|cos,
<PB N="36" REF="21">
inimicos hic, nihil di&s;tingue. Charitas, eos, illos, aequ&egrave; amplectitur: illos quidem teneri&ugrave;s, hos ver&ograve; genero&s;i&ugrave;s.</P>
<P N="2">2 Contendes votis, precibus, omni opera, &amp; &s;tudio; ut omnibus, ex naturae, rerum, Gra|tiae prae&s;ertim divinae prae&s;idio &s;uppetant qui|bus ver&egrave; beati e&s;&s;e po&s;|&s;int. His bonis &s;i quos affluere, benigniore re|rum &s;ucce&s;&s;u frui per|&s;pexeris, ge&s;tientis in|tus animi &s;igna, frontis, oris, totiu&s;que corpo|ris hilaritudine expro|mes:
<PB N="37" REF="21">
&s;i quos iis carere, &s;i impendente, aut prae|&s;ente etiam malo, peri|clitari; aegritudinem animo habebis, vultum|que contrahes; calami|tatem, &s;i qu&agrave; po&s;&s;is, amo|lieris.</P>
<P N="3">3 Aliena &s;en&s;a, dicta, facta, in meliorem par|tem interpretabere, a&s;|pernabere neminem ni|hil de fama cuju&s;quam detrahes, nullo convi|tio, probr&oacute;ve lace&s;&s;es quempiam: honorem cuique deferes &s;uum: &s;i quis alteri obtrectet, oblatret, obmordeat,
<PB N="38" REF="22">
ibis contr&agrave;, &s;i fas e&s;t, &amp;, quo poteris clypeo, la|borantem tuebere.</P>
<P N="4">4 Quos poteris in divino timore, &amp; cultu promovebis, &amp; ad bona opera in&s;tigabis. Verbis quidem id ages, &s;ed ex|emplis etiam malim; illa movent, haec tra|hunt.</P>
<P N="5">5 Nulli opem im|ploratam denega, mu|tu&ograve;, commodat&oacute;que des, &s;i rogaris: im&ograve; ne rogatus quidem offi|cia &amp; ob&s;equia &s;ponte defer.</P>
<P N="6">6. E&s;urientem pa&s;ce,
<PB N="39" REF="22">
&s;itientem pota. Ho&s;pi|tem collige. Nudum operi. Infirmum vi&s;<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">a. Carcerem adi, cap<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">|vumque redime. Mor|tuum &s;epeli. Corpoti|bus i&s;ta charitas impe<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">|dit, quae &s;equuntur, animis.</P>
<P N="7">7 Ignorantem do|ceto. Peccantem corri|gito. Con&s;ilio, fluctuan|tem juvato. Afflictum &s;olator. Injurias perfer|to. Offen&s;am remitito. Pro aliis, etiam pro ini|micis orato.</P>
<P N="8">8 Inter amicos, ami|citiae nodum &s;erva, im&ograve;
<PB N="40" REF="23">
ad&s;tringe. Si &s;olutus es, redintegrato. Fac, in gratiam redeant, qui di&s;&s;ident; lites, rixas, charitatis foedi&s;&s;imam pe&s;tem, in&s;ectare, im&ograve; jugula, perime. Haec &amp; quaecunque alia &s;unt mi&s;ericordiae &amp; benefi|centiae opera, libens prae&s;tato.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="6" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Zeli &s;alutis animarum. <HI>CAP. 6.</HI></HEAD>
<P N="1">1 STatas preces pro Eccle&s;i&acirc;, nomina|tim pro Rege, con&s;orti
<PB N="41" REF="23">
&s;ua, liberis &s;uis, magi|&s;tratibus, &amp; mini&s;tris, tibi indicito: plurim&ugrave;m intere&s;t boni publici, per&s;onis quae ad multos &s;pectant, con&s;ului&s;&s;e.</P>
<P N="2">2 Libris editis, catechi&s;|mis, exhortationibus, concionibus, praelectio|nibus, &s;eu per te, &s;eu per alios, munificenti&acirc; erga Academias &amp; &s;cholas, &amp;c. quibus artibus &amp; opibus vales, bonum animarum promove.</P>
<P N="3">3 Si quis aliquod crimen admittit, vel jam admi&s;it, omnem lapi|dem move, ut impedias,
<PB N="42" REF="24">
aut <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">ollas: ita cura, ac &s;<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">p&s;emet vulnus acce|pi&s;&s;es.</P>
<P N="4">4 Et &s;i Deo po&s;thac placuerit te patrem-familias efficere, &amp; tibi cum conjuge &amp; liberis benedicere, decet te de iis &s;ingularem habe|re curam: hi ad te pro|pi&ugrave;s pertinent. Liberos &agrave; teneris erudi, nutricem probam, bonos magi|&s;tros advoca. Hic res magna agitur: &s;i liberi &amp; &s;ervi gravi&ugrave;s pecca|verint, &s;everi&ugrave;s objurga &amp; ca&s;tiga, conjugem prudenter rege, &amp; ad
<PB N="43" REF="24">
bona opera in&s;tiga: &s;ed filiarum pre&s;ertim pudicitiam perdius &amp; pernox excubitor ob|&s;erva &amp; &s;erva; nihil eo The&s;auro expo&s;itum magis.</P>
