<!DOCTYPE ETS PUBLIC "-//UMDLPS//DTD EEBOPROOF 2.0//EN">
<ETS>
<TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE>
<DATE>2007-04-23</DATE>
<RESPSTMT>
<NAME>Morfudd Jones</NAME>
<RESP>MURP</RESP>
</RESPSTMT>
<ITEM>Added TYPEs to DIVs in order to validate.*
Proofed title page(s).*
Checked ^s.*
Reviewed structure.*
Checked division-marking material at heads and feet of divisions (HEADS, etc.).*
Checked for signatures.*
Checked placement and completeness of PBs.*
Checked for damage GAPs, #s,  --s.*
Corrected $.*
Converted __ $s to <GAP DESC="illegible" EXTENT="">.<GAP DESC="missing" EXTENT="">*
Checked spacing of foreign GAPs.*
Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTs.*
Checked for startqs, endqs, oe, ae, q;s, and Qs.*
Checked proofsheets and made corrections found there.*
Checked for CLOSERs, TRAILERs, and BYLINEs.*
Siecio TEXT LANG="wel"*
DONE.</ITEM>
</CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD>
<EEBO>
<IDG S="marc" R="AB" ID="A75110">
<STC T="W">A1852</STC>
<BIBNO T="umi">99897967</BIBNO>
<VID>137624</VID>
</IDG>
<TEXT LANG="wel">
<FRONT>
<DIV1 TYPE="title page">
<PB REF="1">
<PB REF="1">
<P>ALMAN<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">
Am y Flwyddyn 16<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">
Yr hon iw 'r gyntaf ar &ocirc;l
<HI>BISSEXTILE</HI>
NEU
FLWYDDYN-NAID.</P>
<P>Ac ynddo a cynhwy&s;wyd, dyddiau 'r mis, a
dyddiau 'r wythnos, a dyddiau Hynod a Gwylion:
A &s;ummudiad yr Arwyddion, a chodiad a mach|ludiad
yr Haul beunydd, ag amcan am yr H&icirc;n, a
newidiad ag oedran y Lleuad, wedi cymhwy&s;o i
<HI>Feridian,</HI> &s;ef, i hanerdydd <HI>Cymru:</HI> A Chyfarchwyl|iad
am Y&s;monaeth, a Phy&s;egwriaeth.</P>
<P>Ac atto hefyd y chwanegwyd, hyfforddiad i
ddy&s;cu darllen <HI>Cymraeg,</HI> ac i fwro Cyfrifon, ag
amryw bethau eraill &s;ydd gyfleus iw deall. A rhai
Caniadau newyddion.</P>
<P>O Waith <HI>Thomas Jones</HI> Carwr dy&s;geidiaeth,
a Studiwr yn Sywedyddiaeth.</P>
<P>Yr ail Brintiad.</P>
<P>Printiedig yn <HI>Llundain,</HI> ac ar werth gan
yr Awdwr yn unig, yn <HI>Black-Hor&s;e</HI> Alley yn
<HI>Fleet-&s;treet.</HI> 1681.</P>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="prologue">
<PB REF="2">
<PB REF="2">
<HEAD>AT Y
DARLLENYDD.</HEAD>
<OPENER><SALUTE>Darllenydd Addfwyn,</SALUTE></OPENER>
<P>GAn obeithio ddarfod im hymgais y flwydddyn ddi|weddaf,
y&s;py&s;u yn rhai mannau yng <HI>Hymru,</HI> y
cariad a'r ewyllus da, &s;ydd gennif im Gwl&acirc;d a'm
Hiaith fy hun. A chan obeithio hefyd nad oes un
<HI>Cymro,</HI> na fyddeu dd&acirc; ganddo weled yr h&ecirc;n Iaith
heudd-barch, &s;ef, y <HI>Cymraeg,</HI> yn ail dde&s;gleirio yn
enwog: yr hon &s;ydd y pryd hwn yn gorwedd yn lly|gredig
mewn tywyllwch, a hynnu o ei&s;iau ei chael yn
amlach yn Brintiedig: fel y mae cywilyddia i bawb
or <HI>Cymru,</HI> ac a fu mor ddedwydd a chael cy&s;tal dy&s;|ceidiaeth,
a medru i chynnal. Ond bydd fy ngweddi
i yn wa&s;tadol ar ei Dduw weled yn dd&acirc; fy gwneuthur
mor hyddy&s;c ag ydwyf ewylly&s;gar, i dreilio h&ocirc;ll ddy|ddiau
fy enioes, yn y gwa&s;anaeth goreu ag a allwif,
i fawrygu yr h&ecirc;n Iaith heudd-barch hon, er fy m&ocirc;d
yn ofni, y byth yn wrthwynebus i rai, fel yr hy&s;py&s;wyd
i mi yn barod f&ocirc;d rhai o'm cyd-Wladwyr yn chwyddo
o l&icirc;d a chynfigen worthifi; a hynnu am imi gei&s;io
gwneuthur daioni im Gwl&acirc;d fy hun: ond yr achos
oi digofaint wrthifi ni fedrai ddeall, o ddigerth i f&ocirc;d
am imi wneuthur y p&ecirc;th ni fedrent hwy, neu f&ocirc;d yn
wrthwynebus ganddynt weled gwneuthur daioni iw
Gwl&acirc;d eu hun.</P>
<P>Ond ni chyfarfum etto ag un <HI>Sais</HI> am dirmygodd am
wneuthur y peth hyn; ond cyfarfum a llawer o <HI>Sae&s;on,</HI>
a ganmola&s;ant fy ymgais yn y gwaith hwn, yn en|wedig
Ardderchoccaf fawrhydi y BRENIN oedd yn
dd&acirc; iawn ganddo weled datguddiad y gwaith hwn
yn <HI>Gumraeg:</HI> a hynnu er mwyn ei Ddeiliaid y <HI>Cumru.</HI>
Gan f&ocirc;d hefyd mor ra&s;u&s;ol a gweled yn dda am imi
<PB REF="3">
&s;eilio 'r <GAP DESC="missing" EXTENT="2 words"> yn , roddi IMI yn unig, awdur<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters"> <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 span"> <GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">rawiaeth hon, gan wahardd i bawb <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 word"> <GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">uthur na rhoi allan f&acirc;th yn y byd a'r Alma
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 word"> <HI>Gymraeg:</HI> ei Fawrhydi hefyd a welodd yn <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="4 letters">hymmyn i mi ei anrhegu ef ag un om Llyfrau
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">yddyn; ac am hynnu yr wif yn gobeithio na <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">ff n&ecirc;b oi Ddeiliaid yn waelach o hono ei hun <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
dderbyn yr hyn &s;ydd mor gymmeradwy gydai Frenin.</P>
<P>Ar &ocirc;l i mi, drwy fawr boen, o&s;od Enaid a Gwreid<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">
y Gwaith ar D&icirc;r goleu, nid iw lai na hy&s;pys imi
amryw eraill, yn bly&s;io olrhen fy llwybrau er m<GAP DESC="illegible" EXTENT="3 letters">
cael llyfu eu by&s;edd a'r b&ucirc;dd: a hynnu drwy ail bren|tio
neu gownterffaetio fy Rhagffurfiad, &s;ef, fy Nghopi
neu drwy Gyfiaithu gau draethiad rhuw <HI>Sais</HI> di &s;iap
na ddi&s;gwilied n&ecirc;b hyfrydwch nag afiaeth gan y f<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">
Gybyddion rheibus a'r hain, yn enwedig os byd<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">
mor Gwmbrys a thorri Gorchymmynion a Chyfraith
Brenin: ag am hynnu yr wifi yn gobeithio p&acirc; digw<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">|ddau
i chwi weled gweiniaeth rhodre&s;lyd Tro&s;eddw<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">
ar l&ecirc;d, y byddwch mor ofalus a gochel p&ocirc;b hudoliae<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">
twyllodrus: ag y bydd naturioldeb p&ocirc;b <HI>Cumro</HI> i dder|byn
yn groe&s;afus boen a gwaith yr hwn &s;ydd yn ymegnio
er ei fwyn, i wneuthur iddo l&ecirc;s; yr hyn a gewch y
ddi &s;iom, trafyddo byw,</P>
<CLOSER><SIGNED>Eich Gwa&s;anaethwr go&s;dyngedig,
Thomas Jones.</SIGNED>
<DATELINE>Black-hor&s;e Alley <HI>in</HI>
Fleet&s;treet, London
<DATE>Augu&s;t 14. 1680.</DATE></DATELINE></CLOSER>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="body">
<PB REF="3">
<DIV2 TYPE="section">
<HEAD>Yr Wyddor Gymraeg.</HEAD>
<P>A B C CH D DD E F FF G H I L LL M N
NG O P PH R S T TH U. W Y Z.</P>
<P>a b c ch d dd e f ff g h i l ll m n ng o p ph
r &s; t th u w y z.</P>
<P>Di a weli f&ocirc;d wyth ar hugain o lythyrenau yn y
<HI>Cymraeg:</HI> a &s;aith o honynt a elwir, Eogeiliaid, yr hain
ydynt; a e i o u w y.</P>
<P>A 'r un ar hugain eraill a elwir, Cyn&s;einiaid, yr hain
dynt; b c ch d dd f ff g h l ll m n ng p
ph r &s; t th z.</P>
<P>Un o'r Bogeiliaid, ag un o'r Cyn&s;einiaid hyn a
wna &s;ylaft fer; megis,</P>
<P>Ab eb ib ob ub wb yb.
ac ec ic oc uc wc yc.
ach ech ich och uch wch ych.
ad ed id od ud wd yd.
add edd idd odd udd wdd ydd.
af ef if of uf wf yf.
aff eff iff off uff wff yff.
ag eg ig og ug wg yg.
al el il ol ul wl yl.
all ell ill oll ull wll yll.
am em im om um wm ym.
an en in on un wn yn.
ang eng ing ong ung wng yng.
ap ep ip op up wp yp.
aph eph iph oph uph wph yph.
ar er ir or ur wr yr.
as es is os us ws ys.
at et it ot ut wt yt.
ath eth ith oth uth wth yth.
aw ew iw ow uw yw.
<PB REF="4">
az ez iz oz uz wz yz.
ba be bi bo bu bw by.
Ca ce ci co cu cw cy.
cha che chi cho chu chw chy.
Da de di do du dw dy.
dda dde ddi ddo ddu ddw ddy.
Fa fe fi fo fu fw fy.
ffa ffe ffi ffo ffu ffw ffy.
Ga ge gi go gu gw gy.
Ha he hi ho hu hw hy.
Ia ie io iw.
La le li lo lu lw ly.
lla lle lli llo llu llw lly.
Ma me mi mo mu mw my.
Na ne ni no nu nw ny.
nga nge ngi ngo ngu ngw ngy.
Pa pe pi po pu pw py.
pha phe phi pho phu phw phy.
Ra re ri ro ru rw ry.
Sa &s;e &s;i &s;o &s;u &s;w &s;y.
Ta te ti to tu tw ty.
tha the thi tho thu thw thy.
Wa we wi wo wu wy.</P>
<P>Bydd hyddy&s;c ar yr hyn a ei&s;t dro&s;do, cyn y
ddiech ym mhellach, ac yna dy&s;c gu&s;&s;ylltu 'r lly
rennau yn &s;ylaftau hwy, a geiriau cyflawn,
canlyn.</P>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Geiriau o un Sylaft.</HEAD>
<P>Am, b&acirc;s, b&acirc;r, Cam, Cap, Car, C&acirc;r, C&acirc;s, C&acirc;th,
C&ocirc;, C&ucirc;, d&ucirc;, d&ucirc;, d&ucirc;r, dwl, d&wcirc;r, d&ycirc;n, ll&acirc;dd, llen,
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">, llw, llym, mam, m&ecirc;r, m&ocirc;r, m&ucirc;r, m&wcirc;g, my<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">
<GAP DESC="missing" EXTENT="2 words"> n&ocirc;s, nudd, pam, p&ecirc;th, p&ucirc;r, pwn.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<PB REF="4">
<HEAD>Geiriau o ddwy Sylaf<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter"></HEAD>
<P><GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">-cen accen, ach-os achos, ad-re adre, ad<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">y&s;c, af-al afal, af-on afon, ang-or angor, an-os
anos, a&s;-en a&s;en, ba-bi babi, ba-chog bachog, Ca-lon
Calon, Ce-fen Cefen, Co-ffor Coffor, Cu-ro Curo,
Cw-pan Cwpan, Cy-bydd Cybydd, da-ngos dangos,
e-win ewin, do-len dolen, d&ucirc;r-io d&ucirc;rio, dw-yn
dwyn.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Geiriau o dair Sylaft.</HEAD>
<P>Af-on-ydd afonydd, an-rhy-dedd anrhydedd, a&s;|<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">-au
a&s;enau, at-eb-odd atebodd, ba-&s;ce-ded ba&s;ceded,
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">e-rw-i berwi, Ca-lon-au Calonau, Ce-rw-yn Ce|<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">-yn,
Co-rw-en Corwen, da-io-ni daioni.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Geiriau o bedair Sylaft.</HEAD>
<P>Add-ol-i-aeth addoliaeth, add-e-wid-ion addewidion,
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">o-lle-di-on Colledion, Gor-chym-myn-ion Gorchym|<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">ynion,
Go-gon-edd-us Gogoneddus, me-ddy-gin-iaeth
meddyginiaeth, me-ddi-an-ol meddianol, per-chen-no-gi
perchenogi.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Geiriau o bum Sylaft.</HEAD>
<P>Go-di-ne-brw-ydd Godinebrwydd, ym-gy-fae-tho-gi
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">mgyfoethogi, ym-ry-&s;o-nol-deb ymry&s;onoldeb, ym|<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">-fy-&s;e-ddy
ymryfy&s;eddy, eth-ol-ed-ig-ion etholedig|<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="3 letters">,
Go-ddi-we-ddi-ad Goddiweddiad.</P>
<P>Gobeithio y gwa&s;anaetha hyn i'th wneuthur yn hy|ddy&s;c
ar adnabod y llythrennau, ai cydio mewn &s;ylaf|tau
a geiriau: gwybydd may &s;ylaft iw cymmaint o ly|thrennau
ag a wnelo un &s;&wcirc;n mewn gair, &s;ef, heb ne|wid
dy lais, megis, fel y gweli f&ocirc;d yn y gair go-di-ne|brw-ydd
pump o &s;ylaftau, ac yn y gair ym-gy-foe-th-<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">|gi
<PB REF="5">
y gweli f&ocirc;d pum &s;ylaft. Etto ith gyfarwyddo i ddar
llen yn hytrach, pan gyfarfyddech a nodau uwch ben
y bogeiliaid, megis, &acirc; &ecirc; &icirc; &ocirc; &ucirc; &wcirc; &ycirc;, gwybydd mae
rhaid itti y&s;tyn y bogail yn hirllaes, megis, hyn o
e&s;amplau, (yr aelwyd &s;ydd Tan y T&acirc;n) mewn man y
gwelais adar m&acirc;n, (rho&s;tio ber ar y b&ecirc;r) (may yn fy
mer a&s;gworn m&ecirc;r) rhowch halen ir C&icirc;g &icirc;r, (gwneud
gweu ir Cor yn y C&ocirc;r) (Twr neu Swp, T&wcirc;r neu Ga|&s;tell,)
dal yn dyn yn erbyn d&ycirc;n.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<P>Gan gael o honot yma yr addy&s;c eglyraf, a 'r ffordd
hwyly&s;af ac a fedrais ddangos itti ith ddy&s;gu i ddarllen
<HI>Cymraeg:</HI> Yr ydwyf yn gobeithio y dichon hyn dy
wneuthur mor hyddy&s;c a medru darllen yr Englynion
cellweurys diniwed &s;yn canlyn.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="poem">
<LG>
<L>AR&ucirc;dd ei ff&ycirc;dd mewn grudd gwr&acirc;ch,</L>
<L>Ai m&icirc;n mwyn gwna &s;wyn iw &s;&acirc;ch,</L>
<L>Cyn iddi gellwer fawr ymhellach,</L>
<L>Hi a &s;yrth ai gw&ecirc;dd iw b&ecirc;dd fun b&acirc;ch.</L>
</LG>
<LG>
<L>Bron brudd Cr&ycirc;dd y Crwyn</L>
<L>O &s;erch i ferch a llanerch ei llwyn,</L>
<L>Cryfa tyniad ar y twyn</L>
<L>Iw 'r gludfa gr&ecirc; &s;ymere morwyn.</L>
</LG>
<LG>
<L>Rhiain <HI>Llundain</HI> lawain l&acirc;n</L>
<L>Dan dor fel d&ucirc;r a deru d&acirc;n,</L>
<L>Ni thei ai rhu am br&ycirc; fel br&acirc;n,</L>
<L>Ond gweryru ar w&ycirc;r yr arian.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="poem">
<LG>
<L>ADdy&s;c a ddy&s;c dd&ycirc;n,</L>
<L>Ai dewis ag ewyllus iw canlyn;</L>
<L>A d&ycirc;&s;c o da i darren d&ycirc;n</L>
<L>Sydd well nag aur i wellhau ei goryn.</L>
</LG>
<LG>
<L>Gwcha gw&icirc;&s;c i harddu gw&ycirc;r,</L>
<L>Iw dy&s;geidiaeth berffaith b&ucirc;r;</L>
<L>A chryfa ei nerth i ffrwyno natur,</L>
<L>Hyfryda miw&s;ic iw &s;&wcirc;n &s;ynwyr.</L>
</LG>
<LG>
<L><PB REF="5">Mudan os meder athronddy&s;g</L>
<L><GAP DESC="missing" EXTENT="1 word"> doetha mewn tyref o w&ycirc;r terfy&s;g;</L>
<L><GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">d ymrafel &ecirc; yn ymryfy&s;g,</L>
<L>Nit dim iw 'r d&ycirc;n heb y d&ycirc;&s;g.</L>
</LG>
<LG>
<L>Try&s;or gwerthfawr pwy ai gwrthyd,</L>
<L>Tly&s;au 'r galon mwya golud;</L>
<L>D&ycirc;&s;g lle bae iw bannau bywyd,</L>
<L>Cyfleidia yn glau gi&ocirc;d-fawr b&ycirc;d.</L>
</LG>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="poem">
<HEAD>Carol cymwys iw ganu ar am&s;er Natalic.</HEAD>
<LG>
<L>PAn<NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 1. 1.</NOTE> greawdd Duw nefol y byd mor rhyfeddol,</L>
<L>O'r<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">2. 7.</NOTE> priddin daiarol ordeiniodd y dyn;</L>
<L>Oi<NOTE N="[" PLACE="marg">2. 22.</NOTE> a&s;&s;en oedd fa&s;wedd mewn hytrach anrhydedd,</L>
<L>Gwnaeth wraig yn ymgeleddiw ganlyn.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 2. 15.</NOTE> Fe ai rhoes yngardd Eden ar ddyrys ddaearen,</L>
<L>Mewn cyflwr di angen os llwydden eu lle,</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Gen. 2. 17.</NOTE> Gan wahardd medleiaeth a ffrwyth pren gwybodaeth,</L>
<L><NOTE N="[" PLACE="marg">Gen. 2. 17.</NOTE> Rhag marw yn boenydiaeth eu eneidiau.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 3. 1.</NOTE> Y &s;arph yn ddi-chellgar ai hudodd ag afal,</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Gen. 3. 16. 17.</NOTE> Ai gofal yn anial a nynodd;</L>
<L><NOTE N="[" PLACE="marg">Rhuf. 5. 12.</NOTE> Ai codwm cywilyddus mewn modd pechadurys.</L>
<L>Dros bawb yn anafus a nofiodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 4. 5.</NOTE> Pan dorwyd gorchymynion y cadarn Dduw cyfiawn,</L>
<L>Pob uniawn o'r galon a giliodd;</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Gen. 4. 8.</NOTE> Mewn malais ymeulwyd yn llanw gollyngwyd,</L>
<L>Yn fwy nag y medrwy i ymadrodd.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 6. 5.</NOTE> Rhoi eu buchedd i bechu gwaith hagar gwaethygu;</L>
<L>Heb gredu na medru llyfodraeth;</L>
<L>Duw nefol oi nodd&s;a a<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Gen. 6. 13.</NOTE> roes ddiluw i ddifa,</L>
<L>Holl drigfa 'r byd yma i fynd ymaith.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 7. 1.</NOTE> Ond Noah, oedd ddi niwaid, was ufydd a &s;afiaid,</L>
<L>Ai deulu, ai anifeiliaid, arbedaid ir byd,</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Gen. 9. 1.</NOTE> Gan ddi&s;gwyl, or diwedd i bawb mewn tyngnhefedd,</L>