<P N="5">5 Denique totam fa|miliam pi&egrave; &amp; religios&egrave; in&s;titue. Man&egrave; &amp; Ve&s;|peri &agrave; &s;ingulis privatim, atque etiam, &s;i conve|nienter fieri po&s;&s;it, com|muniter o<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">etur. Hi, qui|bus vacat, rei &s;acr aein|ter&s;unto, &amp; ad templum temporibus con&s;titucis deducantur. Haec fami|liae lex e&s;to. Qui&s;quis
<PB N="44" REF="25">
has aedes habitat, So|brietatem, Ca&s;titatem, Ju&s;titiam, Religionem, probitatem denique o|mnem colito. Ne men|titor. Ne pejerato. Ne bla&s;phemato. Ne aliis detrahito. Ne poculis ac lu&s;ibus intendito. Ne verbis facti&s;ve cuju&s;|quam oculos, aures, animum, laedito. Qui &s;ecus faxint, ab&s;ce|dunto.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="7" TYPE="chapter">
<PB N="45" REF="25">
<HEAD>Actus Poenitentiae, odit peccatorum, &amp; con|tritionis. <HI>CAP. 7.</HI></HEAD>
<P N="1">1 Poenitentis animi medullis has i|dentidem faces injice: Heu me! quid cogitavi, quid dixi, quid feci de|mens? peccavi contr&agrave; rationem, contr&agrave; con|&s;cientiam, &amp; in quem, &amp; quis? Egone vile &amp; projectum cadaver, ni|hili homulus, re quavis tetrior &amp; nequior, au&s;us &s;um, &amp; qu&acirc; fronte im|pudens, in ip&s;ius Numi|nis
<PB N="46" REF="26">
con&s;pectu, &s;celere meo impetere Creatore~, qui me ex nihilo fecit? Redemptorem, qui me &s;uo &s;anguine refecit? deum meu~, omne bonu~ meum? atqui &s;tipendi|um peccati mors. Ah quam horrendum e&s;t in|cidere in manus Dei vi|ventis! <HI>Heb.</HI> 12.</P>
<P N="29">29 Ergone pro mo|mentanea voluptatula infamis mercator, Coelo contempto, aeternos mi|hi ignium inferorum cruciatus comparpeccati mors. rim? Ah! pudet me mei, et&s;i nemo alius con&s;cius fo|ret,
<PB N="47" REF="26">
quid ver&ograve; erit eum toti olim mundo reve|labuntur foeditates &amp; turpitudines meae? Sed quam immani ingrati|tudinis vitio &s;celus e&s;t &agrave; me perpetratum in eum, qui tot me bene|ficiis pro&s;ecutus e&s;t? Quid tot beneficia con|temp&s;i&s;&s;e me! O ingra|ti&s;&s;imum! qua&s;i pedi|bus proculca&s;&s;e ejus &s;anguinem? O me cru|delem, O ter impium! crucifixerim ego te to|ties, bone Je&s;u, &amp; pati|aris? im&ograve; brachia ex|tendas ad amplexum?
<PB N="48" REF="27">
caput &s;ubmittas ad o&s;|cula? O infinitam bo|nitatem! poenitet me &s;celerum meorum, non tam quia coelum perdi|di, inferorumve ignes commerui; &s;ed quia te optimum parentem meum offendi, qui non mod&ograve; non punis, &s;ed etiam vocas, &amp; ut veni|am petam, jubes, mini|m&egrave; id ju&s;&s;urus, ni&s;i par|cere velles.</P>
<P>Et ecce pro&s;tratus coram te tanquam filius prodigus, nunc clama|re incipio, pater, pec|cavi in coelum &amp; coram
<PB N="49" REF="27">
te: non &s;um dignus vo|cari filius tuus, <HI>Luc.</HI> 15.18, 19. Sed tu mi&s;erere, pater.</P>
<P N="2">2 Ubi incale&s;cere animum &s;en&s;eris, mox in has vivi doloris flam|mas prorumpes: O be|nigni&s;&s;ime Deus mi, O &s;uavi&s;&s;ime Je&s;u, doleo ex intimo corde, qu&ograve;d Maje&s;tatem tuam, ac bonitate~ infinitam pec|catis meis offenderim, quam debeo &amp; nunc volo amare, amoque &s;u|per omnia: idque qui&agrave; tu es Deus infinit&egrave; po|tens, &s;apiens, &s;anctus &amp;
<PB N="50" REF="28">
bonus: cui peccatum &s;upr&agrave; qu&agrave;m dici pote&s;t, &s;umm&egrave; di&s;plicet, &amp; ad|ver&s;atur. Quare prop|ter hunc tui amorem firmiter etiam &s;tatuo non ampli&ugrave;s te offen|dere, omnes peccandi occa&s;iones fugere, om|ne id, ad quod obligor perficere: remitte tu mi|hi, &s;icuti ego nunc aliis remitto ex animo, &s;i quis me unquam offen|derit. Utque &s;upplici|ter peto veniam deli|ctorum meorum: ita &s;pero fore per meritum pretio&s;i&s;&s;imi &s;anguinis
<PB N="51" REF="28">
tui, Bone Je&s;u, ut im|petrem quod peto, tu|&acirc;que adjuvante grati&acirc; vitam corrigam, &amp; ad mortem u&s;que in tuo &s;ervitio per&s;everem. A|men.</P>
<P>Hunc actum utile erit elicere, man&egrave;, ve|&s;peri, &amp; quoties in pec|catum lap&s;us fueris, ad gratiam&punc; Dei recupe|rundam.</P>
<P N="3">3 In te&s;timonium animae afflictae carnem ca&s;tiga, &s;ubtractione delitiarum, &s;obrietate &amp; temperantia in victu, jejunio, laboribus vo|cationis,