<L>Ar Dduw yn ddi goegedd roi goglud.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="6">
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Gen. 9. 21. 11. 4.</NOTE> <GAP DESC="missing" EXTENT="1 span">lhaodd eilwaith y bobl heb obaith,</L>
<L>A wnaeth anllyfodraeth o &s;owaeth yn &s;yn,</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Gen. 18. 20.</NOTE> Heb gofio 'n gyfanedd nai dechrau nai diwedd,</L>
<L>Ond ymdaith im goledd ai gelyn.</L>
</LG>
<LG>
<L>Eu camwedd oedd<NOTE N="*" PLACE="marg">E&s;ay. 1. 4, 5, 6.</NOTE> cimmin a'r caetha of fodd cethin,</L>
<L>Heb iddyn ymddiffyn iw ddeffol,</L>
<L>Na<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Rhuf. 6. 21. 23.</NOTE> haeddu na gobaith o neb well cynhy&s;gaeth,</L>
<L>Na<NOTE N="[" PLACE="marg">P&s;al. 9. 17.</NOTE> [ffoeni yn y ffwrnais Uffernol.</L>
</LG>
<LG>
<L>Bu Dduw mor gariadus a<NOTE N="*" PLACE="marg">P&s;al. 103. 3. 4.</NOTE> &s;tyrio yn do&s;turus</L>
<L>Wrth euog wyr<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">E&s;ay 1. 4, 5, 6.</NOTE> clwyfys anafus ddi nerth,</L>
<L>Gan bwintio ei<NOTE N="[" PLACE="marg">Mat. 1. 21.</NOTE> fab cyfiawn un gorph ag un galon,</L>
<L>I<NOTE PLACE="marg"><GAP DESC="symbol" EXTENT="1 letter">Rhuf. 5. 6. 8.</NOTE> ddioddef dros filion farwoloaeth.</L>
</LG>
<LG>
<L>Eel buchedd dyn bychan<NOTE N="*" PLACE="marg">Mat. 1. 21. Luc. 2. 6. 7.</NOTE> apiriau 'r mab purlan,</L>
<L>Y flwyddyn yn gyfan a gofir,</L>
<L>Sy er mil chechant a thrigain a thri &s;aith ar gyfe<GAP DESC="illegible" EXTENT="2 letters"></L>
<L>Ir pumed ar hugain or Rhagfyr.</L>
</LG>
<LG>
<L>Maen deilwng Natalic iw<NOTE N="*" PLACE="marg">Luc. 2. 42.</NOTE> gadw yn barchedig</L>
<L>Heb ddiffyg yn ddi ddig rhown<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Rhuf. 14. 11, &amp;c.</NOTE> ddyddiau,</L>
<L><NOTE N="[" PLACE="marg">P&s;al. 22. 26.</NOTE> Ei foli yn dragywyddol yn ufudd Dduw nefel,</L>
<L>Annuwiol rhai bydol y beidiau.</L>
</LG>
<LG>
<L>Llawenydd pob calon &s;y iw dreillio<NOTE N="*" PLACE="marg">Job 36. 11.</NOTE> ffordd uniawn,</L>
<L>Heb wallgo mewn moddion iw meddwi;<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Dih. 23. 21.</NOTE></L>
</LG>
<LG>
<L>Na chwenych i chwarau ar ddi&s;iau na chardiau,</L>
<L>Hydoliaeth hyd angau iw rhoi<NOTE N="[" PLACE="marg">Zech. 5. 3. 4.</NOTE> i dyngu.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">P&s;al. 86. 12.</NOTE> Clodfored pob Chri&s;tion o eigion ei galon,</L>
<L>Yr uniawn Dduw cyfiawn ai cofiodd.</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">P&s;al. 86. 13.</NOTE> Rhag dymchwel i boeni ir tan byth a bery,</L>
<L>Ir nefoedd uwch obry fe ai chubodd&punc;</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">2 Cor. 5. 21.</NOTE> Derbyn yn ufudd bechodau 'r holl wledydd,</L>
<L>A wnaeth ein gwaredydd gwir ydiw;</L>
<L>Roedd cimmin eu camwedd a<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Luc. 23. 21.</NOTE> rhoi yn y diwedd</L>
<L>Fab Duw am eu hoferedd i farw.</L>
</LG>
<LG>
<L>Doluried pob calon worth gofio mor greulon</L>
<L>A wnaeth yr Iuddewon afradlon ddi rol,</L>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Mat. 27. 35.</NOTE> Croe&s;hoelio yn gythreilig Fab Duw bendigedig,</L>
<L>Aniddig wyr ffyrnig Uffernol.</L>
</LG>
<LG>
<PB REF="6">
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Titus 2. 14.</NOTE> Oi wir-fodd yn ffyddlon dioddefodd Duw cyfiawn</L>
<L>Imddiffyn ei elynion aflonydd,</L>
<L>Er pured ei ddwyfron tuagat ei ga&s;eion,</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Ioan 19. 34.</NOTE> Tylla&s;on ei galon heb gywilydd.</L>
</LG>
<LG>
<L>Ar ol ei fradychu, yn ddigywilydd iw gladdu,</L>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Mat. 27. 60.</NOTE> Tan garreg ei daflu a wnae 'r Diafoled;</L>
<L>Am y weithred anferthaf did pobl ai galwaf,</L>
<L>Ond creulonaf a gorthrymaf o gythreiliaid.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">1 Cor. 15. 4.</NOTE> Derchafu iw orychafiaeth y trydydd dydd eilwaith,</L>
<L>A wnaeth yn gwir odiaeth waredwr,</L>
<L><NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Mar. 16. 19.</NOTE> A dychwel o choelir ir nefoedd uwch wybr,</L>
<L>I fod i ni 'n &s;iccr dda<NOTE N="[" PLACE="marg">Hebr. 9. 15.</NOTE> &s;wccwr.</L>
</LG>
<LG>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Rhuf. 15. 4.</NOTE> A fo mor ddi-&s;ynwyr ag amau 'r Y&s;grythur,</L>
<L>Sydd lwybr* pob cy&s;&s;ur mor ddifyr i ddyn,</L>
<L>Fel dall anghyfarwydd ymdreinglo mae i dramgwydd,</L>
<L>Ai ddialedd a<NOTE N="&dagger;" PLACE="marg">Ioan 3. 18.</NOTE> ddigwydd yn ddygun.</L>
</LG>
<LG>
<L>A goelio yn ei galon farwolaeth Duw cyfiawn,</L>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Ioan 6. 47</NOTE> Daioni iddo ddigon a ddigwydd;</L>
<L>A gatwo ei orchymynion bydd ddifriw ei ddwyfron,</L>
<L>Iw ddy&s;gyblion mae addewidion &s;y ddedwydd.</L>
</LG>
<LG>
<L>Y Bibl pan chwiliach cei hyn yn gyflawnach</L>
<L>Nag a ellais i gyfarch i garol;</L>
<L><NOTE N="*" PLACE="marg">Ioan 5. 39.</NOTE> Gwnaed pawb hynnu yn ddiwyd os ceriff ei fywyd,</L>
<L>Ai ymddiffyn rhag gofid tragywyddol.</L>
</LG>
</DIV3>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="section">
<P>Gan wybod fod bagad <HI>Ynghymru</HI> heb gael mom
Llyfr y flwyddyn ddiwethaf, ac ondoid f&ocirc;d amryw o
honynt heb ddy&s;gu ffigurau rhifyddiaeth: a chan
y&s;tyried nad allant wneuthur iawn ddefnydd o Almanac
nes ei medru hwy, etto yr unwaith hon myfi ai rhoddes
ar lawr yn y m&ocirc;dd haw&s;af iw dy&s;cu, gan o&s;od henw
p&ocirc;b rh&icirc;f ar ei gyfer yn gyflawn air.</P>
<P><PB REF="7">
<TABLE>
<ROW>
<CELL>I</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>1</CELL>
<CELL>Un.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>II</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>2</CELL>
<CELL>dau.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>III</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>tr&icirc;.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>IV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>pedwar.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>V</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>pump.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>VI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>chwech.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>VII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>&s;aith.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>VIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>wyth.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>IX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>9</CELL>
<CELL>naw.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>X</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>10</CELL>
<CELL>d&ecirc;g.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>11</CELL>
<CELL>un ar dd&ecirc;g.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>12</CELL>
<CELL>deu-ddeg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>13</CELL>
<CELL>tri ar ddeg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XIV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>14</CELL>
<CELL>pedwar ar ddeg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>15</CELL>
<CELL>pymtheg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XVI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>16</CELL>
<CELL>un ar bymtheg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XVII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>17</CELL>
<CELL>dau ar bymtheg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XVIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>18</CELL>
<CELL>tri ar bymtheg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XIX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>19</CELL>
<CELL>pedwar ar bymtheg.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>20</CELL>
<CELL>ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>21</CELL>
<CELL>un ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>22</CELL>
<CELL>dau ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>23</CELL>
<CELL>tri ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXIV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>pedwar ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>25</CELL>
<CELL>pump ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXVI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>chwech ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXVII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>27</CELL>
<CELL>&s;aith ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXVIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>wyth ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXIX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>29</CELL>
<CELL>naw ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>deg ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXXI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>31</CELL>
<CELL>un ar ddeg ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXXII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>deu-ddeg ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXXIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>33</CELL>
<CELL>tri ar ddeg ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXXIV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>pedwar ar ddeg ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXXV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>35</CELL>
<CELL>pymtheg ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XL</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>40</CELL>
<CELL>deugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XLI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>41</CELL>
<CELL>un a deugain.</CELL>
</ROW>
<PB REF="7">
<ROW>
<CELL>L</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>50</CELL>
<CELL>deg a deugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>52</CELL>
<CELL>deu-ddeg a deugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>60</CELL>
<CELL>tri-ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LXIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>63</CELL>
<CELL>tri a thrigain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>70</CELL>
<CELL>deg a thrigain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LXXIV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>74</CELL>
<CELL>pedwar ar ddeg a thrigain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LXXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>80</CELL>
<CELL>pedwar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LXXXV</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>85</CELL>
<CELL>pump a phedwar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>90</CELL>
<CELL>deg a phedwar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XCVI</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>96</CELL>
<CELL>un ar bymtheg a phedwar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>C</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>100</CELL>
<CELL>cant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CVII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>107</CELL>
<CELL>&s;aith a chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>110</CELL>
<CELL>deg a chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CXVIII</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>118</CELL>
<CELL>tri ar bymtheg a chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>120</CELL>
<CELL>ugain a chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CXXIX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>129</CELL>
<CELL>naw ar hugain a chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CXXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>130</CELL>
<CELL>cant a deg ar hugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CXL</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>140</CELL>
<CELL>cant a deugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CL</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>150</CELL>
<CELL>cant a deg a deugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CLX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>160</CELL>
<CELL>cant a thri ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CLXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>170</CELL>
<CELL>cant a deg a thri ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CLXXX</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>180</CELL>
<CELL>cant a phedwar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CXC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>190</CELL>
<CELL>cant a deg a phedwar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>200</CELL>
<CELL>dau-cant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CCL</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>250</CELL>
<CELL>dau-cant a deg a deugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CCC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>300</CELL>
<CELL>tri chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CD</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>400</CELL>
<CELL>pedwar cant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>D</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>500</CELL>
<CELL>pumcant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>DC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>600</CELL>
<CELL>chwechant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>DCC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>700</CELL>
<CELL>&s;aithcant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>DCCC</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>800</CELL>
<CELL>wyth cant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CM</CELL>
<CELL>CM</CELL>
<CELL>900</CELL>
<CELL>naw cant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>IM</CELL>
<CELL>M</CELL>
<CELL>1000</CELL>
<CELL>m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>IMC</CELL>
<CELL>MC</CELL>
<CELL>1100</CELL>
<CELL>m&icirc;l a chant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>IMD</CELL>
<CELL>MD</CELL>
<CELL>1500</CELL>
<CELL>m&icirc;l a phumcant.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>IIM</CELL>
<CELL>MM</CELL>
<CELL>2000</CELL>
<CELL>dwy fil.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>VM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>5000</CELL>
<CELL>pum m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<PB REF="8">
<ROW>
<CELL>XM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>10000</CELL>
<CELL>deng-m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>XXM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>20000</CELL>
<CELL>ugain m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>LM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>50000</CELL>
<CELL>d&ecirc;g a deugain m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>CM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>100000</CELL>
<CELL>can m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>DM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>500000</CELL>
<CELL>pum cant m&icirc;l.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>MM</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>1000000</CELL>
<CELL>m&icirc;lmyrddiwn, neu fil o filoedd.</CELL>
</ROW>
</TABLE></P>
<P>Di a weli nad oes yn y Golofn gyntaf ond wyth o
Ffigurau, yr hain ydynt, I V X L C D M M.</P>
<P>Ag yn y Golofn ddiweddaf onid naw o Ffigurau, yr
hain ydynt, 1 2 3 4 5 6 7 8 9.</P>
<P>Y rhain wrth eu cy&s;ylltu mewn trefn arferol ym|hl&icirc;th
y nodau hyn 000. a arwyddant b&ocirc;b rhifedi: y
ne&s;af at dy law ddehau &s;yn &s;efyll am unau, a'r ne&s;af
at honno am ddegau, a'r drydydd am gantoedd, a'r
bedwaredd am filoedd, a'r bumed am ddegau o fil|oedd,
a'r chweched am gantau o filoedd, a'r &s;aithfed
am filoedd o filoedd.</P>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Ith gyfarwyddo di yn hytrach i fwrw cyfrifon, cymmer
hyn o e&s;amplau &s;yn canlyn;</HEAD>
<P>Pellder y Ffurfafen oddiwrth y Ddaiar iw, naw a
deugain mil-myrddiwn, a ac un cant a d&ecirc;g a deugain o
filoedd, a &s;aith cant ag ugain o filldyrodd, y rhifedi
hyn a y&s;grifennir a Ffigurau fel hyn, 49150720.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Pellder y Planedau oddiwrth y Ddaiar.</HEAD>
<P>Y Lloer, &s;ef, y Lleuad, iw 'r leiaf or holl Blane|dau,
ag a welir yn fwyaf, o herwydd i Dduw ei go&s;od
hi yn n&ecirc;s ir Ddaear na'r lleill lawer miloedd o filldyr|oedd;
Ei ffellder hi oddiwrth y Ddaear iw, wyth a
deugain o filoedd a &s;aith cant a thri ugain o filldyr|oedd;
y rhyfedi hyn a wneir a Ffigurau fel hyn,
48760. A'r Lleuad &s;ydd yn llai o faintiolaeth na 'r
Ddaear ynghylch deugain waith.</P>
<P><PB REF="8">
Tair eraill o 'r Planedau &s;ydd yr un bellder oddiwrth
y Ddaear, yr hain a elwir, yr Haul, Mercuri a Fenws;
pellder y tair hyn oddiwrth y Ddaear iw naw can m&icirc;l a
naw a phedwar ugain m&icirc;l o filltiroedd; yn Ffigurau
fel hyn, 989000.</P>
<P>Yr Haul iw 'r mwyaf o 'r h&ocirc;ll Blanedau, ac y mae
ef yn fwy na 'r Ddaear gant a deugain o weithiau; yn
Ffigurau, 140.</P>
<P>Mercuri &s;ydd yn llai nar Ddaear bedair gwaith ar