<PB N="52" REF="29">
&amp; precibus, quibus edomatur caro la&s;civa, &amp; &s;piritui &s;ub|jicitur, non tamen pec|catorum remi&s;&s;ionem per haec exercitia te mereri exi&s;times.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="8" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus humilitatis. <HI>CAP. 8.</HI></HEAD>
<P N="1">1 HOmo es nauci, ac nihili: in&s;a|nis, &s;i quid tibi arrogas: quare &s;i quando lauda|ris, aut ab aliis ae&s;tima|ris: in Deum omnis bo|ni fontem, unde in te, &s;i quidpiam e&s;t, pro|fluxit,
<PB N="53" REF="29">
totum refunde.</P>
<P N="2">2 Si vel &s;emel dun|taxat per omnem vitam peccatum aliquod in Deum vel proximum impio &amp; maligno ani|mo de&s;ign&acirc;&s;ti, &agrave;ut reips&acirc; perpetr&acirc;&s;ti, inferorum poenas es commeritus: cum igitur quidpiam aut acerbitatis, aut in|juriae, aut probri, &s;ive &agrave; Dei providentia, &s;ive ab inimicis patiare, te|cum i&s;tud reputato. Pridem aeternos igni|um inferorum crucia|tus promerui; &amp; quid exiguum hoc, quod pa|tior,
<PB N="54" REF="30">
ad illas poenas?</P>
<P N="3">3 Ve&s;tium ac men|&s;arum luxus, familiae, &amp; &s;upellectilis &s;pendorem nimium, ac inanem pompam fuge.</P>
<P N="4">4 Si quando &s;uper|biae &s;piritus obluctetur, &s;ancti&s;&s;imi illius viri humilis &amp; humiliati &s;ententi&acirc; utaris: putre|dini dixi, pater meus es, mater mea, &amp; &s;oror mea, vermibus, <HI>Job</HI> 17.14. &amp; addas, quid tur|ges &s;accus &s;tercorum, terra &amp; cinis?</P>
<P N="5">5 Te tu&aacute;que bona opera latere ama, ni&s;i
<PB N="55" REF="30">
quando velit Deus in &s;uam gloriam, &amp; Ec|cle&s;iae commodum, te in publicum, prodire.</P>
<P N="6">6 In officiis vilibus &amp; abjectis, tuip&s;ius &amp; aliorum grati&acirc;, occupa|ri ne dedigneris.</P>
<P N="7">7 Pronis auribus&punc; monentem &amp; corrigen|tem audi: neque facil&egrave; excu&s;ationem obtrude.</P>
<P N="8">8 Mortem, Judici|um, Inferos, &s;aep&egrave;, &s;aepi|&ugrave;s cogita: hae de pictae in animo tabulae te tibi repre&s;entant. Ve&s;peri id ages commodius: le|&s;tus ip&s;e &s;epulchri,
<PB N="56" REF="31">
&s;omnus mortis quaedam imago e&s;t.</P>
<P N="9">9 Ea quae ad tui commendationem fa|ciunt omnin&ograve; &s;ile: cave, n&egrave; quid de te rebu&s;que tuis vendites, jactites, o&s;tentes. Naturae dotes, virtutem, eruditionem, avorum ceras, &amp; fumo|&s;as imagines. Quid ha|bes, quod non accepi|&s;ti? 1 <HI>Cor.</HI> 4.7. &s;i autem acceperis, quid, qua&s;i de tuo, gloriaris? Ho|mo vani&s;&s;ime, obline te tuo luto. Pulvis es, &amp; in pulverem revert&ecirc;ris, <HI>Gen.</HI> 3.19. peccatum
<PB N="57" REF="31">
&s;olum opus e&s;t tuum: h&icirc;c habes, unde pudore afficiaris, non unde effe|raris.</P>
<P N="10">10 Oculos &s;ubmi&s;&s;os tene: terram aliquando a&s;pice, &amp; te illius inutile pondus, exi&s;tima.</P>
<P N="11">11 Cum per caemi|terium iter facis: haec (inquies) nobis homi|nibus con&s;tituta e&s;t do|mus: e&ograve; igitur omnes imus &amp; in&s;ole&s;cimus?</P>
<P N="12">12 Neminem ex in|imicitia torv&egrave; contuere, aut morde verbulo, aut ge&s;tu quovis offende. E&s;t man&s;uetudo humi|litatis
<PB N="58" REF="32">
aut partus, aut &s;oror.</P>
<P N="13">13 Aliorum judicio rectae rationi con&s;enta|neo, facil&egrave; cedito. Noli altum &s;apere, ne &s;is pru|dens apud temetip&s;um, <HI>Rom.</HI> 12.16. locum cae|teris honoratiore~ com|modioremve &s;ponte deferto: cum tenuibus, pauperioribus, lubens, volens ver&s;ator. Car|ceres, domiciliaque ae|grotorum, &amp; pauperum ad benefaciendum illis frequens adito.</P>
<P N="14">14 Porr&ograve;, non tan|tum te ip&s;um omnium
<PB N="59" REF="32">
ultimum, ac mi&s;erri|mum reputato: Sed exteri&ugrave;s pro tali te habe: &amp; &s;i ab aliis ita habearis, ne tri&s;teris, &s;ed potius gaude. <HI>Iac.</HI> 1.10.</P>
<P N="15">15 Denique &s;i quan|do in&s;olentius animum inflari &s;entias, tumorem hac cogitatione depo|nito. Quid fui, Domine, quid &s;um, quid ero? Fui nihil, nihil adhuc &s;um, &amp; fort&egrave; ero pejus nihilo. Fui conceptus in originali peccato, &s;um plenus peccato actuali, &amp;, ni&s;i re&s;ipi&s;|cam &amp; Evangelio cre|dam