bymtheg.</P>
<P>Fenws &s;ydd yn llai nar Ddaear naw gwaith.</P>
<P>Mars &s;ydd oddiwrth y Ddaear, un myrddiwn, a
phumcan m&icirc;l, a &s;aith cant o filldyroedd; yn Ffigurau
fel hyn, 1500700. ai maintiolaeth &s;ydd dair gwaith
ar dd&ecirc;g yn llai nar Ddaear.</P>
<P>Jupiter &s;ydd oddiwrth y Ddaear dri myrddiwn a
phedwar can m&icirc;l, ag un m&icirc;l ar ddeg ar hugain a phed|war
cant of filldyroedd: yn Ffigurau fel hyn, 3431400.
a maintiolaeth Jupiter &s;ydd bedwar gwaith ar dd&ecirc;g
mwy nar Ddaear.</P>
<P>Satwrn iw 'r bellaf or holl Blanedau, ac y mae hi
oddiwrth y Ddaear, naw myrddiwn, a thair m&icirc;l ar ddeg
a thrigain o filldyroedd; ag a &s;crifennir a Ffigurau
fel hyn, 9073000. ag y mae hi yn fwy nar Ddaear
ddeuddengwaith, ac nis gwelir ond fel Seren fechan o
herwydd ei ffellder.</P>
</DIV3>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Bywiogrwydd edryd y Planedau, or Dwyrain ir
Gorllewin.</HEAD>
<P>Satwrn &s;ydd yn edryd neu yn ym&s;ymmud, yn un
mynud o am&s;er, 39604. o filldyroedd.</P>
<P>Jupiter mewn mynud o am&s;er a &s;ymmud, 14978. o
filldyroedd.</P>
<P>Mars &s;yn &s;ymmud mewn mynud awr, 6551. o fill|dyroedd.</P>
<P>Yr Haul a &s;ymmud bob mynud, 4317. o filldyroedd.</P>
<P>Fenws a Mercuri &s;ydd ai hedryd yn afreolus, &s;ef, ai
mynediad yn anwadal.</P>
<P><PB REF="9">
Y Lleuad &s;yn &s;ymmud bob mynud, 213. o filldyr|oedd.</P>
<P>Os bydd neb mor fanylgais ag ymofyn pa f&ocirc;dd y
doed i ddeall yr ymadrodd a roed ymma or Planedau,
bydded mor ddiwyd a chwilio tremiadau yr h&ecirc;n an|rhydeddus
Philo&s;ephyddion, ag yna ceif yr un dy&s;d|iolaethau
ag a gefais inau.</P>
</DIV3>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="section">
<HEAD>Addy&s;c ir Anneallus i wneuthyr Ll&ecirc;n, &s;ef,
Byl Cyfrifon.</HEAD>
<P><TABLE>
<ROW>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL> l. s. d.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>AM 7 Llathen a thri chwarter
o forwyndod Merch, ar 7 <HI>s.</HI>
9 <HI>d.</HI> y llath&mdash;</CELL>
<CELL> 03&mdash;00&mdash;00&frac34;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Am 5 pwys a &frac12; o weddeiddra
neu one&s;trawydd Puttain, ar 9 <HI>s. 7 d.</HI>
y pwys&mdash;</CELL>
<CELL> 02&mdash;10&mdash;00&frac34;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Am 1 llathen a &frac12; o anlladrwydd
Cleiriach, ar 11 <HI>d.</HI> y ll&acirc;th&mdash;</CELL>
<CELL> 00&mdash;01&mdash;04&frac12;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Am 3 Coded o lywenydd Cerlyn,
ar 281 <HI>l.</HI> y G&ocirc;d&mdash;</CELL>
<CELL>843&mdash;00&mdash;00</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Am 6 ffwys a 7 own&s;es o flew
Malwod, ar 8 <HI>s. 3 d.</HI> y pwys&mdash;</CELL>
<CELL> 02&mdash;13&mdash;01</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Am 4 pwys o menydd Gwraint,
ar 4 <HI>s. 9 d</HI> &frac12;. y pwys&mdash;</CELL>
<CELL> 00&mdash;19&mdash;02</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Am 17 dy&s;gled Wye Ca&s;eg, ar
2 <HI>s. 10 d.</HI> y ddy&s;cled&mdash;</CELL>
<CELL> 02&mdash;08&mdash;02</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>Yr holl &s;wm iw&mdash;</CELL>
<CELL>854&mdash;11&mdash;11</CELL>
</ROW>
</TABLE></P>
<DIV3 TYPE="subsection">
<HEAD>Athrawiaeth i ddangos pa foddd i nifer y Ll&ecirc;n hon,
neu, pa fodd i &s;wmio 'r Arian ir unlle.</HEAD>
<P>Y nodau hyn, <HI>l. s. d.</HI> mewn Byl &s;yn arwyddo y
Ffigurau wrthynt i &s;efyll am; <HI>l.</HI> punnoedd, <HI>s.</HI> &s;ylldau,
<HI>d.</HI> ceinhiogau.</P>
<P><PB REF="9">
A 'r nodau hyn, &frac14;. &frac12;. &frac34;. am &frac14; chwarter, am &frac12;
hanner, am &frac34; dri chwarter o lathen, neu bwys, <GAP DESC="illegible" EXTENT="1 word">
geiniog.</P>
<P>Yr Arian a &s;ymi fel hyn, dechrau yn y Golofn ne&s;af
at dy law ddehau tan, <HI>d.</HI> yr hain iw Ceinhiogau, yna
y gweli, &frac12; Dimau, &frac34; tair Ffyrling, a &frac34; thair Ffyrling,
yr hyn a wna ddwy Geinion, ag yn yr un Golofn y
gweli, 02 ddwy Geiniog, ag 01 un Geiniog, a pheder
04 Ceiniog, yr hain oll iw un ar dd&ecirc;g, go&s;od hwy a<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter">
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">awr tan yr un Golofn rhwng dwy lain, fel y gweli
uchod.</P>
<P>Y Golofn ganol tan <HI>s.</HI> iw Sylldau, yn honno y mae
wyth <HI>s.</HI> Swllt, a phedwar ar bymtheg 19 Swllt, a thri
ar ddeg 13 o Sylltau, ag un 01 Swllt, a d&ecirc;g 10 Swllt, g&acirc;d
y degau yn ddiweddaf, a chyfrif yn gyntaf y Sylltau ne&s;af
at dy law ddehau, yr hain ydynt, 8. a 9. a 3. ag 1. yr hain
oll ydynt un ar ugain, dyro 'r un ar lawr tan y Golofn
honno a charia 'r ugain at y degau, yr hain ydynt dri
o ddegau, y tri d&ecirc;g hyn ar ugain eraill a wnant ddwy
bunt a d&ecirc;g Swllt: d&ocirc;d y d&ecirc;g Swllt i lawr wrth ag o &ocirc;l
yr un Swllt a roddai&s;t tan y Golofn ganol, a charia y
y ddwy bunt at y Golofn ne&s;af at dy law a&s;wy, dan <HI>l.</HI>
yr hon iw punnoedd, fel y cyfrifai&s;t y Sylltau cyfrif
yr hain, gan gymmeryd yn gyntaf yr y&s;tlys ne&s;af tuagat
dy law ddehau or Golofn hon, ag yna y cei, 02. a 02&punc;
a 3. a 2. a 3. yr hain oll ydynt ddeuddeg punt, ar
ddwy bunt a gariai&s;t oddiwrth y Sylltau a wnant be|dair
ar ddeg o bunau, d&ocirc;d y pedair i lawr tan y Go|lofn,
a charia y d&ecirc;g at y degau o bunodd, yr hain a
gei gyferbyn a llywenydd Cleiriach yn 43. y pedwar
deg hyn ar un d&ecirc;g a gariai&s;t atynt iw pump: y pump|hyn
d&ocirc;d ar lawr wrth ag o &ocirc;l y 4. ag yno yr arwydda
dd&ecirc;g a deugain o bunodd, ar wyth a gei gyferbyn a
llywenydd Celyn o herwydd ei f&ocirc;d yn drydydd Ffigur
tuagat dy law a&s;wy &s;ydd yn wyth cant o bunau, ar 8
hyn a roddi ar lawr wrth y 5. holl &s;wm y Ll&ecirc;n hon iw
854 <HI>l. 11 s. 11 d.</HI> &s;ef, wyth cant a phedwar ar dd&ecirc;g
<PB REF="10">
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 span"> o bunodd, ag un Swllt ar dd&ecirc;g, ag u<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 span"> dd&ecirc;g.</P>
<P><GAP DESC="missing" EXTENT="1 span"> <GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">yn o Athrawiaeth, os byddi ewylly&s;gar a <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 word"> wa&s;anaetha ith ddy&s;gu i wneuthur Byl Cyfrifon
amryw acho&s;ion eraill.</P>
</DIV3>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="section">
<HEAD>Y&s;py&s;rwydd ith gyfarwyddo i ddeall yr Almanac
&s;y 'n Canlyn.</HEAD>
<P>YN y flwyddyn y mae deuddeg o fi&s;oedd, a
b&ocirc;b un or mi&s;oedd hyn, y mae dau y&s;tlys do<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">
yn perthyn.</P>
<P>Ar ty dolen tuagat dy law a&s;wy, a ranwyd yn &s;ai<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">
o golofnau neu re&s;au.</P>
<P>Y Golofn gyntaf a ne&s;af at dy law a&s;wy, lle <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
gweli y Ffigurau megis, 1. 2. 3. fydd yn dangos dy<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">
y m&icirc;s, ar golofn ne&s;af ati lle y mae 'r llythrennau
megis, a. b. c. &s;y 'n dangos dyddiau 'r wythnos, o<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">
gwybydd maer llythyren fawr &s;ydd am y S&ucirc;l, megis
gweli yn m&icirc;s <HI>Ionawr</HI> gyferbyn ar ail, ar nawfed dyd<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">
or m&icirc;s y llythyren fawr yn arwyddo mae Suliau iw
dyddiau hynnu.</P>
<P>Ar drydydd golofn &s;ydd yn datgan am y dyddiau
Gwylion, ar dyddiau hynod, megis y gweli gyferbyn
ar cyntaf o <HI>Ionawr,</HI> dydd <HI>Calan,</HI> a chyferbyn ar
chweched o <HI>Ionawr,</HI> dydd <HI>Y&s;twyll,</HI> ac felly mewn trefn
am y lleill.</P>
<P>Ar bedwaredd Golofn &s;yn dangos pa le y ma<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter"> <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
Arwyddion ynghorph d&ycirc;n ag anifail beunydd, <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
y gwelwch gyferbyn ar dydd cyntaf o <HI>Ionawr,</HI> C<GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
iau, a chyferbyn ar ail ar trydydd ar pedwaredd dydd|iau,
Arennau ar Wialen, ag felly am y lleill mewn
trefn.</P>
<P>Ar bumed Golofn &s;yn dangos yr owr ar mynudyn
o godiad yr Haul beunydd, megis y gweli gyferbyn <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
cyntof o <HI>Ionawr,</HI> 8. 10. yr hyn &s;yn arwyddo <GAP DESC="missing" EXTENT="1 word">
<PB REF="10">
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">ul y dydd hwnnw yn codi ar y 10 mynudyn gwed<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">r y gl&ocirc;ch, ag felly am y lleill mewn trefn.</P>
<P>Ar chweched Golofn &s;yn dangos machludiad yr
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">aul beunydd, megis y mae gyferbyn ar cyntaf o
<HI><GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">onawr,</HI> 3. 50. i ddangos fod yr Haul yn machludo
ar y 50 mynudyn ar ol 3 ar yr Orlais y dydd hwnnw.</P>
<P>Ar &s;aithfed Golofn &s;yn datgan am yr h&icirc;n beunydd.</P>
<P>Ar t&ycirc; dolen tuagat y llaw ddehau a ddengys newid
<GAP DESC="missing" EXTENT="1 word"> oedran y Lleuad: A Chyfarchwyliad am Y&s;mo|<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">eth
a Phy&s;egwriaeth, a hynnu gwedi roddi ar lawr
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">r eglur na raid iti bellach y&s;py&s;rwydd o honaw.</P>
<DIV3 TYPE="calendar">
<DIV4 TYPE="month">
<PB REF="11">
<P><TABLE COLS="7">
<HEAD>Ionawr &s;ydd iddo xxxi o ddyddiau.</HEAD>
<ROW>
<CELL>dydd y m&icirc;s.</CELL>
<CELL>dydd wythn&ocirc;s.</CELL>
<CELL>dyddiau hy|nod a gwyl|ion.</CELL>
<CELL>&s;ymydiad yr arwyddion.</CELL>
<CELL>codi yr haul.</CELL>
<CELL>mach+lyd haul.</CELL>
<CELL>newidiad yr h&icirc;n, neu 'r ty|wydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>1</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>Dydd Calan <HI>neu,</HI> Enwae|diad Chri&s;t.</CELL>
<CELL>Clynia</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>10</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>50</CELL>
<CELL>y flwyddyn &s;yn dechreu yn deg ag yn llariaidd ag a bery felly hyd ynghylch y deuddegfed dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>2</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Arennau ar</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>9</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>51</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>3</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>52</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>4</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Wialen</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>54</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>5</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>gwyl Edward.</CELL>
<CELL>morddwy|dydd</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>56</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>6</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>D. Y&s;twyll.</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>57</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>7</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Gliniau a</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>1</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>59</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>8</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>0</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>0</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>9</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul Cynraf</HI> gwedi Y&s;twyll</CELL>
<CELL>Garau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>59</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>1</CELL>
<CELL>peth oerach a brith ga|fodydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>10</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Coe&s;au</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>57</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>11</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>Haul yn dy|fewr.</CELL>
<CELL>E&s;geiria</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>56</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>12</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>54</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>13</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>53</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>Tebyg i fod yn wynt|iog a feth gwlaw cla|uar hyd yr 20 dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>14</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>gwyl Elian</CELL>
<CELL>Pen</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>52</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>15</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>E&s;cob.</CELL>
<CELL>Pen</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>51</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>9</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>16</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL>2 <HI>Sul</HI> gwedi</CELL>
<CELL>Wyneb</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>49</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>11</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>17</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>Y&s;twyll.</CELL>
<CELL>Gwddw</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>47</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>13</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>18</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Gwddf</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>45</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>15</CELL>
<CELL>Odlaw oer i gwynt mawr, hin y frowiog hyd yng|hylch y 26 dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>19</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Y&s;gwyddau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>43</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>17</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>20</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Breichiau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>41</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>19</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>21</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>Annes.</CELL>
<CELL>Bronau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>39</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>21</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>22</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Dwyfron</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>36</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>23</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL>3 <HI>Sul</HI> g. Y&s;t.</CELL>
<CELL>Cefen ar</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>24</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>Term dechr.</CELL>
<CELL>Galon</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>25</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>T. St. Paul.</CELL>
<CELL>Bol ar</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>Peth claua|rach.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>26</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Perfedd</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>29</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>31</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>27</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Clyniau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>28</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Pedrain</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>Oer a gwyntiog ag od ag eira y diw|edd y mis.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>29</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Folenau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>38</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>30</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL>B. Ch. <HI>I.</HI> S.</CELL>
<CELL>Arffed</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>22</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>36</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>31</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Dirgelwch</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>20</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>40</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
</TABLE></P>
<PB REF="11">
<DIV5 TYPE="section">
<HEAD>Cyfarchwyliad yn Ionawr.</HEAD>
<LIST>
<ITEM>Y Lleuad &s;ydd yn</ITEM>
<ITEM>3 chwarter oed y dydd cyntaf, ar 4 awr o bry dohawn.</ITEM>
<ITEM>Newidio 9 dydd, 8 awr o nos.</ITEM>
<ITEM>1 chwarter oed yr 17 dydd, ar 3 ar gloch y borau.</ITEM>
<ITEM>Llawn Lleuad 23 dydd, 11 awr or nos.</ITEM>
<ITEM>3 chwarter oed 31 dydd ar hauer dydd iniawn.</ITEM>
</LIST>
<P>P&ocirc;b Hw&s;mon da a ddylau yn y m&icirc;s hwn, y&s;gythru
p&ocirc;b Canghenau gormodedd, oddiar ei Brenau toreth,
a datgudd ei gwraidd hwy: a flanu p&ocirc;b m&acirc;th ar
&s;ietus a Choed toreth, a hynny ar y chwarter cyntaf
or Lleuad; a phan fyddo yr h&icirc;n yn dymmherus ac yn