<PB N="60" REF="33">
condemnandus ero paen&acirc; gehennali, <HI>Marc.</HI> 1.15. <HI>Marc.</HI> 16.16. <HI>Luc.</HI> 13.5. Fui cert&egrave; &s;perma faetidum, &s;um &s;accus &s;tercorum, ero e&s;ca vermium. Sic fui, ut in illo &s;tatu permanens, damnari non po&s;&s;em; &s;ic &s;um ut propter de|merita mea, &s;ine merito tuo, &s;alvari non po&s;&s;im; &s;ic ero, ut aeternum vel culpa mea damner, vel grati&acirc; tu&acirc; &s;alver. Quid fuerim, &s;cio, nimirum pe&s;&s;imus; quid &s;im, ne&s;cio, ni&s;i &agrave;te illumi|ner, quid ero, aequ&egrave;
<PB N="61" REF="33">
ignoro, ni&s;i &agrave; &s;piritu tuo certior factus fuero. Tu quod fui, Domine, ig|no&s;ce; quod &s;um, cor|rige; quod ero, dirige: daque ut &s;emper haec &s;apiam, &amp; de me humil|lim&egrave; &s;entiam.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="9" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Mode&s;tiae. <HI>CAP. 9.</HI></HEAD>
<P>MOde&s;tia, humili|tatis germana aut filia, decentiam, compo|&s;itionemque totius cor|poris curae habet. Ve&s;tes tibi, velim, nec &s;ordeant, nec nimis re&s;plendeant:
<PB N="62" REF="34">
&s;it ince&s;&s;us inartificio|&s;us, at non levis. Ge&s;tus i&s;tiu&s;modi quem ratio prae&s;cribat. Caput ere|ctum, modic&egrave; inflexum, frons aperta, non cape|rata: oculi non &s;uper|cilio&s;i, non errabundi, n<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">&s;piam mal&egrave; defixi: labia nec nimium pre&s;|&s;a, nec faed&egrave; diducta&punc; vox ma&s;cula, &s;onus nonnihil fractior, &s;ermo purus, &s;implex, innoxi|us; manus nihil comi|cum aut hi&s;trionicum agant, ab&s;int &amp; &s;curriles ge&s;ticulatiunculae. In his quid pecces temet &s;aep&egrave;
<PB N="63" REF="34">
roga, adde &amp; fidum Cen&s;orem: fer&egrave; enim hic qui&s;que caecus e&s;t. Mode&s;tiae autem &s;tude|bis etiam privatim &amp; c&ugrave;m &s;olus es, alioquin in publicum&punc; veniens impinges nulli negotio, Ita mode&s;te in cubiculo &amp; &s;ine arbitris dege, ac &s;i oculi omnium te vi|derent.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="10" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Patientiae. <HI>CAP. 10.</HI></HEAD>
<P N="1">1 TEmporum injurias, frigus, ae&s;tum, plu|vias, naturae incommo|da,
<PB N="64" REF="35">
&s;itim, famem, perfer non gravat&egrave;. Propter peccata tua magna &amp; multa quae admi&s;i&s;ti, millies i&s;tis graviora mala es promeritus: id &s;i cogites, feras priora levi&ugrave;s.</P>
<P N="2">2 Morbos etiam quantumvis acerbos, ac diuturnos, tanquam do|na de numinis manu accepta, exo&s;culare: beneficium e&s;t quod maleficium arbitraris. Id noverat qui olim dixit, Domine h&icirc;c ure, hic &s;eca, ut &s;altem aeter|n&ugrave;m parcas.</P>
<P N="3"><PB N="65" REF="35">3 Si itaque longo &amp; gravi morbo afflictus motu impatientiae agi|teris, animum tituban|tem ita &s;u&s;tenta. &s;u&s;tine, anime m&icirc;, qui te flagel|lat, pater e&s;t amanti&s;|&s;imus; qui urit &amp; &s;ecat, medicus e&s;t &s;apienti&s;|&s;imus; jam meli&ugrave;s &amp; meli&ugrave;s tecum erit: qui h&icirc;c urit, po&s;te&agrave; parcet. Ignis hic vitia excoquit, &amp; &s;plendorem auget. Adhaec, cogita Chri&s;tum in cruce patientem, &amp; cum eo tot Martyres: &s;i compateris, correg|nabis.</P>
<P N="4"><PB N="66" REF="36">4 Si quid praetere&agrave; calumniarum, aut inju|riarum in te ab aliis conge&s;tum, conjectum|que fuerit, obdura; &amp; non &s;ol&ugrave;m forti animo perfer, verum etiam con&s;tanti.</P>
<P N="5">5 In i&s;tis omnibus, quaecunque cau&s;ae exti|terint malorum, &s;ile: vel queri minim&ugrave;m, impatientis e&s;t animi. Cave ne maturam, cae|lum elementa, homines ip&s;os accu&s;es. Nemo tibi erit nocentior, qu&agrave;m tuip&s;e, &s;i non feras. Ju&s;tus e&s;t Dominus, &amp;
<PB N="67" REF="36">
recta judicia ejus.</P>
<P N="6">6 Si nihil interim con&s;olationum, ne &s;pi|ritualium quidem, tibi affundi &s;entis, &s;i purum <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">putum fel propinetur, exorbe; atque ita lo|quere, neque fas, neque bonum e&s;t accipere pa|nem filiorum, &amp; dare canibus; micas quidem cadentes catelli edunt; at ego non ita vixi, ut vel micam habere po&s;|&s;im.</P>
<P N="7">7 Hic tu mihi vide, ne in i&s;tis mole&s;tiis ex re|bus creatis, praetermi&s;&s;o creatore, con&s;olatiun|culam
<PB N="68" REF="37">
putidi&ugrave;s emendi|ces, nec mediis in hunc finem utaris illicitis.</P>
<P N="8">8 Continget non rar&ograve;, ut cum maxim&egrave; pi&ugrave;s, ac probus e&s;&s;e velis: pluri|ma, &amp; plurimi oblucten|tur, etiam ogganniant, &amp; allatrent: ne tu propte|rea vel latum unguem ab officio, in&s;titutove deflecte: injurias, ne commemora aliis, im&ograve; ip&s;e oblivi&s;cere.</P>
<P N="9">9 Si amici, &s;i paren|tes ip&s;i de&s;tituant, dic, audus nudum Je&s;um &s;equar, dicamque po&s;t|hac confidentius, Pater,
<PB N="69" REF="37">
qui es in Coelis, &s;anctifi|cetur nomen tuum, &amp;c. &amp; cum Davide, pater meus, &amp; mater mea de|relinquunt me, &s;ed Je|hovah recipiet me, <HI>P&s;al.</HI> 27.10. &amp; illud &s;cito fore ut extremis his diebus in&s;tent tempora mole&s;ta, &amp; omnes qui volunt pi&egrave; vivere in Chri&s;to Je&s;u, per&s;ecu|tionem patientur, 2 <HI>Tim.</HI> 3.12.</P>
<P N="10">10 In fidei, ac Religi|onis caus&acirc;, &s;i te aliquid pati tempora, &amp; res co|gant; carceres, &amp; mor|tem ip&s;am ne timeas,
<PB N="70" REF="38">
&s;ed poti&ugrave;s cum Apo&s;to|lis gaudeas, quoniam dignus habitus es pro nomine Je&s;u contume|li&acirc; affici, <HI>Acts</HI> 5.41. &amp; mori cum Paulo, &s;i ne|ce&s;&s;e fuerit, &s;is paratus, <HI>Act.</HI> 21.13.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="11" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Chri&s;tianae abdica|tionis rerum tempo|ralium Chri&s;ti caus&acirc;. <HI>CAP. 11.</HI></HEAD>
<P N="1">1 URgente nece&s;|&s;itate opes de&s;e|re, ut in communi fide|lium inopia, in per&s;ecu|tionum
<PB N="71" REF="38">
fervido, &amp; fu|renti ae&s;tu, vel &s;i nimius &s;it divitiarum amor, tan|tus nimirum, ut vel ab|jiciendae &s;int divitiae, aut amittendus &s;it Chri&s;tus, <HI>Act.</HI> 4.32, 34, 35. <HI>Hebr.</HI> 10.34. <HI>Matth.</HI> 19.21. &amp; &s;i hoc feceris, meriti ta|men opinio longi&s;&s;im&egrave; ab&s;it; dixit Apo&s;tolus Paulus, quae mihi fue|runt lucra, haec arbitra|tus &s;um propter Chri|&s;tum detrimenta. Om|nia arbitror ut &s;tercora, ut Chri&s;tum lucrifaci|am, &amp; inveniar in illo non habens meam ju|&s;titiam,
<PB N="72" REF="39">
quae ex lege e&s;t, &s;ed illam quae ex fide e&s;t Chri&s;ti, illam quae ex Deo e&s;t, ju&s;titiam in fide, <HI>Phil.</HI> 3.7, &amp;c.</P>
<P N="2">2 Erues omnem pra|vam opum appetitio|nem, honorem mun|danum contemnes, im&ograve; ip&s;a amicorum, rerum|que terrenarum &s;olatia re&s;pues, &s;i te &agrave; fide Chri|&s;ti, &amp; &agrave; virtutis &s;tudio revocent.</P>
<P N="3">3 Si bonorum om|nium erogationem &amp; dimi&s;&s;ionem Religio non po&s;tulaverit; cu|ras tamen &s;uperfluas,
<PB N="73" REF="39">
rerum, quae ad hanc vi|tam pertinent modera|bere.</P>
<P N="4">4 Avaritiam, quae ab Apo&s;tolo Idolatria vo|catur, <HI>Col.</HI> 3.5. odi, ac fuge. Radix omnium malorum e&s;t pecuniae cupiditas, quam qui|dam appetentes, aber|raverunt &agrave; &s;ide, &amp; &s;eip|&s;os transfixerunt dolo|ribus multis. Tu au|tem, haec fuge: Sectare ver&ograve; ju&s;titiam, pieta|tem, fidem, charita|tem, patientiam, man|&s;uetudinem, 1 <HI>Tim.</HI> 6.10, 11.</P>
<P N="3"><PB N="74" REF="40">3 Divitiae &s;i affluant, noli cor apponere: ita regius p&s;altes imperat, <HI>P&s;al.</HI> 62.10. opum tua|rum Dominus e&s;to, non tu earum mancipium.</P>
<P N="4">4 Ita e&s;to animo compo&s;itus pati ege&s;ta|tem magis, &amp; mortem, qu&agrave;m fraude aut pecca|to quovis opes conge|rere: itemque vel im|peria ip&s;a, &s;i haberes, derelinquere, &s;i coelum vocat, imperatve.</P>
<P N="5">5 In dap&s;ili prandio aut caena, &s;i epulum nuptiarum, ju&s;torum funebrium, ali&aacute;que &s;o|lenni
<PB N="75" REF="40">
caus&acirc; apparave|ris, certam eduliorum partem repone, quod Chri&s;to praebeas, pau|peribus, aegris prae&s;er|tim domi jacentibus, vel in carcere, aut ali&acirc; angu&s;ti&acirc; po&s;itis.</P>