glauar, ar gwynt yn y Dehau neu Gorllewin, plenwch
Ffa a Ffus gerddi a lly&s;iau Gwyddelig, &s;ef, Moron-Gwnion
pan fo 'r h&icirc;n yn glauar, ar Lleuad yn lleihau,
&s;ef, ar &ocirc;l ei llawnlloned: pelwch eich Gerddi yn y
m&icirc;s hwn.</P>
<P>Na ollynged n&ecirc;b Waed yn y m&icirc;s hwn, ac na chy|mered
By&s;agwriaeth o ddigerth b&ocirc;d yn angenrheidiol
iddo: Gochelwch gael yr anwyd yn y m&icirc;s hwn, o
legid y mae yn magu p&ocirc;b m&acirc;th ar ly&s;nafedd a gla|foerion,
&s;ef, riwms a fl&ecirc;ms: drwg i chwi ymprydio
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">eu gadw eich Cythlwng yn h&icirc;r y boreu: yfed Gw&icirc;n
Gwyn ar gythlwng &s;y dd&acirc;: bydded eich bwyd mewn
gweddeidd-dra o frydaniaeth, o herwydd goreu Py&s;ag|wriaeth
yn y m&icirc;s hwn iw Bwyd a Dillad cynnes, a
Th&acirc;n d&acirc;, a Chywelu nwyfus.</P>
</DIV5>
</DIV4>
<DIV4 TYPE="month">
<PB REF="12">
<P><TABLE COLS="7">
<HEAD>Chwefror &s;ydd iddo xxviii o ddyddiau.</HEAD>
<ROW>
<CELL>dydd y m&icirc;s.</CELL>
<CELL>dydd wythn&ocirc;s.</CELL>
<CELL>dyddiau hy|nod a gwyl|ion.</CELL>
<CELL>&s;ymydiad yr arwyddion.</CELL>
<CELL COLS="2">codi yr haul.</CELL>
<CELL COLS="2">mach lyd haul.</CELL>
<CELL>newidia yr h&icirc;n, neu 'r ty|wydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>1</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>gw. Sanffraid.</CELL>
<CELL>Morddwy|dydd</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>18</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>42</CELL>
<CELL>Gwyntiog teg a chlau ar hyd y<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters"> hylch y deuddegf<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters"> dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>2</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>g wyl Fair</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>17</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>43</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>3</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>y Cynhwyllau.</CELL>
<CELL>Morddwyd.</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>15</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>45</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>4</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>Llywelyn bla&s;.</CELL>
<CELL>Gliniau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>13</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>47</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>5</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Garau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>11</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>49</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>6</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL>5 <HI>Sul</HI> g. Y&s;t.</CELL>
<CELL>Coe&s;au</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>9</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>51</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>7</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>E&s;geiriau</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>53</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>8</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>55</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>9</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>57</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>10</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>7</CELL>
<CELL>1</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>59</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>11</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Wyueb</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>59</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>11</CELL>
<CELL>Odlaw oer a hin go&s;to gedd hyd yng hylch yr unfed dydd ar ugain.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>12</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>Haul yn py&s;g.</CELL>
<CELL>Wyneb</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>57</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>3</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>13</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul</HI> ynyd.</CELL>
<CELL>Gwddw</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>54</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>14</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>d. Falentein.</CELL>
<CELL>Gwddf</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>52</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>15</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>N&ocirc;s ynyd.</CELL>
<CELL>Y&s;gwyddau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>50</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>10</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>16</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>Mercher llyd.</CELL>
<CELL>Breichiau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>48</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>12</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>17</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Bronau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>46</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>14</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>18</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Dwyfron</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>44</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>16</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>19</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Cefen ar</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>42</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>18</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>20</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul</HI> hefyd.</CELL>
<CELL>Galon</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>40</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>20</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>21</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>y 69 Merthyr.</CELL>
<CELL>y Bol ar</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>38</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>22</CELL>
<CELL>Hin anwa|dal hyd ddiwedd y mis.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>22</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Perfedd</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>36</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>23</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Bol</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>24</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>S. Matthi.</CELL>
<CELL>Cluniau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>Gwynt a gwlaw, teg a chlauar, gwynt ag od.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>25</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Pedrain</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>26</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Arffed y</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>27</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul</HI> y ddaw.</CELL>
<CELL>Dirgelwch</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>28</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Morddwy.</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>36</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
</TABLE></P>
<PB REF="12">
<DIV5 TYPE="section">
<HEAD>Cyfarchwyliad yn Chwefror.</HEAD>
<LIST>
<ITEM><GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">euad <GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="2 letters">dd yn</ITEM>
<ITEM>Newidio yr 8 dydd, ar haner dydd iniawn.</ITEM>
<ITEM>Chwarter oed y 15 dydd, ar haner dydd.</ITEM>
<ITEM>Llawn lloned y 22 dydd, 11 ar Orlais, &s;ef, Cloc bor.</ITEM>
</LIST>
<P>Y m&icirc;s hwn hefyd &s;ydd am&s;er d&acirc; i ddadwreiddio ag i
blanu Sietyr irion a Rho&s;-w&ycirc;dd, a Gw&icirc;nwydd, a Hops,
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter"> ph&ocirc;b m&acirc;th ar dwmpathau ar a ddygo ffrwyth, ac i
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">au Pus a Ff&acirc;, a Winwyns, a ph&ocirc;b m&acirc;th ar Salet,
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter"> lly&s;iau Crochon erbyn yr H&acirc;. Tocciwch b&ocirc;b ble|guryn
gormodedd ar eich Prenau toreth, a difw&s;og|wch
a gl&acirc;nhewch hwy oddiwrth b&ocirc;b llygredigaeth,
&s;ymydwch eich Planhigion ach Coed ieuangc, ar y