<P N="6">6 Si opes &s;uppetant, in pauperes aliquid quotidi&egrave; di&s;tribue, Foe|neratur Deo qui dat pauperi, <HI>Prov.</HI> 19.17. petenti igitur &s;tipem tu &s;tatim commodato: eos velim inprimis tibi e&s;|&s;e commendatos, quos aut nece&s;&s;itas ad &s;aeda flagitia compellit, aut
<PB N="76" REF="41">
ingenuitas &agrave; &s;tipe cor|roganda avocat. Si ni|hil habes, quod des, at bona &s;altem verba red|dito. Dominus e&s;t, qui ex donis &agrave; &s;e tibi datis, denarium, vel obolum, vel fru&s;tulum panis, vel aliquantulum pot&ucirc;s, re|petit. Liberos, famu|los, ancillas, ita loqui jubebis; Pater, Here, Chri&s;tus pro foribus &s;tat, eleemo&s;ynam pe|tit, &s;tipem filii ip&s;i fe|rant, ita olim mi&s;ereri condoceantur: E cu|ju&s;vis diei lucro, &amp; &egrave; quovis contractu par|tem
<PB N="77" REF="41">
aliquam demere, quam indigentibus nu|meres, &s;i hoc po&s;&s;is, val|d&egrave; pium e&s;t. Quidam hoc faciunt, quos &s;i imi|tere, beatus eris.</P>
<P N="7">7 Hoc in pauperes officium nec moriens negliges: te&s;tamento, ex aliqua parte &s;altem, tuorum bonorum hae|redem Chri&s;tum &s;cri|be: ita mercedem in Coelis habebis.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="12" TYPE="chapter">
<PB N="78" REF="42">
<HEAD>Actus Ju&s;titiae. <HI>CAP. 12.</HI></HEAD>
<P N="1">1 JU&s;titiam exerce, &amp; loquere veritatem ex animo tuo. Ne lin|gu&acirc; tu&acirc; obtrectes, nec proximo tuo malum facias; &s;i jures proximo in damnum tuum, non tamen muta.</P>
<P N="2">2 Suum cuique tri|bue; neminem laede; quod tibi non vis fieri, alteri n&egrave; feceris: omnia quaecunque vis ut homi|nes faciant tibi, &amp; tu fa|cito illis, <HI>Mat.</HI> 7.12.</P>
<P N="3"><PB N="79" REF="42">3 Quod debes ex|olve, aliena redde, ca|ve ne pauperum mer|cedem durus apud te retineas: dete&s;tabile e&s;t coram Domino, <HI>Levit.</HI> 19.13.</P>
<P N="4">4 Non habebis in &s;acculo diver&s;a ponde|ra, majus &amp; minus, nec erit in domo tu&acirc; modi|us major &amp; minor: pon|dus habebis ju&s;tum &amp; verum, &amp; modius ae|qualis &amp; verus erit tibi, ut multo vivas tempo|re &s;uper terram, quam Dominus Deus tuus de|derit tibi; abominatur
<PB N="80" REF="43">
enim Dominus Deus tuus eum, qui facit haec, &amp; aver&s;atur omnem in|ju&s;titiam, <HI>Deuter.</HI> 25.13, &amp;c.</P>
<P N="5">5 Ne &s;is ingratus: agno&s;ce &amp; profitere, &agrave; quo &amp; quanta accepe|ris beneficia: &s;imulque declara &s;tudium prae|&s;tandi benefactoribus tuis mutua officia ho|ne&s;ta, tibique po&s;&s;ibi|lia.</P>
<P N="6">6 Impium ne ju&s;ti|fices, &amp; judicium ne pervertas, neque in ali|cujus per&s;onam affectu nimiae dilectionis incli|nes:
<PB N="81" REF="43">
non accipies mu|nera, quia munera ex|caecant oculos &s;apien|tum, &amp; mutant verba ju&s;torum. <HI>Deut.</HI> 16.19. Concordiam &s;erva, &amp; commune bonum pro|priis emolumentis prae|pone.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="13" TYPE="chapter">
<HEAD>Actus Obedientiae. <HI>CAP. 13.</HI></HEAD>
<P N="1">1 MAjorum tuo|rum, Pa&s;torum praecipu&egrave; vocem, ut divinum oraculum au|dito:
<PB N="82" REF="44">
illis, &amp; cum Ma|gi&s;tratibus, tum paren|tibus ob&s;ervantiam prae|&s;tato; eorum dictis obediens e&s;to, Facies quodcunque dixerint, qui prae&s;unt loco, quem elegerit Dominus, <HI>Deut.</HI> 17.10.</P>
<P N="2">2 Leges Reipublicae, aut communitatis, in qua vivis, exact&egrave; &amp; con|&s;tanter ob&s;ervato. Om|nis anima pote&s;tatibus &s;ublimioribus &s;ubdita &s;it, <HI>Rom.</HI> 13.1.</P>
<P N="3">3 Si &s;is filius-fami|lias, &s;i &s;ervus, &s;uperio|rum nutus attendito,
<PB N="83" REF="44">
imperata mox exequi|tor.</P>
<P N="4">4 Si &agrave; ju&s;&s;is abhorres obtemperato, ni&s;i rem mal&egrave; praecipi liqueat; ubi enim mandatum voluntati divinae con|trarium e&s;t, Obedire oportet Deo magis, qu&agrave;m hominibus, <HI>Act.</HI> 5.29.</P>
<P N="5">5 Si ju&s;ta imperan|tur, lic&egrave;t dura &s;int, con|coque, &amp; peragito.</P>
<P N="6">6 Obedito autem &s;ine mor&acirc;, &amp; integr&egrave;.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="14" TYPE="chapter">
<PB N="84" REF="45">
<HEAD>Actus Ca&s;titatis. <HI>CAP. 14.</HI></HEAD>
<P N="1">1 INgentem pudicitiae amorem in te exci|tabis, impudicitiae ver&ograve; grave odium.</P>
<P N="2">2 Removendae omni &s;tudio omnes luxuriae occa&s;iones. Averte ocu|los &agrave; formo&s;ulis, in mu|lieres ne contorqueto, n&egrave; defigito illos: Aures &amp; ora ob&s;caenitati, &amp; &s;currilitati duplici &s;er&acirc; occludito: ab impuden|tioribus jocis, &amp; ge&s;ti|culationibus
<PB N="85" REF="45">
ab&s;tineto. impudicos &s;ocios, &amp; noxias familiaritates cane pej&ugrave;s &amp; angue defugito. Cum &s;olus es, n&egrave; libidini deditus &s;is; noli peccare, Deus videt. Cuticulam ne curato: Ve&s;tes mol|les, pocula, &amp; lautae men&s;ae corporis, ani|mique mollitiem, ac libidinem creant. Loca periculo&s;a, otium, libros ob&s;caenos, incae&s;tas ima|gines &amp; tabellas, la&s;|civa theatra, tripudia inverecunda, execrator. Veri&s;&s;imum h&icirc;c i&s;tud,
<PB N="86" REF="46">
qui fugit Venerem, fugat.</P>
<P N="3">3 In pia cogitatione obdormi&s;cito: cum ex|pergi&s;ceris, &s;i quae oc|cur&s;ent faeda phanta&s;|mata, fortiter excutito: Je&s;um tuum inclamato: animum ali&ograve; magno ni|&s;u convertito.</P>
<P N="4">4 Similiter &s;i per diem recur&s;ent eju&s;mo|di imagines, aut &s;ug|ge&s;tiones, ob&s;i&s;tito pre|ce &amp; obfirmatione a|nimi. Cogita prae&s;enti|am Dei, &amp; Angelorum, crucem Chri&s;ti, mortem tuam, judicium, Inferos:
<PB N="87" REF="46">
his clavis importuna|rum cogitationum cla|vos extrude.</P>
<P N="5">5 Animae maculas &s;aepius eluito, &s;i te pec|cato carnis pollueris, confitere, cum Davide, praevaricationes tuas Domino. <HI>P&s;alm.</HI> 32.5. Nathanem quendam fidum &amp; prudentem delige, qui te re&s;ipi&s;cen|tem con&s;oletur, &amp; di|cat, tran&s;tulit Domi|nus peccatum tuum, non morieris, 2 <HI>Sam.</HI> 12.13.</P>
<P N="6">6 Vade, noli amplius peccare. Peccanti medi|cina
<PB N="88" REF="47">
confe&s;&s;io, at tu pro virili tentationis princi|piis ob&s;ta. C&ugrave;m itaque primum, concitatis ad rebellionem appetitio|nibus, ho&s;tem ade&s;&s;e &s;en&s;eris: jam hic tibi omnis admovenda ma|china, aut perii&s;ti: &s;er|pens i&s;te ubi prim&ugrave;m ingredi licuit, progre|ditur, &s;eque totum in|&s;inuat. Ergo &s;tatim vires omnes colligendae: na&s;|centem ut Hydram &s;uf|foces, aut extinguas, mentem ali&ograve; avoca, di|vinam opem advoca, ut pri&ugrave;s monui: Ac|cinge
<PB N="89" REF="47">
te ad aliquod o|pus grave, hone&s;tum &amp; utile, ne te daemon prae|occupet.</P>
<P N="7">7 Ob&s;ecro te, per mi&s;ericordiam Dei, ut exhibeas corpus tuum ho&s;tiam viventem, &s;an|ctam, beneplacentem Deo, <HI>Rom.</HI> 12.1. N&egrave; facias membra Je&s;u Chri&s;ti membra mere|tricis: corpus tuu~ debet e&s;&s;e templum &s;piritus &s;ancti; emptus es pretio, pretio&s;o nempe, &s;an|guine Chri&s;ti; glorifica Deum in corpore tuo, &amp; in &s;piritu tuo, quae
<PB N="90" REF="48">
&s;unt Dei. Egregi&egrave; de hac re di&s;&s;erit Sanctus Paulus, 1 <HI>Cor.</HI> 6.</P>
</DIV2>
<DIV2 N="15" TYPE="chapter">
<HEAD>Actiones Temperantiae. <HI>CAP. 15.</HI></HEAD>
<P N="1">1 QUantitatem ci|borum &s;aluti coporis nece&s;&s;ariam, &amp; &s;aluti animae non offici|cientem accipe, in co|me&s;tione ae&s;tum &amp; ni|miam aviditatem co|hibe. Quemadmodum medicamenta, &s;ic ali|menta &s;ume.</P>
<P N="2">2 Sobrius e&s;to, &amp;
<PB N="91" REF="48">
vigilato; adver&s;arius tuus, Diabolus, tanquam leo rugiens, circuit, quae|rens quem devoret. 1 <HI>Pet.</HI> 5.8. Attende tibi|ip&s;i, ne fort&egrave; gravetur cor tuum crapul&acirc; &amp; ebrietate, &amp; curis vitae hujus, &amp; repentina in te &s;uperveniat dies Do|mini. <HI>Luc.</HI> 21.34. Vae tibi &s;i con&s;urgas man&egrave; ad ebrietatem &s;ectan|dam, &amp; potandum u&s;|que ad ve&s;peram. Vae tibi, qui es fortis ad bi|bendum, <HI>E&s;.</HI> 5.11.22. Te itaque jubeo, &amp; per tremendum diem ju|dicii
<PB N="92" REF="49">
te adjuro, ut quan|t&ugrave;m po&s;&s;is, ebrietatis malum, auxiliante Do|mino, fugias. Ebrio&s;i un&agrave; cum fornicariis, idololatris, adulteris, mollibus, ma&s;culorum concubitoribus, furi|bus, avaris, maledi|cis, rapacibus, &agrave; regno Dei excluduntur, 1 <HI>Cor.</HI> 6.9, 10.</P>