chwarter diwethaf or Lleuad, a phan fyddo hi yn
yr Hwrdd, neu 'r Fantol, neu 'r Sarph, &s;ef, pan fo 'r
<GAP DESC="illegible" REASON="missing" EXTENT="1 letter">rwyddion yn y Pen neu 'r Cluniau, neu 'r Dirge|wch.</P>
<P>Os bydd angenrhaid i chwi, gellwch feiddio gollwng
Gwaed yn y m&icirc;s hwn, ond byddwch arafedd ac
amharod i gymmeryd Py&s;egwriaeeh, oddigerth ang|anrhaid,
a byddwch ofalus pan ddigwyddo diwrnod
dauar imochel cael yr anwyd drwy e&s;geulu&s;der, o
herwydd nid parhaus iw 'r awel glauar yn y m&icirc;s hwn,
ond twyllodrus a &s;iomgar, a thebig i edifarhau y
&s;awl a fyddo rhu hyderys arni: Yn y m&icirc;s hwn p&ocirc;b
m&acirc;th ar fwyd llymrig, megis, Py&s;god, a Llaeth, &s;ydd
yn caeth-hau 'r gwythenau, ar afu, &s;ef, y&s;gyfent, ac
yn tewychu 'r gwaed, ac am hynny nid ydynt iw
cyfri amgen na gelynion ir iechyd.</P>
<PB REF="13">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
<PB REF="13">
<GAP DESC="duplicate" EXTENT="1 page">
</DIV5>
</DIV4>
<DIV4 TYPE="month">
<PB REF="14">
<P><TABLE COLS="7">
<HEAD>Mawrth &s;ydd iddo xxxi o ddyddiau.</HEAD>
<ROW>
<CELL>dydd y m&icirc;s.</CELL>
<CELL>dydd wythn&ocirc;s.</CELL>
<CELL>dyddiau hy|nod a gwyl|ion.</CELL>
<CELL>&s;ymydiad yr arwyddion.</CELL>
<CELL COLS="2">codi yr haul.</CELL>
<CELL COLS="2">mach lyd haul.</CELL>
<CELL>newidiad yr h&icirc;n, neu 'r ty|wydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>1</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>dyg. Ddewi.</CELL>
<CELL>Morddwy|dydd</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>20</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>40</CELL>
<CELL>Gwlaw a gwynt oer hyd y &s;aith fed dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>2</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>17</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>43</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>3</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>Noufam dde|wi.</CELL>
<CELL>Gliniau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>14</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>46</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>4</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>a Garau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>12</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>48</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>5</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Coe&s;au</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>10</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>50</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>6</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul</HI> Garllaw.</CELL>
<CELL>E&s;geirau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>52</CELL>
<CELL>Peth tec|cach, hin dymerus hyd yr un|fed ar ddeg</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>7</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Berau</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>54</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>8</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>56</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>9</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Traed</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>2</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>58</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>10</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>Haul yn yr</CELL>
<CELL>Pen ar</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>0</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>0</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>11</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>Hwrdd.</CELL>
<CELL>Wyneb</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>58</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>2</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>12</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Gwddw</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>56</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>4</CELL>
<CELL>Hin anwa|dal o wynt a gwlaw oer hyd yng hylch yr ugenfed dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>13</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul</HI> Meibion.</CELL>
<CELL>C&ecirc;g</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>54</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>14</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Y&s;gwyddau</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>52</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>8</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>15</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Breichiau</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>50</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>10</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>16</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Bronau</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>48</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>12</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>17</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>gwyl Patric</CELL>
<CELL>Dwyfron</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>46</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>14</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>18</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>Wyddel.</CELL>
<CELL>Cefen ar</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>44</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>16</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>19</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>42</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>18</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>20</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL><HI>Sul</HI> Gwrei.</CELL>
<CELL>Galon</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>40</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>20</CELL>
<CELL>teg a chlau|ar a ffeth gwynt hyd y chweched ar ugain dydd.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>21</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>Bened abab.</CELL>
<CELL>y Bol ar</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>38</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>22</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>22</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Perfedd</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>36</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>23</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Cluniau</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>24</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Pedrain</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>25</CELL>
<CELL>g</CELL>
<CELL>gwyl Fair <HI>gyhydydd.</HI></CELL>
<CELL>Arffed</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>30</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>26</CELL>
<CELL>a</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Dirgelwch</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>28</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>32</CELL>
<CELL>Gwlaw a gwynt clauar y diweddiff y mis.</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>27</CELL>
<CELL>B</CELL>
<CELL>Sul blodau.</CELL>
<CELL>Offer cydio</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>26</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>34</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>28</CELL>
<CELL>c</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Morddwy|dydd</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>24</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>36</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>29</CELL>
<CELL>d</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>22</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>38</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>30</CELL>
<CELL>e</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>Garau</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>20</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>40</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
<ROW>
<CELL>31</CELL>
<CELL>f</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
<CELL>a Cliniau</CELL>
<CELL>5</CELL>
<CELL>18</CELL>
<CELL>6</CELL>
<CELL>42</CELL>
<CELL>&nbsp;</CELL>
</ROW>
</TABLE></P>
<PB REF="14">
</DIV4>
</DIV3>
</DIV2>
</DIV1>
</BODY>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