<P N="3">3 Ne cervi&s;iam, vel alium potum inebrian|tem praebeas alteri u&s;|que ad ebrietatem. Vae tibi, &s;i hoc agas: hic accommodari pote&s;t illa &s;imilitudo prophe|tae
<PB N="93" REF="49">
loquentis de judicio Chaldaeorum, <HI>Habac.</HI> 2.15, 16. Bibe tu quoque, at calix dexterae Do|mini ad te convertetur, &amp; vomitus ignominiae erit &s;uper gloriam tuam.</P>
<P N="4">4 Quamvis adjura|tus fueris per nomina magna, vel chara, vel &s;i praemiis aut poenis in|ducaris ad pocula &s;u|perflua evacuanda, ne con&s;entias.</P>
<P N="5">5 Non &s;olum ab imitatione, &s;ed etiam &agrave; con&s;ortio potatorum ab&s;tinere debes: &s;ecun|dum
<PB N="94" REF="50">
illud Apo&s;toli: &s;i quis, cum frater nomi|netur, &s;it ebrio&s;us, cum eju&s;modi ne edatis qui|dem, 1 <HI>Cor.</HI> 5.11. Si Ec|cle&s;ia tam negligens e&s;t, ut public&egrave; peccan|tem, nec re&s;ipi&s;centem, non excludat; &s;i ce&s;&s;et magi&s;tratus &s;ontes gla|dio ferire, privatus qui&s;|que ab impudenter peccantium con&s;uetu|dine &s;ibi temperet, ne aut alienis flagitiis fa|vere videatur, aut a|lieno crimine comma|culetur, maxim&egrave; &s;i re|&s;ipi&s;centiae &s;pes nulla &s;uper&s;it.</P>
<P N="6"><PB N="95" REF="50">6 Sufficiens &s;it tibi prae|terito vitae tempore, quae libent Gentibus, per|petr&acirc;&s;&s;e, incedendo in la&s;civiis, cupiditatibus, vinolentiis, comme&s;&s;a|tionibus, compotati|onibus, &amp; nefariis &s;i|mulachrorum cultibus: &mdash;Omnium finis immi|net. E&s;to temperans, &amp; &s;obrius ad preces, 1 <HI>Pet.</HI> 4.3, 4, 7.</P>
<P N="7">7 Adjuro te per Chri&s;tum animadver|tere quae dico, Domi|nus autem det tibi in|tellectum in omnibus, 1 <HI>The&s;&s;.</HI> 5.27. 2 <HI>Tim.</HI> 2.7.</P>
<P><PB N="96" REF="51">Deus te per omnia Sanctificet, ut &s;is animo &amp; corpore inculpatus, &amp; talis inveniaris in ad|ventu Domini, c&ugrave;m ve|niens ad judicium red|det unicuique &s;ecun|d&ugrave;m opera &s;ua.</P>
<P>Dominus te &s;ervet in regnum &s;uum coele&s;te: cui gloria in &s;ecula &s;e|culorum. Amen.</P>
</DIV2>
</DIV1>
</BODY>
<BACK>
<DIV1 TYPE="table of contents">
<PB REF="51">
<HEAD>Tabula.</HEAD>
<LIST>
<ITEM><HI>CAP. I.</HI> ACtus Fidei. <HI>1</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. II.</HI> Actus Spei. <HI>8</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. III.</HI> Actus Charitatis in De|um, &amp; zeli divini ho|noris. <HI>17</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. IV.</HI> Actus Religionis in De|um. <HI><GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">1</HI></ITEM>
<ITEM><PB REF="52"><HI>CAP. V.</HI> Actus Charitatis erga pro|ximum. <HI>35</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. VI.</HI> Actus zeli &s;alutis anima|rum. <HI>40</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. VII.</HI> Actus Poenitentiae, odii peccatorum, &amp; con|tritionis. <HI>45</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. VIII.</HI> Actus Humilitatis. <HI>52</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. IX.</HI> Actus Mode&s;tiae. <HI>61</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. X.</HI> Actus Patientiae. <HI>63</HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. XI.</HI> Actus Chri&s;tianae abdica|tionis rerum tempora|lium
<PB REF="52">
Chri&s;ti cau&s;a. <HI>7<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"></HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. XII.</HI> Actus Ju&s;titiae. <HI>7<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"></HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. XIII.</HI> Actus obedientiae Chri&s;t<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">anae. <HI>8<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"></HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. XIV.</HI> Actus Ca&s;titatis. <HI>8<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"></HI></ITEM>
<ITEM><HI>CAP. XV.</HI> Actiones temperantiae. <HI>9<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter"></HI></ITEM>
</LIST>
<TRAILER>FINIS.</TRAILER>
</DIV1>
</BACK>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
